장음표시 사용
21쪽
& adsunt xt itudinum matricis. quae autem ex dorso , aut renibus , declinat ad posteriora ualde. Et uniuersaliter quae est ex nocumeto alicuius membri excitatur, & augetur eum nocumento illius membri,& decrescit cum decremeto illius. Illa uero quae fit a debilitate capitis, synificat eius excitatio cu parua, uel qualibet causa ,re est cu perturbatione sensuum, tam interiorum e exteriorum, de inuentione nocumeti in operationibus celebri μ cito repletur caput humiditatibus. Et illa quae fit ab acuitate sensus cerebri signislaatuelocitas patiendi etiam a parua causa, scilicet uocitas, oribus,& reliquis:& cum hoc sensus sunt boni, de meatus mudi,& operationes cerebri non laesae, haec cerebra sunt communiter cholerica, aut scea tamen. Vltimo signa uiarum,m er quas fit communicatio,sumuntur a loco materiae &-ro communicate.Nam uapotes eleuatia materia existetein stomacho transeunt per merita membris spiritalibus per Cannam pulmonis. Si materia contineatur iii uenis, ut in febribus cotinuis ommunicatur per uenas & arterias: si materia si in corde, magis y arterias si in hepate magis per uenas, si in diaphragmate & reliquis panniculis, & membris
neruosis, communicatur magis per nermos Id nucham, δα.
Oui,nucis siue galeat s passionis species, & causae ex prac
tintibus patere possunt,pendet enim humore nialogalibdo, aut frigido trequenter apostemante: imo frequenter ab apostemate melancholico,aut duro,in panniculo intrinseco aut extrinseco. Et multoties causa temotior sunt aegritudines antecedentes, quae debilitarunt cerebrum, & uelamina
intritaeta & extrinseca,ut litantur ex omni ciaa, uides icet ex motibus paruis, qui sunt ex motibus corporis, cibalibus ει uaporibus,& motibus extrinsecis .Et in summa,ca disposistiua est duplexTdebilitas capitis,& acuitassensus eius. Causae aut e sactiva sunt, quae dictae sunt Signa eius sunt, quia praeter hoc.dolor si continuus,excitatur 1 omni parua causa; ut motu, potatione uini,de receptione uaporum, & eum umce socii, aut media: ita ut patiens odio habeat uoce, lumen, conuersationem cum hominibus,diligat Glitudinem, tela bras,quietem,& resupinationem. secum est in panniculo extrinseco angendo sentitur, sed in intrinseco tangendo non sentitur,&comicatur iisqi ad oculum, quoniam panniculus illec6prehendit sus neruos opticos comunicantes oculo,cu ex ipsis generetur retina, & tela aranea. PRO G Mosoc Μperducit frequenter ad mortem,aut caecitatem.Hemicranea
de homonopagia sunt species,causae,sgna, prognosticassicut centaleae de qua superius actum est.Et grauitas existes infra dolorem metis humoribus praecipue sanguineo,phles alico, melancholico.Soda phlematica sangilinea,cholerica, melancholica multiplicatur m proportionem ad quatuor tempora anni. ando aut us fuerit meridionalis, uui insus, multiplicatur soda in hyeme. Soda continua prolongata frequenter perducit ad apossema cerebri, aut caecitatem. Soda multoties resoluitur, si contingat ut egrediat inauresue per aure, sanies aut materia aquosa: da in febribus eis. tinuis, ae no alleia latur cu alleuitione febris, minatur phrenesim. Similiter sedi cotinua ad quam sequitur febris, cum
prius non suerit, transit in phrenesim. De cura cephalaeae.
P ixi quid nominis, & quid rei, speciebus, &causis.
sinis & pronosticis, M. Iam ad quintum ueniendum est, scilicet ad curam. Rass ergo breuitati indulgens, pro cura cephalaeae sanguineae, primo phlebotomat uenam cephalicam, ex parte ex qua est dolor, uel in qua dolor magis infestat. ut si dolor mastis infestat in parte dextra,in manu dextra facienda est phlebotomia scilicet aut in eum tura brachii in parte superiori, aut inter pollicem & indice licet hic si ramus uenae communis &no cephalicae, ex Auic.
rima primi,domina quinta, c. de anatomia uenaru manuu. Et extrahutur sex aut octo unciae san inis, plures aut pauciores secundum exigentiam circunstantiarum consentiete
uirtute, aetate, & caeteris huiusnodi. Si autem sit in parte Gnistra capitis, phlebotometur ex cephalicasnistra. Et si in ambabus phlet tometur ex ambabus. Seeundo, super par te dolente, & partibus adiacentibus docet apponi medicamen laetum ex aqua ros, a, oleo rosaeeo de aceto, simul
optime agitatis x cocussis ira,ut inspinentur, di supcr nive, ITAL MAN . cui 3 id est,ualde actu infrigidatis, in qna m xtura sit acetum sis
quadruplum ad aquam rosaeeam, & oleum. Ita ut exempli l alia sit aceti. 3. s. aquaero aceae, olei rosac et ana. I i. priis flus tamen capillis tu forfice abscissis applicetur petiae linae ueteres in hia medicamine infusae, sepium secudum exist
gentiam applicentur. Posset tamen aceti quantitas augeri, ubi quaeratur maior repercussio. Tertio, docet debitum regimen,ut abstineat a came,uino,& caeteris ealidis, de sanguinem miltiplicantibus & uaporantibus,&eomedat adesam citrinam,id est,cibum qui fit ex letibus coctis cum aqua fui bus additur acetum, de parum croci de lapsi, id est ei bu ex lentibus solum in aqua coctis. Ponat aute in primo cibo acetu ad instigidata, crocus ad coibriada ui mites & spiritusta ut uirtus huius cibi ad caput dirigatur: est. n . huiusmoda materiae dipestiuu,ita ut sit cibus 8e medicina modi, sed molius est, ut loco lentium ponatur xist ipsam abiectis corticibus per expressionem in staminea.Et comedat olera frigida sicut lactucam,endiuiam, spinachia,& huiusmodi: de stinctus dos, scut poma, & pyra,& eidonia cocta, de pro
prie in line mensae condita cu coriandris semicosectis.
to,docet uentrem seluere, educendo materias communes ν& etiam choleram, quae posset esse eausa instarnationis camguinis & fluxus ipsius ad cerebrum cs miro lanis citrinis, Prunis, tamarindis,& saccharo,quae trecepta sit secueu huc
. I .aut I. last ulliat tamar indi, aut pruna in una lib. aquae ad consumptione medietatis,& eoletur. in qua aqua debite cinlata&calida miro lani satis subtiliter absq; tamisatione contus, infundantur per unam noctem: deinde fiat debita colatio Se expressio,&cum medietate Iaacchari albi dulcoretur,& in matutinis exhibeatur: saccharum enim debet esse album trium coctarum eum saccharum rub. ealiditas stmelle exhibeatur iam celebrata distestione cibi trace dentis. ubi autem qu ratur maior Ienim alio, liminutis, aut remotis miro lanis posiet poni mane I. i. aut amplius ut minus secundum exigentiam, similiter calfia.Quinto,d cet apponere medicamen insti idatinum partim repercus suum, partim resolutivum,ae Gloris sedarium, quod componitur ex semine altheaea .maluauisti aut brancae ursinae,aut
maluae θ luestris, que idem sunt. Cuius de striptio eri t haec seminis alther calidi cum aequalitate declinatis ad siccu,
quantum uolumus: uerbi gratia 34 . contundantur opti me semina in mortario, & eum aceto debite incorpora
do fiat emplastru aliqualiter liquidu,& super petia extenda turi& parti doleti frigidii applicet: aut aliqualiter tepidu. Si Paeras maiore resolutione, de subdit quod ex semine psilliu aceto posset fieri medicamen simile .Sed aduerte,quod debemus 'ipere mucilaginemptati exeuntem siue tractam
ex cortice non ex medima, quia medulla est ulcerativa ex bstens calida de sicca in quarto,pars uero exterior frigida, dc humida in secundo. debet ergo poni in aqua ealida, donec mucilago separetur per debitam confrictionem absque foreti constrictione, quae mucilago eum aceto misceatur, de administretur:sed hoc medicameni magis conuenit in princi
Pisae ubi magna infri idatione opus sit. Ex his dictis Rasis
quinq; elicimus intentiones curat tuas. Prima est sanguinis nunc dolorem facientis euacuatio ac diuerso . Secunda est malae complexionis calidae in cerebro instigidatio ac sanguinis ad ipsum fila entis repercusito.Tertia est cholerae sanguis nem Muentis & fluere facientis euacuatio. Quarta est uini glauio & repercussio cum resolutione mixta tandem Pedi ueniens ad rei Mutiua pura. Quinta est debita sex rerum non naturalium administratio .Et texta subdi potest, stilicet accidentium correctio .Euae uatio quidem san uinis debet' esse prima uabus conditionibus obseruatis. Prima, quod ue ter non sit stipticus ac secibus repletus , in quo casu primo cum clysteri infiigidante,ac lenitivo educendae sunt. Secunila, quod dolor non sit fortissimus adeo quod ordinem curatio'is praeuaricet.In quo casu a sedatione doloris inchoadu est iuxta ean.quartae primi, Cumq; ad diuersum trabere u lueris,dolorem illius membri prius seda. faciendum est secundum praecepta Avicennae, suarta primi capite teditio,aut cum remouentibus causam cilicet malam complexionem cal cum instigitatibus, sicut oleis, de succis, de quibus
22쪽
bus inseritis alit si sit propter solutionem retinui a sanguine
mordicante aut extendente,ponitur ea quae leniant,dilatet, Poros aperiant resoluendo, ut materia non in loco angusto concludati ir fortius Gluens continuum non tamen ea multa caliditate: sicut mucilago nialuauis eideminis lini, psi Ilii cum oleo rosaceo, e chammelino,& similibus debite tepefactis.Aut si haec non ualeant, fiat cum anodinis secunduplurimuim sunt enim dilatantia poros,& consortantia eat rem naturalem ratione suae sumtitudinis.qui est prinei palisci Ascax curator omnium a citudinu. Et tertio, si hie duci genera non suis renidiae sedatio cum stupefacientibus, sed cum timore Se cautela, incipiendo a leuioribus, de magis exterius applicitis,qtiam in caput purgiis,aut interius sumptis aut in aures distillatis. Potare aute ea inter eae tera deterius est, licet exterius applicita maetis partem oppilent, & materiam amplius in uno loco concludant. Sed circa phlebot naiam aduerte. Si corpus fuerit esenum, scilicet sanguine, sicundum ambitum totius, S: eu notabiliter fluat ad ediput, aut in causa fuerit retetio menstruoturn aut haemorrlimidarum, ex laphenis primo facienda est phlebotomia:deindes sanguisiberit adhuc calidus & multus ex basilica lateris
eiusdem partis, aut uena communi: tertio ex cephalica quarto ex uenas tuis dolore existente magis posterius: aut loco ipsius guis ex naribus prouocetur,aut naribus sangui . Si vero color fuerit magis anterius mei lebotomia ex renis nuch ubi collum capiti colus, tur: aut ventosati' ibidem,aut in spatulis: aut sanguisugarum in his locis applicatio. Et si magis declinat ad dextram,phlebotomentur venae post aurem sinistrant: S contra si declinat ad istram: phlebotomam autem venae nasi credo magis constite ad euacuandum sanguinem contentum in parte ante
Hori seniliter phlebotomiam venarum labiorumlicet si
qualiter diuereat. Phlebotomia autem paruarum venarum in cute capitis existentium euacirat sanguinem coniunctum
Di proximum. Verum, si illae Nilebotomiae fieri no possunt propter aetatem Scalia huiusmodi anguisugae in loci, ipsaru axpponantur,quanquam mena r non dubitauerit phleb suum trie em, qui phlebotomla ima euasit.
