장음표시 사용
351쪽
duro, in quo aetherea materia non ita facile novas sibi aperit vias, aut coarctatas dilatat, ob materiae duritiem ; quae quo major est,ed magis ictibus materiae aethereae resistit, adeoque tacit ut corpus durum inflexum majore vehementi 1 ad pristinum statum redeat, cum alioqui meatus coelesti materiae non pateant. Contra si molitus sit corpus, quamvis coarctentur alicunde pori, hoc non obstat quominus. materia coelestis transeat ; quia quamvis non satis pateant pori , meatus novos facile in molli materia sibi aperit, quo fit ut corpus ita pristinum statum redire non nitatur & innexum maneat; cum omne corpus perseveret in eo statu, in quo est, donec vi externa ex eo depella
vi. II. Nee tamen necesse est vim elasticam. omnibus corporibus duris inesse, stitem aequalem ; quia nonnullorum pori tanti sunt, ut quam- vis alterum eorum ostium coarctetur . satis adhuc pateant alii eorum exitus, ut per eos coelestim materia exire queat. Sic chalybs non temperatus, cum particulis constet crassioribus ac proinde m
jora interstitia inter se relinquentibus , quamvis flectatur, non redit in pristinum statum ; quod sat
pateant iis meatus, ut per eos exire pomi materia tenuissima. Forte etiam cum mollior sit is cha-I3bs, quam temperatus, vias sibi novas in eo aperit tenuissima materia. ia. ΙΙΙ. Lamina chalybea non temperata ψquae vi elastica carebat , eam adquirit si in incude tundatur malleo frigida. Dum autem
ita procuditur , quid aliud fit, nisi qudd pQ-ri arctiores. fiunt cum repetitis ictibus par
352쪽
De Corpore in Genere. C. XVII. 34p
tes chalybeae ad se imicem magis accedere coguntur' .is. IV. Eadem lamina vim suam elasticam variis modis, amittere potest. Exempli gratia , si igne candefiat , & sensim refrigeretur , omnem fere Vim elasticam amittit; quia vi ignis dilatantur pori chalybis , & lati manent frigefacto chalybe. Si ejusmodi lamina
aut quodvis aliud corpus Vi externa flectatur'& in eo statu diu servetur , contra vim aethereae materiae pororum parieteS pellentis ; tandem hujus materiae repetitis ictibus, pars por tum coarctata seque ac altera dilatabitur ; atque hinc fiet, ut id corpus non amplius nitatur pristinum stum hecuperare ; quod videmus evenire arcui nimis diu flexo, qui tandem vim suam amittit, quam servabit,. si subinde laxetur.
Iq. Non potest autem mirum videri vim tantam mater et tenuissimae tribui, quanta esst vis .arcsis chalybei in pristinum statum redeuntis, qui emittuntur graves sagittae procul, & maximo impetu. Si enim consideremus quae sit vis materiae, non admodum crassar, quae violentissimo motu agitur; multo majora fieri intelligemus, quae tamen nemo, dubitat quin opera tenuissimae materiae fiant.. Sic videmus pulveris pyrii ope, graves globos ferreos emitti, & qui- dem tanto fragore ut tonitru imitetur, aut su- peret. Eodem pulvere Incenm , disjiciuntur integra propugnacula, quamvis gravissima. Ergo nemo mirari queat , si dicamus a tenuissima materia vim omnem elasticam corporum
353쪽
Is. Hic finem statuemus huic quinto, eidemque ultimo Physicae nostrae Libro; ex quo satis liquet nondum potuissh inveniri. Hypotheses, quibus positis proprietatum omnium reiarum corporearum ratio redderetur , & totam hane disciplinam scatere ineertissimis conjecturis; quamvis multa praeclara dudum inventa sint,& quotidie inveniantur. liaque ut nequ*quam sperneoda est; sic neque uim in in pretio habenda Utile est esse viros ingeniosus qui, Democriti instar, in experimentis iuvestigatione veri vitam terant, ut aliis saeem praeferant; sed plerisque paucis philosophandum, aliisque gravioribus tempus potius tribuendaen. Longe ma- almae parti hominum magis p Venit qyaerere. ut aiebat qui Philosophotym ingenia ad morum contemplationem: ita ferre ab rebus Physicis conatus est,
354쪽
UM in hac tertia Editione Physicae nostrae, quae quidem in Hollandia sit pro Aa, superessent aliquot paginae vacuae; monuit, me Typographus , si quid addendum haberem , quod eas impleret. Non erat quidem quod superioribus adjicerem ubi non omnia anh diximus, quae poterant dici, sed satis ad institutum nostrum; quod ed spectabat, ut manuductionem ad Physicam haberent a lescentes, qui pertem, ulterius, si ita eis videretur , progredi possent; non ut latissimδpatentem disciplinam integram explicaremus, ita ut aliorum librorum temone minime indigerent.
