장음표시 사용
31쪽
negativam quarum eategorica si ment tantiim exprimatur; probabilius est eam esse simplicem qualitatem, seu conceptum, quamplares unitate ordinis compostos. XXVI. Oppositionum autem, quae pro positionibus Ompetunt, maxiuaa est conis tradictoriaci ita ut inveniri nullatenus queant duae contradidioriae simul verat aut simul falsae dito etiam verum est in propositionibus contingentibus sive de futuro contingenti licet neutri istarum ante di Winua decretum insit determinata veritas aut falsitas. Contra vero tantam propositiones in materia necelsaria ranitudinem habent, ut iis, independenter ab omni decreto, aeterna veritas asseratur.
PRIORUM. vII A D tertiam tandem intellectus o operationem , qua unum κalio deducitur , fit in Libris Analyticorum transitus: loquibus quidquid ad argumentatiorve .sem ex parte materiae, quam ex parte formae spectat, examinatur Arg mentationum autem quanuis variae afferan- Iur Species, ut Enthymema Inductio de Exemplum prς stantissima tamen est 'io
si sinus, oratio, scilicet hispinam sicis . .liud diudpiam ii se positata
32쪽
propositionibus nanque terminisque ita inter se eonnexis, dispositisque constat, ut in
praemissarum veritate necetaria conciusio nis veritas consequatur.
XXVIII. Quod si quis termi es ok opuniti definitionem petat evin nos cum Ari-uotes appellam is nouem dissolvitur m potatio, ut attributum 4seu attribuitur. sive adiiciatur, sive separetur esse, vel non eis auare de ratione formali termini Sylulogistic est, qu5d extremum sit propositionem' Syllogismum omponens Mures autem, qui tres termini, Syllogismi comars Syllogistica eo principio nitatur: uiuenda esse inter se duo extrema inconesi, none eoquδ in praemissis cum uno tertio fuerint. Unde sequitur, conclusionemaa Syllogismi essentiam omnindrequiri. XXIX. Quoniam ver Aristoteles tres tantum enumerat Syllogismi figuras nonen cur nos' quartam adiicianaus, quae ab auctore Galenica dicitur: quum ad primam, cu)us est inversio, reducatur . Longe tamen
plures sunt modi sub qualibet e istis figuras comprehensi, quorum aliqui contra arintis Syllogisticae regulas peccant aliqui rectε perfecte concitidunt. Sunt etiam plures byllogismi virtutes quarum non ultimo lo- eo reponenda est haec : quod licet e vero talium nunquam inseratur ratione tamen
33쪽
POSTERIORUM. α terram verissimum est Aristo
relicum axioma omnem d drinam,&disciplinam dia noeticam ex an recedente cremtione proficisci. Tribus a tem modis, qui differendi in sciendi modi dicuntiar, adreriim cognitionem pervenis. Diti de initione, qhiae est oratio rei naturam explicans atque extra propositionem inveniri potest divisione, quae totum in partes distribuit; argumentatione, quae ostendendo, quid rei conveniat, unum ex alio insert. lurimum etiam ad Scientiam conducit methodus sive haec analytica suerit, quae in inveniendis marte suo scientiis o servari solet; sives helica quae inu denda rerum veritate adhibetur sve tandem inristica, in Re Mediea usus est olim Galenus. XXXI. Sed Seientiam verct gigni argumentationum omnium princeps demonstra tio eonstat enim propositionilnis necessa riis, atque evidenter certis, qnarum aeternaesta sue immutabilis veritas. Et quia sesterii P p qtamus, cur strat clud ita sit:
uni e dividitur demonstratio inde Nstrationem propter quid .demonstrati nem, ut dicunt, quia licet prior demo
Matio sit long persectior, quum veritatem
34쪽
M cimam propriam timnaedi aut demon-nret Unde constar edicitur velis irimis&immediatis notioribus irioribus M
XXXII. Ut vero possit propositio aliqua demonstrari, tias exigit conditiones r equb circa materiam versetur necessariam, quod probationem per aliquo medium. admittat. Alioqui, si caret medio probationis intrinseces propositio erit per se sta, primo sciliee perseitatis modo. Cujusmodi sane propositionum aliae quoad se,*ioad nos alia notae dicuntur. XXXIII. Bene autem dictum est paullo supersiis, gigni per de non strationem scien tiam quia agunt praemissae ipsa semel iam
concessae, atque essiciunt, ut assensum deda actae evidenter conclusioni praestemus; atqu*ita praestemus, ut intellectus noster acn cessitate conchisioni adhaereat,cinus est principiis necessaria connexi O.
