장음표시 사용
341쪽
sunt enim compactiora corpora, eo graviora esse deprehenduntur. Hine Colligimus, Cum compactissima corpora ponderibus differant, in iis esse poros ; quamvis oculis, aut aliis experimentis deprehendi nequeant. Rationem hujus rei adtulimus, superiore Capite, quam non re-
. II. Videmus innumera corpora molliora, qualia sunt animalium, inter partes suas alias admittere, quamVis porOS BOn cernamus. Nutritio enim, ut alibi ostendimus, non fit vilio modo. Praeterea sudor & insensibilis transpiratio ; quibus eX animalium corpore perpetuo evolant particulae, manifesto ostendunt cutem animalium innumeris in conspicuis foraminibus esse pertusam. Idem constat effectibus vari rum Corporum, quae corporibus animalium extrimsecus adplicata, magnam mutationem in iis creant ; ut liquet exemplo emplastrorum & perlaptorum , aliorumque ejusmodi memediorum, quae eXtrimsecus agunt. Verum haec cor
pora facile porosa es te judicantur, cum molliora sint, & in fibras distinctas facile separentur ; . quae fibrae non dissiculter contrabuntur, & facile divelluntur. -'s. III. Sed& ipsae paries desse, ut ossa, Cornua, ungues, Sc. porosae sunt , ut certis ex perimentis constat Ebur, eXempli causa, tingitur variis coloribus, qui non modo 1uperficiem adficiunt, sed ad interiores etiam partes pertinent; ut liquet ex rasione, qu11uperficie ablata, color adhuc cernitur. Constat etiam.
in vivis animalibus, dentes & ossa quaevis ali &augeri, quod fieri nequit, ut alibi ostendimus ... quin
342쪽
De corpore in Genere. C. XVI. 33s
quin particulae ex sanguine eorum poros sub
6. IU. Lignum , quamvis compactum& durum, porosum esse non modo nutritionis ratio modo adlata, sed etiam ipse adspectus ostendit, ut alia experimenta omittam. Ritamen ligna ex America & India adseruntur , quae pondus aquae superant, cum fundum non secus ac lapis petant. Unde sequitur res Valde poroses, cum pori oculis ipsis cernantur , densiores esse aqui; in qua tamen nullos poros videre possiimus , aut ob aquae Pelluciditatem , aut quod pori tint in ea minores , quamquam plures, aut ob perpetuum particularum ejus mo
. V. Testae, quantumVis Coctae & durae, adeo sunt porosae, ut liquoris immissi particula facile imbibant, & odorem ejus diutissime servent , quod liquet experientia quotidiana. Constat enim spirituosos liquores, testaceis vasibus clausos, paullatim minui. quamvis sint adcuratissime clausa; quod manifestum est indi- Cium, per eorum Corporum poros, emitti paticulas liquorum. 8. VI. Imo etiam sunt lapides naturales crassi& compacti, qui aquam transmittunt. In Canariis Iusulis effoditur lapis, ex quo fiunt mor talia , per quae aqua percolari solet, ut lutu- entis partibus purgetur. Plurimi in Hollandia aquam cisternarum, quae cruda lutum sapit, ita ope eorum mortariorum purgant, ut fonta nam aequet, neque ullo sapore luti linguam adficiat.
