장음표시 사용
151쪽
rulit . Age potius gratias,pro his quae a cepisti: reliqua expecta , & nondum plenum te esse gaude. Inter voluptates est superesse quod speres omnes vicisti pprimum te esse in animo amici tui l tare. multi te vincunt .considera, quanto ante cedas pluresHiram sequaris.. CAP. XXXII. Quod sit in te maximum vitium, quaeris χ falsas rationes con sicis:data magno aestimas, accepta paruo.
Aliud in alio nos deterreat . quibusdam timeamus irasc i, quibusdam vereamur', Zibusdam fastidiamus. Magnam Temne dubio fecerimus, si seruiuum infeliricem in ergastulum miserimus. Qui l properamus verberare statim , crura protinus stangere 1 non peribit potestas ista, si discstretur . sinoeid tempus veniat, quo ipsi iubeamu&: r ac ex imperio irae loquimur .. cum illa abierit, tunc videbimus, quanti sit ista lis actimanda. In hoc enim; proipue fallimur. ad serrum venimus , ad capitalia applicias& vinculis,carcere, semet,. vindicamus rem, castigandam flagris leuioribus Quomodo, inquis, noviubes intueri , quam omnia per quas laedi videmur,exigua,misera,puerilia lint Ego vero nihil magis silaserim, quam sumere ingendem animum,& hqc propter quae t
tigamus,discurrinaeus, anhelamus, Videre.
quam humilia &abiecta sint,nulli ut altum quiddam aut magnificum coSitat injicienda Circa pecunia plurimaΠΥ
152쪽
vociferationis est: haec sera defatigat, patres liberosque committit, venena miscet, gladios tam perculsoribus quam legionibus tradit. haec est sanguine nostro delibuta . propter hanc uxorum maritorumque noctes strepunt litibus, & tribunalia magistratuum premit turba: reges se iunt, rapiuntque, & ciuitates longo seculorum labore constructas euertunt, ut. aurum argentumque in cinere urbium scrutentur.
CAP. XXXIII. Libet intueri fiscos in angulo iacentes. Hi sunt, propter quovoculi clamore exprimuntur remitu iudiciorum basilicae re nant:euocati ex longinquis regionibus iudices sedent . iudi Caturi , utrius iustior auaritia sit. Quid sine propter fiscum quidem, sed pugnum
aeris , aut imputatum a seruo denarium , senex sine haerede moriturus stomacho
dirumpitur 3 Quid si propter usuram aut
millesimam , valetudinarius foenerator distortis pedibus ,& manibus ad computandum modo relictis, clamat, ac per vadimonia asses suos in ipsis morbi accessionibus vindicat Si totam mihi ex omnibus metallis, quae cummaxime depromimus, pecuniam proferas, si tu medium proijcias quicquid thesauri tegunt, auar, tia iterum sub terras referente quae mini egesserat; omnem istam congeriem dignam non putem, quae frontem viri boni utrahat . Quanto risu prosequenda iiiii
153쪽
sint,quae nobis lacrimas educunt CAP. XXXIV. Cedo nune,peri quere cetera,cibos, potiones, hQurum' uecaussa paratam ambitionem munditias , verba, contumelias ,& motus corporum parum honorificos & suspicionesin contumacia iumenta, & pigra mancipia, in interpretationes malignas vocas alienae quibus efficitur, ut inter iniurias naturae numeretur fermo hommi datus Crede
mihi ,leuia sunt: propter quae non lauiter excandescimus , qualia quae pueros in rixam & iurgium concitant. Nihil ex his quae tam tristas agimus, sertum est, nihil magnum. Inde, inqua vobis ira & i sania est, quod exigua magno aestimatis. Auferre hic mihi hereditatem volnit: hic me diu spe suprema captatum criminatus est;hic scortum meum concupivit. Quod vinculum amoris esse debebat, secticio qnis atque odii caussa est idem uelle CAP. XXXV. Iter angustam rixas transeuntium concitat: diffusa Sc lata patens via ne populos qnidem collidit. Ista quae appetitis quia ex iuua sunt, nec possunt ad alterum, nisi alteri erepta , trans ferri:eadem affectantibus pugnam & iii gia excitant. Respondisse tibi indignaris libemum, & uxorem,& clientem di deinde idem de Repub. libenatem sublatam que reris, quam domi sistilli1ts. Rursus u tacuit interrogatus, contumaciam vocas QEt loquatur , α taceat, & Iidea . coram
154쪽