EX LIBRIS OPICORUM. XXXIV. Tarsim qua Dialactici si pro V babiliter de omnibus disputare sunt iure merito assignanda loca, ex quibus,veluti ex promptuarioquodam amu-menta omnia in utramq; displitationi pa lem eruantur. Hinc Topi eorum libros seripsit Aristoteles, ut methodum traderet,idii quam posset quilibet de omni proposito pro . 'matem probabilibus argumentari atque interroga ti prudenter sine ullam dictor uiu
35쪽
contradictione respondererut scilieet.quetri . admodum in Libris Analyticis uberrime ea omnia disseruit,qLsς ad demonstrationem spectant ita in Topicis explicaret quid in quid ad promptam ficilemque pertinet disserendi de quacunque re exercitationem
N XXV. Est enim Syllogi in his dialecti-eus qui ex probabilibus concludit. At conis eludit probabiliter,qui, ut prober,medio aliis quo probabili utitur rideoque icut demonia strativus parit scientiam ita probabilis opinionem. Probabilia ver sunt, quae videntur omni hus, vel pletisque vel sapientibus, atque his oel omnibus, vel pleri' vel maxime notis . Non sunt tamen revera probabilia omnia, qua probabilia videntur equi bus contentiosus, ut eum vocant, Syllogismus componitur.
XXXVI. hium aure loca omnia illa comis
munia, unde promuntur argumenta, qtiae,
tanquam sibi propria, Dialectica vindicat,sta Rhetores, falce in alienam mellam immisa, immeri rhusurpauerint non nisi de in , an quam pretiolae quaedam S praecipuς reliquiae, Dialeifficis, ulgo enumerari solent, ne copia unquam dest disputationis in emph Leuissis, ab effectibus, a subiecto ab adiunctis , Leontrariis, , simili 1 nomine a definitione a di .isione in ultimo ab au'ctoritate qua in Philosophia maxim apud
---llet. debetque apud omnes pollerra iiii reles , qui eum expurgavit illituravi que, sanct Thomas Aquinas.
36쪽
xMGIC Ton enim eos, quos Philoso I phus vitandos ei monet,
audire debemus Sophistas, quos se dicet non sapientiae studitum, sed prava laudis affecta tio ad philosophandi im prς poster impellit ut videantur poti sis, quam ni sapientes. Q ia tarnen non semper vitari possitnt: --peqtie sint refellendi necesse est eo rii mi phismata detegere, viamque qua D Isitati redarguantur , demonstrare. Q bio praesta Arithoteles iii libro dea enchis Sophisticis ubi per elenchum intelligit Syllogismum esseontradictione conclusionis . Sicut autε qui pulchri non sunt pulchri tamen perductim
videntur ita Aenchi aliqui atque figismi apparent qui an revera nos , in in par rogismi . propici λphismata elenchi scilicet falsi quos qui ad alies decipiendos dantur, dicuntur sophistae. - XXXVIII. Etenim qualdorreeensentur arguitientati uium gerimi quarum aliae Mediheludunt alite Mu H is , Moba bilibus Lali pirastici; tu ex iis, velliti tentando. solentis arguere, quae respondenti videntur, quς nec est est eum ire. qui sibi olanitim irrit alite tandem eristi es queB Uu ntur ex iis crisis probabilira videna
deant i iis verte cludunt. Atque s iidem sunt illa sophi sinata, siue inter re
37쪽
spondendum solvi Philosopho debent: ne se ad aliquid salsum aut absurdum con ..dendunt deduci sinat. XXXIX. anque syllogismi sophisti ei
partus error est, qui vel e vitiosa syllogizandi forma, vel e vocibus, vel ex rebus ipsis provenire solet, iixta triplicem Sophismatis fallaciam formae,vocis& rerum. Differt vero sophisticus hic syllogismus apseudographo,seu pseudographemate:quod sibi iliciis non verbo iis conficiatur, quae propria sunt cujuspiam artis, licet confici
videatur pseudograph his autem ex male ac iceptis propriis scienti principiis procedat . Ex LIBRI PHYSICAE CROAS EOS. XL. Tm Actenus de Logi ea. Nunc ad Ph 11seam progredimur Scientia omni parte speculativam 4 Philosophiae spe elatim nomine nuncupatam. Eius Objeelumeorpus est naturale, sive motui subjectum de quo, deque motu deq; omnibus ad motum pertinentibus agitur in libris, quos ide, de Physeo Auditu inscripsit Aristoteles, quod tantae sint obscuritatis, ut illorum interpretati 'nem oporteat viva Magistri voce a P ripatetici tyronibus audiri. Est alia deis
p i laturalibus inscriptio: quod cor
, imae naturale principiis quibusdam, cessario constet a quorum protrula examine
