장음표시 사용
31쪽
α. plaestricta is q. 3. 3 uina pisan.3.r .contundat ut vos se modo ibulliant in. albaquae ad consumptionem medietatis,ae coletur.Et colatura misceariar cu oximelle simplici,autici litico: quo gargarismate utatur stoniacho ieiuno .
Vltinio docet naribus immitti aliquid,quo caput calerit, &cti orietur, ac phles ima deponatur, siue resoluat , Qui galliam eata species diabo, muscus nux muscita,&huius Sodi .
Dans per haec intelligi caetera quae iuuat ad has intentiones coplins, sicut epithemata odorata, &natibus insufflata. Exodoribus autem conuenientibus est odor si prascriptus, aut sus 1gium ex auiculis capri, aut cortice citri,aut thur nuce muscata,&similibus. Iam superest declaratis quid nomnis,& quid rei,& textu exposito, reliqua absoluamus, scili cet causas Decies,signa, prognostica,&cura. Prima dictui cite . specie sicotomiae,&irertiginis ut duplices,scilicet obsentiam,&communitatem, siue absistulam, siue non ablbsutam. uero sunt per communitatem , quando'; sint per communitatem a toto sicut in eris & febribus, quia i abro determinator de potest esse quo leunq; membra sed imter caetera maxime cerebro communicans est istomachus, cimatrix.Secuta distinctio,vertigo luescotomia, quaedam est intensa extilens cum corrupta uisione, tenebratione,& c si,quaedam remisia sine aliquo istor uni, quaedam media. Et iterum,quadam irequens,quaedam rara, de qusdam media inter has . Pro notitia uero causartim scie uni quod causaeoniuncta uertiginis est inordinatus motus sipirituum, de uaporum qui spiritibus sum permixti in uenis, atterus, ecne uis c uentriculis, maxime anterioribus cerebri,qui spiritus inordinate moti repraesentat sensiti communi species motus qui no se faciunt sensum communem errare, qui errogest actio ipsus non diminuta, no ablata, sed eorrupta. Et similiter quadoqi errat uirtus uisua propter motum inordinatu spirituum uisbilium deserentium si, ecies obiectorum ext
riorum qua escentium, ac si mouerentura. unde uisui apparent sextrinsecus moueri,& seniliter apparet caput, de corpus
ipsius patientis reuolui. Nam aequale est secundum Avicen. cum da versificatur proportio partium spiritus ad partes mundi sue diuersificetur ex parte spusulae ex Nite mundi: idem enim sequitur essectus , scilicet,ut iudicetur res uisibilis ni ueti,sue nisueatur,siue suiescat.Sed sorte quis dilabit, quia uertiginosus non errat circa aliquod obiectum, nisi illius speetes adsensim communem per oculum deferatur,aut delassiit, sed cu nemo possit uidere caput suum nisi sorte perspecies retaxas in speculo, species e itis sui non deserentur pudum adsensum communem: n ergo errabit circa caput
situm apprehendendo ipsum moueri quando quiescat . Ad indicitur,concedendo illud ad quod argumentum deducit,&quod non apprehendit caput inum moueri.Sed solum apprehendit partes coiroris sui ab ipso uisibiles moueri, de consequenter fit idem iudicium de capite . Causa uero remotior uertistinis est duplex,primitiva,&cor rea. Primitiua quidem licuis homo moueret se circulariter, spiritus eius simi liter moti etiam post quietem corporis repraesentabunt res uisibiles similiter moueri,in erit dispostus ad casum,uel fodite cadet cuspiritus non figantur in inris taliter, ut Rossint
regere membra.Secunda causa, si homo aspiciat res circul riter motas,aut aliter uelociter molas,sicut aquas currentes aut equos currentes: rmae enim rerum uisibilium sic moturum in spiritibus impressae, similem motimi causant in spiritibus:quare disponitur ad casum . similiter prospecti sex alto
loco I mia causa est, aspectus rerum radiosarum, a uelle ter lucentium scut solis,&sinuli uiri: mouetur enim spiritus inordinate mopter ipsorum excellentiam. arra causa,ssit in os aut soni ea cede lues sicut tonitrua, aut sonus bombadidae: conquassant enim totum corpus, & spiritus inordinate mouent. inlinia causa, est percussio capitis faciens motum undosum iiii piritibus, sicut mouet aqua ex proiectione rei
grauis in ea. xis cauta,eii percussio circa Arsum, agitatur enim sanguis spir itus in uena chili,&consenuenter inu nis ad caput inde rami fraus ab arteria adorti sitam causa est,furor, timor,& huiusmodi accidentia spiritus inordinate mouentia:smis ter crapula, & ebrietas, somnus minus, di propite super repletionem longae uigiliae e sic de rebus reliquis non naturalibus. Caula uero corpore*,quaevi in sunt
in eapite, quaedam aliunde communiea . Primae sunt sicut uapores diu quiescentes in capite , postea aliqua occasione commoti. Secunda uapores nouiter geniti ab humoribus, qui sunt in capite ab aliqua mala complexione sorti inducta aut a cattas primitivis aut corporeis. Tertia causi,praesinta
malorum lilianorum in capite cuius nil generis, aut moto rum in ipso capite, aut saltem evaporantium: sortis enim calidatas adueniens capiti mouet humores tam naturales, qua
praternaturales in ipse comprehensos,& facit ipsos ei po- raresciit exemplo Auicen agnis mouet aquam motu inordinato. Caula uero comunicatae quadom sunt comunicat latoto,scut in febriu crisi, aut alia evacuatione artificiali, per quas m plurimum uapores , aliquando tamen humores ad cerebrum deseruntiari mandoq; sunt communicatae a membro particulari quocunqi, frequentius . tamen a stomacho, &amatrice.Et hi uapores,siue sint proprii capiti, e communicati: quandoq; sunt tenebros grossi, de tunc magis camstat scotomia quandoq; pauciores nunus grossi de opaci de tunc magis uertiginem contra scotomiam distinctam. Ex qui communicantur capiti:qirandom per uias amplas com manicanturscilicet meri , de cannam pulmonis fuandose putas strictas sicut neruos, uenas,& arterias extrinsecas,aut intrinsecas. Iani superest agere de sienis. Signa uertigini de scotomiae absolutae nota sunt ex retarii ipsus Vri. Et forte ex casu,aut dispositione ad casum qua cernimus in ipso ae ro Et cum hoe ex relatu aegri habemus,umran sit tum uertigo aut hoc scotomia per comiptionem uises,& obtenebra tionem. Interest autem inter uerisit em,& epilepsiam:quia epilepsia est eum motibus spasmosis sne sensu, aut locutione parum durans: vetetigo se habet econtrario, quamuis ami comaeniunt in casu. digna uero uertiginis a eausa primitiua est praecessio illius cauis,de nocumetum ex illa causa det ictum. Si uero causa fuerit eorporea per communitatem Primum signum est praecessio nocumenti totius, aut inebriat lautus,& quod uertigo crestit,et decrescit cum cremento, aut decremento nocumenti totius, aut membri comunica tis,& qubd etiam remouetur eum remotione illius, ut si se a nocumento totius . tunc praecessit febris, aut ci isis, aut aliquid huiusmodi: Similiter si pendeat a stomacho, pricesiit
mala digestio, deiectio appetitus grauitas tiausea, vomitus, conturbatio,& anxietas stomachi , &quod dolor aliquis est in anteriori parte cerebri usq; ad medium propter emunitatem neruoriam reuersuorum,de fortasse dolor est in collo propter comunitatem meri:&si sit a matrite, praecesserunt, aut sunt praesentes aegritudines matricis,&similiter de aliis. Secundum sigmina, quia uertigo non est ita frequens,aut c6tinua,sicut quado est per essentiam in capite aertium una, quia operationes senisum non sunt ita laeta quando est per comunitatem sicut quado per essentiam: tuae autem in teris peccent in membris comunicantibus ex dictas superius, dicendas inseri satisfiet manifestum.Si uero comunitas sit
Molura non apparent signa materierum, aut alicuius corporei in tot aut membro communicante, quod tamen raris
smum est. Signa uero uertiginis per essentiam suiu signa his tribus iam dictis cotraria..bi uero si a mala coplexio: sine materia,in cerebro em leuitas capitis,& fere si itus ouentus illius malae complexionis notabiliter intensae Lecuduplurimum ab aliqua causa primitiva. Si uero sit in causa multitudo uaporum, tunc aderit,d etiam praecessit sonitus, de tinnitus aurium, e cuiusdam fragoris in eapite, & est caput sine grauitate saltem notabiliter Si uero si pia sentia materia in capite eua ramis, tunc adest grauitas in capite, perturbatio sensuum tam interiorum,quam exteriorum, re est uertigo ualde frequeus, Se fortasse adest in capite dolor sere continuus. Signa cuiuscunq; materiei in capite peccantis expo denti coite nota sunt Signa uero uiarum per quas fit conuinie tis nitit, quias fit comunicatio per uenas, di arterias extrinsecas sentitur ipsarum tumor,& tenso,de pulsatio maior solit Si uero per uenas, carterias intrinsecas no apparet tumor licet magi, intra sentiatur extenso quaedam, depulsatio maior solito, N: in his casibus no est dolor de quo sit cur Mu. Si uero sat edicatio D netruos, adest in collo dolor notabilis niagis intran nussu signu ex sor ascriptis apparet
ut e qui, sic Eo per uias inui cas, copressio suo
32쪽
oenis exterioribus,&sti eorum approximatio non con sinuertigini. Prognostica. Primum , vertigo frequensa mensa cum perturbatione sensuum nunciat apoplexia ma- me in decrepitis. Secundum , vertigo sequens stuporem nunciat 'poplexiani . Tertilina, soda sequens uertiginem solvit ipsis, aut propter calefactionem cerebri ex sola, unde
uapores resoluuntur,aut propter fixionem materiae in cer
munde iacit sodam, Ac non uertiginem cum prius dum esset in nima secerit uertiginem sue soda. . In cura scotomiae Se uerti pinis si pendeant a eausa 'ptimittit icut si homo se mouerit in gyrum, de aspexerit res uolociter motas, aut radiosas, aut audierit senos ingentes ,&huiusmodi praeterquam a percussione,&crapula. Prima intentio est remotio causae primitiuae,& uicariae eius. Vnde et se remoueat a uisione huiusnodi de auditu socioru,&c.