Phle morti iam autem Hiramina quidem, quam ausiis si in facere, uerum in magm Hethoria capitis, de in casibus e uenus, sicut in apopsextilianguinea, in magno apostemate singuineo, credo,quod nulla phlebotomia ut magis pron ira ad succurrendum. Si autem magna sanguinis repletio sit in toto, sed tamen non in fluxu ad equina pluebotomia venete v nis est inchoandum, aut enisam lateris, aut contra
maiorem aut minorem phlethoriam, im quod quetritur maior aut minor diuerso.deinde ad cepitalicam de caeteras ordinem,ut supra, veniendum est imo nota , quod etiam in cephalea mimateriali, corpore existet e plectorico, phlebotomia couenit. Rasis autem praxipiens' phlebotomiam cephalicet ei aedem lateris loquitur in casibus comi niter contingentibus, in quibus non est magua repletio. Cς terra aure diuersiones continuari debetit, molirie facta phlebotomia, de qua dictum est,sicut frictiones,ventosationes: sines trificationedigaturae, quae omnia fiant descendendo, incipiendo a partibus propinquis tendendo ad remotas. sed
inter caetera memor esto lotionis eriirium cum aqua calida. diuersones autem,'uae fiunt cum euacuatione, econtra incipiunt a remotis,& tedunt ad propinqua. Memora etia unis uersales eiracuationes semper debere praecedere particula res, nisi ubi non adesset remetio in toto, neque in aliquo me bro sibi materiam communicare potente,&c. Secu auteintentio perficitur cum medicinis , quas Rasis superius p suit, ex aqua rosacra,eseo rosaceo, de aceto: cui intentioni accommodatur postrema eius medicina ex psillio de aceto ,
cum magis opus esset instigidare. de loco suprascripto, si noli eatur,applicet ut laccus fanta*inis succus uirgae past ris cum modico aceto:&succus laetum, si adessent uigiliae, di si opus sit nimis infrigidare,succus Mum,semperii tuae,&huiusmodi. Haec tamen conueniunt obseritatis quibus conditiovibus. Prima, quod capilli cum forficibus praea Dindantur. Secunda,nuod applicentur si per cerebro anteriora, di in loco commuturarum, non autem polleriori,quia
milium stigidum est,a: in locus originis nuchae. Sed p
m quod materia calida sit ibident, uid sendum3 Dico quod
debemus stare contenti uniuersalibuς, &si opus est aliquid applicare,applicetur oleum ros eum , aut aliud simile non multum trigidum, S tamen super parte anteriori appletentur, quae dicti sunt. Imbunt enim ad remotionem caliditatis in parte posteriori. Wrtia , est gradus medicinae , ut sit
proportionatus gradui aegrituditus, virtuti, natum membri incundum ipsius situm, dignitatem,&c.quarta primi colligis da,capite . idiota,ut ni mebri secundum omnes sitas virtutes conmrtati ua,etiam proprietate sua occulta, siue forma
specinca. Quinta,ut stiplicitate sutem in principio participet . Sexta,ne modus substitutae poros oppilet resoluti nem prehibes,sicut lae . Ex quibus insertur huiusmodi medici no semper actu Digidas applicandas, ut cum virtus est
debui , calor naturalis paucus: imis sent aliquando eum aliis quo per steio, sicut cum pauco croci aut vini odoriseri. casus tres,in quibus non conueniunt huiusmodi Digida. Primus Osus ubi multi uapores, de erasii essent in eapite siue a toto eommunicati dicut in febriibus materia Iibus,& praecipue persentibus a materia crassa. Sota enim calidam in sebri m 'tiplicat usus epithematum uapores exire non permittentium . prima tertii. ubi tamen uapores es t inbtues, acuti,sicut in tertianis puris; inveni huiusimodi frigida optime conserre: in hoc autem casu sunt frigida odoranda,&per nares trahenda,sicut acetum, aqua rotacea, Serunsia. Similiter si ab aliquo mctro huiusmodi uapores capiti communicarentur,&umiliter quado essent incapite cogelati. In quo casu cum medicinis anodinis mi entidus tinios evaporare esset procedendum, sicut decoctione anethu nt, yy I eli, sertim,&fimalium. Secundus casis ubi soda c'iungeretur rheumatismo. In quo casu evacuatio nibus,3 diuersionibus, de quibus supra esset procedendum, α cum odoratis conuariis distrata. Tertius casus, ubi ea put esset repletum, ipsus enim euacuatio haec localia de erraecedere. Tertia autem intent:o,scilicet euacuatio ch lerae permixtae cum languine completur cum his, quae superies dicta sunt qui canon ampliandus est ad euacuationem phlegmatis,t lancholiae, aquositatis, aut plurium, si sanguini permixti serent eum his, de quibus insta dicetur. Quarta autem intentio complicans repercussionem , & r solutionem eo tenda est cum his, quae in textu dicta sunt,& quanto magis ad statum proceditur,resolutiva siper repercussiua augenda fiant: in declinatione autem sint pura sicut in apostem bus praecipitur. Et ex his, quae optime u lent ad resolutionem uaporum, de materiae si te apostematis siue non, est pulmo agni uel arietis incisis de aequatus seeει dum exagentiam partis eui applicatur: qui ita calidus sicut extrahitura animali miscerato applicetur, aut insundatur
in calida,& expressus capiti applicetur.Sed melius es
ut infundatur in aqua calida aecoctionis storum chamaena
Ii,meliloti ,rosarum,uiolariun, anethi, & similium, de appliscetur ut supra cum hoc enim quod resoluit est doloris seditiuus. & ad hanc intentionem laudantur catuli, de pulli e Iutaratu per mediu incis,de ita calidi caliditate sua naturali applicati:in quo u huiusmodi remedia essent frequenter
permutanda acile enim putrescunt de olent, Ze tunc magis nocerent,quam prodessent. Sed melius suisset ut ex secunda de quarta intentione una filisset facti ambas complectes. ainta autem intentio Allieet debita administratio sex rerum non naturali uindicet debeat sequi iuxta textus seriem, caeteris tamen postponenda est,cum is a ordinanda sit secundum exipenti' aliarum.& propterea melius est,ut Correctio accidentium sit in ordine quintarius completur cura soprasentia ab imminentibus preseruando. ut v adsit insutianteiliarum S similia,curentur,& si timeantur tura,praeseruentur, sicut aduentus apostematis, caecitas,&similia ea,de quibus in sequentibus capitulis agetur. Sexta autem intentio scilicet debita adminiaratio sex rerum non natur hum eompletur sic Eligatur aer moderate Digidus, de tem peratus in passivis, aut declinans paruper ad sic , ni odoris, priuatus uentis limis,& uaporibus extraneis: sit autem
eius stigiditas maior & minor m gradum aegrit inlinis, cui debet apponi , cui etiam uirtus consentiat. &sit magis aut nullus luminosi sin dispostionem uirtutis,&birituum,deIo.Arculam A uati
23쪽
'ietatem accidentium eos rentiu . Si enim sit pronitas in iubeth,debet esse luminosusvi uero in uigilias, obscurus: neque in loco habitationis sit hominum frequetia, neq; str pitus Potus eius sit diminutus,&similiter cibus. bibat aqua
coctam aut smplicem, aut cum pauco saccharo, aut cum pauco uino granatorum: uinum enim non conuenit nisi in dees, natione,& sit pauci feriim,cissolum,aut album , optime lymphatum cibi autem sint frigidi saltem potet lain melius est, ut adsiccum declinent sed econtrario in cholerica ad hum, dum,S: sint pauci nutrimenti. Et boni ,&non sint uaporosi, quapropter sint facilis digestionis.Verum ubi timeret ut raptus materiae cholericae ad stomachu, sint stiplici, neq; in hoe casu aeger sit famelicus. Ex conuenientibus autem in sanguinea,& cholericas tendiuia,portulacadactuca, atriplex, spinachia, ferculum ex acressa, panicum, Ze milium , panis lotus pii lana hordeaca,& huiusmodi abstineata earnibus&ouis .nisi in declinatione. Et tunc pulli parui ,&extera
huiusmodi maxime cu acresia,S uino granatorum poterunt exhiberi , cnm quibus etiam &succo limoniam, citriorum, aranciorum,&c.etiam sua cibaria poteriit condiri. Se in fine mense conuenit aliquid pyri, aut cotonea, cocta aut confecta, aut coriandra consum, &hoc idem regime conuenit in cholericaaed magis declinet ad humidum. Multitudo somni comuniter eo eri in soda, & maior sit in cholerica de melancholica,quam in sanguinea,aut phlegmatica ,s sit capite eleliato,& non supine iacendo , dormiat bene coopertus finpaties inferiores. Caput uero non teneatur multum calidu,
ut humores,& uapores no repant ab inserioribus ad superiora. Circa inanitionem, intellige generaliter in omni capitis dispositione uentrem debere esse lenem propter eductione
materieram communium,quq sitis uaporibus nocumentum inserunt:secundo, quia paratur uia natura ad expulsionem superfluitatum: tertio, quia melius perficiuntur operationes naturales:smiliter uiae urinales teneantur apertae cum seminibus communibus, aut aths calidioribuς in alijs materiis , secundum exigentiam ipsarum .Et similiter ilictiones dest dendo conserui ad uaporum diuersonem, & resolutionem , reetia euacuationes omnium superfluitatum capitis per nares&palatum,modo fiant eum facilitate, &e. Fribionestamen fortes capitis uitenturaeuis pectinatio competit, ii mitus multum nocet in omnibus passionibus capitis,nisi asst aegritudo per praesentiam materiae in stomacno. Coitus smiliter secundum plurimum nocet, nis in corporibus coiret assiletis sit praesentia multi spematis, nam tunc posset eo cedi, sed fiat raro&cum facilitare Exercitentur membra imferiora,caput autem quiescat:frictiones autem corporis doscendendo,quarum quidem se da st senior prima, optime colarunt praecedetibus euacuationibus uniuersalibus,de quibus si pra, & seb. non existente forti, similitet effuso aquae calidae super extrema.Sit quietus quantum est posbile secundum omnia animi accidentia, unde caueat a furore, ira,voce
clamosa senis sertibus,sulgoribus,& huiusmodi. De cura Cephalaeae prouenientis i cholera.
SI autem cum istis fuerit inpulsu uelocis, O in tactu
sientitur cartilitas; sed neq; in facie, neq; in oculis fuerit rubedo,neetensio: in principio soluatur uenter: deinde
fant ea, quae diximus. naristis autem oleum imiciatur uiol rumines Meum cum ire dulcis, aut noupharis Meum, aut
otium deforibus salicis: quorum quodlibet super niuem l
frigidatum capiti superfundaturis nutriatur,ut diximus. Ger uero odoret eamphoram aquam rosarum, Ita
lices, O mesas, O bis similia. qu)d, si uritudo multum inna catomatur topii, o caueborae uniuscuiusq; quatum ponderant duo grana hordei quae dissoluta infra desilui
bus mittantur in nares, aures .
m memplar testatura ditim loco babetur inunt.