tota Naturalis Seientiae eo Mi dependet
. XLI. Definiuntur autem intrinseca re principia, quae nec ex se invicem sunt, nee
38쪽
exsiis sedet quibus iii. Ini Iesimplicia esse debent, atque aliquo inter se modo contraria discuti etiam, qui varia de prino piis senseriant, admisere. Quot enim se et , tot Philosophorum de primis primet mi
quorum cognitio huri anae pars selicitatis Poeta eensetur, sententiae. Verum, quia una est veritas, reiicitin turri notas omnes, quibus aliter de principiis rerum naturalium visu est ae Aristoteli, que sibi a seeretis, tura ipsa videtur inter alios omnes delegista XLII. Quare non est unum duntaxat atq; isormeans primum omnium principium, ut Parmenides melissus censuerimi; neq; terra, ut existimavit Hesiodus neque aqua, ut Thesesinem aer,ut Di mes; neq; ignis, ut Heraclitus. Ses neque pro principii si
M statuuntur quatuor elementa cum Empe docIe, neque numeri cum Pythagoricis neque Deus, idear, materia Deo ipsi coaevatum PIatone Male etiam alii rerum omnia primordia tribuunt confusae euidam permiAXtioni, quae Chaos vocatur: ve omnia ex illa per eneri sim fieri. iiκta Anaκinima domi,
mi stimentur H Qe omnia esse in o sibin; iuxta Anaκ agoram , qui de sua pans permixeontra experientiam disseruit.
XLIII. Prςcipue a1nen principiorum rationem atomis denegamus, quas olim Eptemnis & mod , asserunt recetiores philosophi id quorum san doctrina non multum abs mi le est Renvi Carthesi de quantitatri parti,
39쪽
quo u egregia in Philosophia merita libe
ter agnoscimus atque in argumentum n
stra erga doctissimos homines obsequii pa uni profitemur elegantius videtur in ex
irata auoce Naturae ludo ingenium ciam enim de primis principiis iudici uina
cum omnes rerum species variis materiae
particulis globosis, striatis subtilibus v xii' illaru ui affinionibus, sive notus sive quietis ive situs sive magnitudinis sive figu- sitiruan Falsa quoq; est Chymicoruin isti . in Mercurrus, sulphur, sal, terra& phlegma sunt nataraI j rerum principia. XLI v. Restat itaque; Peripatetica amo plectamur corporum naturalium principia, privationemne Ed hirina substantialem: uater quae, utpote contrari Gmune aiiDod subiectum intercedat, nec ea est, quod tra seatri privatione ad formam.Aliis enim ne ganda prorsas esset generatio substantialis , ouam dari & ratio et expetientia docetiUnde tria quidem generationis assignari debent prinei pia, duo sibi opposita,privatio,& forinina tertium contrariorum substentaculuin, atq; utriqtie commune materia substantis verbisonat tute duo tantum principia, male ria,&Horma.Α proinde male olim argumerabantur veteres,nihil generari,aut corrumpi
meo qudd ex nihi Ionihil seret:quia ex aliquo,quod emens potestate mon actis, stilicet ex materia, non ex nihilo omnia sunt. J XLV. Non est iusti generationi aut cor
40쪽
ria ρος primum est eui siue rei sibiectum, ex quo insito sit aliquid , non per accidens;&inqvi, i ultimum siquid corrumpitur.
it. Et a nec inaura est, nec quale, nec determi iratur 4aret omni penitus essent suae aut existentiae actualitate: atqueint exi stat. ita necessario eget sornia consortio, ut neque etiam divinitus sine forma possit eo servari. Quare non incongrua est illorum locutio , quibus per metaphoram materia
dieitur sormas appetere a arbus cnnnem suam persectionem ena dicat ... XLVI. Est enim digna quae appetatur, serma substantialis, divinum quoddam , ut eam voeat Aristoteles bomirnu primi que materiae actus , ac prima perfectioiui in omnium, quae substantia naturali conveni. unt. scaturigo Immediata ejusis materis uniones frustra enim aliquem inter utramq; nexum quidam comminiscuntur reonstitui. tur corporea quaelibet substantia ita ut amisbae tanquam partes eius essentiales, i dira tur,quum ipsa etiam humana natura nequeat
in sola anima eonsistere inod non est tameita intelligendum quasi postquam mutua materiae 4ormae conjunctione coaluit su stantia ipsa veluti quaedam totalis entitas a sitis partibus ut unum sunt, consideratis. distinguatur. Si quidem nihi Ialiud videtur esse totum, quam omnes simul partes, ni mper in m φή im aggrmaticin m sed me