Et remoueatur uicaria eius cilicet commotio spirituum,&eorum disgregatio quiescendo animo & corpore in loco curo.Et si causa u: caria derelicta fuerit, mala complexio
in cerebro curetur cum contrariis timerius& exterius arficitis secundum opportunitatem. Secunda intentio si nurnores fuerim in motu propter quatitatem,aut eorum qualitatem Aut modum substantiae,evacuetur,&diuertantur secutam exigentiam: de cum phlebotomia,&alus generibus euacuatiouum ecundum exigentiam cuiescumn humoris, tamen corpus non praeter modum astitent, oe humores amplius in motu ponant. Et proptereanni coniuncta cum
vi tam stiplicis,&eo ortantibus, sicut sunt mirobala ni Et intendatur caeteris generibus diuersonum.Etiam humores, si noceant qualitate α modo substantiae, alterentur, α ad medium reducamur sibi conueniens donec fiant beni- , aut sint evacuationi pr parati. Ingrossatio tamen plus iuuatiar prohibet motum quam subtiliatio. Tertia intemtio est tripectu accidetium,sic ut tenebrositas derelicta corrigatiar cum clarificantibus e quibus infra.Accidentia etiaimminentia prohibeantur.Vnde non stent super scalis, nec si r aquis,nec prope isnem, nec prope flumina, aut alias resperii illosas in quas racile pnecipitari possunt. uod praemium multo magis in epilepticis est seruandum. maria intentio est debitum regimen uitae. Debet enim locari in aere teniperato,& aliqualiter obscuro,& sint cibi,& potus communiter frigidi acres,de stiplici, sicut siceus citonior igranatorum, in quibus buccella panis insundantur,nusne raporos,aut uentosabiles, imo fumorum repressui, dor mlat notabiliter, derate inaniatur,quiescat, mente & corpore se tranquillus. Si uero pendeat a solutione coni: mi L. curetur cura sesutionis continui dieia in cap Aes a. odsi post curam solutionis continui remaneat uertigo, curetur Per remotionem causa eius icut in sequentibus dicetur.Sibi litos ne udeat a crapula, aut ebrietate, curetur cura cui etatis natis irati ,&Orietatis infra ponenda: inter catera prouocetur uomitiis,diu abstineat a ciboad potu , nisi sorte in ebrietate biberit aquam,multum dormiat, residuum satietatis nauseatiuae cum soluentibus leuibus deponatur,in cum consor tantibus stomachiam,sicut diatrion pipereon, proce datur,maxime in corruptioue ad acetosum:& quae uapores reprimunt. in fine mensae exhibeantur semen caulis post γbrietatem exhibitum,sedat ipsem. Cura uero scotomiae per comi nuntiatem,sue a toto, sue a determinato membro perficitur, sicut superius iv curas daedictum est longo sermone, qui huic capitulo est accommodandus, cum non sit bonum idem toties replicare inter caetera cauendo a vaporossin uentosis, de sumendo in fine
Curastotomiae per essentiam , si fuerit mala complexiosne materia, curanti est cum contrariis, tam interius, quam exterius applicitis,& cum hoc, caput confortantibus, de
quilius in praecedeta capitulo actum est. si uero pendeat a vaporibus prius in capite quiescent,
bus, nunc uero propter initationem facientibus scotonumum causa a qua generati sunt, remora. Prima intentio est diuertere uapores,in uentositates, quae facile eossent illos Ures fouere,& augere cum clysteribus, frictionibus, I tionibus, cum omni genere diuersonum. Secunda int
tio est illos uapores in capite existentes resoluere cum fila
ctione rapiti scalptione,pectinatione,&tatulem eum me dicinis ipsos resoluentibus, interius Se exterius applicitis. Ex quibus sum sacculi ex milio, de sale in sartati ne cum triano,& pauco aceti torrefactis. Interius autem sumenda sunt
intriaca, mithridatum,diamuscum,di ambraae iaciminum,coriandrum,anisum, eos, huiusmodi uentostatem carminantia: magis tamen, aut minus calefacientia secundum irsorum uaporum naturam. Tertia est cor, natio cerebri,& etiam es quorum instrumentorum sensuum, si debilia suerint, eum theriaca, mithridato,dia musco, di ambra, scenicu-
Io smilibus,cunis eulis suprascriptis. Quibus possunt
addi cortices citri,nux muscata, maiorana. Sed haec intentio etiam simul cim secunda compleri posset. maria est
correctio accidetium, ut sonitus 3e tinnitus cum impositi ne olei amygdalarum amarum in auratius: et cum praese uatione ab accidentibus imminentibus. Quinta autem, cum debita administratione sex rerum non naturalium completuriunde uitenim uaporosa,& uentosa,& caput grauam tia, sicut phaseoli,fabae,cicer album,pisces uiscosi, cancri, stra δε genera conchilum, caules eaputii, tactus humidi, avellanae recentes,&c .ex libro fimplicium cognoscenda. Vinum potens in modica quantitate ualet,procuretur bona
stomachi,& hepatis di estio, exercitium supra fame, similiter .mnus supra uacuitatem, conseit ad resolutionem uaporum,& uentontatum. Accidentia animi caput moderate calefacientia iuuant similiter. Cura uertiginis materialis quinq; exigit intentiones e
ratiuas,prima euacuat ecunda diuertit,tertia malam eo plexionem alterat,&materiam uehemetem repercutit: existentem autem in eapite resoluit de extrahit, caput conso rando,quarta corrigit accidentia, quinta ordinat debitumi gimen sex rerum non naturalium. Prima intentio squidem materia fuerit sanguinea,& peccet solo quanto non si
tum in capite sed in hepate,& aliis membris,materiam eapiti eommunicatibus fiat phlebotomia, primo de saphenis, uel basilica, uel c6munt,aut pluribus secudum quod tibi uidetur magis expediens,deinde fiat phlebotomia ex cephalica, de
demum phlebotometur uena post aures,cuius iuvamentum sere est commune ad omnes scotomias materiales: diuertit enim pro parte,de pro parte materiam in eapite eo iunctam eradicat.Consere etiam stomachleae per comunitatem si cauteruetur,aut lanueetur prohibemio transtum uaporum,aut materiae ad cerebrum ante ius. Si autem peccatu surguinis
fuerit in solo capite, susscit sola phlebotomia cephalicae, de
postea uenae post aures,aut hontis, aut uenarum nas, aut uenarum,quae sunt in cute capitis, aut in his locis san uisugae apponantur, postponendo semper, quae causam coniunctam euacuant.Si autem heccet in quali propter admixtionem alicuius humoris cum sanguine, te evacuetur eum propriis secundum ipsius naturam,& ingrossetur, de iubtilietur secum dum oppominitatem. Secunda intentio. diuersio fiat cum clysteribus, uentosationibus,mctionibus, ligaturis, &cum omni genere diuersonum us; ad cauterium. Iuvamentum commune huic,&omnibus speciebus uertiginis materialis, est, si comprehenderis ipsim prouenire a retentione me struorum, aut sanguinis haemorrhoidalis, aut Laniel ex auribus, aut alterius euacuationis consuet , illa selita euacuati
ne remouetur. Tertia autem intentio,perficitur cum applicitis ad extra instigidantibus,& repercutientibus, si opus est, sicut ex oleo rosaceo,& aceto subtriplo ad ipsum. Et in fine cum relatuentibusu uris,sicut oleo chamannelino in medio mixtis. E otest neri eum emplastris,sementis,embrocis calidis, aut frigidis secundum materiae exigentiam ex capitulo de soda colligendis. inarta intentio. correctio a ridentium sat secundum accidentia praesentia, ge immine tia, sicut dictum est . minta intentiolaebitum regimen seruetur scut in sota sanguinea dictum fuit. Curatio autem reliquarum specieriam uertiginis materialis, sicut cholericae, phlegmaticae,&mes ancholicae completur iuxta quinq; in tentiones dictas,sicut dictum fuit,& iere cum eisdem rem diis, quorum rememoratio praecessit in soci a simili eausaliendente, huic ergo capitulo accommodentur. Si enim in in iis capitulis fieret dictorum superius iteratio, nimium sumen excresceret Ethac de hoc capitulo sui ficiant.
33쪽
IO. De phrenes. Cap- 3. . Hrensis,karabitus ditsensunt nomina synonyma signi Pitcantia apostema scilicet ealidum, in panniculis crebri,de quo diue in authores sub his diue sis nominibus
determinant. Phrenesis autem est uocabulu gmum, licet sit semptum ab accidente eonsequente hoc apollem, quod accidens est rabies eum alienatione,attamen apud attiuores medicinae significat hoc apostema. Karabitus uero e nomen arabi eum sumptum ab accidente,quod est ali ratio; proprie .n. in lingua arabica importat alienationem ed transumptum est ad signiscadum apostema, ad quis bequitur huiusmodi alienatio. Sir senuero est dictio perlica a is, quod est caput,et sen apostema, quas capitis apostem, sicut bi sen dicitur a bir,quod est pectus, M sen apostema, num P eioris apostema. Et ex his patet quid rei. Est .n. apostema calidum per est entiam in paniculis cerebri, ad quod lignincandum sunt hi tres termini contra H.Verum qiquando ampliatur ad fgnificandum apostema calidum in lubitaria cerebri, quod est deterius,de ut plurimum interficiens in quarto, licet apostema panniculorum si niagis dolorosum .Et cu transeunt quartum secundi implurimum sanantur. Est .n. ratindo peracuta Et si quis quaereret,quis panniculorum cerebris equentius apostemetur. Dicendum rure esse dissicile scire, sed dura nuter citius debet apostemari,ex eo quod natura eminus de ipsa sollicita,d sorte a causis extrin ecus occuri tibus. Sed pia mater frequentius, quia mollior, & plena Renis,&a causis intrinsecus occurrentibus mapis apta mari. Compara ergo haec adimiicE: sed in pia matre est doterius. Neq; habeas pro inconuenienti substantiam cerebri posse apostemari; licet Serap. opinatus sit contrarium, namoia membra sue dura, sicut ossa, siue mollia, sicut cereb m,& pulmo, gunt apostemari: omnia. n.mebra, quae Poliunt extendi cu nutrimento, & austeri,possunt etiam exim cum superfluitate ac sic apostemari. Notate tame membra dura,
scut ossa,&panniculis uentius apostemari a materia calida subtili: si apostementur petr uiam defuxus. Et econtra rio membra rara mollia a materia frigida,Sestrossa. V Dero per uiam paulatinae codestionis, tunc apostematui tin naturam siti nittrimenti.& superfluitatis inde decisae.
forti cupitis o ocidoram grauedine i in facimtq; in oculis in emens fuerit rube in emtis doloriethorror luminis assuerit, in pulse velocitas, es frequentis super uitas inueniantur; gna phrenesis certi lima ivi: buntur. quod , si lingua nigra, aut cit a fat , Opemu-sceatur intellectus,emiatum fuerit alienatus, o uigilaur
rit multum; iam phrenesis perma est .