355쪽
PHYsICAE Attamen nonnulla visum est hic subnectere, occasione data, iis, quae in Praefatione dixeramus, de hujus disciplinae usu & praestantia, quae inutilia fortasse non erunt. a. Sunt quidem primariae duae Disciplinae, quas intactas prorsus nemini praetermittere licet,&quae ante omnes eXcolendae sunt, iis praesertim qui Litterarum studiis animum adpulerunt. Λltera est ea cui debetur cosnitio supremi finis, ad quem omnia nostra studia tendunt, si cum ratione instituantur. Quaerimus, nimirum, summam beatitudinem, quae ubi inveniri possit non tam Philosophia docet, quam sublimioris nominis & instituti Theologia. Altera disciplina, quae cum superiore arctissimo nexu conjun est, aut partem etiam ejus facit, si ita videatur, eo spectat ut nos doceat quanam via ad summam beatitudinem sit contendendum. Ea est Ethica & quidem Christiana,. quae nobis iter ostendit, per quod solum ad optatam felicitatem pervenire queamus. Nemo possit negare quia finibus harum disciplinarum contineatur quidquid necesse es, ad bene beateque vivendum, in hac mortali Vita , quatenus certe licet; & ad consequendam, via ad leges Ethicae Christiante exacta, aeternam beatitatem. Verum tamen ,.
ea est omnium Scientiarum cognatio eaque inter se conjunctio, ut nulla non aliis inserviat, lucemque mutuam foeneretur. Quod Physicam Theologiae, Ethicaeque Christianae praestare si dixerimus, nihil dixerimus quod in Praefatione nostra abunde non sit probatum. Paucula tantum in eumdem finem , eamdemque sententiam
356쪽
3. Cum naturam corpoream Contemplamur,
nihil in ea praeter extensionem, divisibilitatem, soliditatem, mobilitatem, Variasque quantitatis definitiones, sive figuras videre possumus. Quod
cum ita sit, de corporibus alia adfirmare, temerarium esset , & legibus redita ratiocinationis contrarium; ac proinde ex mero corpore nihil a nobis deduci potest , quod non sit cum memoratis proprietatibus necessario negu conjun-etum. Igitur qui ex corpore Ortas putarunt
proprietates sentiendi, intelligendi, volendi, imaginandi, recordandi, aliasque similes, quae adfinitatem nullam cum corporeis habent, ii gravis sine in rectam ratiocinandi philosophand sque viam peccarunt. Quod ab Epicuro , iisque, qui cum eo sensicrunt, factum est; quandoquidem
ex corporeis atomis &J entes nostras constatas dixerunt. Uerum unde eas ortas dicemus Θ Sane
ortum non debent materiae sensu, & cogitatione plane destituto; neque etiam e nihilo sponte sua ortae sunt, quandoquidem axioma est ontolosicum, cujus eVidentissima est veritas, ex nihilo
isthir prodire. q. Itaque antiquissimi Physici, ut demonstravit vir doctissimus Rod. Cudruorthus , in Sasemate intellectuali Rerum Universitatis , Cap. I. cum nihil viderent in materia, praeter id quod diximus , axiomaque adlatum pensitarent ; a
Consideratione corporum gradum fecerunt ad contemplationem praestantioris multo Naturae, a qua collegerunt creatas esse Mentes humanas,& quaecumque aliae sunt Naturae intelligentes. Ergo consideratio corporeae naturae, conjuncta cum Mentis nostrae proprietatum conscientia,
357쪽
homines recta deduxit ad duo maximi momenti dosmata ; quorum uno continetur summi Numinis exsistentia, altero Mentis humanae creatio, a Deo, ex qua deinde ejus deducitur immortalitas. Quae cognitiones si solae Physicae deberentur, esset profecto cur ei disciplinae, isse que qui ejus conditores , cultoresve fuerunt, aeternas fratias haberemus. Quid enim majoris momenti nos poterant docere, aut quid magis
adpositum ad Theologiae Christianae, quae postea innotuit, confirmationem inveniri potuic set ρ Ex hisce enim paullatim progredi possumus,
ad retegendas alias proprietates aeternae illius Naturae, a qua omnia procreata sunt, Cultssmque ei, ut decet, pro tot & tantis beneficiis, quae in nos contulit, reddendum, & cognoscenda o . ficia & leges, quibus, ad humanam societatem tuendam, tenemur. Huc accedit quod , tametsi divinae Revelationis auctoritas per se fide est digna, tamen non leviter in animis nostris confirmetur, cum videmus Revelationis & rectae Rationis lumina amice inter se conspirare. Duae enim sunt coelo pariter delapsae sorores, quarum consensus maximus sit necesse est, ut pote. ab uno Patre natarum; sed eum consensum primo intuitu non deprehendimus, nec possiu-mus, nisi acri meditatione. intelligere. Si negaret recta Ratio quod adfirmat Revelatio, aut eas disssentire putaremus ; dubii inter eas haereremus, nec utri credere nOS Oporteret satis expediremus; sed iis consentientibus quis fidem negare sustineat, nisi non tantum parum religiosus . sed & Rarionis prorsus expers haberi velit8Igitur non est cur ii, qui Revelationi parum Cre-
358쪽
dunt, sibi blandiantur, quasi vulgo sapientiores
essent; cum ex hominum Ratione utentium numero eadem opera , sponte su a, egredi conentur. s. Posita ea cognitione corporeae Naturae, quam diximus, satis intelligimus mutationibus, quae in materia contingunt, ut creari non potest Natura intelligens, sic nec destrui eam posse. Nam cum proprietates corporeae nihil conserant, ad obeunda in tellectionis munera; fac eas mutari ac perire, inde numquam consequetur Mentem Cum Natura Corporea conjunctam, qualem in nobis sentimus , proprietates etiam tuas tunc temporis amittere. Si quis contenderet, Mente
intelligente exstincta aut amota, inde sequi Corporis totius machinam destrui &disolvi, reclamarent Philosophi; negarentque, exstincta Men.
