Philosophia peripatetica ex mente S. Thomæ Aquinatis per breves theses ad Aristotelicam methodum explicata ab Alexandro a' Sigismundo Florentino scholar. piar. quam, occasione solemnium disputationum in S. Mariæ ad Riccios habendarum, publici juris f

141쪽

evidentia r mirandum non est in , quod ait Aristoteles, omnes homines natura scire de siderant Niliti est enim inter naturalia omnia bona melius sapientia cujus proinde amorem hominibus ipsa indidit Natura . Quam ver,bonitas illa sit, quam omnia appetunt e maximum procul dubio bonum est, quod ab omnibus iis, qui mente pollent atq; usu rationis, maxim appetitur. Qua demulsa quidquid unqua est , bonitatem etiam

tabet, tertiam entis transtendentem proinprietatem : quatenus scilicet voluntati conformatur ac praecipue Divinae, quae prima est omnium aliarum voluntatum bonitatuq; regula . Est ergo bonum ens quatenus appetibile, sive utilitatis, sive honestatis, siveis delectationis caussa Unde triplex bonum,

utile honestum&delectabile. Quodcunq; vero hujusmodi, st, ut appetatur aut existit ut ad existentiam resestur quia per bonuitis A itiis, redux appetitus autem non . Hei tui nitici rebus quae possideantur.U L ossibili aint i, ossibilia,non sunt bona. i. CLXXXVII. Haec, alia Musce generissura de communi bucentis attributis docet ea Metaphysicae pars, quae niologia dic1tur quam uberrim complexus est Armstoteles Superest Mia Theologiae Natu si, de Deo es substantiis se initis iue aliata iiis sim simi de nititudiis eta disse. Hiilosephus, eui impositum est, omnia uina s--Vin ad human :-

142쪽

raphysicae complementum ε summa persectio. Etenrm,ut auctor est idem Aristoteles, illo,veluti ad proprium finem,collima Metaphysica scientia, ut praeter sensibiles aeteris

nam aliquam i nutabilemque substantiam explorando inveniat. Atque idcire studia omnia sua eo dininarunt celeberrimi Philosophi, ut ex rebus, quae sub sensum cadunt,m simplicis illius putaeq; subsanti et notitiam devenirent quasi in ejus cognitione totius sapientia metam assequerentur , amplissismbsq; perciperent laborum suorum fructus.

CLX coiri. In primis igitur,qudd ani--rmonariis. piritualis sit atq; immortalis, Utaq; post homin Horretii eo pori sito si perstes,ivat; iam didium est suberius Milistitiam corpori coniunctant coiisderaviniis Ceterum mstquam a corpore suerit avulsa . .elini 1 hibusdam, quibus opprilaiebatur. erepta vi illis nihil jam per sensus 'perei pit; adedques sitivis facultatibus, quarum ipsa tamen est tiaix. Arma iter caret sed

sinestiriles, uiniis' i obnubilium t nam inlisi lectum &:ublunta-; - 44 oui thothites,quibus spiritualebo tactitii Meat&velit. Ut autem intelliti tinet quidem scientias; liosq;habitus reis, qui species , quas in his mortali vita, sis an nisteribsonlparaverit vervilitatam, ad sum complementum, aIlai Deo insulasis, s ouarum virtute iraeterita sus vi, ' Min sis Angelos intelligit: qui abluerit.

143쪽

vinitus possint scitatae illae μή de stippi ce8

materiam informare, veluti iis Potnotia hi Unde, qui, multi licationis& cougptioni principio materia carent; ciuili subiacent corruptioni ii specie ita distinguuntur , ut licet multitudine innumeri nunquam rame

duci eiusde ' specie ereavit a Deo possint At mea nihil inde imp dimenti oritur, quoiuilaus brpora aerea assi mari eumquα illis impertiant motumfuse impsession*At

tutis, ut veluti viva quaedam simu lacta,ope ravitae exercere videantur. Praesunt enim corpo tibus incorporea substantiae, tanquan asst impii , Deo ad Mundi gubernatioFin ministri cadeo ut non immerillic is testiri

ra viii i, lanetarumque iationes. in antllini Maliae ion Asynt ratione , quitas nobilis. sin Hirti totiustu iuversi partes demonstren-..