Diuiditur prHens capitulum in duas partes. Primo agit de phrenes theorice: secundo practice. secunda ibi. Aerioitavi antequa. Prima in duas. Nam primo ponit fgna phrenens inchoantis, siue nondum confirmata . Secundo ponit
sena phrentas confirmatae. secunda ibi. Quod si lingua nisem. In prima parte Rasis ponit sex signa phrenesis inchoantis: siue prognostica phrenesis ex proximo secutia tae. Primuin se is continua conclusa, idest, in qua non sunt excrescentiae, aut decrescentiae, quod est proprium febri sanguineae ex suasorma specifica, ut crescat de die in diem, nec de tertio in tertium, aut de quarto in quartu.Vbi uero phrosis esset cholerica febris, seques esset causon, aut tertiana
tinua. Secundum signum est fortis graiied' capitis,& oci lorum propter multitudinem suasuinis in his partibus grauitanti silicet hoc signum si commune phlegmati, melai cholix,&non sit cholerae. Tertium signum est uehemens rithedo in facie de oculis, quod est proprium uniam ianuiniussi rubedo illa suerit purpurea tendens in 'bsturum. Vbi aut
fuerit purpurea tendens in citrinum,masis attestatiar cholere.Verum tensiouenarum facit differre inter sanguinem &choieram, cum in sanguine sit ualde maior. Quartu uni est capitis dolor proueniens immediate a mala complexio-
gitiuus. Quintum est hortor luminis, quIa lumen nim umcalefacit,disgregat,de dilatat ampli in sanguinem,& spiritus
ipses magis ad paries faciei, oculorum trahit, unde aeger ex lumine laeditur, propterea se conuertit ad tenebras effetctus contrarios iam dictis producentes.Verum horror lumnis posset ex aliis causis comin ere, sicut ex θ iritibus pa eis,& subtilibus, de exteris e sis noctilopae, sicut ex ulcere comis. Sextum sigmim est uelocitas,de magna semima in pulsu propter necessitatem adauctam, cui non potest per solam magnitudinem satisfieri, aut forte debilitata uirtute ,
aut instrumeto facto inobediente pulsas est pararus. Verum in proueniente a sanguine pulsus est maior, magis pirus
guine si extensiviis, acholera uero mordicativus,&pum si in proueniente aestolera. In secunda parte ponit a demonstrativa phrenesis praesentis,& iam confirma'. Ptimum est lingua nigra, aut citrina: citrina uidem spretna niat a cholera,& tande emitur nigra & arida adusti ne c6tinuata.Si uero a sanauine efficitur nigra per aquai oes non tamen prat cedente citrin:tace. Sic indum signiam est pes mixtio intellectus,idest,eorruptio cogitatius,& existimat, irae,& multa alienatio, idest corruptio,& magna laesio sensus comunis,quae etiam imaginatiua dici posset: potest.n Ec r corrupte inraginari,quod multo magis potest cogit tilia,quod prouenit ex phrenes in organis harum uirtutum facta : nam si fuerit in primo uentricido, mastis laeditur se s sc imis: fi in secundo,magis cogitatiua,ta existimatium si in posteriori, magis memorativa. 4 ritu deest imu signum est superflua uigilia proueniens ex uehementi Oliditate,se siccitate sicut adsomnsi magis sicit frigiditas,& humiditas. Iam opus est pro comolemento huius partis theoricae, ut ponamus species,&causas, Sese do supeleamus fgna, quae omissa sunt a Rasi,& ultimo prognostica iuxta morem eo suetum. Phrenes, est duplex,uera,& tari vera. Vera est apoliema calidum per essentiam in panniculis cerebri. Et est duplex. Quaedam parua laedens unum uentriculum latum pen dens a pauca materia. Quaedam est magna ualde pendens a
multa materia apostemate ise omnes partes panniculoria , de laedente fere omnes operationes sensitum interiorum. Imo quando'; adeo excresces est, ut propter multitudinem extentionis dilatet commissuras δε tumor partibus extrinsedis communicetur. Quaedam est media inter has. In parte tamen posteriori raro fit phrentas propter nigiditatem eius , sed secundum plurimum lethainia. Phrenesis autem G u ra,quae dicitur paraphreness, idest, iuxta phrenesim non est apollema ed adsunt accidentia ueram phrenesim ctaequentia, ficut dolor, alienatio,& uigiliae,&huiusmodi: hi autem pendet a materiasue a uaporibus a toto communiinis crIidis, imprimentibus nocumentum in cerebro,scut in febribbus acutis,de cris. Et aliquando per simplicem sterationem acuendo spiritus 3ctinguinem. Secunda eausa est humores acuti in ore stoma si,uel in lando comunicantes nocumem tum cerebro. Tertia causa est apostema stomachi, aut dolor uehemens in eo similiter apostemata cholerica, uel sanguinea in alijs membris communicantia fumos, uel nocumem tum ab olutesciit apostema almochati, diaphragma, plevires1 mediastini,pulmonis, lacertorum, pectoris, uescae, ronum,matricis,intestinorum, iuncturariim, de niembroru neruosorum. Verre autem phreness,eausae primitiuae suntoia exacuentia choleram, uel sanguinem, se cerebrum multum
calefacientia, ficut sol ineris caliditas, cibi,& potus nimis calidi, e multi,motus sortes, & huiusmodi. Cauis corporeae sunt dubiees, antecedentes,& coniunctis.Amee etes sine humores sub des, acuti, apti penetrare in panniculos, sicut sanguis cholericus,cholera rubea,cholera citrina,&quado. que humores adusti subtiles icut sanguis cholera adulli : frequentius tamen euenit a sanguine,& est benignior ei de a cholera sue rubea, siue citrina, de est mali nior: deii de ab humoribus adustis,& est malignissima cui associat dinmonium. Placuit tamen Auenaoar ipsam posse prouenire
a melancholia sectati tertio thetis. Et subdit quod licet humores ealidi sint frequentius in eausa, sicut cholera, des guis: ipsi tamen non tum puri sed aquosis phlegmati hermixti a duo cerebrum non denudatur. Causae autem coutun Signa uerae phrenesis quaedam sint prognostica, quadam
34쪽
sunt de stra tua,' quaedam re nemorativa. Primum prognosticum phrenesis sunt sebres aeutae cotinua . niaxivicum dolore capitis. Secundum, stipitritas uentris in eis , Aesibtilitas urinae, materia cholerita petente superiora.Tertiuobliuio rei nouiter facita sine causa exteriora, quia significat materiam iam opprimere cerebrum.Quamlmsomnia mala
terribilia,& pro liuitas ad irram,in odium sne eausa. quia arguit materiam esulam tere cerebrum. Quintum, dolor capitis eum repletione Se extensione uenarum faciei,&oculorum. Sextum facies citrina praeter solitum..Septimum, uigiliae prolixae. Octauum,mmnus inquietus eum furore, de clamore. Nonum, stridor dentium non conlaetus in som
Signa autem prognostiea phrenesis iam inchoantis sentilla sex, quae pola:t Ralis in textu, superius exposita, scilicet, febris continua conclusa,magna capitis, de oculorum grauedo, uehemes in facie,& oculis rubedo,dolor capitis aiorror luminis, uelocitas in pulsu, lema ira frequ&ia. Et ex prog sticis est corporum praeparatio. rpora aute praeparatiora ad tenesm sunt GPinea, & cholerica, timaris iuuenes
uam flaves.Ex qua comuniter senes no evadunt.Iuuenes aures eris paribus magis madui.Sed pueri maxime inter ora digna uero demonstrativa phrenesis praesentis sunt tria, pista a Ras, desuperius expolit Ucilicet lina a nigra, alit ei trina, permixtio intellectus,se multa alienatio, ensimultae uigiliae. laee nanq; senasmul eum praecedentibus, de esi his quae se uuntur m n distinguentibus ueram a non uera, de cum his, quae signiscant partes cerebri laesas, de cum signifieatibus caulas coriinctas imus phrenesis,suiu eerta signa demomatiua phrentas praesentis. Signa distinctiva inter phrenesm ueram,de M uera sunt, quia cum dolor eapitis perseuerat Ze alienatio, de uigiliae,&fetuis continua concluta,&ca tera signa phrenesis iam dictatila est phrenesis vera.Si uero haee accidentia interpollentur dieresine sebre, aut alia aereitudine,quae praecessit,crescat de illa decrescentes decrescat,& illa recedente etia recedat, tuc est phrenesis no uera, sicut in paroxysmis febris acutae fres ter accidit, di non est aliqua phrenus pereditatem,quae ita appareat continua, Se faciat medicum quandoq; errare, sciat quε sequitur apostema diaphragmatis.Secudo,phren sis uera non fit sibito, sed paulatim,& semper augendo procedit, non uera fit sibito,& quanium; augetur, es quandomnumituraretio, in non uera praecessit nocumentnm totius,
auit alicuius membri,sed in uera non est hoc necessimum. Signa vero causarum phrenesis sunt, quia incipitciun rin dine oculorum,venarum tenso ne,& plenitudine , de cabreris is attestantibus sanguini, ex aetate, comploio ,habitudine,tempore, regimine,&e. tune illa phrenesis est sanguinea. Praeterea est eum isti. Tertio,est uniformis propter
motu sanguinis esse uniforme. Alii autem humores lint m tus determinatos, quibus mouentur, aut de die in diem, aut de tertio in tertium, aut de quarto in quartum.QSarto,distillatio staminis ex naribus. into, oculi pleni lippa. Sexto somnus longus.Septimo,imaginationes rubeae. Octauo,lingua rubea postea nigra per adustionem. Si uero sit eum rixa rapacitate se audacia linquietudine,de facies de oeuli fuerint omni de scci,& multae uigiliae,linguae citrinitas, deinde nis edo cum asperitate & alia signa signiscatia choleram,tue phrenesis est cholerica,quibus addas imaginationes citrinas
attentiationes narium, tractionem frontis ad superiora, pasniatis musculis frontis.Si uero si cum rixaeotinua,maxima
inquietudine permixta melachesiae , cum continua uigiliai si in tia febri acutissima, esi nigredine lineuae Se asperitate de caeteris signis significantibus humores adustos , tunc pem det ab humoribus adustis,desunt oculi turbati ex directo pupillae, potibus adustis spiritibus hermixtis Et eum his duadus speciebus frequenter coniungitur daemonium, ita ut sine cum iurore maximo omnes percutietes , nee possint te rini si difficulter. Et si non tenerent proiieerent se ex fenestris Si uero sint nunc cli fletu, nunc cu risu, exteris significantibus humores mixtos, tunc pendet ab eisdem . signa uero Crnifieantia partes cerebri lasas sumsitur maxime a laesone. operationum. Nam si laedatur sensus communis,ut quia no 'ponat conuenientiam&digerentiam.&colligant uillas, &lciscitentur speetes sensitorumclus no fimi,&corrupte in agmentur tam in luce quamin tenebris, tam oculis apertis ecla sintne laesio est in parte anteriori cerebri, Ae in primo uentriculo: quod confirmatur si nocumentum oculis cosmmunicet, ut quia fiant ophthalmaciat similiter, si dolor suus fuerit in parte anteriore. Si uero dolor fuerit in medio capitis,de laesa si ierit eo taliua ut xa male disturrat, male coponat,ar diuidat Re similiter existimatiua, ut quia eliciat amicitiam,ubi debet elicere inimicitiam, aut econtrario,& alia senilia,tune phrenesis est in secundo uentriculo,& hie turbatur,in eo quod audiat,quia nerui auditus smintum par,correspondet medio uentriculo, licet siluerisimilius nermos mnium sensuu ad primum uentriculum L orsansi sensus coisterminari,&loquitur cum alienatione plurima, quia cogitativa est domina sermonis. Si uero fuerit obli osus nec re
seni merit ' Maut intentiones,quas merito debuisset seritare,ut cuia petit urinale,&obliuiscitur propter quod petit, tutae pnrentas est in posteriori eerebro,& pr cipue ii dolor fuerit in parte posteriori. Si uero fuerint laesae plures uirtutes eum febre maxima,&dolor suerit in pluribus partibus, uerisimile in phrenesim multis partibus communicari, sed hoc attendendu est in principio non in statu, quia forte tunc
posset nocumei, tum unius partis toti communicari.