te , propterea Corpus dissolvi. Quid ita λ Quia
cum Mens nostra nihil conferat ad vegetationem, nutritionem, augmentsimque CorporiS, Cumque ignoret etiam quibusnam machinamentis sit movendum, ut animalibus, vitalibUsque omnibus muneribus defungatur; ea absente haec omnia aeque administrari possent, ac praesente; quod Brutorum exemplo constat. Quid ergo pan Mente exstincta, Corpus idem manere poterit; Corpore dissoluto, Mens eadem esse non poterit Z An proprietates Mentis a corporeis pendebunt, corporeae spiritualibus nequaquam im digebunt ξ Non minus esse possunt sine corporibus intelligentes Naturae; quam corpora, sine intelligentibus Naturis , ut in Pneumatologia ostendimus. Quis ergo contraria omnia adfirmarit ξ Quam sint haec aliena a recta philosophandi
359쪽
6. Sequitur ex hisce, si quis de corporea Natura rectc philosophari queat , eum rectam Comperiendae Immortalitatis Animi viam inire. Si enim, ut dixi, Corpus sine Mente esse potest,. quia Mens ad .ejus proprietatum conservationena nihil confert: Mens pari jure sine Corpore esse poterit, cum Corpus eam ad obeunda intellectualia munera minime adjuvare possit. Huc accedit, ex antiquissimorum Physicorum sententia, alterum axioma, nihil nihilum reverti, aut substantiam nullam interire, quamvis modi ejus mutentur. Divisiones omnes corporis, particularsimque ejus varii motus, divellunt quidem substantiam ejus, sed in nihilum minime redigunt. Quod cum ita sit, cur Corporis substantii semper manente, substantia Mentis interire crederetur Z Ut Corpus semper est divisibit e, ex tensum &c. in quemcumque statum redigaturi Mentem elim intellectualem esse necesse est, quaecumque ei a Corpore divulsae contingat mutatio. Substantias profecto intellectuales tam aeternas esse convenit, quam corporeas. Itaques rectam in Physica viam ineamus, mon tantum corporeas proprietates , sed etiam Mentis Immortalitatem melius intelligemus ; quo ex dogmate pendent, maxima et parte. Omnia vitae ossicia, ut norunt omnes, qui Theologicis contemplationibus vel brevem operam dede
7. Hinc colligere licet minimh spernendam esse scientiam, quae de natura corporum agit quam vis ad eam perfectionem adduci nequeat, ad quam Mathematicae disciplinae pervenerunt. Non est res exigui momenti, quod nos pedetentim ad
360쪽
hognitionem Dei, . Mentium nostrarum, earum immortalitatem, omniaque proinde ossicia nostra cum erga Deum, tum erga homines deis ducat. Quam ob rem digna est, cui operam omnes dent, I qui omnia haec adcuratius cognoscere sua interesse putant; hoc est, quicumque intelligunt quae sit humanae naturae praestantia,& naturae suae convenienter se se gerere Cupiunt.
8. Liceat hic nobis conserre Deum Optimum Maximum cum Architecto longe peritissimo, qui cum magnifici aedificii firmissima ac pulcherrima fundamenta posuisset, peregrinatum ivisset i nec
Cum quoquam communicasset aedificii futuri int gram descriptionem, nec e peregrinatione rediret. Qui perfectum aedificium cuperent alios architems consulerent,qui, cum essent imperitiores,minime quod animo prior ille concepisset exputare atque exsequi possent. Fingamus vero quempiam, ejus nomine venire, ad absolvendum aedificium,
qui ab eo se missum demonstraret,qudd totius aedificii adcuratissimam & fundamentis jactis convenientissimam descriptionem dare posset. Si quod
polliceretur exsequeretur,quis dubitaret quin Veradiceret λ Sic quando videmus cum cognitionibus, rectae Rationis opera comparatis Optime convenire Revelationis luminibus;hanc & illam ab eodem auctore prosectam intelligimus.ac toto animo amplectimur. Fundamenta rectae Rationis non sussiciunt quidem sola, sed conjuncta cum Revelationis structura, maximum usum praestant; cum
totum Relisionis aedificium, quod iis est impositum, sustineant, nec vacillare possint, lsine periculo superimpositae molis. Sant ergo excOl-