343쪽
PHYsi CAE LIB. U. 0. Vt I. Inventa ' est quoque ratio tinsendi
marmoris albi vividissimo colore rubro, qua non modo superficiem adficiat, sed alte etiam in marmoream substantiam penetret, ut liquet ex ejus marmoris fractione. io. VIII. Metalla pariter esse porosa variis
experimentis constat, quorum unum, aut alterum proferemus. I. in catinum injicitur contusum sulfur, deinde ei sulfuri superimponitur lamina aenea, duas aut tres lineas crassia, cui iterum inspergitur sulfur , ita ut superimponatur huic lamina aenea, & sic Vicibus, donec plenus sit catinus. Tandem operculo fictili vas clauditur, & rimae luto obturantur, no fultur inflammetur, catino in igne posito. Deinde admovetur ignis, ea copia ut possit sulfur liquefacere, quamvis liquefaciendo metallo par non sit; & per
'tres, quatucrvehoras, in eo statu servatur. Si postea frigefacto catino, operculum auseratur, invenitur aes mutatum, cum quoad colorem, tum quoad contextum partium. Sed quod ad hoc nostrum negotium facit ut dicamus, reliquis omissis, non modo crassiores sunt laminae aeneae quam antea, sed etiam multo graviores; unde colligere est in apertos aeris, calore igniS, poros penetrasse particulas sulfureas, quamvis nullae in aeris superficie cernantur. . II. 2. Idem metallum, Ine salium , sulfuris,& arsenici subsidio, solidum & grave corpus in se suscipit, & permanenti colore, ejus
. Opera, tingitur. Potest lamina aenea tingi colore flavo, ab aureo vix discrepante; non modo ad superficiem quod adtinet, sed ita ut altius
344쪽
De Corpore in Genere. C. XVI. 3 r
tius penetret, ut limato metallo liquet ; quod se fecisse testatur R. Boseus. Itaque sunt pori
in aere, qui heterogeneam illam materiam excipiunt. Ia. IX. Vitrum etiam poros habere, quamquam subtilissimos liquores continet, VaritS ra-.tionibus constat. I. Magnes vitro clausus admotum ferrum non minus adficit, unde liquet magneticam materiam facile vitrum permeare, adeoque vitrum poros habere. 2. AEtherea materia , qua lumen constat, permeat vitrum, cUm clausae phialae noctu non minus luce collustrentur
matutino tempore, cum oritur, quam apertae.
3. Etiam crassiora corpora vitrum subire possunt, ut constat tinctura vitrorum, quae variis coloribus non modo in superficie, sed interius etiam imbuuntur, quod fit circiter hoc modo. COnteguntur laminae vitreae mineralibus pigmentis , superimpositis strato contusae calcis , aurejusinu
di pulveris. Deinde admovetur ignis per aliquothmas, vehemens quidem, sed tamen non tanti vehementia ut vitrum liquefacere possit. Dum autem calore ignis aperiuntur pori vitri, pigmen
laque vehementer agitantur, ac liquefiunt; eorum particulae laminas vitreas penetrant, seu e rum poros subeunt, quibus ita adhaerent, ut nulla ratione elui possint. Sunt & aliae rationes tingendi vitri, de quibus R. Boneus . ii Tentamine de Corporum solidorum porostate; ubi alias etiani
circa poros Observationes legere harum rerum curiosi poterunt. 3. X. Hisce omnibus generale argumentum
a gravitate ductum addere possumus , de quo jam egimus Cap. VIII f. io.&seqq. Cum enim
345쪽
corpora gravia sint, pro copia materiae solidae, seu cohaerentis, quam superficie sua complectuntur; gravissima sunt quae aut nulloS, aut mini- mos omnium poros habent. Si autem constet gravissima, quae nobis nota sunt, Corpora poros habere , inde sequetur reliqua omnia esse porosia. Atqui hoc patet exemplo auri & ar senti, quae sunt metallorum omnium gravissima. Iaec enim magnetica materia permeantur, qua doquidem inter magnetem & ferrum posita non obliant, quominus magnes vim suam in ferrum
I . Igitur & reliqua metalla, & omnia alia,quae auro & argento sunt leviora, sunt porosa, &eo porosiora quam aurum & argentum, quo sunt
leviora. Ιmo vero ex calculo adlato Cap. VIII. q. I a. non pauca Corpora multo minorem Copiam cohaerentis materiae complectuntur, quam
I s. Plura alia circa hanc rem quaeri possunt, quibus vix ac ne vix quidem respondere possumus quod vite investigandi veri nobis desint. Exempli causa, quaeri potest an sint pori dumtaxat in interstitiis particularum illarum certae figurae, quibuS singula corpora constare diximus ;an vero in ipsis illis particulis, sint alii minores pori λ An dentur pori in infinitum alii aliis minores, ut materia potest in infinitum extenuari ξ Nihil hujusmodi quaestionibus respondere possumus, nisi nobis non li- quere. Nam potest quidem fieri, ut in ipsis particulis, quibus corpora constant, sint pori; sed esse nemo demonstraverit, & est fortasse hac in re
magna inter corpora varietas. Idem de alteri
346쪽
De Corpore in Genere. C. XUII. 343
Quaesiverit forte etiam quispiam an omnes pori corporea materia hoc est, solida sint pleni V ix ac ne vix quidem credibile est omnes vel minimos pororum recessus materia solida plenos esse eaque licterogenea, qui enim potest fieri ut. solida materia se omnibus pororum figuris tam apte adcommodet , ut nihil vacui relinquat Sed forte nulli sunt pori tantae tenuitatis , ut nulla sit in iis tenuissimae materiae , de qua saepe diximus , particula. Forte etiam sunt nonnulli prorsus vacui, seu ob summam exilitatem, seu quod undique poris carentibus parietibus sunt cincti. i . Haec omnia sunt parum explorata , ne umquam innotescent. Sed certum est, ut jam alibi diximus, densari non posse ullum corpus, quin pori arctiores fiant, & tenuiorem materiam, sit qua iis insit, emittant; neque rarefieri nisi dilatatis poris, in eos subeunte tenuissima materia, quod variis modis fieri potest, ut diximus cum de Calore & Frigore ageremuS.