Signa uero distinguentia inter apostema cerebri, an niculorum sumuntur ex dolore. Quia non est dolor mu o lusus ex apostemate cerebri,&adest rubedo, aut est initas in oculis,ita ut appareat ophiliat ei, &pulsus est undosus. Contraria sena sunt in apostemate panniculorum, Se appa rent oculi in apostemate cerebri,quasi exeutra propter impressionem a neruis opticis apostematis,& oculus illius lateris in γ' est apostema sibi magis eopaticiar. Verum apostemate existente magno quandoqi dolor ultra mota exo scit propter extensionem panniculonim, sed quomodoctivst,c teris paribus,magis communicatur nocumentam ocu
lis in apostemate sanguineinde cholerico Grebri, quam panniculoria, Adest maior aegritudo secundum plurimum interficiens in tertio propter nobilitarem mtari:&si non morium
Nigna temporum phrenetis. Primum, quia subscripta a cidentia remissa es inchoant significant praneipium. um nifeste metentur, augmentum. Cum stant in sua maxinis i tensione,statum. Cum uero manifeste declinant, declinati nem,licet raro de linenticum secundum plurimum moriantur. Secunda, lor coicatus parti steriori,qnsessi prius fuerit insincipite,significat phreneum fictim ,&materiam in panniculis fixam, &hoe uniuerstater significat exiccati oculorum a sorti fiamma,& postea fluxus iactimnae inuoluntariae maximae ex oculo con ondente parti latis propter desectum contentium& est mortale. I. prognostico. co. I . Ee Gale. apho .confirmat: etiam significat fluxus sanguinis
narium guttatim,natura nequeunte multum expellere.
Signa uero rememoratiua simi accidentia ex phrenes de relicta. Signa permutationis phrenesim haec. Si permutatur in leuiargiam,primo remittunturma accidentia sequemtia feruorem. Secundo prosundatur oculi magis quam in Iethargia non consequente phrenesim, muis consumpta humiditate ex phrenes praecedere,in materia magis derivata uersus posteriorem uentriculum. Tertio adsimi magis lachrymae, materia ad naturam legmatis uersa. Qtrario currit saliua, siue superfluitas humida. nto pullus tardus diminuta. cessitate:&lenis,& undosus remota siccitate. Signa rmutationis in aschachilos se a sunt prima terth traα 3. Opale signis harabiti circa finem. Primo occultatur nigro do oculorum oculis tractis uersus cerebrum, sicut in appro pinquantibus ores,dcapreet albedo oculorum uersis e rebrum. secado dormit lupinus uirtute debilitata. tertio imfialetia uenter eius propter desectu caloris uapores grotas
exiceantisad nore luendis, unde retinetur. Pario exten
tantur ossa pectoris anhelitu ificato ob phrenesis aug-
metum. quinto multiplicatur tremor mebroru ob desecti ut mitis tuae,uel tremor dest miratio propter uari res communicatos musculis de nemis. into Uparent testis
35쪽
mutetur Inhecticam, se pullus duris,paruus frequens,feci dum habitudinem unam, oculi profundantur ob resoluti nem humiditatu,corpus denigratur ex arefactione multa alia signa hecti eorum . Si mutetur adspalmum , erit nisigna spasmi, de quibus infra dicetur in capitulo de melancholia. Si uero ad substantiam cerebri, inna patent ex Octis superius. Prognosti ea. ndo phrenesis adeo exereuerit, ut loparauerit commissuras in tumor partibus extrinsecis sit -- municatus . tunc est mortalis. Secundum , permixtio rationis eum fletu & risu ex duo sanificatur permixtio singuinis,& melancholiae est ualde mala. Tertium , phrenesis facta ex permutatione peripneumoniae ad ipsam, ut septimo amoris r x. amori In peripneumonia phrenesis maluaauod intelliae um est tam de non uera phrenesi significante ear lorem intensum, de sumos malignos caput petentes, quam de uera phrenesi permutata materia symptomatice ad cer brum quae permutatio est praua,& mortalis, ut post tantam aegritudinem Nostemetur cerebrum membrum principales non uera autem significat malitiam peripneumoniae,quae si cundum plurimum est mortalis.Similiter, si phrenesis uera permutetur ad non ueram,est malum ualde, licui si materia apostematis panniculorum cerebri permutetur ad pulmonem , aut diaphra M& sic cordi uicinetur.Similiter si tanta sit, ut communicet nocumentum absolutum illis membris,ut quia doleant,& impediantur in operationibus suis, est uehementer malum, Similiter si permutetur ad se stantiam cerebri est ei toperimens. Si uero permutetur ad loca emunctoria cerebri, aut aliquod membrum ignobile, permutatio illa,silubris est. Quartu, spasmus sequens phrenesim mortalis, praecipue de inanitione. ini intum , uom tus cholerae rubeae, aut citrinae pricipue ad quem non sectu tur alleuatio malum sed uomitus cholerae rinariae praediciti nam mortem. Sextum,urins limpidae, clari, significam tes derivationem materiae ad cerebram,& uirtutis inmotentiam ad euellendum ad uias urinae,ut quarto amoris. Q si hus urinς lampidae, clarae,pronunciam mortem. Vnde Aubcenm,nullus uisis est Mians apostema in partibus cerebri, cuius urina suerita uosi,qui euaserit. Septimum, phrenesis in qua habetur saucia,est,in qua aeger recordatur aliena.tionum suarum non enim in eoebrum ultime oppressum. octauum, sperandum est in ea n qua est risiis continuus, ut sexto aphoris Desipientia, uae eum risu fiunt , securiores. Significant enim materiam languineam benigniorem. Nonum, luxu si mo oidalis sequens ad phrenesin bonum, cum per illum quando' etiam causa coniuncta educatur, aut saltem causa antecedens Quens coniunctim , unde stea redditur uitius sortior super coniunctam ad eam relis, uendam. Decimum , phrenens in lethargia permutata secundum plurimum bonum: s uero ad daemonium, perniti sum, materia adusta,& magis acuta, & maligna: si v
ro ad hecticam materia communicata tot ut resoluta aliditate fixa remnente, num, dat enim inducias permutata
autem in Achachilos mortem festinam,materia putrefaciente panniculos cerebri Vnde septimo aphorisinsicunque in cerebro schachilon patiuntur, in trissius diebus pereunt. Vndecimum, fluxus anguinis narium frequenter luit phren. Duodecimum,sudor superueniens non diaphoreticus stequenter insilubris terminans ipsam. Si uero fuerit diaphoreticus, mors festina sequitur . Decimuintertium ,rixa foditis, continua inquietudo,saltare super parietes in phrenesi uera, mortale: significat enim daemonium esse coniunctim. Et si quiratur,unde est,quod sunt ita sortes secundum uirtutem motivam,& ita diuites secundum sensti m. Dicendu uod apparent sortiores secundum uirtute motivam quam aps sam,quod tamen non est uenam, sed hoc prouenit, quia mouentur secundum ultimum conatum parendo menti laest,
Ut non faciunt dum sunt sani nisi sorte fugientes perieu
cut ignem,aut , volentibus ipsos oceidere: uirtus autes tiua diminuta est, quia exlacatio proueniens a phrenes
magis laedit nenios sentiti uos quam motivos cum nerui sensitivi operationes sitas magis humiditate perficiant, re etiae x alto,quia mente aegrotante non debite lentiunt etiam res
lentes aliquid corporis pluesmum dolorem no sentiunt , his
mens aegrotat. Decimumquartum,si bibunt aquamae stragulantur, de proximo moriuntur, anhelitu impedito, aut
forte meri spasinato, de precipue si in strangulatione illa spuma circa os appareat: nigrescunt enim eorum sacies propter caloris innati sitsocationem, de quia spiritus de san sad loca ita uehementer tria comi emantur,in oculi sunt congelati,non moti propter si asinum ac si frequenter strangu- cum propter necessitatem magnam non possint tanto tempore continere anhelitiam donec bibant, Decim uiritum,quando currunt insania dum, agetes secundum ultima conatiun et de cadunt sta immoriuntur spiritibus resolutis . Decimumsextum est sumptum ex libro Hippo. Si in sinistro pollice infirmi apparuerit similitudo fabae citrinaeae rae,ia infirmus soluatur superius et inserius, moritur in se. to: nam per illud apparens in pollice scilicet manus , & a te signa cisterionis significatur materia mala uenenota, scilicet stimulias uirtutem,& uimis significatur impotens cum non ressit expellere ad extra,sed forum cretice per uia per
mutationis, partem ualde parvam e hoc confirmat , quia natura symptouratice operans Gluit uentrem, uel pro eat uomitum,ideo moritur in sexta,quae assimilatur saeuo imωnossi non moritur ante. Decim septimunt,inquistio e tremitatum,& festucariam est mortale, primo prognostic rum eo. 7. ad finem,quia significat ultimam corruptionem uir nitum interiorum,& frenuenter fit cum clausione oculorum . Decimum tauum, eu frigus perseverans extremorsi propter conuersionem sanguinis,& spirituum ad caput apostematum,ut - .aphorisc6men. 8. In non deficientibus te
bribus,si quae extra frigida fuerint,&c.&. amoris. In morbis acutis frigiditas extremitatum malum. Decimumn num,anhelitiis diuersus, de inordinatus aliquando intere plus propter sortem dolorem, aut quia anima est ad aliud officium conuersa, unde obliuiscitur anhelare, malum. Vige um,extenso ossum pectoris necessitate cogente ad multum dilatadum pectu licet hoc amplius appareat in phren. ab apostemate di aphragmatis, malum. Vigesmum prim
tremor membrorum nocumento hepatis communicato, malum, aut sorte soluit aegritudinem. Vigesimumsecundum, absciso cis,aut propter spasnum,aut suia obliuiscitur loqui, mortale. Viges munitertium,sides derant aquas, sedarum bibunt, quia continue uariis imaginationibus distra-untur,malum. Vigesimumquartum, pulsus durus sertinus est propter apostem esse in membro scco,scilicet pannic Ias : fi uero esset in substituta cerebri esset undosiis: si in
traque erit mixtus. Et est uelox,ut satisfaciat necessitati: retanuem aegritudine procedente fiet frequens, tum quia uiditus debilis non poterit ipsam magnificare , aut uelocitare, tun, quia instrumentum fiet inobeuiens,arteria praeter modum exiccat aediuersus & inordinatus propter uirtutis des illitatem,& fortem pugnam tremulus propter uirtutis sibi uantis impotentiam, aut propter resilentiam ex duritie aseteriae, aut quia sequitur tremorem cordis ad quem sequitur syncopis : spasmosus, quia arteria reperitur tensa ad modii
Aordae,& lignificat pnren factam,& spasmum de inaniti
ne,aut non proportionatum ad materiam. Et si erit calida Seseca magis quam frigida & humida signiscat aerritudinem
sectam,& secundum plurimum mortem. Vagesimumqui tum, quiescere in maiori parte corporis,&nou in matu sueuit uirtutem prostrata,quae prius deficit in pedibus qua in manibus. Vigesin sextum, piere loqui, & submitte cum alienatione mortem portendit istificans vir tiatis ompressionem. secunda quarti , alienatio cum spuara , id est, uoce submissa, de taciturnitate est mortale. Vige um- septimum, distillatio urinae inuoluntariae, malum. Viginsm octauum , obliuio doloris , nisi absunt causae doloris,
igitur,antequam praessim compleantur accid-tra: e silmeniendum exstarum detractione, o ventrissolutione eum succo fructuum. In hae parte Rasis ponit cura phreness. Et diuiditur L
pars in 'uatuor.Primo curat Phren per euacuationem secudo per iuxtam,tertio cu medicinis capiti applicitis , quarto
36쪽
Iterum redit ad complendum sermonem de phlebotomia. secunda ibi. Nutrimetum uero aertia ibi Caput autem Aluarta
ibi iuxta finem capit illi.Cum autem mei . De prima parie dicit Rasis phreneticum esse curandum eum sanguinis extractione antequam praedicta accidentia compleantur.Pro quo notate festinadum esse in cura phrenesis , & similiter in cura cuniscium, aegritudinis non dantis induciatinam si in phrenes expectetur quod materia sit fixa ura erit cassa de u natu mam antequam figatur,cura est possibilis sed non apud neglis tes,s: stolidos, ergo quamprimum occurres praemissa uetris lenitione, aut natura aut arte cum clysteri leniente . fac de tomiam uimare, e aetare, SI caeteris consentientibus,
phlebotomia sit eopiosa usq; ad syncopim exclusue, si portirerit,multo sanguine peccate,s fiat ex cephalica eicidem lateris: post haec scholera fuerit permixta sanguini cuse o fiuctuum evacuetur,qui medicina superius postasiit in cap. de cephalaea.
