장음표시 사용
41쪽
XLVII. Nihilominus aequa non est sormarii omnium substantialiu conditio quia, si anima rationalis excipiatur, quς non nisi ereari a Deo potest, quanuis, dum substantiae generantur, omnes aliae naturales cad enue formier eductio in fiant de potentia materiae in creatione tamen, quae non agit per sub ecti transmutationem, simul csi materia ex nihilo producuntur quomodo oris in Mundi exordio elementorum coelo. ruinque situmas concreatas existimamus ut perses mei actioni pei sectus terminus co respondeat. XLVIII. Hinc quia materi ad forma simihi tranea illa principia, 1 quibus, veluti primario sente, motiis omnes sensibiles profieistuntur; leti iisdem naturae solet appellitio attribui: qusini natura si principi quod
dam&caussa, cur id moveatur Wquiescat, hi quo inest primum, per se, non ex accidente. Muic opponitur violentia quae a principio inimico oritur,4 rei inclinationi repugnat ac proinde non est censendus violentus motus, ad quem res naturalem pronitate habet inium autem tanta stomnium Universi partium consensio, ut in seriores superioribus subjaceant, quibus atlaetronesio liuiatur suasis violentus minim est motus, naturae inseriori eaussa Superiori imprensus, quantumvis insolitus videatur aliquando. Quod si naturalis est hi e caussarum secundarinn motum multo magis naturalis
erit motio,quia Deo,tothis auctore Naturς,
42쪽
pressuit in ereaturam quanv s non in proe. hemus, posse ab illo, si ut caiisa particularis agat, pati, quidquid movetur violentia XLIX. Verusia Naturam maxini ε ραῖ itur Ars, quae, licet motum naturalem pium ipsam effeere nequeat, inivat tamen, atq; ut philosophi verbis utamur, perficit, quae Natura non potest perficere . saepe etiam,si rerum naturalium virtute adhibita, activata passivis applicet, miscedit opera, quae ab ignaris hominibus perperamDς moni adscribuntur, solitis superstitionis damnares quae ipsi non intelligunt . Non omnia nihilominus naturae flacta possunt arte suppleri. An ver,inter ea, quaeintimanae arti non tibi
eent, enumerandum sit aurum, nos aliorum perimento relinquimus hac tamen cautione, ut videant, ne, dum aurum quaerunt,
aurum ipsi suum amittant. Factum esse plia raexempla docent fieri non posse nulla apodictica ratio ad hac demonstrat. Nos
neque asserimus, neque negamus i
L. Quoniam vero Physici interest eaus somnes nosse; quatuor me Rinta quatuor
stionum genera, enumerantur materia ex
qua aliquid fit forma per quam; causa essi eiens 1 qua; finis,cuius gratia fit. Ad eius sam autet sermalem, quae est quid ditatis ra tio,irgeipue reducitur idea aut eniplar, ad euius similitudinem opus suum arti sex consormat. Atque hic inter illas est dignitatis gradus ut nobilitate ceteris aliis praestet caussa finalis, caussa caussarum, quς si non , rno
43쪽
moveret, nunquam Agens operaretur; atq; ita omnes ali caussae quiescerent. Omnia nanque propter finem agunt, in quem omnis Naturae cursus collimat nihilque fit temerstaut sortuito, quemadmodum post Democritum&Leucippum placuit Epicuro,qui,summa Divinae Sapientis iniuria universam, turam inani corpusculorum ludo acceptam referre voluit. Id vel in monstris videre est,
naturae peccatis r quae nunquam contingerent, nisi Natura aliquando fine ad quem destinatur, aberraret.