domino inquis. imo coram patresam - ,
Iias. Quid clamasὶ quid vociferaris quid
flagella media coena petis, quod serui loquuntur , quod non eodem loco turba concionis eth, & silentium solitudinis In. hoe habes aures, ut nisi modulata tantum& mollia,& ex dulci tracta compositaque accipiam Et risum audias oportet, dc fietum in blanditias, & lites, & prospera, de tristiain hominum vocesin fremitus aut malium latratusque . Quid miser expa uestis ad clamorem serui, ad tinnitu aeris, ad ianuae impulsum cum tam deli catus iueris,tomima aiulienda siuit. Hoe . quod de auribus dietium est , transfer ad oculos et qui non minus fastidio laborant, si maleinstituti sunt.maeula offenduntur de sordibus, dc argento parum splendi-, do, re stagno non ad solem perlucente. Hi nempe oculi , qui non serunt nisi v
xium, ac recenti cura nitens marmor, qui
mensam nisi crebris distinctam naruis, qui nolunt domi nisi auro pretiosa calcare: aequissimo animo seris& scabrasi totasque semitas spectant, dc maiorem. partem occurrentium squalidam, pari res insularum exesos, ruinosos, inaequa-
CAP. XXXVI. Quid ergo aliud est
quod illos in publico non ostendat, domi moueat,quam opinio illic aequa Sc patiens , domi morosa & querula Omnes sensus perducendi sunt ad finnitatem.natura
155쪽
tura patientes sunt, si animus illos desinat corrumpere;qui quotidie ad rationem reddendam vocandus est. Faciebat hoe Sextius, ut consummato die citin se ad nocturnam quietem recepi stet , interrogaret animum suu Quod hodie malum tuum sanasti cui vitio obstitisti qua patio melior es Desinet ira in erit moderatior, quae sciet sibi quotidie ad iudicem esse veniendum . Quid ergo pulchrius hac consuetudine excutiendi totum diem qualis illi somnus post recognitionem sui sequitur quam tranquillus litis ac liber, cum aut laudatus est animus , aut admoniti in speculator sui censorque secretus cognoscit de moribus suis Vtor hac pote state, & quotidie apud me causam dico ceum sublatum e conspectu lumen est, &conticuit uxor moris iam mei conscia ἀIotum diem mecum scrutor, facta ac disdia mea remetwr.Nihil mihi ipse abscollado,nihil transeo : quare enim quicquam X erroribus meis timeam , cum possim dicere: Vide ne istud amplius facias, nunc tibi ignosco. In illa disputatione pugnacius locutus es: noli postea congredi cma Imperitis . nolunt discere, qui nunquam didicerunt. Illum liberius admonuisti, quam debebas. itaque non emendasti, sed offendisti.de cetero vide, non tantum an verum sit quod dicis, sed an ille cui dicitur,veri patiens sit.
- CAP. X X X VII. Admoneri bonus:
156쪽
gaudet: pessimus qui sique correptorem asperrime patitur. In conuiuio quorun dam te sales, & in dolorem duum iacta
verba tetigerunt e vitare vulgarem comimetum memento . solutior est post vinum licentia,quia ne sobrijs quidem pudor est. Iratum vidisti amicum tuumJostiario causidici alicuius aut diuitis, quod imirantem submouerati & ipse pro illo ir,
tus extremo mancipio fuisti. Irasceris ergo cathenario cani & hic cum multum latravit, obiecto cibo mansuescit. recede
Iongius,& ride. Nunc iste aliquem se putat, quod custodit litigatorum turba limen obsessum . nunc ille qui intra iacet, felix sertunatusque est: α heati hominis ac potentis iudicat indicium , dissicilem
ianuam . nescit durissimum esse ostium Iceris. Praesume animo,multa esse tibi patienda. Numquis se hieme algere miratur 3 numquis in mari nauseare, invia concuti Fortis est animus, ad quae praeparatus venit. Minus honorato loco positus , irasci coepisti conuiuatori, vocatotiripsi qui tibi praeferebatur. Demens,quid interest, quam lecti premas partem honestiorem te,aut turpiorem,potest facere puluinus 3 Non aequis quendam oculis viis disti , quia de ingenio tuo male locutus est. Recipis hanc legem ergo te Ennius, quo non delectaris,odisset: & Hortensiusu multates tibi indiceret:& Cicero,si deri deres carmina eius,inimicus esset.