utri tumueia eius ta hordes, dies, aut bis in dies mprusecundum consuetudinem, piam in temporessuratis habuerit.
quidum. Si uero nhrenesis fiterit media,dabimus mediam inter has fui est cibus &potus.Verum moderni e sarina dei iaciunt ptisana ii , quae est cibus satis conuςniens si bene dec iraturi.& m et ni eli' non ita tenuiter diaetam sicut antiqui,cum homines nostri teporis magis gulae indulgeant. si autem uolueris esse contentus aqua hordei consido, ut sili quater in die naturali ea tibia, scilicet quinq; aut
sat&istud est nudirimen supra destraptu in citra sede sanniineae in quo aeetu est subquadriisu ad aqua rosaeea, &oleum aceu .veru melius est,ut sit tertia pars si intedas magis r percutere,& sit ol omphacinum iactu ex oliuis imaturis, di tota sint albae set uestres non maturae. Secunda medici
administranda est, ubi multe suerint uigiliae,cuius est hec d seriptio. R.uies sicca quaesiunt Dimae Se humidae in primo, hordei excorticati frigidi & sicci in primo, corticis papaueris 'i,fiigidi in tertio,sicci in primo,semi. lactue animariagidi &humidi in secundo, radicum mandragorae frigidae intereio,siccae in secundo, omnium, a M. I .quae omnia in cureuma &estuas satis notum plena 'qua donec aqua rubea fiat,decoquantur usque ad consumptionem medietatis. Violae tamen ponamur in fine decocti nis. Haec autem aqua Q- per caput ex alto fundat embrocando,&st caput super eoncha, in qua aqua colliratur, quae aqua in curcuma posta it
rum super caput fu tur,quod in die multoties fieri conueIn hac parte curat per diaetam exhibendo aquam hordei senes aut bis secundum constetudinena,quam aeger in sinitate habuit Pro quo notate duplicem aquam hordei. Vnam quae est potus medicinalis, altera uero potus tantum, Q rado est potus medicinalis fit hoc modo.R.hordei excorticati, re ne sticati eum panno aspero lib. i aquae clarae lib. io. bulbliam in uase vitreato bene mundo, lento ipne. & sine sumo ad consimptionem medietatis,& coletur.Haec quidem cum hoc, quod est potus, est etiam medicina: lenit enim uirtute medullae hordei,& abstergit per eorticem eius.Secunda uer uς est potus tantum ecipit, ut supra hordei conditi omnati lib. t aaua ipsum pluries cum aqua calida, deinde vixi o. lib. uae facias ipsum bullire una ebullitione, postea aquam proiice,deinde ponas si per ipsum ad uae lib. Q. &decoqualusa ad consi ptionem medietatis. riac enim aqua peritatem sedatun staminationem extinguit,uetrem lubri, cum reddit,praecordia humectat,& no est abstersua si Oro. haec aqua ulteriorem decoctionem recipiat infundedo in ea parum post circa lib. Io. aquae calidae efficitur cibus N potus, quae quibuslam colata, quibusdam uero non ciura secundum necessitatis exigentiam ab Hippocrate dari praecis Pitur. lata tamen est minus nutriti Et quando adhue ulteriorem recipit coctionem Ap adeo, ut habuerit mediocritatem inter spissum luctum,& liquidum, est cibus laudabilis hes,ens bonitates selenes. Si ergo phrenesis acutissima fuerit stabimus intenti aqua hordei,quae est potus medicinalis, aut potus latum. Si uero fuerit paucae acuitatis dabimus pii ,
sariam habentem mediocritatem inter spissum iunct im,& l. Caput autem mox M ino hi fur dendum erit .pιi sinistra afuerint ut illaesimantur uisurum siccarami, cortio. papaueris , hordei exortisti, Lictucarum, radicis madragorae, omnium ι . quae omnia in curcum plena aqua tando coquantur, donec aqua rubefiat, deinde
aqua illa dum est tepida, ab alto Dper caput fundatur.
sit caput super cinunition quo aqua collagatur: qua in cum cuma posita iterum super caput fundatur. hoc autem omiudis multoties fieri conuenit, caput praeterea ex oleo uiolato
muliebri lacte admixto inungendum erit:quod etia in cotto situm capiti di supponor dum.
In hac tertia parte iubet quasdam medicinas capiti apponi ad infiigidadum eaput,& consortandum, & materiam ad ipsum uenientem re mutiendam .Prmia in o Godmum aceto & rous coulositu uel in quo tu uirtus rinnit, ut uirtus medicinae ad profundumpenetret: forti .n aegritudini seriis medicina opponitur. Et haec aqua debet esse tepida,aut aetii Digida, magis, aut minus secundum fortitudinem uirtiatis consuetudinem aegri,& gradu aegritudinis, cui apponitur Tertia medicina conficitur ex oleo uiolaceo, liete muliebri admixto ex quo caput est iungedum, 3e coitu, siue pectae lineae in eo intrusae sunt supponendae,&multoties rei terandae ad tollendam malam complexionem esidun.
motu ager in principis huius aegritudinis in virium fortitusne permanere muratus fuerit; phlebotomatas est, fusi Ner hi firmum timueris . postquam uera rius aegritudo minui coeperit; nequaquam phlebotometur ruoris eius iam solara uirtus est; ea alis praeseruetur regimine, donec G
. In hae parte ultima dieit phlebotomiam esse saeim duabus Mulvilibus obseruatis. Prima quod aegri nido sit in primipiis,aut saltem non si in statu tota materia iam fluxa. Secunda, quod uirtus steonstans,adde aetatem,& reliqua a quibus summit indicatio de phlebotomia. Ultimo dicit, peum fgritudo declinare ii sperit,nequaquam fiat phlebotomia,ti si tunc temporis uirtus fuerit di sibi uta,regatur alio
regimine magis it grossali te,exhivio aliquid carnium tenuium conditarum eum uino granatorum, aqua rosacea, succo aranei , acetositate citri, de etiam aliquid uini pauetari optime lymphati donee ad sanitatem redeat. Cura phrenesis quinq; exigit intentiones euratiuas: prisma euacuati unda diuertit, tertia repercutit malam com silexionem alterando, in fine resolum, in medio simul repediciniens & resoluens,quarta corrigit accidentia, quinta ordinat debitum regimen sex rerum non naturalium. Prima imtentio. Mihi non occurrit nisi unus casus in quo non competit phlebotomiassi quando phrenesis pendet i sola cholera
nullo sanguini permixta, corpore etiam existente pauci famminis. In hoc .n .casu sela pharinacia opus est. Tuc ergo e.
do mirobalania eliqua sucidatur ptaeter violas, & bulliat in. a o. quae ad consainptionem medietatis, sed uiolae ponam tur in v ne decoctionis.coletur,&clarificetur & in potu topida exhibeatur. Si uero uenter esset nimis stimicus posset
addi aliquid manae,aut aliquid parum et elath de succo rosaut electaris de psilio,& similium, M. Si autem medicinam
sumere no possctiat clystere ex decoctione maluarum, matrum uiolarem,laetiacarum, eorum nenumaris, & existente magno caumate empe tua solatricie qua decoctione accipiantiarii s. JAElei uiolatiJ.3. talis. a.& tepidii imponatur. Si uenter esset nimis stimicus possitu addi.3 aut. . . electam; sicca rostquae clysteria in hoc casu,& in aliis de quibus stat adunt stequentandavit uenter maneat lenis,& ad inseri
ra fiat diuertio. I' in salus casbus inchoandum est a plit
botomia consentiente uirtute, aetate, & aliis a quibus quaeri tur licentia de phlebotomando. Sed sunt tres casus inqui- - . sibus opus est incipere a phlebotomia uena in pedum sphenatu, aut aliarum. Primus casis est,ubi in toto essu sanguinis ethori tunc phlebotouiandae sunt saphenae ambae, limateria ambabus Partibus capitis coni unicetur. Si aute
37쪽
soli dextra .phlebotometur saphetia dextra: si soli sinistrae,s phenasnis ira, secundo per duodecim horas , aut eirca, post phlebotometur basilica eiiisdem lateris: & tertio post phl
Dotometur cephalica in manu:si quaeris maiorem diuel oneti in brachio, si quaeris maiorem euacuatione. Postea phlebotometur uenae stolis, aut leporis nasi, aut eisdem locis tam guisugae applicentiir,& etiam intra nares, quae etiam applicitae saucibus,scilicet parum instit aures optime diuertunt , &euacuant.Similiter uenae post aures,& labii superioris phi botomata conferunt, aut si in eis sanguisugae applicentur.Vltimo, si opus est,phlebotomentur venae per cutim eapitis disseminate, aut sanguisugae applicetur: euacuant enim causam coniunctam. Secundus casus est, ubi phrenesis acciderit propter retentionem sanguinis menstrualis , aut haemorrhoidae.
Iis, post quat si aphenarum phlebotomiam in his eamus ainplicentur sanguisugae ano in locis consuetis hemorrhoidar .