144쪽

13sseunt: quod quisq; eogitaverit, ut rectam

societatem decet, comm Line alteri facit, arcanam suam conceptionem ad alium ex o

I tatis arbitrio dirigens. CXC. Verum frustra haec nobis omnia, adeo a sensibus remota, innotescerenti, nisi naturalis ratio sufficeret ad explorandum demonstrandumque supremum , quo omnia creata sunt gubernantur, Numen. Quapropter nulla dignamur excusatione imminnem Atheorum impietatem qui,ut liberius.

nussoq; supplicii metu vitiis indulgeant in Igare audent quem judicem formidant. Sed nequicqua in humana sibi blanditur malitia: quia nihil est unquam quod magis ultro sese omnium mentibus m gerat, quam Dei notitia, quae proinde eleganter a Tullio anticipatio naturae appςliatur. Unde, ut notat Plutarxhus, siti peregrinantibus multa occurrant novMinoiitiq; pro gentium diverse sit ateisqn : nunquam tamen hominum s Qq - , in millus sit Deus, nullusque cultu; pimiis Enim Ment natura ipsa certa a que evidentia suppedita nobis argumenta, quiabus naturae auctor Deus procul omni dubiistatione demonstretur . Et si nulla alia ad G set ratio; hς prosectb non levioris momentithDivinitatis testimonium videretur:quod a b iis, qui ignorare eum volunt&ὶ lumino'. pqui negando auferri,nisi st'.

mautem , sed ma inarum tamen robur ea lase

145쪽

l W, affert S.Thomas,desumpta ex ratione primi Motoris immobilis, primae caussae entis necessarii, substantiae perfectissimae,&supremi gubernatori S.CXCI. Itaq; tribui, ut omnis natura clamat Deo debet quidquid unqua est vel concipi potest persectionis: ita ut a seipso ter se ipsum persectissim E subsistat aesi is puri iastinus,sine ullo potentit aut materisconsoristio adeoq; unus atq; infinitus immutabilis,

a ternus, spiritii alis, omnipotens,summesb nus beatus, immensus, ubiq; praesens,animis noestris intime illapsus,intellectu praeditus, quo omnia quantunvis minima, quae in terris aguntur, cognoscit: etsi hanc ei cognitionem , veluti non satis Divina Maiestat dignam, impia cum Epicurgi deneget Aristoteles Voluntate etiam praeditus est De- iis persectissima, summhq libera, per quam libertim omnia,quae eondidit,movet,quan- tuam, .non quantum potest, nec ex necen stiue naturae ut mi descensui t Aristoteles. Porreo qui sibi solus sussiceret, omniari te inpore ex nihilo condidit ut ipse bonis bonitatem, aliis largiretur rebus indeq; usanimos nostros ad persectionum suarum con templationem excitaret tot dri innit rerum 'maera species, tautoq; ordines, ut omnis

Plesiosbphia lateatur, opus Natura opus esi supreum antelligentiae Miruerbereandi vir--hauni eou GDin itineri nequaquam possit, increati,i, i iva sibi virtute liquiis

146쪽

13 ereandum adnibeatur. Ex quarum omnium

persectionum collectione constari una potest Dei definitio si explicari tamen definiendo potest.' ii, ut Myttici experiuntur, melius

scitur aesciendo. CXCII. Sed interea omnes persectiones maxime haec elii cescit, quod ipse moveat omnia minotus. Elenim non tantum Detis, ut ex illimavit Lirandus , caussis secundis vim agendi conisilit ac perpetuo consei vat; verum etiam tigite movendo influit inspira em cientiam Patq; ad Omnes ingulas illarum actiones ut prima caussa concurrit. Vertim de modo, quo movet,maxima est inter Philosophios colitio versia vi tum docti Dsimi nostrorum temporum viri velint, non a

Deo per physicam intimamque virtutem adnio tum caussas secundas impelli sed prς sta ri auxilium duntaxat simultaneii, quo cause iam,e se tota determinatae ad agendum Cooperetur ita ut totus effectus a Deo sit&a caussis secundis sed neq; 1 Deo, neq; hcaussis secundis ut tota caussa, sed ut a parte caussis,quae simul exigit concursum cin-fiuxum alterius non secus ac cum diuo tram hunt navim totus motus proficiscitur ab

unoquoque eorum.

CXCVI. Nos tamen tutiori adhaerentes S. Thomae sententiar. motiones morales admittimus,quibus caussae liberiexcitentur, si nullianeum concursum, qui adsuvet: non dependeter tamen a caussa secunda.Sed prς-

147쪽

as tum recessarias tum liberas,puvia qui Mater applicari sed reipsa quoq; per incaci G1ἱmam atq: omnipotentem virtutem ita prς-n overi, ut quan vis causarum secundariani essicientiam non impediat. ; pr entat tamet licet emescissili sine ulloq; frustrationis melli lii vitici bilis illa motio inpellat; nullo tamen e capite hinnanae lardat voluntatis libertatem. Qui etiim deest homini voluntatem libertatemq; dat etiam holniiii, ut libere velit id quod liberum vult Deus, hu .manam pertic1ens, nou auferens libertatem:)uia voluntas adhuc pizemotae, domina estuarum actionium potestque, ii elit .divinet motioni restitiere licet nunquam restitura .