In hac parte ponit curam cephalme prouenientis a cholera. Et primo, ponit signa, scilicet uelocitate pulsus&eat ditatem in loco dolorolo sensitam cupriuatione rubedinis, tensonis Maliorum sui dignificantium,de quibus longo se mone superius actum est. Secundo,ponit curam:primo, persolutiva iam superius posita &declarata secundo, verea qugin nares iniiciuntiar,sicut oleum uiolaceum,frigida & humidum in primo, oleum cucurbitae dulcis, frigidum & hum
dum in secundo, oleum de floribus nenii aras, frigidum &humidum in tertio,oleum de floribus salicis, Metidum de humidum in primo, quorum quodlibet singulariter aut etiam plura simul mixta possunt iniici in naribus,cuius simile et de auribus est intelligendum. Haec namq; sunt frigida & humisda, caliditatem & siceitatem a cholera impressia remoue lidi Et haec eadem ualde frigida seper parte dolente a plicanda sunt, licet in auribus & naribus iniecta debeat
tepida. Tertio, curat per odores stigidos: docet enim odorare camphoram 'quam res eam. dices & violas,quonam sum is evaporatio lingulariter aut mixtim sua frigiditate de humiditate diserasiam calidam de ficem remouet dicet camphora sicca sit. Qiurto,his non siilficientibus docet accipere oph,camp rae, an .gra. i. quae dissoluta in oleo de silicibus in aures de in nares iniiciantiar,ut dolor per meminet stoporem re ueatur: haec nam'; frigida sunt,opium in quarto camphota in tertio, doloremq; mipenci edo tollunt.Ex qui bus duas elicimus intentiones euratiuas. Prima cholerameu uat aut diuertit.qua intentio complenda est eum his de
quibus uitam est superius.Sed pone simul eludera de sanguibnem esse in causa, aut alium humorem cholerae permixtum .
id agendum est Dico quod si sangui aut cholera,aut alius humor aequaliter concurrunt: aut si sanguis dominetur, apiae tomia tunc incipiendum, postea cholera euaeua . Si vero cholera dominetur, aut alius humor, tunc aut sunt Umixti eum sanguine apes educi eum sanguine,& tune a pia botomia est incipiendum. Si uero si sunt permixti nec apti educi cum canisi ne ab euacuatione humoris dominantis cum plumacia est inciriendum , deinde sanguis minuatur, praeter g in apostemate, in eo enim a phlebotomia saltem di . uel sua secundum plurimum est inchoatam. Ita dico de quocumq; humore cum sua uine peccante.Si uero alius humor cum cholera peccet, amia simul euacuandi,& ille magis qui dominatur. Si uero cholera aequaliter cinnaliis dominetur, magis cholera evacuanda est quia de ea habem aior suspitio & est everis paribus euacuationi paratior.Idem dico de aliis humoribus inuicem permixtis: semper magis dominas&digestior,& de quo magis timetur, est magis euacuandus. Digestiua tamen melius est praemittere sinem euacuationi
eradicatiuaedicet euacuatio minora tua, Se maxime cum lenientibus praemittenda si post quam de ne sequi digestiua
qualia sunt simipus uiolaceus,de endi uia, de portula Ae ne nuptare, delapauere,o facchara, hT de granatis,de limone de citro. Sed haec cu aquis frigidis & humidis temperata sunt,& maxime ducentibus uirtutem eorum ad caput, si eaqua uiolacea, ne pha lupulorum, licet non sint humida. Potest autem unum ualde proprium sic componi. 'dem. comunium frigid. .ictorum uiolaos nuptia. an. I. r.endiuiescariolae, lactucae an M.t summitatum papa.M. I. s. uini gra m. I. .cum sicalbissimi lib. r .fiat svr.decoquendo supra scripta in aquae lib. . donec medietas consumetur, postea colet debite exprimendo, & addatur saccharum Sc uinum grana .
erit, yruint oxysacchara, icetosus simplex, endi. b antinus,acet sus copostus sumpti eu aquis endi dupolotu, cichorii de huius odi. Solutim autem sunt suprascripta, quibus opportunitatem addi possunt electarium suc. ros diaprunis solutivum, electarium de ps.Et si pitulas maluerit sine eusto.
dia, sint pilulae allelaret minoratis tamen masti. de hiera, de confectis eum aqua rosaeea,aut electarium sec. ros. Cum eustodia uerossint pilulae aureae. Secunda intentio malam complexionem calidam de siccam in cerebro corrigit, caput contortat, cholera repercutit his, quae dicta sunt P Rasin, quae Digida aetii lati temtibiisae comissurae coronali rh licentur. Et praeter haec sunt succus lactucae, seperuiui,
tui,&harsi decoctiones adtado papauer, stores neniaph
ris,de mucida ne psilit,usq; ad se aiyos i .albaeu adest inst uigiliarussit tue no ponatur Metu nisi serie modicissimo ad
24쪽
penetrandum. Si vero non adsit inflantia vigiliatu, addatur acetum pro sexta parte, aut salte octiva. Et is intentio per festiar cum odoramentis, de quibus Rasis. Et pioru est hae descriptio. ni. forinn violam, floriim nenii aris, foliorum silicis. ana Ia. rosmb. 3. I. eamphorae .s. Fiat magdaleon cum aqua rosura tape odoretur. Aut bulliant in aqua romea, de in aliquo vase reponantur. Aut his pii luet uatis cum dragagato mixtis, aut gummi arabico fiat sicut pomum. Et ultimo, iis non valentilius edetur dolor.& viediae, cum
Moesicientibus, de quibus Rasis in litera .Et debet duae guttet tilius timoris tepidi pro quacunque aure imponi, et ali- d huiusmodi naribus fugatur. Sed nodiu in auribus pedimaneant, ne suo stilpore no mentum auribus inferat. Et ad hoe valet praecipue eum adesset instatia vigiliariam, requies,
desesiptione Nicolai,& alia huiusmodi Sed si stupor iiid
ceretur is soluatur e Lia lipnea, &crocus cum oleo de e so,& in aure stupida siduid ponatur, aut naribus sugatiar. Cui parum vini optimi addi pinit. Castoreum veto,theria
in antiqua,& uinum potens corrigit nocumenta narcotic
rem. Sed a minus calidi, inchoandum est. Tertia autem imventios accidentium correctio perficiatur secundu ipsorum exigentiam, puta uigiliae,cum his,quae dicta sunt. A reli salit praeseruetur, ut inserius in propri scapitulis. Quadita autem intentio fregimen sex rerum non naturalium perficiatur, ut supra ins san in ea. Sed in cholerica, frigidiora & hunudiora conueniunt, de somnus prolixior. Et nae et intentiones duabus primis ex textu eliciendis adduntur
De cura cephalo prouenientis a phlegmate.
Gd,sic praedictis uritudinibus nihil eorim,
qua diximus assuerit de rubedine in facier fue-
tudo antum; in principio venter cum pia
chi m. Ree. pulueris picra drach. 1 o. corcynthidu drach. o tertia, sicammonis drach. x .saarbito Amados an.
ach. s.fant pilaia ex inis. o sunt semio postquaν GHaro solutus Derit: kndatur caput ex oleo DG cmo, et otio de ben, omittatur in nares aeger quomodo rues dia D msissetur mascus naribus. quod, si uriis A motiam ii statierit: sumatur eues orbium t castoreum
borum m. s. pars drach. a. edidissiluta in pauco oleo bacino inuatur in naremo aurem. Ponit curam cephalarae phlegmaticae.Et primo per medicinas educentes phlegma,secundo cum alterant linis malam complexionem, rigium,&humidam cerebri,& phlemares inibus, cum medicinis localibus loco dolenti appuc tis odoratis,& in nares in in aures iniectis. Prima medicina solutiva est pilulae cochiae: cuius est haec descriptio. Rec. pulueris hier i. scilicet smplicis Gal. compositae ex malit che picae nar.carpobalsami, assari, croci,Mlobalsami,cassueti San.3.um,aloes duplum tonderis omnium,de hac hiera P. accipiantur drach. i ossist enim calida & si a circa seeundum gradu,& posset seri liquida in modum electarii adde O mellis vantum sufficit,ut pina, pro. 1.3. pulu. &dimidialidium mellis:&Ω ea frequenter utimur,maxime in clyst ribus,& posset ea exiberi y os.I.i .P vice, & euacuat plueram di cholera. Secunda medicina ingrediens hanc recepta est collacinthis, calida&sicca in tertio, euacuans Phlegmacratam a cerebro & neruis,& locis remotis licet etia ch ieram pro parte evacuet,cuius ingredi ur.3.tres & una tertia.Tertia est scammonia calida,& sicca in tertio, attrahens cholera cum sortit dine,cuius ingrediuntur. 3. 1 5. s. marta est turbi thealita in terti euacuans si consoriatust cum
riuiuere di similibus , phleema crassum a capite & neruis de itincturis. Si uero non color tatum fit phles aquosum, cuius simul cu stoecade calido in primo,ueco insecuta, evacuante phlegma de choleram, debiliter tamen, & secundum aliquos melancholia accipiuntur ana. 3 .v.Ex quibus hac medicinam phlegma a praeditanio,& choleram tu ominater
euacuare comprehenditur. De quo sorte quis mirabit eumst propria insta mixta ex phlegmate &cholera quomodo maeniat in pura Phlegmatica. Friterea propter admini
nem scammoniae acceleratur operatio eius antequam medicinae tarde euacuantes phleg. eompleant operationem, et Meuabunt itaq; chole.& non phleg. Et hoc manifeste est comtra praeceptum Avicen quarta primi capitis de quando et ualiter euaeuari oportet dicentis quod non sunt admiscendae medicinae diuellae in uelocitate,& tarditate diuerses hi
mores evacuantes,una enim complebit operationem ant
quam altera incipiat. Ad quod dicitur primo Rasuit hoc sociise,quia humores peccates eum ad alique locum defluunt siue apostemandum diue non, raro sunt puri,imo plurimu asinuicem permixti,sicut S in uenis sunt permixti, Draecipue cholera cum aliis miscetur,cum sit ad fluxu paratissima, imo sit alioru uehiculum .Et proptet ea semper, uel sere semper est ipsius euacuationi intendendum,esto quia ipsam manifeste peccare non uideamus. Et credo quia haee sit melior responso ea, qua eommuniter dant expositores,dicentes, haec posita est, ut sit calcar aliarum medicinariam, no enim in tanta quantitate deberet ponissit ad obiectionem simul eum authoritate Avicennae dicitur: quod ipsa scamonia n6 eo, plet operationem suam antequam alii, imo accelerat operationem aliariam,cu aliae notabiliter snt dominantes, & pro
I rie, si illae medicinae diu steterant adinvicem, & sint aliqua-