157쪽
CAP. XXXVIII. Vis tu aequo animmo pati caniuidatus suffiagia Contume- Iiam tibi fecit aliquis . nunquid maiorem quam Diogeni,pnilosopho Stoico eui de
ira cummaxime disserenti, adolescens proteruus inspuit. tulit hoc iste leniter aesapienter. Non quidem, inquit, irascor rsed dubito tamen,an irasci oporteat. Ca
to noster melius. cui cum causam agerui, in frontem mediam, quantum p emt at
tracta pingui saliua, inspuisset Lentulus ,
ille patrum nostrorum memoria facti sus M impotens,abstersit laciem; S , Am ma ,inquit,omnibus, Lentule, tali eos , qui te negant os habere. CAP. XXXIX. Contigit iam n
his , Nouate , bene componere ammum . si aut non sentit iracundiam, aut stiperior est: videamus quomodo alienam iram leniamus e nec enim sani esse tantum volumus,sed sanare. Primam iram non audebimus oratione mulaere, surda est xamens: dabimus illi spatium. remedia in
remissionibus prosuntnaec oculos tumentes tentata mus, vim rigentem mouendo incitaturi, nec cetera vitia dum struent. Initia morborum quies curat. Quantulum, inquis, prodest remedium tuum , si sua sponte desinentem iram placat 3. Primum,ut citius desinat, eruit: deinde custodiet,ne recidat: ipsim quoque impetum, quem non audet lenire, fallet. Remouebit omnia ultionis iustiumenta, G
158쪽
mutabit iram, ut tan am adititor & d loris comes plus auctavitatis in confitris habeat. moras nectet e & dum maiorem quaerit poema praesentem differet. omniane requiem furora dabit. Si vehememetior eris; aut pudorem illi cui non resseat, incutiet, aut metum. Si infirmior ssermones inferet, ves gratos, Vel nouos , in cupiditate cognoscendi avocabit. M dicum aiunt, cum regis filiam curare dein heret, nec sine Καο posset , dum tumet tem mammam leniter uet , scalpellum spongia tinnm indi se . Repugnasset puella remedio palam admoto et eadem . quia non expectauit,dolorem tulit. CAP. XL. Quaedam non nisi decepta anantur. Alteri dices: Vide ne inimis .cis iracundia tua voluptati sit . Alteri: Vide ne magnitudo animi tui,creditum que apud plerosque robur, cadat . Indignor mehercule, & non inuenio dolendi modum:sed tempus expectandum est. dabit poenas.Setua istud in animo tuo. cum potueris, & pro mora reddes. Castigam vero irascentem , & vltro obuiam ire ei,
incit ire est. Varie aggredieris, blandeque: nisi serie tanta perωna eris, ut possis
iram comminuerer quemadmodum secit diuus Augustus, cum eoenaret apud Vedium Pollionem. Fregerat unus ex se
vis eius crystallinum. rapi eum Vedius iussit c vulgari quidem periturum morte: murmis o cliubebatur,quas ingens
159쪽
piscita continebat. Quis non hoc illum
putaret luxuriae caussa Tacere sanutia erat . Euasit e manibus puer,& confugit
ad Caesaris pedes: nihil aliud petiturus ,
quam ut aliter periret, nec eica fieret. Motus est nouitate crudelitatis Caesar, &illum quidem mitti, crystallina autem omnia coram se frangi iussit, completique piscinam . Fuit Caesari sic castigam cus amicus: benE usus est viribus Lis. E conuiuio rapi homines imperas ,& ninvi generis poenis lancinati si calix tuus fractus est,uiscera hominis distrahentur agantum tibi placebis, ut ibi aliquem duci iubeas ubi Caesar est C A P. X L I. Sic instandum potentiae est ni iram ex superiori loco aggredi poG
sit.msEtractabilem, ac talem dumtaxat,
qualem modo retuli , seram, immanem , languinariam,quae iam insanabilis est,nis maius aliquid extimuit. Pacem demus animo, quam dabit praeceptorum saluta istum assidua meditatio , actusque reriuri boni,& intenta mens ad unius honesti ci . piditatem. Conscientiae satis fiat.nil in sa-mam laboremus: sequatur vel mala, dum, benλ merearis. At vulgus animosa mir
tur, & audaces in honore sunt: placidi pro inertibus habentur . primo krsitan aspectu, sed simulac aequalitas vitae fidem facit, non segnitiem illam animi esse, sedl'acem veneratur idem illos populus coitque. Nihil ergo habet in 1e utile teter- ille
160쪽
ille Ze hostilis affectus; at omnia C sistra rio mala, ferrum, ignes: pudore calcato , caedibus inquinauit manus, membra liberorum dispersit. Nihil vacuum reliquit ascelere, non gloriae memor, non infamiae metuens, inemendabilis cum ex ira in dium occalluit. C A P. XLII. Careamus hoc malo purgemusque mentem,& exstirpemus r. dicitus ea vitia, quae quamuis tenuia umdectuique haeserint, renascentur : & iram non temperemus, sed ex toto temoue mus . Quod enim malς rei temperamentum est poterimus autem, adnitamur modo. Nec ulla res magis proderit, quam cogitatio mortalitatis . sibi quisque ut ab teri dicat: Quid iuuat , tanquam in arternum genitos iras indicere,& breuissimam
aetatem dissipare quid iuuat, dies quos in
voluptatem honestam impendere licet, in dolorem alicuius rormentumque trans ferre non capiunt res ista iacturam , nec tempus vacat perdere. Quid ruimus in pugnam quid certamina nobis accersimus quid imbecillitatis obliti, ingentia odia suscipimus, & ad frangendum fragiles consurgimus Iam istas inimicitias, quas implacabili gerimus animo, febris aut aliud malum ccrporis vetabit geri. iam per acerrimum media mors dirimet. Quid tumultuamur, & vitam seditiosi conturbamus stat super caput fatum , & percuntis dies impinat, tropius-