Atq; ita sanhexigit dependentia caussae secundae a prima; atq; eiusdem eaussae secundae indifferentia indeterminatio adeoque his mutuis reddati per divinam praemotionem incars uesandus omnino necesse est quatur motus: ut veteres etiam primae noto philosophi tradiderunt. Profecto nihil magis est liberum quam quod dii nat atrias fonte libertatis. CXCIV. Neq; sanctitati divinae prFeterminationis ossicit pluriuin humanar aetio-: num malitia, ad quas praemovet Deus e scu- sine a sol inquinaturi, cetro quod lustrat.' siquidem motionem suam caussis onam ibus, ut ompria, usque iliarum natura postulat,

148쪽

Iiberae regillis honestatis deficiant totuin id in praψam illarum dispositionem resti iria.dendun, est, non in diviniim influxit in , qui bene semper movet is quantulti e Ii ex parte siti, ad bonuiti r nisi ex stra pravitate ad malum de stellat voluntaS. quem ad Hlodum quod distortis pedibus homo oblique moveatur, non est ab anima, sed a tibi artim ipsarum curvitate. Unde nec ad peccatum impellit Deus, nec peccato, ut quidam dicere auderit cooperatur cita ut quidquid unquina ςst malitiae,nobis; 'idquid bonitatis. - uuii referri de iit Deo, mi eiu ideo

T, dam rerum creatarum esuti sebalam pervenimus, Natura duce, ad summi Conditoris agnitionem absoluta videbatur tota Peripatetica Philosophia. N,m Aristotelis revera non sunt, Aristoteli adscripti,, libri duo de Plantis inci .libri de secreti ri parte Divinae Sapientia secundum AEgyptios, qui Platonicam sere redolent sapien tiam . Verum quia omissa est a nobis sup rius amoenissima Physicae scienti pars,Phy.tologia; aliqvid hoc loco brevissi M adden dum deplantis quae non oriramento modo sunt terris vertim etiam fiamm animanu-bus adiumento. Nanq; praeter miram volii ptatem,quam amoenitate sua homini creant. alimentum animalibus subnuniarant, medi

149쪽

rgo ea itientum doenicilium, papyrum , ignem, potuin vestes atque arma innumeri . aliis morta Iis vitrus bus deserviunt quum Se ex ipsis venenatis plantis philes redundent ut iis litates Ut non immerito oIim Persa a primis annis in pernoscendis herbarum viri bus, quae ad miraculum in plerisque propitis accedunt, maxime insudarint. CXCVI. Igitur universim describitur pia th: corpus physica, perfecte mixtum eκ quatuor elementim maximhq ex terra aqua,

vita duntaxat vegetali prς ditum. Neq; enim inanime aliquid censenda est phtata cum Si icis, quibus vita sensu ae cognitione definiri v sa est essedum vivit, propriaq vitae munera exerces: non quideminii od aliquo pol te, thebetiori sensu atq; appetitu in anima

lium itiorem, quemadmodun Empedocles atq; Anaxagoras existimarunt; in commuis nem cum homininus animam rationale menialemq; habeat,stuti rustieana deliravit M nichaeornm impietas, quibus herbarum aris horumq; detruncatro homicidii nota non caruit sed qudit vera fruatur anima vegetalli. qua ab interno innatoq; principio sese in velit per mitritionem, aceretronesin generationem. Haec verbi ropria sunt viventis cujusq; officia Unde benesdixit aliqvis am- mari quςdam quae non sunt animalia.

XCVII. Iram linitur plantae humore puriorim fuem, Mem vi sua per radicem Ererris exsugiint, distribuumq; per trunc ain,

150쪽

lore eoneoqtiunt: adsuvante etiam huiusmoudi attractionem digestionemq; externo calo re Solis, quo fit, ii vere atq; aestate arbores gerant nent; soliaq; fructus libertim proserant. Quare radix in arbori biis ori animalium respondet, non , ut putavit Cardanus, ventri Qubd si aIimenti copia redundaverit ex superioribus partibus reinigrans, pullulat in stolones. Hinc etiam , ex continuo alimentaris succi augmento nenormε plantae quςdam succrescunt magniti id ine;adedq; mirabilem ut ficus Indica relaratur vastitate sua opacam sylvam gignere, continua usque ad unius milliaris ambitum stolonum propagatione. Atq; huiusce quidem insignis accretionis caussa est, ipsa vegetabilis vitae eon ditici, quiunt addis a vegetationi, non plurMhus distrahitur, ut anima sensitiva, in sensusi

ministeritim,ossiciis. Porro admirationem

excitat plantarum propagati, sive ab arte, sives, natura proficiscatur Natura siquidem Veniun tantu: aut spontanea terr sco. reditate,aut semine aut radica pullulatione. Arte vero propagati ir: sive avulsione& trair splantatione stoloniam iure ut si sive intatione,qua nihil invenit agriciis tura solertius,

mutatis vehit in aliam naturam arboribus. CXCVIII. Qtiemadmodum ver,animalia partibus homogeneis heterogenei' con- .sant ira plantae,qtiarum p. artes homogueres, veluti plantarum elementa ,hς habentur; humor,nervus, vena caro di heterogeneae autem aut perpetu e perennesque sunt aut annuae S caducae . Inter , petuas lifi