iter fermentataein proprie eum etia aliae medicina satis cito suam uelocitent operatione. Et dicit quod sunt dolas decem. Ex quo comprehedere potes hoc Glutivum pro quamulae esse forte ualde quia si bene copules, erit unaqueq; dinss. 1.3.&sere dimidia, cum tamen experiamur. I .3. notabiliter operari. insare ibi consulo, ut sis contentus communister. Homines n sua regionis sunt robustiores nostris. Secundo,docet remouere malam complexionem frigidam.&phlema resoluere,caput infindendo ex oleo sambacino. Et est OIeum teus,nin,& non est factum ex floribus sambu- ei secundum quod arbitrantur expositores . Sambacus .n.est nomen deductum ex Arabico si bae. Sambae autem, apud Arabes preeipue est semen laesamini,& est arbustium quoddam quod temper uirescit, calidum Se siecum in tertio. Benuero estiemen rub.ealita desceu in mundo, & oleum eius dieitur oleum mustellinum,de Dio .uocat hoc granum balanus. Been uero sunt radices eordiales, unde in reeeptis scribbitur been albu Ze rubeum. Et ex his oleis est aliquid in a rex& irares ini ciendu, quod saltem bis in die debet permutari ne putreat primum sufficienter extrahendo. Deinde doeet odorare algalia aliter galliam medicinam ualde red lentem,quia cum ipsi miscetur ambra SP mustus. Sed od retur pauca quantitas auia multa uidetur foetere, &propterea naribus muscus insufflatus sit inmodicissima quatitate. Et tandem aegro multum insessato,dissoluatur euphorbis,de eastoreian sexta. 3. r.in oleo lambacino,&iniiciatur in aurem & nares,quod intellisatur de aure sequete dolorem,&an parita quantitate ,est enim medicina calida in quarto, ualde alteram, non ergo conuenit,nisi mala complexio si igida multum excedat. Nee mireris,oreanuminauditus iartes sustinet medicinas,scut testatur Ga 6 de interioribus in cap. de fractura cranei, docet experientia.Ex his possumus elieere quinque intentiones curati uas sedae te alicae. Pr,ma euacuat phlegma. Secunda diuertit. 1ertia malam complexionem triglia eorrigit .sphlegma a quo dependet resoluendo& caput eo ortando. Garta corrigit accidentia. initima ordinat debitum regimen sex rerum si naturalium. Pruna quida integranda est ex minoratiuo digestiuo de eradicativo. Minoratiuum a quo inchoandum eu,materia existite multa,est sicut pitulae ex Hera simplici, ephagitis,quibus pro medietate potest addi Uaricus in Oxymelle scyllitis
eo praeparatus,ita ut ex his exhibeatur draclum una cum uadit donnitu. Et si uellet medicinas liquidas, exhibeatur hieri simplicis G.Li aut Hers coposite eius .J. s. aut.3.tres, diaphini con, aut tantundem electam; indi,quae distemperari possunt eum aqua decoctionis, aut distili ionis behonteae, aut hyssopi,aut maior anae,aut stoecados arabici de similium, ut amplius ulmis ad caput dirigatur. Digestiuum autem sit duplex secundum materiam praegmaticam facientem soda. tamen est crassa, uti si . inaedam subtilis facile rheumatirans. Prodigestione prima, conuenit ox mi et smm orymel conlpostum, Oxymel sentiti mayrale illaec
25쪽
do distinerata csi aquis decoctionis aut de illationis, stera Os arabici iusso Maonicae aiorane 5 similiti. Sed eoponi potetis, r. ad hac intra inne secitdulsc modii .nt .acori,ciperian. 3. una,aristolochil rol. 3. . in istoris scyllae. 3.1.utriusq;s luit, celaui eae minoris,selioru laus, tonicae .an . I .anissimarathra sim.siseleos,basilicos .is,an I. s.liqui citiae, passul. nisi dataru ab arillis, utriust, ii cccados , fioru anthos, id est, rotas marini . an. i. al. J. I. mellis, sacchari ,analib.s fiat strupus secundum artem. Et si malet ita fuerit multum da,possunt addi species cubebae, pari ph. peris an. 3. 2. &fiet calidior & delectabilior potest fieri syr. logus pro tribus uicibus reliquum abbreuiari ,& sumatur cu aquis supra scriptis:si uero palegmatis subtile rheumatirans, utatur hoc syrup .P liorum cupressia x .an.M. 3 . ichis, olblianiana.J. .nucis musc.nucis cupressi, ana.3. s. ligni aloes
3 suas .mellis,sacchariana.lib.s.fiat syriapus longus ut supra pro Wibus uicibus reliquii abbreuietum his Se smilia magis Ut inus calida a te piseris comprehendere. Eradicat ma lxio sint pilulae cochiae, de quibus Rasis in litera, qtiarimi
commututer exhibeatur xv dtimidi atera eomposita G. hieralogodion & his similia.Turbi ili uero non consortatum educit magis materiam aquosun siue phlema subtile Aecinda intentio oraeter diuersones communes cum trictionibusuetosationibus, ligaturis,lotionibus, completur quatuor genetibus diuersonum, primo clysteribus, secundo caput pur giis, tertio masticatoriis, quarto parmari imatibus . civisteria ueto sint huiusmodi 'R. salutae, by Opi, miormae, steca s
petia ligati .j. datis stemmae.3. b bulliant in sex lib. aquae ad consumptionem medietatis,pou eorum debitam colusioni. cuius deccetionis accipiatur libama, olei commmπας. 3 fiat clyilete,des opus in ipsum sortificare addatur Mera cori posita. G. hieralogodion, aut huiusmodi. Secundus modus diuersonis perscitur per caput purgia acutamia siue reus sampsuci,& est leuis,&expertus Et fortiorensi huic addatur luccus artanitae pro medietate, aut tertia parte: adhue sortius,s ad lanir tantaindem succi cucumeris asinini. Et ad hoc,propriu est oleum de cucumere asinino.Nigella quoq;. die ac noete insus a i aceto,deinde siccata & trita, cuius odorcu aliqua eius parte subtilissima P nares sit tractus, est enim
ad hoc propria. Ea tamen quae sint ultima, in hoc casu sum si supra scriptis addatur aliquid euphorbii,aut eastorei, aut et lebori,aut sellis alicuius & similia. Aidori autem his siccedeti succuratur cum iteratione attractionis aqvxtera per nares,aut aquae uiolacea Tertium genus diuersonis per masticatoria completuris uorum leue est mastix,Fortius autems praedicto addatur radix capvatis Literum sortius si addatur piper aut pii ethi uni aut itaphisigria. x omnia secundum necessitatem incorporentur cu aliquo uiscoso, sicut cora,pix,resina aut similia. Et possunt aromatizari cum paucogari ophil .galliae mus a latium genus diversionis est cum gargarismat. quorsi leue est oxymel simplex aut scilliticu cuἴecoctione corticum radiaeapparis byssopi,&stera satin hici. Et fortius est,si in hac decoctione ponatur piper, pire thrum, aut sinapis .Sed ordo medicinalis exigit, ut a leuioribbus indoetur. Nem fiant huiusnodi cum fluxus rheumatismatis ad membra sit biem timetur. Haec quidem genera dis uersionum non uno die omnia facienda sene , sed eum inter polatione,ut una die unum, secuda die aliud,& sc deinceps. aut interdum duo interponantur dies. Tertia autem intentio perficitur eum alterantibus malam complexionem frigidam, caput confortantibus ac causimconiunctam resoluentibus opplicitis parta doleti in nares,& inaures iniectis ac doratas. Ex quibus maxime sunt quae in litera per Rafimo dita sunt, de quae etiani tradet parum infra. Ex domesticis in. frigida sunt cubebae cottita,& aqua rosacea asberis,l eo dolenti superpositae.Sed ex conserentibus in sota frigida& uetosa est,ut milium eum sale mixtum, quantum ipsum est calefiat si iner tego aspersa uino albo, de aceto acuto. ex quibus ita calefactis, imo aliqualiter torre saei sacculi Imple turae ira calidi saepe applicetur. Grana qum; sinapi 'strinna nasturtii insus modicum in aceto, omimαco rutum
eis sacculi impleantur& applicentur. Heri ara quoq; uel ibridatum cum sinco mentae perinium, loco dolenti appostrem,egr se confert.His aliquid 'pii apud m: nam ne celsitatem ani posset , aut addatur aliquid philonii rom. in
quo optum correctu est,aut apud urgente necessitatem distillentur. .gran. ii cum oleo tilior aut castorei,aut euphorpii δε debite tepidum, in aurem sequenteni dolorem iniiciatur.Sed raro accidit ex humore frigido,ingentem fieri des rem,& pr pterea secundum plurimum non est usus optat inrumne cestarius. Domum odoriserum ad consertationem
cerebri frigidi. R . laudari, ligni aloes , styracis calamitae.
aqua res ea in qua sit aliquid de musco fiat pomum,&si ali
quid ambrae addatur, est prastantius. arta intentio est correctio accidentium, ex quibus frequenter corrigendus est subem eum frictionibus fortibu & aliis generibus diuersonum, odore aceti acutissimi, Acaeteris uero praeseruetur &corrigatur , ut Dropria exigunt
capitula. Quinta intentio, igit aerem calidum S: siccum.& secundum plurimum luminosum. Potus sit uinum uetus mediocris uinositatis, aut multae aliqualido,sed in parua quilitate, d praeliantior est a ua mellis , eui aliquid modicum piperis addi possit. Fereula sntfacilis digestionis, paucarusuperfluitatum ad calidum & siccum declinantia,carnes auia Iaudabilium concedi possunt. Et in sne mensae parum diaci, doniten cu speciebus,aut aliquid pyri, aut cidonioru conse cti. Somnus debet esse minor quam in aliis speciebus AdhEt dormiat capite leuato,& super latere sano .Etsi bene pams , opertus tam secum a caput,quam secundum corporis residuu . Sollicite purget omnes corp'ris superfluitates per regiones conuenientes,sicut superius ins a sanguinea dictum fuit. Vomitus tamen summonere fugiendus , nisiades t in stoma ho materia dolorem fovens. Exe 6tium autem fugiendum . Verum frictiones suppleatit uicti, exstcitii Nitur accidetia animae excesima licet ira leui desui iusmodi acci a caliditatem naniralem aliqualiter excitati' liber is concedi possimi Complementum curae cevbaheae calida . 1
cephalaea alia casta emplastrum Mefianti, poribus est imponordum.&ιmst celi confectio. Reri si aucturarum , se momithe andalis albi , cstra bra , ausel,rosas rupium ut ex eis eniplastrum, postquam aceto, et aqua rosa a cosero Ibent; stati imponatur ver quia mittatur pamvu aceto, ct aquam acea infusus, cu tepefactus fuerit uterv infundatur, o desuperponatur ,
Reuertitur ad complendam curam tam cephalo est quam frigidae,inchoans a calida, pro cuius cura conficit hodemi pastrum est imum & esicacissimum ad tolletam malam complexionem calidam, tum etiam ad stupefaciendii. Cuius
descriptio est talis. Ih. lem dactitearum, quod est frigidum de humidum in secundoses memithe,id est, succi me the per decoctionem iiispissati, uel ad solem frigidi &sui in prima de est herba similis papaueri, aliter dicta saucium,& in species chelidoniae. Ille autem succus sic inspissatus dicitur ses licet sies proprie silmpta sit medicina ocularis exiliens fodimae pyramidalis adsimilitudinem nuclei dactyli. Sadalus ei blignum triplex, album, rubium, & ei trinum caeteris duobus
magis odoriserum, frigidum & secum in tertio. Fauses est avellana Inda, frigida in secundo, de sicea in tertio. Rosae stigide de siccae in pruno. Opium frigidum in quarto,siccum in
secundo.Haec omnia debet aggregari in modum emplastri . postquam aceto de aqua ros ea cos persa fuerint. Et pessune poni omnia in aequali dosi praeter opium , quod oportet sui
duplari,aut saltem subquadruplari ad quodlibet illorum: ut E esset mala complexio calida , de licea,possemus auis humidum. Hoc autem emplastrum super aliqua petia subtili extensum, parti dolenti superponatur. de super ipsum imp nantur petiae tofusae in aqua rotacea de aceto saepe replicatri ut frigiditas actualis de potetialis conseruet ac propterea
non multum tepescere dimittantur.