s. D Assim, in hac nostra Physica, loquuti su . I mus de particulis rigidis . sexilibus, autelasicd vi praeditis; ac sane hae proprietates ad
multa corpora imo fortallo omnia pertinent, cum
nullum forte sit quod non aliqua parte sit rigidum 4 aut flexile, aut elastica vi praeditum.' Rigida dicuntur corpora , quae cum conam
nectere franguntur ; sexilia, quae facile curvan
347쪽
tur. Sic vitrum vix flectitur, & cum id flectere nitimur fransitur; contra metalla facile Curvam tur. Elastica vi praedita sunt , quae aliquatenus flecti queunt, & ita flexa magno impetu in pristinum statum redeunt. 2. Quaerentibus quare corpora nonnulla sint Rigida, respondent Physici talia esse, ob certam figuram particularum insensibilium quibus constant. Si corpus , secundum eos, constet partibus nequaquam intricatis inter se, sed duram ira asiam conflantibus, ea tantum de causa quod juxta se invicem quiescant; non possunt Rusmodi corpora vi majore flecti, quin prorsus separentur eorum partes, solutaque continuitate dissi fiant. Atque hoc confirmari hinc Censent, quod rigidorum corporum divulsae partes politae sunt & laeves, eo latere quo sunt f actae, ut v sdemus in particulis vitri, porcellanae &C. 3. Verum an'sola contiguitate, eum qulate conjuncta, fieri possit durum corpus, . gravissimae sunt dubitandi rationes, ut alibi ostendimus. Deinde non omnium corporum rigidorum fragmenta laevia sunt, sed pro dispositione materiae qua ea corpora constant. Testae, exem- 'pli causa, constant materia rigida & fragili, attamen qua parte franguntur laeves non sunt. Nempe, quando singulae particulae, quibus corpus constat, sunt aequales & tenuissimae , fragmenta ejus qua parte divulsa sunt laevia videntur ; si Vero corpus constet crassioribus & inaequalibus Partibus, fractatum partium commissura semper aspera est.
348쪽
- De Corpore in Genere. C. XVII. s
q. Fatemur tamen nihil nos comministi ponse, quod ripiditatis possit esIe causa ; sed hoc
potius, ut alia multa, ignotum nobis esse fateamur , quam ut in conjectura tot difficultatibus laborante adquiescamus. Jam antea Causam duritiei & soliditatis, cum quibus magnam adfinitatem habet rigiditas, ne suspicari quidem nos posse diximus , opinionesque, quae verisimillimae audiunt, confutavimus ; , neque in hoc loco, aliud asere possumus. Alexilitatis hanc rationem reddi posse putant iidem , quorum sententiam de rigiditate protulimus. Corporum nonnullorum textura ejusmodi esse potest, ut eorum particulae, an nulorum instar, sibi invicem implicitae sint; aut instar minimorum funiculorum,quibus major funis constat. Rusmodi autem textura patitur corpus in varias partes flecti, sine fractionis periculo, quia partes inter se connexae Interea manent.