at alia persectior moda, impers olori uia is siuena tendunt quandoquidem
laminias qua omni cognitione careret,er e-Puotur tantum id,quod ad finem condacit ipsa ab alio directa ; animantia vero approhensa finis, ad quem moventur, bonit te
Aectione ad eundem uetussirigit. i. . , LIL. Movetur Mai ad tam homo per Mnorem desideriumq:qubditu inspirat finis vcssumatre, quia solum bonum appetii μ' inunquam maliam, ut milum, potest e
i Maeoncupisti quando erit missum y metitur ideo appetitur, quia a L- in
eo boni species relucet. II1. Secundus inter caussa nobilitatis lacus debetur Essici eati, quae effectu suo no
44쪽
bilior est, si aequivoea alit,si uni voca quE bilis. Haec aut principalis est, aut in i mentalis. Si principalis, virtute omoria
agit. Si instrumentalis, virtute adeo ut hora instrumenti ratio .., Qexigat,&4-d vim in se aliquam agetid;
habeat, qua praecipuae caussae cooperetur,&qod 1 principe cauis influxum euin rectis piat, quo ast effectus produinionem vires sucevehantur. Non omnis tamen cauisa princ,
sali, potest per se ipsam, alio non aecedet, tui ci suo operandi proximo, essectum Uinuulare. Iriquedisti nata agendi vise tute pol irae non tantum substantiae spiribtuales, sed etiam corpore istrina 'M
freti inentia aliqua atque Meuςntea inri. -- mssrumentaria virtute. Qi are&i tellectus atque voluntas .mali κῆρ, anima
rationali distinguuntur H LIV. Alio prorsus modo se habent materia dorma quae sese uinan diatis per propriasq; emitates asciunt: 3 eoque non per xliquid distinctum inlation caussae constiis tuuntur.Pristantior est quidem forma,quamst materia, sicuti nobilior est adius fuat tentia sed utraque ignobrii or est effectu,
composito nempe sub tantiali Omnis etiamaeaussa effectum suum si non tempore natu rae saltem, praecedere debet,qui neque adu
bus ejusdemqrdinis ea uis adae Nasi ea in
45쪽
potest , neque idem quoad individuum ab
alia individua caussa produci. LV. Sed fortunae, casui fato solent homineseventus plerunque imputare, deis quibus monitum S: Rugustini ante oculos habendum sententiana tenendam corrigenda .cile eme linginiri. Neq; enim puerili Ethnicorum errore Fortuna est nobis, veluti quς-dim Dea, Risiemia, qua humanae eo - impetu rotat entura sed fortunae ac ea sus
M AG --, . iis imisis oritur quidam,
bisuis inretitiomem a pinatus effectus hoc n, iis mine quod easus lati his patetia ita Gii 4. quia de humanis tantum ne- , iustumproprie dicitum casus verb de
pii, qui mitique sile consilio agentibus. Quocire nullum fortuna, aut casus locum sponit. Atque illud rari his sitit uini non inevitabilis scilicet astrorum impressio ; qua humana ligaretur,dempta libertate,volsitan sed immobilis rerum mobilium dispositio. per quam Providentia sui sinusque ordinibbus nectit. LVI. Porrb sapa et umeratis principiis profluit naturalis motus, qui definitur actus eius quod est mobile, quatenus est mobiIe; atque , termino, ad quem tendit,habet quod conveni at cum alio, aut ab alio t m quoad genus, pom quoad speciem, distinguatur.
46쪽
7 Est enim unu genere, qui imum deinq; genus pro termino suo respicit sicut&unus specie, qui ad eandem specie sormam tendit. Qii si igitur motus ad tres tantum Categorias esse possit, nempe ad quantitatem , qualitatem , ubi sive locum, quibus omnibus, ad
verum motus terminum necessari et,conditiones conveniunt: tria quoque genera motus
recensentur, sub quin ι aliae comprehenduntur speclas. Nam motus ad quantitatemstbdividitur in accretionem & decretione, motus ad qualitate in alteratione, intensionem 4emissione motuum vero ad locum alius est rectus, alius circularis,alius mixtus. LVII. Ut verbunus quoad individinam sit
motus,tria simul requiruntur, quorum unius varietate idem desinat esse individuus mores , omnino est necesse 2 nempe unum numero mobile,unus numero terminus ad que, Minius absque intermaptione tempus Hincncm est unus numero motus laridis su uni
proiecti, α posses, irridentis pilae ad ararie tem allisaeo deinde resili εtis: quia in sic
suis descensu, vibrati me di resilitione ad
diversos terminos seruntur atque in rese-xionis punicto brevis quaedam morula ainquire, ut oculis aliquando patet liam motus continuationem interrumpit.Immo,proptePoppositos,ad quos tendunt,terminos,sibi motus illi contrariantur: adeoq;nequeunt simul eidem eorpori per se competere licet a cidente,idem eorpus possit quoad loeumnio tibus simul sontrariis serri simi
47쪽
3gLUIII. Sunt autem motui individui eo mites actioin passio, quae reipsa sunt unus idem actus cum motu , differuntq; solum secundum diversas habitudines ut una est via, quae Thebis Athenas ducit,& qu Athenis Thebas. Etenim idem motus respectu mobilis passio, respectu moventis actio dicitur. Unde in eo recipi actionem atque inesse eon stat, in q-,veluti proprio subje sto,recipitur motus. unxver, mobili insit motus qui estri a x, actio quoque physica licet ab umite,tanquam, priscipi moriginetur re opitur nillil ominus in patiente, sicuti in . subiecto acerdens LIX. veritin inter alios omnes motus maxim insignis est localis, quo corpora omni ad suos quaeque locos naturaliter seruntur Estentui. init intrata quaedam viis atq; im
petus qui nihibest aliud, quam prppria it
sonum destinuum nitivitur: sve ut qui stant,sve ut partessias explicent, si vh ut amicis striis conivi vitur , atq; ab inimicis. recesser. Ilade ut Marii centrum petant , non est recurre adum cum Carthesi ad sub
co ore comisau ta; neve i um in b, ut a. aerem abientem, aut ad coelum repellenti aut ae linteam, avia pervadentem, sub stantiam. Sti etiam caussa, cur progressio. neninaier oriundanivium, ut Aperienti
48쪽
39 inpertum est, gravia magis accelerent Otum,qub terrae fiunt propinquiora mon est refundenda in vim terra magneticam , quae
sibi propiora vehementius trahat; neque in ejusdem terrae viciniam, qua gravitas roboretur. neque in minorem aeris interiacentis resistentiam: sed in naturalem eorporis ci ius; bet impetum, qui segniorem ante, minium usque ad aequautatem,semper auget.