Complet curam cephalaeae frigidae.1 Inimentum Mero cephalia Πνώ.Recipe eastoreum, euphorbium, piper rapim,ssyracem, rutam,marru'seu qua siccata, pulueri ta, ct etiam ci im
26쪽
Gm tam scrantur mi pergratur is his ueteri ex aui bis ut tractis , o desiccentur . euma: necesse fuerit , ex uno in uino ueteri ut oleo costino, vel cha numelino distare, stora m toties liniatrere hoc enim lini ratum omni anti
pis cephalaeae conseri non solum superpositam ; sed etiam auri iniectum, crosequitur illud te rus: ροβῆ in aliquo de
raedictis oleis risiolutumst erit me o ueris uiniim uetus aetforte dandum est. cum autem cephatio per hebdomadam ima perseuerauerit; aeger hi balneum mittendus est, aio: stipcaput eius aqua ii qua nanum lumia 'sam unus, O ne
m, et Dras arabici i cocta fieri usi laut sigillatim fundenatis.
Illa complet curam eephalo mes se eum materia phlegmtica. Licet etiam mala complexio frigida pura his curanbro determitiato eommunicetur, ' si a membro detem,
nato communicetur,quinque exigit intentiones eurativas.
Prima euacuat quod de humore malo in membro suscipiente & mittente continetur. Secunda diuertit, quod est aptu communieari cum frictionibus, uentosis, ligaturis, loti nibus,& clysteriis, trahendo ipsi im ad partes oppositas membro, cui fit comunicatio nec non rubificantibus, uessi eantibus, tandem cauterirantibus fictis super ipso me
bro communicante. Tertia confortat membrum mittens
ipsus malas complexiones de dis sitiones corrigendo, ut neque talem humorem multiplicet,neq; aliunde suseipiat, sed fiat minera laudabilis chimi. ina arta claudit uias me dias inter membrum mittens Aesiuscipiens. Quinta membrum luscipiens confortat,ne huiusnodi transnissum reclapiat. Prima intentio est evacuatio humoris. Si ergost machus,uel hepari uel splen, vel matrix,uel membra spiri-
linit .si,cilius est haec de riptio. ibia communicent rapiti phlemia, uellet, es: es I
oia calida sinit in humorem, aut uapores ab his eleuatos, pi
quarto, is siccae & esidi in secundo,ruti calidae & si se in tertio,marrubi; calidi S sicci in secundo. Quae omnia in aequali dosi posita,aut sorte calidors in quarto posset d fis ad Cetera si uplari, siccata, pulueo irata, de cicotticoni-
rata, idest,ta fiata, commisceantur cii uino ueteri, ex quibus se mixtis fiant trochisei desecens, &usui reseruent. Trochiscus di forma rotunda ex duabus partibus leuiter copressa,& ct i trochos graecθ, rota latine, in qua formam re ducuntur pulueres cum aliquo liquore permixti, ut eorum uirtus diutius conseruetur, quorum trochiscorum accipi tur unus uel plures necessitate urgente, dedi lutus eum uino ueteri,aut aliquo oleoacilicet cham melino, aut eostino parti dolenti applicetur, aut aliquid eius in aurem parti dolenti proximam iniiciatur. Secundo, eo let huius e phalarae curam per uinum uetus de potes exhibendum in modica quantitate,siue uia medicinae, siue uia tibi exhibeatur. In iri a enim ouantitate nimis evaporando, aut in stomacho seu acetosado ex indigestione posset magis nocere qua iuuare. Demum docti curare per balneum iure igneum esse ter diebun pyreum, sicut est furnus pane extracto aut aereusuis notum, aut aqueum siue naturale sicut thermatum, aut artificiale sicut ex decoctione rurat,betonice,calament hi, ilviaestius pi sto cados arabici aio ranae &similium: quibus potest addi sulphur, & alia notabiliter calefacientiam fi
mditatem resiuentia.Vltimo docet curare eum embroea sa cia esidecoctione reru similium his, se quibus supra. Est aut embrora casus liquorem ex alio super aliquod mebrum . napropter easum sortius imprimit, & nugis uirtus eius a fumdatur. Nemen, idestserpstium non laimbrium. Cura cohalaeae per communitatem ad stomachum.
Quod se cephatia quotidis ante minionem inuadar, et post comestionem recedat, uecurrendum est infirmo ante horam Frauerure e sueuit istin eis buc panis in rens,ipsus dispositiones eorrigendo sit si nidcornati, ut uuae acerbae, thormn similium in ac conis,sive unitatis siue compositionis taliter, ut fiat miti Ponit curam cepisaeae percomunitatem ad stomachu, ra laudabilis chymi. Q omnia qualiter eon Ieri debeantua tis solum curatione illius, eae fit propter raptum ma- iii proprijs uidendum est capitulis de quibus Gra. arta autem intretioTAuso uiariim intermedi
irimo praemittendauscipiente,quim iu mebro mittente,sue sit sanguis eum phlebotomia, siue alius humor eum pharmacia integrata ex minoratiuo,di testiuo,& eradicativo,etiam saepius iteratis secundum exigentiam.
Seeunda intinio est diuerso: si sitsne euacuatione incipita membro laese, aut prope ipsum,S: trahit ad partes oppositas distances,tam a membro mittente,quam Gipiente. Et ex sortibus de propriis in attractione materiae se in uigilante ex si , est frictio pedum, multoties. n. dormit super ipsun,patiens s alni,de quandoq; fit eius assiduatio in pedibus donec resoluatur soda, de lotiones pedum conserunt: si autem cum euacuatione incipita remotis ueniens la propinqua. rubificatia,aut uesicatoria,&eauteria siue actualia, sustolentialia fiant seper ipso membro mittente,aut in loeo sibi proximo.Et ulcera diu, ut per unum mensem,aut amplius teneantur aperta,utniateriae integra fiat consumptior
ut in stomacho, si ratione fundi fiat per duos digitos si praumbilicum,si in ore stomachi fiat poverius circa decima tertiam s dylem, aut anterius parum intra malum granatum, si in splene in latere sinistis eirea ipsius regionem i in hepate in latere dextro,si in matri te circa schatim, eodem modo in reliquis. Fiant autem illa mapis aut minus prosunda secundum situm membri mittentis,& caeteras naturas coinpositionales,&membi ipsius nobilitatem,&secundu quod opus est iit ulcus longo aut breui tempore teneatur apertu,& secundum has co derationes etiam opus est,ut fiat mastis,aut minus latum. Haec tame sint de his quae postponenda sint & non fienda, nisi cum caetera non cotulerint, magis tamen ob uulgi infamiam am quod res in se sit pericul se, uno existimo si mediet euent audaciores multa mirabilia facerent cum his cauterus,scut Albucasis. Tertia autem intentio perficitur cum his, quae a proprietate,& etiam aqualitate manifesta eo ortant membra mitteriae cholericae ad stomachum. Cuius lignum est, quia ante comestione invadit, post comestionem uero recedit. Cum enim stomachus est uacuus fit ficile materierum susceptiuus,&maxime earu quae facile ad ipsum fluunt scue mat riae choleri Facile autem sedatur hie dolor per eomestionem, cholera ad fundum si rachi repressa,&sorte in aliis quid us egrediente piloron, aut forte per uomitum educta. Si aute materia esset phlegmatica aut melancholica non sc propter suam erassitiem &uiscositatem facile reprime retur. Et esto quM in principio aliqualiter sedaretur patri post magis augeretur,cum ipse cibus corrumpatur a mat ria cui ad stetur,&etii propter indigestionem cedat in materiam. Curat ergo dando buccellam panis in uino granatorum,atit acris aut alio similiscue succus cydonio ,&hurusinodi, te raptum materiae cholericae ad stomachu, uel sutem ante aduentum cephalaeae,quae sua frisiditate aut implicitate choleram reprimunt aut ipsum aduerum ad stomachum prohibent. Ex rus datur intelligi cura reliquarum
intermedia .eompletur quandoq; cum implicis Se consertantibus, sui piis per os in fine mensae, ut cidonus,pyris, coriandris &huitanodi: quandoque eum medicinis de ligaturis, sicut scommunitatis lita pede cum institis notabiliter strictis circa totum crus,necnfias oportuerit medicinarum stiplicariam apricationem etiam desuper strin o eum ligatura. Et fini-
iter tae eade circa collum fieri possunt,materus aut uaporibus ad caput scindentibus per cannam pulmonis, meri, uenas aut arterias colli ruod idem est,& circa tempora medicinis deligaturis comiseri potest. .andoq; uero e -
duorum modorum aut scindendo iuper ipsi in postea ipsam cum stilo ignito,aut cauterio punctat cauterirado, aut cutem simul cum uena uremtoin t adem escara remota consolitando. etiam cauterio potentiali perfici posset, actuale tauru melius est & tutius. Si uero siue ni vis, scindatur
27쪽
danir uel uratur euris si peripseritia taeta uel amota ligetur uena in duobus locis satis sibi inuicem proximis. 8e selia
tiar in medio,& utraq; extremitas cauteriretur. Nota tamequod si materia factura excitatem,descenderet ad oculos putas intrinsecasinare uenarum laqueatio nullius esset profi- eui, sed in hoc casu esset ponendum sedaramim in parte pinsteliori capitis in locis, ubi collum capiti coniungitur, aut essent facienda cauteria in duobus cornibus posterioribus, stilicet iuxta loca mendosuaut esset apponenda cauterium
in commissura coronali. Ultima uero intentio .scapitis consertatio, completur esi applicitis extra circa Dotem Z tempora, ut oleo rosaceo &aceto,quae, materia existente calida corinuentu rip ta uero existente cum mixtione calidorum temperentur.Consorte turm caput eum silmptis interius, ut diamusco,diambtii in
sunt cerebella hoedorum Sc allinarum. Confortatur etiam caput ne recipiat,&ipsius sit iditas& humiditas coniges eum cauteriis sex, aut aliquo istorum Vno in commissura coroiiali. Alio in medio sagittatis. circa summitatem capitis. Tertio in lambda. Duobus aliis circa tepora,&maxime ubi sunt commissurae mendosae: & ubi timeretur notumentum
in nucha. Sextu fiat in parte posteriori ubi ea ut principio
colli iungitur, Se fiat ad similitudinem ossis olivae,& pen iret Qq. ad os,aut saltem ad almochati: & diu conteruentire apertaLultra mensem. Et quamuis posita sint sex cauteriaptirdicta pro consortatione capitis & correctione dispositionum eius, non tamen semper oportet haec onmia sacere,
sed plerii M; susscit unum aut plura secundum unam aut plures cerebri particulas corrigendas, quodlibet enim eorrigit particulam sibi proximam. Et Deum testor, quM nulla alia est melior hac medicina, di magis efficax in consortando cerebrii,& corrigendo eius prauas dispostiones cuiuscunque teneris sint,&quomodocunq; et tenerint sue per essentiamue per communitatem .sed praecipue ualet in corrigendo dispositiones chronicas frigidas & numidas eerebri ae ortorum ab eo, necnon membrorum suppositorum quibus cerobrum mittendo superfluitates communicet.