3.m . aut Mures secundum exigentiam: adprouoeandum tamen menstrua phlebotomia uenarum, quae lunt sub euritatura poplitis emcaeius operatur. Et si non possunt phlebotomari,uentosae cum scarificatione, aut sanguisugae in his locis applicemur,deinde phlebotometur aliae uenae si ono erit, sicut in primo casii. Tertius easus, ubi phreness succederet ad alium morbum acilicet ad lynocham, causenem, tertiana continuam & in omnibus his inquibiis materiae permutaratur a membris inserioribus, Se proprie infra hepar ad superiora, post quam phlebotomiam phlebotomentiar alta uenae si oportet, ut in aliis camus.Si uero materia phrenesis coicetur ab hepate aut membris spiritalibus 1 phlebotomanda est basiliea,aut dextra, aut sinistra, aut utraq; secundum locu apostematum, post quam succedat phlebotomia cephalicae,& aliarum uenarum secundum exigentiam.Si uero materia contit ineatur a surcula supra, phlebotometur cephalica eiusdem partis cum parte laesa ed in manu ubi quaeratur maior diversio,& proprie in manu opposta .postquam, si oportet testerare, phlebotometur cephali ea brachii eiusdem lateris , sed tutius est ambas cephalicas i brachiis, uel etia manibus phlebotomare,& proprie in manibus,deinde reliquae uenae parti. culares secundum exigentiam: aut in locis iam dictis sanguibia fugae applicesur. Sed memora quod illae phlebotomiae debetesis copiosae,ita ut perueniatur ad syncopim exclusue, quod comprehMtur ex pulsu. quapropter oportet in his castas, ut pullis semper tangatur, nam cum tremit & descendit, de diuessificatur absq; ordine, ita ut inuenias unam pulsatione magnam,siam paruam, significat propinquitatem syncopis quare oportet ut sanauis restingatur Et oportet ut si eam la in ligatione uittat ruper uena,& ut sit firmata,quam morias ipsius, Se agitatio irrationalis non soluant. Qirandoq; enim soluit eam,& deiicit per seipsum propter imaginatione codiruptam ducentem eum ad illud. Quod si ulmis, & dispositiones non cosentiunt, ut fiat phlebotomia uniuersilis ex manibus,aut pedibus, aut non in tibi possibile tenere eos propter inquietudinem,& rixam sortem,tune phlebotoma eum in state, aut uinem ex naribus prouoca, aut sanguisquin locis iam dictis aphlica: qua etiam particulares extractiones sanguinis sine uniuersilibus fieri debent si tota materia iam fluxerit. Posthse si cholera fuerit in cautaeam euacu bis eum medietna leniente seperius descripta,aut sibi simili, quae etiam maxime digesta materia,erit re iteranda. gestiva autem simi sclupus uiolatustae nenu phare, de port a, de papauere,oxi saccharaae citro e limonibus, de similes, distemperandi cum aqua endi uiae, acetosae, uenupharisaein lux solatri,& similibus. Sed syni pus de papauere est prinuans in hae re. Secunda intentio perscitur cum es eribus de quibus supra,ligaturis,uεtosationibus, prouocatione simguinis haemorrhoidalis,& mentiritalis.Sed melius est, ut di, uersones sint eum euacuatione. seut uentosationes in tibiis I . sub genu, in coxis, in natibus,in spatulis:lotiones tamen bra chiorum,Sterurium cum aqua decoctionis papaueris,lactin carum satyoscvmi,florii nenuptaris, et similium, optime conserunt diuertendo, & mnum inducendo. Tertia uero intentio perficitur cum repercussinis applicitis fronti, tem- potibus, parti anteriori colli ferὸ usq; aia nucham cum oleo rosato, aceto, aqua rosata,&si opus est cu nauis insit dati,
bus addendo his succum plantagiuis semperitiuae blatrisus
tumor comunicet exterius, isse. n. portet incipere ab eo, nquo sit parsi mollificationis,&sedationis desoris sicut muci Iase. uti,do mi .ms uisci deinde stipitea applica collo, Se temporibus non tumentibus,& si opus est somni inductione ponantur circa frontem, Se tempora, de commissuram coronalem, semen papaueris, hyolayami albi usq; ad ipsum
optum eum aliquo liquore permixta: de cholerica iuuatur
ualde s fiat emplastru ex soliis senticis, id est, rubi. Sed in cholerica,aut pendente a materia adusti, sint frigida, aut humida. In sanguinea frigida Se sicca, magis proportionantiar, Semagis frigida in cholerica adusta, quam in sanguinea. In augmento autem usq; ad medium status repercussim cum resoluti uis misceatur, sicut si Oxytodino adderetur aliquid meliloti,&postea in statu magis ausendo melilotiim. In his
tempori inis confert pulmo arietis madefactus in aqua d coctionis rosarum, uiol. fiorum nenupharis, chamaemeli,
meliloti, quibus pro inducendo semnum potest addi papauer,&semen hyoscyami albi. Eodem modo potes applicare columbam aut catulum uiuentem per medium scishim, ita quod in summa, in principio approximentur repercussiua iam dicta In augumento repeculsiva cum reseluti uis uincentibus reperculatuis. Sed in statu usq; ad medium eius uincant resoluti M. Sed post medium imitus per totam usq; declinationem snt resolutiva pura, sicut decoctio tam ex meliloto, de similibus, quae non multum traiiscendunt primum gradum , & sint omnia haec iuxta posse capitis consortativa, tam stillicitate quadam, quam forma specifica, metit flores anthos,id est, rorisnarim, ibi. lauri, sed cum uiolis possent temperari. Qiuarta autem intentio corrigit accidentia, scilicet uigiliarum instantiam cum iam dictis, &ex propriis sedantibus dolorem est columba, uel catulus uitius scissus per medium,&aspersus semine hyosio an albi subtilissime pulue irati appositus loco dolenti. Aliud fortius illo Recipe cassiae lignea .J. .opii.3.1.croci B. .puluerirentur, & cum aqua roracea,& pauco aceti albi liniantur scons,& tempora. Experiment a Gerardi Ih.terrae spinatae,quantum uis malaxetur cum aqua rosesea,& aceto, , tepidum soleis pedum applicetur. Stupefacti uu doniecticum
satis. conteruae uiolarum, conseruae nenupharis, anag. s.
sem.para .albi.3. I ae .hyoscyami. 3 resaccha. q. s. de hoc qualibet die poterit exhiberi, & quado caetera non conserrent, detur requies descripti oti e Nicolai a media.3. usq; M a . ue tamen oriata maxime sumpta peros,&naribus applicita uirtute existente debili,quoniam perimunt. Sitis autem sedatur eum aqua decoctionis tamarindorum,&retentione eorum, de similium in ore. Urina autem prouocetur si obliuiscatur urinare, scalpendo inter anum, de uir eam, ubi est collum uesicae, aut etiam cimicem, aut sexcupedem in ori Scio uir si imponendo. Et tandem cum haec non sus cerint regione uesicae coprimendo,& sementando sicut cum oleo parietariae,&similibus. Caueant etiam astantes ne saliat ex fenestris, de ne se, aut ipsos percutiat. Si uero transierit in chachilos, cura uana est, & Auic. mortem pronunciat. si uero permutaretur ad substantiam cerebri cura est etiam uana secundum plurimum. Auic. in laudat phlebotomiam v narum,quae sunt sub lingua. Si uero in lethargiam, curetur cura lethargiae. Vltima intentio est debitum resimen sex rerum non naturalium. Vnde aer declinet ad frigidum, & sit redolens
ex aspersione pomoru, florum,& folioru redoletium,necn o aspersone anuae rosaceae.uitentur calencientia,ut ignis abi,
satus hominu aucissitas aeris muli strepitus de forint, id est picturae. Cibus sit aqua hordei, uel ptisana subtilis a prine. iis, ad statum inclutae cum emulsione seminum communium frigidorum, &papaueris albi,de aqua tamen hordei est superius susscienterdicium. Similiter panis simulae tu sese, de lotus in aqua frigida.Similiter lactuca,& acetosa condita
cum agresta, uel uino granatorum muZorum , uel aceto. rum . Bibat autem aquam coctam cum pauco saccharo, quae permisceatur cum uino granatorum secudum libitum , aut bibat aquam hordei,aut aquam prunorum aut tamari
dormia. Debent enim tam cibaria, quam medicinalia ad stiis dum declinare: gis tamennui minuq secundum tempus moib tempora anni, necnon materiam, quia in materia
38쪽
tus in m 'pone cibus non debem esse lae frigidi actis, imo aliquando tepidi, ut puta tempore hyemis, qiu canon tain apostematibus membrorum spirital , naturalium. Et graduetur dis ita, ut a primcipio Ul; ad nnem,ue latum potius it uiae tenuis, sed indeciitratione minus,&tum gis conuenit ferculum exsimii 'R in declinatione parum uini pauciseri optiis me lyi bdii δε earnium eum acribus alterataru . Et in chin.
Iericatim frigida humida .In sanguinea frigida & sicca. Prouc tur Iomnus,ut dictum est omni ingenio possibili. Iumi et tu etiam ad quietem quantum est postibile cu praequos vereantur,& omni blanditia pos se L. ibus non ualeetibus ligemur, Ad detineantur, si tamuuerderentur, sicut in mania non apostem cia. Venter toneatur lenis, si no naturaliter Gltein cum es ieribus de quibus Rapra, declinent ad iucunditaten ad animi,& corporis
quietem. Plile on de erylypila sunt apostemata in subitantia cerebri,'ilicet phlegarona guine, erue pila a chol ra, quae dii tinguuntur a phrenes sanguinea de cholerica perugna iuretius dictaapsa autem inter se dilii uuntur per sipissimilia illis ovibus diuinguitur phrenetis sanguinea a cholerica, Sc eo a modo euratur, De ut phrenei diciae.
n typila enim in cerebro curatur, ut phre a materia cho
prie Lumptis ex corticibus melonis,cucurbitae, di cucum
iis,quibus etiam secundum necessitatem frigi,ora addan- eaedem intentiones accommodandae sunt , quae dictae in mare olerica .Et similiter phlegmon in cerebro cur ut icut phrentas sanguinea,appropriat tamen ei Auic. lebotomiam uenarum, quae sunt sub lingua post phleb tomias uniuersu Sibare est daemonium superfluum acti, iis cum sisen calido cholerico ita,' homo cum hoc si ha at utien, alienet propter daemotuum agitatiuum,est enim cum furore de rabie modum excedente. Daemonium enim Πue mania lupina non dicit in quiestate sua nis alienatione cum rabie de furore ad differentiam maniae caninae, quae est Mi erratio nunc cum rixa de furore, nuc cum iocis,& applaulione i ut est natura canum. de prouenit ab humore penigniori ut sanguine cholerico aut adusto: sed inarς di regatum ex daemonio de apostemate, cuius causa est
i mera rubea, pura, aut adusta. Cum harabito enim puro
fit alienatio ac rationis pennixtio,S non est in ipsis tam nimia autem est cum in ipse monium est sibare Et multo es quidem antecedit daemonium cum cholera ipsi,& cerebrum impellitin in principio suae applicationis, geinde sequi rapost 'a ipsa ima. In xarabito daemonium accidit alia luemate, in sidare dxmonium de apostemata sinuit prouomunt a materia, nec unum est causa ex qua aliud inuematur, ii quandoq; fiat unumquodque causa additionis alterius. Spectes autem & causae libare patent ex dictis. Signa prognostica, demolistrativa de rememoratiua , si multer modi terminationis,&prognostica sumuntur ab eisdem,& eodem modo sicut dictum fuit in phrenes, de max, me cholerica. Ipsius etiam cura, est cura phrentas choleri,cae cum additione Sc humectatione multa, inductione somni omnibus auxiliis de oportet ut extremoriam ligatio assi
ruetur cum caeteris generibus diuersionum ii ateriam cholericam, Se uapores acutos a capite diuertentium. De lethargia. Cap. 4.