LX. Ab isto qum; insito corporibus m petu .mnis ori ur synipatheticus atq; anili atheticuit mohi , quos atae sibi res mu- s linere a laetantiir, atq; eontrariis su- grunt; quo ni ne se ad polos dirigit, serruad se trinit,alterique magneti Jervata pol rum dispositi one, adhaeret Ridiculium est Wii Carthetii de subtilibus particulis almi iacti eae mollium contortis, commentum. leui fusum est, quod idem docet auctor, orgin omnem naturalem de se , recta tantum ineam ferri, nec ad eircularem, nisi
LXI. Sed &irςtere pluribus corporibu
uis inest elastica, qtu,sa statu uo dimoveantur,sublato externo impedimento ad pristinam redeunt partium Iuarum dispositi O-nem ut dum aer violenter compressius posse se se explicat, aut arcus per vim nil exuria mota violeiatia, sponte erigitiir. Atqtie hς quidem es istica vis non a tenuioris alterius tubstantiae pondere, ut quidani putant aut a subtili materi/,poros corporis in partemiacava angustiores dilatant provenit sed
49쪽
in aere non alia videtur huiuDee motus ealiassa petenda, qtiam ab innata eius affectio ne, in aliis vero corpo fruis aeri sis vis lite ela stica adscribenda, qui intra angustiores par
tis concavae poros per violentiam compres.sus, dum naturalem statum recuperare nitiis
tur ad pristinam figuram necem est arciani flexum retaeat. LXII. Intili , praeternaturalem invium, alius est vimentus, armi ille potissimu ni, suo corpora proiicitantur. Non enim ingenitosi i inpetu movetitur; sed is, quem pr-eiens impresserit. Quod si corpus durum alteri duro collidatur resili, , mutato itiitere oportet, non eodem perseverante, qui antea , motu , variata Uum motus iisdem determinationes quia, nomis impetus vi novus motus ab interio corporis aut reflexi aut reflectentis , aut utriusque
simul produeitur ita tamen ut angulus eidentia aequalis sit angulo refleκionis. LXIII. Plures' itidem ab aliis praescribsitur motui Ieges Nobis haec interim una saμficit, finitum eum esse, quan vis in aeternum perseverare possit. Unus enim Deus est in omni persectionum genere infinitus : etera autem omnia finita, que in mimero, ponde rein mensura sunt a Deo disposita mulae tamen nihil est unquam eui nequeat aliquia addi ne exhauriri divina potentia existimetur et syncategorematica quidem creaturae convenit, sed categorematica prorsus repugnat , sive essentiae, sive magnitudinis, sive
50쪽
multitudinis, sive qua itatis, sive uetcunque alia infinitudo. LXIV. Ad motium pertinet locus, in quo ille mercetur . Ben illum definit Aristote aes, primam immobi Iemque corporis continentis superficiem cujus haec sunt munera dicontinere locarunt,atque locato, re ipsa atq; omnin5 differre. Quare male Epicuriis, mala, Carthesius locum aut substantiam selebilem esse aut orpus existimarunt. Fieri enim nequit naturaliter, ut duo sese in eodem loco mutuo penetrent corpora. Quan- vis autem, spectata Dei omnipotentia, duo collocari corpora in eoo possint loco quod perperam negavit Durandus: rei tameni sius natura nunqua patitur,ut uno induobis locis ita reperiatur corpus, ut ab utroq; ei secvnscribatur;&'uslibet eorporis pars parti Ioel, totum e corpus toti loco respondeat. LXV. tiua vero omnia in Universo loea corpore aliquo repIentur Hrustra a Demo erito& Leucippo in qui eos sequiuntur,recentioribus aliquid adstruitur vacui, quod
non idem est a locus, sicuti e veteribus quidam censuere pueque id, in quo nillil est.. aut in quo nullaim grave est alit leve sed lo cus corpore privatus. Immo a vacuo veluti
acerrimo naturalis concordis hoste,adeo ab horret refugitq, natura, ut neq; humana neq; Angelica arte ullum queat vacuum sue, ut Vocant, coacervatum,nue disseminatium alicubi induet. Non satis tamen aeqvd de di viana videtur nobis potentia sensisse ribesius,