Cura cephalaeae prouenientis a causa primitiva.
SI autem cepi via contingat propter multam is sole
mora ; issicienter ex oleo ro aceo, O aceto infrigidatis curari poterit c tamen sex hoc non quieuerit; ex aliis infrigidantibus curanda erit.
Docet remouere cephalaeam pendentem a rausa primitina, ut puta a sole cu frigidis capiti applicitis soleo rosaceo, subquaaruplo ad acetum, d sint actu instigidalaad capiti cu tiis lineis applicentur. Quae si no suffecerint docet ad alia frigidiora esse procedendum piae ex ptae cedetibus satis possint esse nota, i sunt succi lactia semperiiniae Srmdiu. Quibus semper aliquid aquae rosareae pro consortatione, &aceti pro penetratione est addendum .Et tu pro complemento habeas duas intentiones curatiuas. Prima est,remouere causam primitivam. Secunda, cumentum ab ima in capite impressum. Ergo si causa primitiua suerit sol, aut alia tausa calefaciens, pone aegrum in umbra, & in loco frigido. Si viro fuerit uentus aut res infrigidans pone ipsum in loco calido. Nocumentum autem impressum remoue cum contrarijs capiti applicitis, quonam copia ex dictis de dicendis tibi erit manifesta. Si uero ex soda per liquefactione humorum a causa calida,aut expressionem aeausa materiali frigida fieret, procede sevi superius in Ada materiali est ostensum. vltimum remedium ne sequatur amissio visus.
sI Wviem Iuda actae perseuerauerit, et fortior farines
que ullo modo remoueatur,2 timeatur, ne aeger uisum amittat aqua ad oculos descendat; temporum arte
ria frat incidenda, ct extrahenda . hoc tamen, quod an ne loquimur, est praeter nostram intentionem in hoc libro.
In hae parte ultima prasentis capituli ponit ultimum remedium multoties necessarium, ne sinuatur amissio uisusAiocisionem sue laqueationetra uenarum,& arteriatum, temporiim,per quas uias materia ad oculum defertur si ra eae
citatem, qua laqueandae sunt modo superius diri. Primo
comito per tumorem,dolorem,&pullationem,quae sit illa, scilicet perquam materia ad oculum desertur. Nota tamen laqueationem arteriarum ni arum satis este sespectam. Et propterea s potes cum desenti uis prohibe materiam ad oculum fluentem. Subdit tamen ea, quae nune dicit esse prater intentionem suam in praesenti opere. Cum non merit intentio sita in hoc libro ad tertium instrumetitum medicinaesad chirurgiam procedere. Ex his iam manifestae sunt tibi cura tiones specierum ceehalaea pendentium a mala complexio ne sine materia, cum in ea non exigantur nisi tres de in leti nibus suprascriptissalteratio, accidentium correctio,& d bitum regimen lex rerum non naturalium. Et etiam cum materia sanguinea,cholerica, phlegmatica, non aute melancholio, sed eam statim subiungam. Similiter posta est eura G- phalaea per communitatem a membris determinatis, non autem a toto,scut in febribus&cris, quam nune subiunzam. Et eum hoc subiungam curationes multas aliarum specieru, quae mihi uidebuntur magis necessariae ex quibus reliquae possinit innotescere. Spiritus autem sanctus sit nobis auxilium amen.
Cura cephaliae prouenientis a melancholia.
Cyς so in lanchollax, sex exigit intentiones cur
suas. Prima digerit. Secunda euacuat. Tertia diis uertit. arta malam complexionem alterat caput coiisertando. Qirinta eorripit accidentia. Sexta odidinat debitrum regimen sex rerum non naturalium. Digestiua de ni esse humida, aliquando calida, aliquando frigida, M quod melancholia est naturalis, aut adusta. Et debent esse incisua&subtiliativa, magis aut minus, sm maiorem licI minorem crassitiem,aut uis costatem et per tertiam de quartam uirtutem respicientia determinatum humorem & membrum ex propriis ergo est Wr. de epithymo description Nesuae in antidotario. Item alius eiusdem intentionis subliis mis&expertus est hic. capillorum ueneris, radicum bu
S.I .epissi mi. . I . solliculorum senae, chamspitheos, sicco idos,ana.3.7.chamadryos,s quinanti, ellebori nigri, G.3. I. sumiterra. 3. .eupatori 1.3. ducpomorum dulcium . s. o praeter epithymum,&succum pomorum bulliant in lib. . a
quae usq; ad consumptionem medietatis einde bulliat in ea epit Minum ebullitione una,& coletur,& cum sacco pom tum ti lacchari. lib.tribus fiat syriapus, cuius dosis est drach. decem,usque ad duas uncias cum aqua buglossae,lupulorum,endi uiae&similium.
Euacuantia debent habere tres conditiones. Prima, ut non sim multum sortia, ne subito magna solutionem faciant. Secunda, ut non multum recedant agra si temperamen to Tertia, ut sint mixta cum lenientibus &humectantibus,&cum hoc secum aliqua cordialia misceantur. QIae conditio in omnibus medicinis, ae omni regimine aegritudinil molancholicarum seruanda est. Ex propths simplicibus est se na,epithymum & poli podiuini milia: de ex compostis pi Iuli In Me lapide armeno, de lapide laruli:& ex electa
rhs disiena, confectio amech, maxime in melancholia adusta. Diuersones autem communes&propriae cum euacuatione & sineSaciendae sunt quemadmodum in praecedetibus dictum est in allas speciebus dae. Applicanda autem capiti debent ei te humida, calida, aut frigida in quod melancholia est adust aut G adusta, plurimum tamen debet ad calidum declinare, sicut decoctio tacta ex buplossa, ragine, na, pithymo,& similibus, eum capite cultati in decoctione dissoluendo: de ex oleis,est oleum sesaminumamigdalatu dis civin Sesmilla. Accidetia autem scut uigilia, alienatio &c. conig tur quemadmodum dictum est .&inserius in m p ijs dicetur eap. Regimen autem sit humectativum&i
Pinguatiuum, non tamen oppilatiuum it autem declinas ad caluium aut frigidum,secundum humoris exigentiam, S liarum circunstantiarum scut dicetur in capite de melach lia. Si uero in causa sint humores adusti,totum regimen medicinale, necnon sex rerum non naturaliuntalaesinet ad frigiditatem & humiditatem,& humores adusti euacuentur cum pilulis de sumterra,electario meo,&similibus Et ex his potes elicere curam sodae pendentis ab humoribus mixtis.
Digestiua enim, & euacuatiua debent esse mira sc a M
28쪽
humorum exigentiam . Cura autem sodae peressitatem a toto , sicut in febribus, est.' eonsyderes , an sit solum in causa, mala complexio e lida se sicca. Et De sola tingitatione A: humectatione opus est cit his, quae superius dicta sunt. Si uero materia repat ad caput, ipsum forte apostematura, procedatur sicut superius
diei im est in soda humor ali,& dicetur in capite de phrenesi. Si uero in causa sint uapores sebriles, sicut est secundum plurimum , communicati a toto, aut a minera putredinis,com*derentur an sint pauci sit iles, & tunc duae sunt inteli nes. Prima diuertere,sicut dictitan est superius. Deinde infrigidare & humectare & confortare caput eum sibi applicitis, his, quae dicta sunt superius, non tamen multum oppilantibus.Si uero uapores sint multi &crassi, diuersionibus intemdatur omni ingenio Secundo, ipsorum in capite contentorue porationi oe resblutioni, sicut cum decoctione rosarum, uiuamm,meliloti, chamaemeli, seminis althaee, anethi &similium & si infrigidatione opus sit, qηaedam frigida, sicut dictum est superius,per nares trahantur,& in aures iniiciatur, fini tamen actu tepida .Et quandoque apud necessitatem ure
dem utaris narcoticis, aut ex eis aliquid in aures distili, cui dixit Rasis in textu, aut aliquid per os sumendo. Noautem eapiti applicentur,ne oppilando magis uapotes cor cludantur & incrassentair, Se deinde sortior sequatur dolor.
In cura: utem Edae creticae sit prinia intentio , ut naturam uiam expulsionem tentatierit,m
II percusso applicetur. Aut etiam sola aqua communis applicetur.Sed non praetermittatur debita si ractura cum ii 'atura facta secundum artem,ltae enim est radix curae. Et aebet esse strictura super loco contuso, de super parte distante magis gradatim relaxata. Deinde gradatim debemus permiscere repercussiua eum resolutivis, donee ueniamus ad re luentia purassit ex propriis est myrtus, absinthium, minum,ch Iament hum,& huiusnodi. Si uero sit uulnus mamiestum cufluxu sanguinis,intendatur ad ipsus restrictionem, ac etiam
apostematis prohibitionem cum faldellis stupeis insus, in
albumine ovi, cum pulveribus constrictiuis debite conquassato, ex quibus uulnus repleatur. Ac etiam fiat phlebotomia modo iam dicto. Et trauem uulnus curetur, ut ex propriis capitulis, quarta primi,& quinta sexti est uidendum Ellipropter commotionem cerebri homo fiat sine uoce, ac forte cupauco de debili sensu &motu, de steteritia Gq. ad tertiam,
Ed non additur,neq; minuitur,tunc laudatur in tertio,ut ex pectetur utq; ad septimum, Se non moueatur ante illud eum
aliquo, quarta auarii, capite de east & offensione. Quod intelligendum est, aegrum non esse mouendum eum aliqua sorti operatione,sicut esset secare cutim,os fractum euellere. Tamen debemus sacere phlebotomiam uirtute uitali stante de totum caput infundere eum oleo in aceo omphacino, de eum aliis medicinis localibus suprascriptis secundum exiet tiam.Dicta autem in primis casibus deiat esse tenuis, sed curis accidentibus tenuissima. Postea ad confortationem ciuuetur , per quamcunq; uiam expuuionem tentatie --
do sit conueniens.Vis senserit dolorem,& rugitum circa in rebri aegritudine aliqualiter declinate, prae in iuuat estitia, cum suppositoriis,aut clysteribus adiuuetur. Si uero sanguis exi uerit, iubet Avicena prima tertit,capite proprio nauseam,& subuersonem, eum impositione digiti uomitus cerebella gallinarum dari,sunt enim tunc propria,& tune in adiuuetur. Similiter eum impositione pennae in ore, in oleo intinctae,aut sumptione Oxymellis cli succo raphani,& similibus.Si uero senserit strauitatem Se lesionem circa renes,prouocetur urina cum c octione seminum communium stigidorum,&similium.Si uero senserit cutem humidam, di pulsum undosum,sudore adiuuetur, es riim bene pannis cooperiendo,& anhelitiam continendo.gt si apparuerit rubedo in oculis, radii,imaginationes citrinae,tunc sanguis ex naribus prouocetur cum impositione digiti, aut setis porcinis,& similibus sanguinem ex naribus prouocantibus.Si uero in s bascella, aut inguine .aut post aures dolore senserit, illie emplastra attractiva ponantur, de etiam uelit e si oportuerit. Secunda intentio, uae uapores reprimunt in fine mensae s niantur,sicut cidoma, aut coriandra,S: obserii tur reliqua iactis seruanda.