Exempli causa, ligni viridis virga facile flectitur; flectitur etiam pellis animali detracta , aliaque
6. Ut ingeniosam esse memoratam conjecturam non negamus, optandum finget eos aquibus primum prolata est, non obiter ea de re loquutos esse, sed copiosius egisse. Quamvis enim uni, aut alteri exemplo conveniat conjectara, non est putandum ejus ope Ormiibus phaenomenis satisfieri posse. Virga viridis facile flectitur; quando sicca est, praesertim si omnis plane exhaustus sit humor , illico frangitur. An est ligni mutata textura ξ Nemo dixerit. Sed forid particulae aqueae erant funiculo rum instar, quibus continebantur antea partes
349쪽
flexae, ne dissilirent. Verum alia sunt, quae qua tumuis sicca nectuntur, ut panni, lintea, alia
7. Praeter rigiditatem & flexilitatem, animadvertitur in variis corporibus duris Vis quaedam, qui fit ut flexa vi externa, deinde sibi relicta in pristinum situm redeant. Sic videmus laminam Chalybeam probe temperatam , postquam flexa est, magna vi redire in pristinum statum. Imo vero lignum, alioqui flexile, in arcum curvatum ad rectam lineam revertitur. UtrumqUe eX arcu-hus ligneis & chalybeis cernere est. Haec autem vis solet a Physicis et is elastica vocari, ἀπὸ τῶ ἐλαυ-ν, hoc est , impellere. 8. Haec potissimum in corporibus elastici ipraeditis animadvertuntur. I. Quo duriora su nt, eo majore vi , ad recuperandum pristinum situm, pollent. II. Non est tamen in omnibus corporibus duris. III. Corpus durum, quod ea carebat, eam potest adquirere. IV . Cor- pus, quod ea praeditum erat, eam potest amittere. Quorum Omnium ratio a Physicis quaeren
9. Adeuratissimi Physici earum rerum rationem reddi posse putant, aliquot positionibus;
quae aut sunt antea probatae, aut naturae corporeae conveniunt. Statuunt ergo primo, etiam
durissimis corporibus inesse poros, quod superiore Capite ostendimus I deinde , materiam
aetheream magni celeritate . solere eos poros permeare, quod ubi de Luce egimus Certis exemplis probavimus; deuique poris esse certam figu-Iam, quae si mutetur coarctatione, matella illa tenuissima quae eos permeabat non potest amplius
350쪽
De. Corpore in Genere. C. XVII. 34
pilus transire ea copi1, ut et facilitate, qua antea per eos fluebat. EXempli causa, si pori sint oblongi , seu cylindrici ς seu alius figurae. nihil
Intere it, & alterum pororum ostium coarctetur, dum ex alia parte dilatatur alterum , aetherea materia , quae magua copia & celeritate dilatatum inlium subit, cum non possit per coarctatum pG-
ri ostium exirst, eadem facilitate & copia, latera pori vehemqnter strit. His positis, quae nihil habent absoni , aut quod aliunde non liqueat, prolatarum proprietatum rationem reddi posse
io. I. In duriis inis quibusque corporibus,ma-Σima vis el/stica deprehenditur , quod aethe
cessario ea in pristinum situm magna vehementia restitu*re Oporteati; quia eorum poros dilatare, nova si is dia via, nonnisi difficulter potest: Quod ut hitelligatur , exemplo rem expli- 'cabimus. Si sumatur lamina cha)ybea prubetemperata, quae durior est forco Vulgari, & inflectatur marcum; necessario pori us laminae , qua convexa est, dil*tantur; contra vero, in superficie concava, pororum Osiria arctio-rai fiunt. M teria crgob thema quae subit per Convexae superficiei ostiaporos Chalybis, majo-- re copia & celeritate illac ingroditur. quam egredi per arctata concavae superficiei ostia potest Itaque magna vi pellit pororum parietes, qu1 parte sunt sqarctati; quod fieri nequit , quin bota lamina videatur niti ut pristinum statum
recuperet. Idem enim fit, ac si in rimas arctiores cunei immitterentur , ut diduceret unlignum. Loquimur, nimirum, de corpor