GRaria complementi doctrinae, hoc subdam eaput de
lethargia. Et iuxta morem consuetum lethargia, si
sis frigidum sunt ternunt synonymi significantes hac ritudinem,quq dii finitive est apostem frigidum ad intra Ganeum.Et hoc apost a nomen sumpsit ab accidente, scilicet obliuione, qua soluitur ad ipsum. Lethargia enim apud Graecos obliuionem importat. Prima distinius. Lethaseria est duplex,Quaedam phlegmatica, ut plurimum euenies, e prditerra Aule dii init in apostora esse phlegmatin eum. aedam est melancholica raro eueniens, nec ita prinnie dicta lethargia cum se non ita factura obliuionis. S.
da distinetio, . cim fit in panniculis cerviu& hoc raro,cum raro accidat humorem grossum, uis sim, in subst tiam densam penetrare. Aliquando fit in substantia cerebri.& hoc es raro, licet frequentius quam in paniculis, quia raro contii it uiscosium in uiscosum penetrare. Aliquando fit in uelitriculis, sed raro,& tum lethargia colungitur apo-plexiae uel epilep. Di maiorem aut minorem oppilationem, licet aliae sint disterentiae.Aliquando Seraro accidit in origine nuchae,5 neruoi um,de in ipsis neritis, S tune lethargiaconi uia itur paralys,aut spasino Frequeter autem sin Auic. aecidit in meatibus, fractibus seu porositatibus cerebri,
qui meatus sunt plurimi, ut patere potest in anatomia. Sed sorte quis instabit. Si humores colli pantur in meatibus e re ,3c non in stibilantiam cerebri intrent, neqise in panniculis, 'n fiet solutio continui. se non erit apost ema. Dicunt quidam,quod aliqua pars sit btilior intrabit in substam ii ,3e se fiet solutio cotinui apossema: sed certe isti su-lim turniale loquentes ad mentem Auic Si enim dii letha pia fit in meatibus, oponeret aliquam particulam humoris ingredi substantiam cerebri, aut panniculi , frustra dixisset Avici quod raro fit in substantia cerebri,aut panniculis,imo semper sin hac remonsionem esset in aliqua parte.Ex die is ergo aliter dicendum est,φω plurimum humor colligitur in meatibus 5 intrans M aliquod mi in aliquam ce bri
partem .Et cum insertur, ergo non facit solutionem continui,neganda est eonsequentia, nam ille humor facit extemsonem in partibus orebri,cum a lateribus illius meatus stin substatia cerebri in fundo,similiter in parte simeriori panxiculi magnam autem extensionem in partibus cerebri sequitur qua solutio continui coniuncta malae compositioni sequenti extensionem, S malae complexioni sequentilianiram humoris quae fortasse stipiti est,de ecia alteri ni Ix complexioni sequenti coculcationem humorum in eo lqeoae prohibitam transpirationem, quae fortasse calida est. Et hi tres morbi apostem constituunt. Et ne miretur quis
de hae responsone,legat Auic. 3.quarti trac. a. p.de apo stematibus uentosis . Et sorte pereulit percussione manus,
de proprie quando inuenit spatium ad quod ingreget, sicut
stomachusin intestina,de quod est inter panniculos circundantes ossa,S inter osti circundata lacerti x, inter lacertos similiter. de quod circundat chordas,& fortate non res luit spatia, imo subtiliat membra coniuncti,& etiam resoluit ea, Q generat in eis, quod facit nece tum dirumpere ea, de uel as remanet prypte spustudinem si iam, & propter crassitiem spissitudinem eius,quod continet ea constrictionem pororum.Vii de patet sin his uerbis uest uentositatem tam in stomacho,quam intestinis quam inter ossa contentam, extendendo membra illa ficere apostem uentosum,absq; quod intret alicuius membri substantiam. Iterulaesiargia aliquido est in cerebro anteriori faciens obliuio nem communicando nocumetum uentriculo cilicet posteriori:quandoque uero est in cerebro posteriori auae uerius
debet dici lethargia in in plurimum contingens. Caulaletlaargiae primi uae sunt multa, frigiditas aeris
inultum imprimens in ceres radebilia,uinum uinosiim, scis licet multum, iis caeparum in omnium multum empora
tium ad putide proprie uapores uiscosos. Iten somnus multus &l prie silpra repletionem, pine domule, & de die, replatio nauseativa, de multitudo comestionis si ueluti, de cuiuslibet in quo est evaporatio, de putrefactio. Causae antecedentes sunt humores.s phlegmatici frequentius, inclancholi irarius,&mixti ex his Caulae uero coniunctae sunt idem humores in cerebro iam comprehensis e & materia scotomiae sed haec est uehementius confirmata, utram enim ab eadem materia potest pendere licet materia scol miae sit magis iraporosa. Sisna lethargiae.Primo prognostica sunt tremor cVitis,
rauitas eius proprie partis posterioris, frequenter cum olore paruo, pigritia ad motus corporeos.Significat enim
materiam stigi 'ppressuram cerebrum. Item signa iiDm ipta permutationis phre.in lethargia demonis alii .l rimum olor leuisaed continuus,quia substantia cerebri non sentit,non estat dolor nis per communitatem ad panniculum costperiemem a frictu δε sic debet esse extensuus , ct grauatiuus. Secuta oris lenta, in apostemate .n .pri'c talis
39쪽
eipsis necessaria est seb. propter mavram communitatem cum corde sed est lenta ratione phleg tis,imo quando pie non sentitur,idest, uix sentitur, phleg. leuiter putrescente. Tertiumriubeth grauis, idest somnus profundus propter fortem oppilatione ab humore multo eras &uiscos'. ina
tum,obliuio apostemate loente uentriculum posteriorem, aut per essentiam,aut per communitatem. Quintum, anhelitus tardus,dimimita necessitate, Se debilis ob debilitatem musculorum pectoris,& diaphragmatis ob nocumentum cerebri, eum strictura propter aggregatione materiei, & quia obliuiscitur anhelare: cum sputo proptereatarrhum,imo est aliquando tanta obliuio,utos clausum obliviscatur aperire,& apertum claudere. Sextum, singultus communicato no-eumento stomacho per neruos reuersuos. Et albedo lingus
frigiditate de humi dealbante,& phleg Iuperaspe M. Pi ristia respondendi quasi non intelligat aggravatis sensibus interiori biis,&communicato nocumento linguae per nocumentum in. .pari neruorum cerebri, ortum habente a termino communi inter nucha, Se cerebrum. Permixtio intellectus,& amentia laeso uentriculo medio per essentia, aut per cor
munitatem. Egestio humida derivato phleg. ad intestina ii xta apho. ibus sipum ess egestiones in diarrho his phledima a capite defluit Irina sicut asinorum phlegmate, aut v poribus eius cum urina permixtis. Iacent praecipitati in lectoeeontrario habentibus harabitum, cuia cum quiete sine furore & motu .Pulsus magnus tiirtute satis constante,& imstrumento ediente cum necessitate, nec obstat anhelitiis paruus,qui secundum plurimum est in istis, quamuis anhelitus&pultus proportionentur, anhelitus.n currit cursu pulsis,nam pulsus&anhelitus, licet sint proportionabiles non tamen aequales, idest eundem stum detinentes in sitis latit dinibus,sed melius sunt proportionabiles in sanis, sed no in ris eum possint aliquando impediri instrumenta. caulaetitus,s: non pulsus,de econtrario, similiter in lethargia impe diuntur magis ins umenta anhelitus quam pulsus magis laesis neniis quam arterijs. Sunt pulsus rari, uia satisfis neresistati per magnitudinem. Et per idem tardi Sunt timuli,5 undosi debilitata uirtute Et quia apost. est molle, in membro molli assimilatur pulsbus peripneumonicorum in moblitie, non tamen in uelocitate ,re frequentia, maiori existem te necessitate in peripneumonia. Sunt etiam in. peripnei
monia longiores,& latiores, ut melius sufficiant necessit ti. Et quia arteria a phlep.in peri neumonia amilus remolIita, & dilatationi paratior, pulsus sunt cadentes in medio. Pro quo nota quod reperitur pulsus cadens .Et est pulsus eurus quies est lialde longa inter duas rulsationes, itas quod alia pulsatio fieri noluiuet. Est enim ille pulsus cades Ietha ticorum. Alius eu pulsus intercidens,ut in comento pulsuue pulsu peripneumonicorum,& est cudes it alia pars in
tus,est. n.geminans motum quasi bis pulsans,ut est anhelitus puerorum flentium.Et ille accidit in peripneumonicis fit propter defectum uirtutis, ideo peripneumonia est mori
lior lethargia capallegato. Ex quibus uides, uod aliter hie
sumitur cadens in medio, aliter ω ikia primi .vnum signum commune omnibus speciebus lethargiae est retentio urinae, aut quia obliviscatur urinare,aiit propter debilitatem lacerti colli uineae. Signa autem materietum,&maxime melancholiae, nam lana praedicta phlegmatici magis apri priani.
In melancholia. n. dolor est .rtior, quia stigiditas siccitati coniuncta in aetiuiori est etiam longioris durationis,cu melancholia tardius re luatur. seci indo est rixa, & alienatio,
materia magis stimulante.teitiosum oculi aperti scut eomselati, in unum locum intuentes,sccitate melancholiae magis in scissos pspebrarum contrahente: de adsunt caeteram cita melancholis sunt etiam signa sumpta a complexione,havitudine, di huiusmodi: Ae non est sit beth sicut in lethargia, licet forte ait sit impotentia uigilaruli. Siena uero locium se.sunt haec. Nam fi est in subilantia cerebri stibeth in fomtioriquia materia est magis rimens, & per idem disicut, tax maior ad motu: albem lin e maior, ipsa amplius phleg.