Curas a Wostematose ex eursu phrenesis inserius intelligetur. In cura sodae ex oppilatione. Primo,intendendum est ad oppilationem educendo humorem oppilatem. Evacuatione, tam communi integrata ex minoratiuo,digestiuo, di eradicativo, e propria, cui in curatione dae materi lusi perius dictum est. Secundo, intendendum est ad alterationem malae complexionis ex oppilatione derelictie cu e&trariis ex his,quae dicta sunt colligessis. Accidit autem,ut dicit Auic in proprio capite in cura huius sodae contrarietas, cum aliquando oporteat de oppilari cum calidis, tam digestiuis, quam euacuatiuis humore existente crata, ex quibus augetur mala complexio calida ex oppilatione derelicia: in hoc ergo casu iuxta sententiam Avic. nune fiat de oppilatio cum huiusinodi calidis, ex quibus aucta mala complexione calida fiat,postea ipsis dimissis alteratio cum frigidis Et pinstea iterum redi ad deoppilandum cum calidis,ita ut hae intentiones sint sibi inuicem mutuo laccedentes toties,donec
In cura ex pereussione, si fuerit solum eontusio absq; uulnere manifesto. Prima intentio est prohibere apostema ,s approximado loco contuso saldellas stupeas infusas primo in aqua res ea, de aceto subtriplo ad ipsam,& postea imsa, b expressis,iteru insundas in oleo rosaeeovi album ine oui debite adinvicem eonquassatis conrurimendo,aut si pando desuper cum ligatura conueniente Et faciendo phl botomiam ex cephalica, aut uena communi eiusdem partis , aut contrariae, secundum multi trudinem repletionis. Apud uam necesse est resterare phlebotomiam, ut ante .ctum MVtitate multa exhibeantiar.RUs autem sextorumanseris
ultimo capite,post principium conficit emplastrum in his dispost ignibus propriu, maxime in contusone, factu, scilicee
ex foliis myrmi, austiis 3e corticibus granato ru, in aqua de aceto usquequo di luatur coctis, parum musti,gallis Sexdoaloes,de calami aromatici admiscendo .Ex quibus omnis bus cum aceto & aqua Se uino ueteii ae stiplico coniunctis quasi em astru conficiat,&loco superpoliatur.Venter auteinhis canus ex aqua fructuum, aut leui enemate soluatur. In curatione sedae pendentis ex debilitate eapitis. Prima
intentio post etiacuationem est malam complexionem capitis remouere. Secunda caput confortareaertia debitum regimen uitae,excludens omnem causam debilitantem tam e terius occuretem quam interius sumpta .Mala autem capitis coplexio remouetur cu contrariis, tam interius sumptis qua
exterius appliciti de quibus supra. Caput autem consortatur cum his,quae dicta sunt propria rapiti per tertiam uirtutem,&quae sitiat subtilia cum stimicitate suadam odorifera. Ex frigidis sunt roset de eamphora ex
calidis,ambra, muscus,maior ana,cinnamomum cuiabe Sre. Ex e6positis, diabra,diamuscus, aromaticum ros. ex s. igidis sacchartim rosatum compost .consertans omne membruest theriaca Et smplex cosortans omne mebru est terra sigillata: Se oleum rosaceum temperando complexione colarint
Tertia autem intentio perficitur commensurando cibum Ze potum in quantitate de qualitate uirtuti digestiuae,& non
sit uaporosus nec nocens cerebro,sicut allium, crocus, or
bus saba,phas li,hyoscyamus ludetes,nuces,oliuae,raph nus similes, debite proportionando reliquas sex res non
Cura sodae ex acuitate sensus perficitur eum his, quae praebent nutrimentum grossum &uiscosumaicut sunt capita, de pedes animalium,de partes uiscosae, similiter pisces,& easeus frumentum,hordeum, rixum, farsi ,3e similia digestiua eo stante.Si uero sit debilis detur horum granorm iniit, de partes uiseosae horum animaliu iuuenum,& similiter plites paseui in specie sua.Narcotica quoq; sicut papauerilactuca,&similia ad hoc e regie conserunt praecipue in coplexione calida aut sicea sint plurimum est. QMndo' tame neces uest leuiter stupefacere etiam cum medicinis,lam interius saptis, quam exterius applicitis, sicut syruale papauere,& unctionibus,&decoetionibus exterius applicitis de initiatur
fuit Si uero albumen Oui non habeatur,accipiatur aquae,aut capitis de corporis humectationi. humiditas nam; spirituu
cistimici,&pernum cum pulveribus constricti loco obtundit seruum.
29쪽
In eura sedet ex vermibus existentibus supra mictura navium oportet, ut purgatio fiat corporis , & cerebri maxime educens me a Deinde fiat capulpurgium cu hiet apicra distemperata cum succo soliorum persi , aut radicis mori. Semerina quoc; naribus insufflata, aut cu aliquo humore attrina confert, & similiter omnia,quae necant uerines. Et in summa iuuatur sternutatoriis, & caput purgiis purgantibus
cerebrum,&uermes necantibus . .
In cura oui sunt eaedem obseruandae intentiones : Et eius
cura eisdem medicinis perficitur: le quibus actu est si rius Quae diueisficandae sunt secundum exigentiam causarum a quibuspendet. Sed praeter haec aduertendum est , quod cum ouum limiliter, & hemicranea , aut dolor alius auri au r , praeter intentiones communiter habendas indigemus mitibiali capitis consortatione cum lus , quae dicta sint inseda ex capitis debilitate. Item ovo remicranea, quocunq; dolo re uehementer intenso frequenter indigemus stupefacientibus, natura tamen nequeute dolorem tolerare. Et tertio cudolores antiquantur Lequenter indigemus operatione manuali,sicut uinaru laqueatione, cauteruatione,& similibus , est enim radix curae sodae huiusmodi. In cura hemieraneae; homonopagi praeter inteliones communes evacuationis Adiuersionis,& praeterea, quae obseruanda sunt in dolore chronico,& sorti de consertatione cerebriat up factione, operatione m anusi,medici inu nerunt qualdam medicinas proprias, tam in calida , quam in Digida.Ex propriis ergo in calida est emplastru ex tace atramenti sicca,quae dissoluatur cum aceto mulis sortitudinis &loeo dolenti applicetur,& apud uehemetem dolore octaua pars opii secum misceatur optime incorporando per longus cium, desuper locum stringatur, est enim expertum &crocus est conueniens,& similiter emplastrum ex rutam acum uino, oleo resum,& paveo aceti. Aliud in olida proprium.Rec succi agrests, mirrhe, Maa partem uriam faecis encat riscliptoris partes duas, aluminis, tamen i , soci, anal artis unius quartam,confice conterendo cum aceto uini iniatur super tempora,sue loco dolanti,& stringatur, lirietura enim multum confert, ita ut lignum, aut plumbum decuter positum super loco dolenti , de ii otabiliter costrictum sedet euore in tartem pulsativum. Caput pur in quom exl mulieris cum pauco camphorae, cui etiam apud necessitatem addatur tantiandem opii quantum camphorae, rtime confert; de quo etiam aliquid modicum in aure sequente omni dilualetur. Inhemicranea autem frigida, quae ex longitudine temporis deprehenditii aegritudo enim cimius tempus prolongatur est frigida secundum omnem di sitioilem indiget resoluti ς, quod aciat cum sortitudine .Medicamen ea pertum acc lupi a muliere. coquantur radices cucumeris asininua: absinthium in oleo,& aqua donec di taluamur,& embrocniur's dolor in ex alia,&oleo calidis, & fiat emplas rum exl xce: consert enim nemicranae frigidae cum febre, de fine febre. Et emplastrum desinapi ad hane intentionem reseluens humorem frigiduru-
bificans. & uescans. Item unguentum factum ex gummi rutae agrestis ortibus radicum capparum, scylla&euphorbio triti adcommixtis cum vino odorisero. Et ex s tibi dolorem illico est,ut ii rediatur balaeum, & multiplicet inclinationes super aquam calidam, desiae caput purgiu Meo silicino. Medicamen magnum conferens hemicraneae difficili S: chronicae, & non est quod concirtet sicut i
su Accipe ex emplastro Dapino . di commisce cum eos Iae.Ja costi,tadicum cam. iambitania. r. omnia trita cum aceto & uino odori sanarium tum sui Ecit,aggregabis,& en lassia super locum. Capiti purgium expertu ad hemicraneam disse ite ob ore frigido. euphorbis,castorei, ana. partes aequales, fiat ex eis uesis: apud nec late Blaetur cum uno eorum super cutem cum aqua calida, aut ileo costino, aut pardino. α distilletur ex eo in nares, δέ a
re quae est ex parte doloris,oinde balneetur, α adhuc ex medica te duulletur,& hc. uicissim. cito hemicranea seluetur. huic adde apud necessi e parum opti,dec. Et sic est is huius capituli, Deo gratia
De scotomia&uertigine. . Cap. Irca rubricam inquit in sunt, quid nominis, & id res. Vnti dicitur seotomia a scolos Graece quo se h
tenebra,inde scotomia quasi tenebra, siue obtenebratio. Et hoc est secundu Isidoru, & Simone Ianutiem. Vnde I rus quarto ethi mologiam cap. 'aiicit: Scotomia
uero nomen sumpsit ab accidente, quod est reptet sentans t nebras eum uertigine Et non dicitur a scoto , quod est uisiodi mya mesea icut quidam sunt arbitrati. Dicitur autem uertigo a iterio, uertis, quia apparent res super patientem ueni, aut quod cerebrum ipsus x corpus reuoluatur. Pro notitia
autem quid rei prat mittendum est, quod uertigo caritur quadruficiter. Primo pro quacunq, gyratione sue circumuolutione. quae intestatur ex duobus motibus, motu spulsusdetractus,& sic accipitur septimo physicoriam, qui motus noest ad propositum.Secundo modo accipitur pro compris
sione maius motus,sue naturali sue praeteriraturali, qui etianon est ad propositum.Tertio modo accipitur pro eoprelinsone praeter naturam huiusmodi circumuolutionis, aut altorius motus cum dispositione ad casum. Quarto pro comprehensone prser naturam huiusmodi circuliolutionis, aut alterius motus cum dispositione ad casum corrupta uisione,&uisus obtenebratione. Et hoc quarto modo accepta prinptie dicitur si otomia, dii rens is uertigine: tertio modo a
cepta, non connotante uisus eorruptionem,& obtenebrationem. unde omnis scotomia est uertigo, non econtrali 0. Sed