rsa: oculi sunt eminentes relaxatis,& com sis nervis opticis. Si uero sit in pannieulis dolor est fortior otia sleuiores, maior sensuum oppressio. Prognostica. Cu multiplicantur accidentia lathargi aeac sidor, est perimens, ut si
multiplicetur tremor membrorum, sudor diaphoreticus, fanhelitus fiat paruus sed frequens, m strictura,&or mone . Et econuerso si dilatetur anhelitiis,3o fiat sortis, minoratur sit thala ludo sensium,S tremor membroriim, inratur salus, maxime si appareat aliqua bona et His, ut apostoma post aures,uel in cute capitis. Cura lethargiae quinque exigit intentiones cura tuas. Prima euacuat.Secunda diuertit. Tertia in principio re relatitan medio sinul repere tiens Si resoluens,in fine solum resoluens,& causam coni etam educens. Quarta eorrigit accidentia. Qii intra ordinat debitum regimen sex rerum no naturalium. Pro prima imtentione. Si phlegma, aut melancholia suerint peccantes cum sanguine,& eum ipso educibiles,praemissa uentris lenitione, reliquis consentientibus phte tomiae, inchoetur aphlebotomiain secundum plurimum fiat de cephalica sinibstra, aut dextra, secundu quod in dextra,aut snistra parte materia continetur hauriantur communiter. 6. Jaanguinis ,
uel circa. Si uero hiriores iam dicti non fuerint educibiles cum singuine sanguine tamen peccante, ab euacuatione humorum est inchoandum post qua sequi debet phlebotomia. Si uero sanguis nullo modo peccauerit sussciet aliorum humorum euacuatio,verum aliquando oportet in prima mi botomare uenas henas, secundum quod dictum fluit in phren.3e aliquando basilicam dextram aut sinistram,si splen,
aut hepar miserint materiam. Euacuantur autem humor ex
phlegmatici eum hiera plera fimplici de eoposita, pitulis e chiis,in his, γε dicta sunt superius in da phlegmatica petmissa digestione saltem ante eradicationem cum Oxyme,
Iesmplici &c6posito, Ilitico,syriiale stoecados, Ze aquis rutae duita elonic ,sic cados, hyssisi,maiorans,&c teris suprascriptis in soda phlegmattea. Melancholia uero diserariar cram syr.de epithymo,syriae pomis dulcibus,3 aquis bu ossae, boraginis, stoecados,in caeteris supius dictis in damelancholica soluatur cum educentibus melacholiam suprascriptis,& inserius in cap. de melancholia describendis. sed inter omnia clysteria otuinent principatum,&sunt radix curae, quaprmptet duo tale in die naturali facienda sunt, ubi eadem die no fiat alia evacuatio. Descriptio clysteris in
me atica est illa. . salutae,maiora , rutae, tonicae, ro
rismarint, assam fue bacchars,hyssopi,sto ados arabici .ana M. I . coiit undantur crasso modo,& Dulliat in octo lib. aquae ad c6sumptionem dimidi), de eotetur, de qua decoctione a
cipiantur. I s. 3. di cum tribus. J.olei communis,&.2.I.me NIis rosa pauco salis fiat clystere: & si opus est facere clys re acutius addatur Hera simpleri, uel composita, uel elin tium indumae similia: decoctio posset sortificari, si supra-
seriptis adderetur centaureae minoris. M. i. & similiter colocynthidis. 3. Iaearthanii. ς. i.corticum radicu capparis, sem. urti .anad. s.Clinere conserens lethargiae melancholicae, suae raro aduenit,&s accidit raro eradicatur. Iy. epithymi. S. t .colocynthidis interioris .3.2.pol odi; . s.f. calament hi. M. I Goauantur in . .libaquae ad di dii consumptione. Galem cistere efficax,& sublime ad am,plexiam, paral) sim,lathargiam,tam phlegmaticam, quam melancholicam. ni. radicis cyclaminis, emocynthydis an. 3. I. s. carthanai. 3. l .centaureae minoris.I.s.ellebori nigri. 3. I. assari. 3. 3. C quantur
omnia in qua sui scienti. 3e fiat clystere. His autem clystoribus in phlegmatica addi potest ses gemma ad acu dum, desu indum in melancholica Et debes lysteria acuere massis, aut minus secundum maiorem aut minorem stuporem, & secundum aegri toleratiam,& sebacuitatem. Incipere tamen
debes a leuioribus gradatim procedes ad fortiora.Ets gernon potest tenere clysteria facias minus stimulantia, se trahendo sude mes .Vo mitus aliquando conseri stomacho multum repleto, & ipso communicante uapores, aut materias capiti,secundum plurimu tamen nocet: ubi ergo conueniae
accipiantur. 2.I. Oxymestis simplicis, aut scyllitici cum. 4. decoctionis raphani, in quo si uolueris fortius uomitiuum, steterint infus in eo iustes ellebori per una noctem,aut a cipe dictum succum eum oxymeste iam dicto. Secumla iiDtentio cinnpletur cum uentosationibus,& frictionibus, ligaturis, lotioitibus,quae cum fiant sine euacuatione, incipianta nucha, collo gradatim descendendo procedant, quae frequenter reiiciuntur,& ante cibum,& post cibum, ut ma teria
40쪽
. terra. in Caphe non figatur. Confert etiam prouocatio ha-
. morrhoidarum&menstruor una, maxime si ex eorum reten- . tione prouenerit, necnon quaecunq; euacuatio consueta r
nouet, palparismata uero, nasticatoria,& sternutatoria non . ita a principio administrentur non nisi uniuersalibus prς- missis, S reiteratis, praecipue stet nutatoria, multu enim imquietant, materiam dilatant, ita ut quandoque perducantra amplexiam materia ad uentriculos delata. Tertia intenastio completur cum his quq repellut materiam in nrincipio, sicut oleum rosaceum triplum ad acetum,aut duplum approximandum fronti,temporibus,&collo. Et si appareret ni
mis Digidum , adde aliquid implicum calidum , heut oleum
de mastiche , aut metita. Et in augmento misceantur resoliatua cum repercessi uis usque ad mediu status, gradatim uersus statum augendo resel utilia, sicut si suprascriptis adderes parum castoreidit autem hoc oleum factum ex oleo completo rosis rubeis completis In phrenesi autem sit omphacinum ex rosis rubeis non completis. Et post medium statusi Ri ad totam declinationem ponatur resolutiva pure, sicut acetum scylliticum conquassatum cum oleo rosaceo, in quo distemheratum sit castoreii consert in aumento, & euigilare facit,&quandoq; in statu pro oleo resaceo fiat perna latio ad oleum irimam,i de narcisco. Et quandoque permiscentur capilli hominis adusti triti multum cum aceto usque dum fiat sicut unguentu,& est medicina rationalis in letha gia, subeth,excitas cito a somni profunditate. Et quadoq; stetur eis castoreum minis in statu uel prope. Emplastruex iiiventione Mesuae conferens lethargiae in statu, &declinatione faciens euigilare,est hoc.' purethri inapis, liq.
lmum,&succosampsuci miree,&epithemetur pars poli rior capitis, est acutum rubificans,imo sorte uescas. Scylla quon; cu oleo resaceo, & aceto trita addendo castoreum, est medicina efficax, & experia. Si autem diuturna eiscitur haec passio, grana tria castorei cum uncia. s. oxymellis in potu exhibita est medicitia ea Perta. Similiter steriaca,mithridat naiamuscus,di ambra optime conferunt conlatrando, di resoluendet. Ad res,luendum etiam possunt fieri sementa ex ruta, decoctione maior anx, calamenthi, si ados, usq; ad sinapim,& scyllam in aqua eum pauco aceto acutissimo, in
sin, o ngiam in bae decinione,& optime expressam
si 'erpone loco apossemato,& bis aut ter iter a. post cuius amotionem sequatur iunctio cum aliquo ex supras riptis. arta uero intentio sedat subeth,&obliuionem loquem di, urinadi,& egerendi aliorum,incitando eos ad loquendum,& euigilarulum cum clamore,& extirpando pilos, maxime ex membris inferioribus, & ligando fortiter membra inferior S: comprimendo uetiam, de pecten ad hoc .ut uri,nent, e taeteris insenus in phrenesi dictis. Si tamen permuraretur ad paralyum no est prohibendum, imis cum frictionibus eius de partis adiuuandum, cum paralyss sit minor morbus qua letua gia,N proprie quando timeres permutationuia apoplex iam. inta intentio completur locando eos in aere lucido, pleno imaginibus ad calid.dc scaendente cu a censione i nis ex ligni, iuniperi,lauri, rori sinari niδε smilibus redoletibus. Cibus autem sit aqua ciceris, siue brodium cicerum,uel lii pinorum,&potus si aqua mellis,cui possunt , addi dum e uitur tria aut quatuor grana piperis. Et si opus il fuerit crassiori diaeta,dentur uitelli Ouorum,S uinum uitam' sim ualde in modica quantitate cocedi pot: bi odium quoq; carnium cum pauco cinnamomi,aut piperis, & panata subtilis est ad hane ituentionem ed diaeta fit subtilis usq; ad medium staciis, deinde incrassetur iuxta canones uniuersales. Abstineat ab adua Digida Patu dormiat,unde excitet de media hora in mediam norma: dormiat capite leuato, &post cibu stet uigil per una horam.Sit ueter eius inanitus cu clysteribus, ut supra,& oes euacuationes naturales procul tur. Frictiones fortes uidem suppleant exerciti 1, prouocetur a lira & tristitiam, & coram eo stent clamantes,& strepitus iacientes, ut non profundetur in somno,imo statia huius semper odoret: in naribus ponatur acetum acutissimum. De subeth hara, liue dormitatione uigilativa. Subeth s ara dormitatio uigilati sunt termini synon
nus ficantes apossema mixtum ex phlegmate, de Aesera
i a eum. apristema nomen ab accidentibus cilicet a somno & uigilia. Subeth enim apud Arabes somnum importatae ara uigiliam: inde subeth saliata idem lonat apud Arabes, quod dormitatio uigilativa apud Latinos. In hoc autem apostemate aliquado phlegma uincit choleram. Et tune dominante λmno malo supra uigilias malas, uocatur subeth sahara, idest, formitatio uigilativa. Vincente autem cholera supraphlegma, maior est uigilia mala,qua somnus malus, tunc dicitur ulla a subeth, idest, uigilatio dormitatiua: unde sicut apostema est mixtum ex phre
'Γr, accidentia i uentia hoc apostema sunt mi
Et si dominetur cholera, magis dominantur accidentia cholerae,& tunc magis proportionatur phrenest. Et si magis conirnatur phlegma,magis dominatur accidentia phlegmatis,x tunc mis proportionatur letharsiae&n humores inquantur, a dentia aequamur. Cura exigit easdem intenti ne si uae victae sunt in phrenesi, S: lethargia. Sunt tamen e p.ra1 medicinis mixtis euacuatibus, di diuertentibus plueema ta moleram, at eisdem repercutientibus, Ze resoluentibus, similiter sedantibus accidentia mixta. Et reginaeu Gmiliter sit medium inter testimen phrenesis,& lathargi x.Eephlebotomia est multum in hac necessaria, eum mixtio humorum arguat repletionem.
APoplexi a graece idem sonat, quod percussio latine,
apsplesticus ac si esset percussus. Est a inui diuesecudi in Auic. ioctas membrorum
a lentu, motu propter oppilationem contingetem in uen
uiculis cerebri, & ineuisbus spiritus sensibilis, & motivi. Tolitas abensita motu ponitur loco generis, deno est nisi alio sensus&motus. in intelligedum est de omni isensu, tam interiori , quam exteriori in apoplexi a forti, sed in debili creditur aliquam esse operationem sensus interioris, licet non exterioris. Est enim possibile esse oppilationem in origine nucis,& etiam in origine neruorum olientium a cerebro anteriori, licet uentriculus medius no sit multu oppilatus, sic de uentriculo anteriori, qui est multum lotior: operabuntur erco aliqualiter uirtutes eorum sicut in
epilepila operantur. Aufertur etiam Omnis motus mere u luntarius, non autem omnis naturalis,aut mixtus, cum si ad
uitam nece ius motus cordis, id motus aliquis pectoris, quorum Primus est naturalis, reliquus mixtus. Verum in serti a plexia etiam aliqui i us mixti auferuntur, sicut motus deglutitionis licet respiratio non auseratur. Et hi auseruntur a membris qui consueuertit sentire,&uoluntarie moueri. Additur postea propter oppilationem ad exprimenda istam apoplexis in uetriculis cerebrissicilicet primo,secundo G tertio Ac in cursibus spiritus sensibilis, S: motivi, ideli in meatibus cerebri qui sunt multi in ipsa ce ebri substan-fia, Vi quos meatus spiritus mouentur. Et percursus
inaediamus origines, siue meatus nuchae, Sc nemorum, per
quos spiritus sensibiles, & motivi ad membra deseruntur.
Ex quibus infertur amplexiam esse accidens sequens oppi Iacionem icci etiam iit morbus, cum per eam impediantur corvis, ta membrorum,de anhelitus operationes: fuit autem conuenientius ponerem diffinitione eius ociositatem progenere quam oppilatione , cum illa sit nobis notior, & haec quidem de intentione medicorum dicta sunt.Arist.& philo sophi dicerent apoplexiam esse potius passionem cordis, Qcerebri, quia ponunt cor esse principium sensus & motus, Tquo nerui habent originem. Verum medici, licet concederent amplexim esse per communitatem a corde unde diis
.cap.ruxta finem.Aegritudines melancholi- ,N epilerticae non evacuantur a communitate cordis) tu uolut apoplexiam appropriari cerebro, S: no cordi,& cet Prum eue principium sensis,& motus,se neruorum. Verum eu medici simus equamur medicos.Vtrum aut in apoplexia aut erantur operatiores intellectius, intellectus sit uirtus no operans per organum, de etiam a corpore separata intel- Iigat per species reseruatas, est dubium non paruum, cuti
oporte'.3Me mima 'telligentes phalasmata specular .&sic requiritur uirtus costitat uia, quae per uentriculii medium operatur. Credo quodJunii, unis utraque pars . t defendi sicut accidit in rebus dubiis,licet visi una sit ueritas. Et ex