taliter uertigo accepta dii latur, quod est actio corrupta senses communis eum casu, aut dispositione ad casum qua lubens imaginariar corpus situ, aut res super ipsum reuolui. Udescriptione scotomis praeter ea, qua pontitur in descriptio Re uertiginis, addit, cum corruptione uirtutis, uel sonis uirtutis ui suae ipsiusq; obtenebratione, quemadmoda quid nominis scotomiae benesonat. Q pdam uero dicunt inter uertisinem,& scotomia hoc interella, quia scotomia & uer tigo important corruptam uisionem, sed se omia supera. dit solum uisus obtenebrationem .Quod uidetur satis coii num sententiae Udori capitulo si perius allegato, euius sunt hF uerba: Vertigo est qliotiescunq; uentus consurgit,le terram in circuitu mittit sic humectatione hominis uena ,3 arteria uentositatem ex resoluta humectati et gignunt, de in oculis gyrum faciunt Inde & uertigo nuncupata est S perius autem dirimest ex eius sententia scotomiam tene bram importare eum uertigine,&e. Dii finitio autem Aut magis consonat sententiae primae, Dicit enim, Vertigo est,io habens ipsun imaginetur corpus suum, aut res super ipsum reuolui: quare non regit se, ita ut silmetiar. imo cauitu ullam in diffinitione de corrupta uisone, aut obtenebratione meationem Giens.Licet parum infra ponendo disserentiam inter uertiginem,& epilesiam dicat, Verti po autem est, ut cithomo stat, obtenebrent oculi eius, de excitatur ad hoc,ut cadat, ibi enim sumit uertiginem contractam ad scotomiato secundum utriniae uiam scotomia sub vertigine continetur.. Secundum tamen Rasini primo continentis capite sueundo, uertigo est dispost in qua apparet res reuolui :&tamen homo non cadit sed regit se Aed in scotomia homo caditae uocatur sidie secundum glosim colenta in Almansol is cap. de seotomia. Et hoc modo uita sub altera non continetur. Tu uero die ut libet, nomina sunt ad placitum. Et ita harum, dissiliitione lyactio corrupta ponitur loco generis: quod uerum est, cum itulli indiuiduo de specie hianiana itaturali
ter conueniat Dicitur autem sensus communis, cum ipsiussit in mente post operationem se igitum exteriorum comprethendere omnia sensibilia, tam propria, uuam communia. Et
per hoc differt ab imaginationibus oculis appropriatis, Secareris corruptis actio libus, tam sensuum exteriorum, qua interiorum. Reliquae autem particulae sunt ad eamrimen sipiariun qutilitates: Et ouanquam haec dispostio sit actio corrupta, Potest tame morbus diei ; cu immediate, der se istatos rationes seisibiliter facit enim errare cogitativa,& vad- uirtute uisium . unde no est veru quod dicit Gerardus de solo, quod p ipium eius est error uirtutis uisux, cum
frequenter contingat oculis clausis , di sine lumine. Laedit etiam operationes uirtutis motiuae saltem mediate: ideo in carente uisu, licet possit esse uertigo, non tamen scoto
30쪽
inia. Ex iam dictis possumtu habere solutionem quaesti
nis communiter solitae moueri. Cum autem eontingat sensum communem errare circa obiectum senses auditus, de
aliorum sensuum, quare non dicitur in uertigine, aut sc tomia,ita fieri eorruptionem operat tomun aliorum senseu, sicut sensus uisus 3 Ad quod respondet Gerardus d. primam causam esse,quia organum ullus est propinquissimum orga
no sensus commvn s. Qirae ratio nulla est,cum aeque propinquum sit organum auditiis cum neruus auditus sit proximus
iculo cerebri,& ualde proximum est organum olfab is,
scilicet caruncula mamillares. Dixit secundum caesam esse, quia organum uisus est maxime inter caetera organa spiratumum,huius autem dispositionis causa immediata est in ius inordinatus spirituum. Sed haec ratio solum concludit quod rarius debet complicari aliorum sensuum comiptio. Sed ratio exteris melior est,quia in uertigine sensius comminis errat in comprehensione motus: non est autem ni
tus ita aptus sentiri alio sensu, sicut visu. Et quanquam actiose scommunis sit leonii pi circa coprehentionem se milium aliorum lensuum, non deberet dici uertigo, aut se
tomia,sed alio note nuncupari. Iam ad capitulu accedamus.
CVm aliquis illud qMd ante eum est, circulari term
ueri uiderit: ct otidi tenebresciret: est cadere uolueris: facies, ociis in eadem hora rubuerint rue
quos, qua sunt pui aures, grassae apparuerint ex ipsis uenis facienda G pHebotomia: uentose in colis,otiabili sin t ponenda. qu)d , si praedictae non apparuerint uenae, oficies fuerit rubra; t sanguis excephalica, vel tam lica erit minuendus: O uentosa in tibiis sunt ponendae. in hae praeterea scotomiae specie, O mea, quam antd ria Amus, caput ex oleo reseceo, et aceto est infundendum.t scriconfert, ut am acetosa comedat si ptisa. O es, quam do prouenit sed cum uapore,qui ab aliquo elevatur membra: cui con tuti aliqua ex medicinis cutem ad rentibus
ita sudio natur me iam.J Aeger quoq; calida cibaria uitare debet. Venter quoque ex ποῖ ate mirobati. cirri.
quia in cap. de reptam diximus, di soluendus.
Metim recepi e ues sui erit minuendus Juetustissimo Rasistratus ranti minudo cansui non ex basti ea minuendum iubet. citi e αἰ tite ira ueri, ora Membm huius orationis nin; Arculani ex tio . emi in Rasis libet ullam facit uinativiram.
Diuidiciat hoc capitillum in partes duas, Primo ponit curam se tomiae,& uertiginis pendentis a materia olida, S eundo a materia seisida. secunda ibi. Cum autem neq; in facie. Prim iterum induas. Primo ponit curam scotomiae, diuertiginis pendentis a materia lissuinea: aut salte a prae dominio stamineae existentis in cerebro. Secundo ponit curam earundem pendentem a simili materia cerebro a membris inserioribus communieata. secunda ibi .Qliod si praedis non apparuerint uenae. Et ut legam ambas partes simul dicit. Cum aliquis uiderit ea, quae sunt ante ipsum circulariter moueri, aut alio motu, licet non moueantur,& oculi o, tenebrescunt,&cadere uoluerit, haec sunt una communia , licet secundum approprietur icotomix.Et facies,& oculi rubuerint in eadem Lora,&uenae, quae sunt post aures prosi, apparuerint: hac duo ultima stotomiae, & uertigini sanguineae, aut saltem a praedominio sanguinea apprim tantur: de uos supplete alia signas. grauedinem capitis, tensionem, tuctum calidum, de piusum magnum,somnum longum, non tamen profundum, inam ru am, grossam,& similia sanguinem tignificantia: tune ex illis uenis, quae sunt post aures facienda est phlebotomia : praemissa tamen phlebotomia e phalicae. Et uentosae in collo, de tibiis sunt ponendisa seriendo a parte superiori colli, de descendendo ad nates, de coxa, si fiat sine scarificatione: simulem eum scarificatione, proeedatur econtrario a partibus distatibus adpropinquas.
M si pridi uenae non Vparuerint se aesquae sunt post auresae in alijs locis capitis, Usignificat sanguinis ropletionem non adesta in capite: nerit tamen facies rubea,
quod significat prasciuiam sanguinis inultam in hepate, de
membris inferioribiis, prae orebro commvn eam unam fabrem uapor es eius, tune ex basilica facienda est phlebotomia, consentiente uirtute, Ac aliis indicantibus de phlebotomia, primisso clysteri lenitivo si oportuerit. Et ventose in tibi, semini ponendae,idest, in locis inserioribus insta hepar: non aut E in collo, ne sanguis uersus caput trahatur. Et inui prastrapta conuenit caput epithemari ex aceto oleo ros eo sibi riplo ad acetum, ad infrigidadum, repercutiend de caput consertandum e ui rada sunt cibaria calida. Et uenter ex aporemate idecoctione, siue infisone mirobalan rum,elisinorum,prunoriam, tamarinorum,sicut in capila
tuto p edenti clictum fuit, est res,luendus ad educendum materiam choleriem esi sanguine mixtam: quae facit ipsemeu'm rare,& amplius ad superiora moueri.
cum autem neque in facier edo, neque feb. cum scotomia fuerit; attendendum est, an su stomachi subuersio, et nausea. qua si assuerit ; priui uomere cogendus est. deinde de pilusis cochiridosim unam sumat. et astigidis ataineat cibis. Ponit eu seotomiae pedentis a materia phlegmattea. Et primo existente in stomacho,& communicante uapores eapiti. Secundo existente in cerebro. secunda ibi Si autem nee subuerso, 8α. De ambabus partibus simul dicit, qui cum non fuerit in ficie rubedo, nee assuerit febris, siue se. propriὰ intelligas sue taliditatem in partibus faciei, &c pitis sensatam,su te nec alia signa significantia materias calidas, tunc considerandium est,an stomachi fit si bue o. i. in-elinatio ad uomitu eum motu stomacti ad ipsi in absq; hoe, qubd sequatur uomitiis aut nausea,& inclinatio ad uomitu motu ad ipsum, supille aliasgna significantia stomaehi laesonem, unde uerisimiliter cerebrum stomano eoin patitur : tune aeger prius copendus est uomere, aut siponte , ii natura ad ipsum complendum sit sufficiens, aut artificialiter ficiendo ritum prius comedere quaedam uistosa, sicut saganas, res salsas, raphanum, Se huiusmodi, Se notabiliter potare: tandem post horam ipso prius moto motibus ino dinatis exhibere uomitiuum/ciit hanc decoctionem. R. r dicis raphani sylvestrisJ. t. sem atriplicis,acari, a. . .f. bul Iiam in octo.I. aquae usq; ad consumptionem medietatis, de coletur: eum qua colatura distemperetur Oxumellis simplicis,aut styllitici.J. I .saerocis .f.oleid. i .de tisidum in potu exhibeaturiosi cuius sumptionem per horam, aut cum in xeperit nauseate, ager procuret sibi uomitum digito imp sto in ore,aut penna intincta in oleo saepene saepe cum iteratione, ut exquisita fiat evacuatio. Deinde uno, aut duobus diebus mediis sumat unam drac. pitularum cochlarum, aut.s Jalterae com sitae Gale debita seruata custodia. Et hae medici iis exsoluentes conueniunt,ubi non solum in stomacho sed in partibus circunstantibus fiterit huiusmodi mat riae repletio: Si uero sola repletio fuerit in stomacho, sus-ficiem pitulae stomachicae, ut ales anginae,& abstineat i cis bis frigidis ne phlegma augmentetur.
Si autem neque animae siubuerso, neque nausia uerit. neq; caliditatis signa apparuerint; uenter ea putatis coctas multoties soluatur. cibaria quoq; frigida omnino uitet. o
rargarimus fiat, quo μέ de naturi in naribus quoque post illud ponatur aliquid de his, quae narrauimus,
quo caput calefiat. Ponit curam scotomiae, Se uertigiliis pendentis a medirnate per essentiam in capite,quam primo complet eua Milone iterata cu pilaeis cochiis, Se int Pata ex minoratiuo,
digestiuo,&erinicativo.Est enim dii te materias Possis a capite educere. Secundo uitando cibaria frigida,de utendo taidis. Tettio diuertendo cum garg sinatibus phlevma ex capite drnentibus.Quod etiam de capulpurgijs,
masticatoriis seu intelli um, omniq; genere diueritinuim vi ad ipsam e teri rationem factam in commissura eor nasi, ni eaetera non cotulerint . Cum qui x autem debeat fieri haee Dinarisnata,caput purgia, masticatoria, sussciem ter dictum est in capitulo praecedenti. Hic uero commemo