장음표시 사용
81쪽
ino . sed quatralis est ex ipsis dictae qualitates aequali conatu pro
pendent in suam conservationem et & discrimen non stat in disparitate hujus conatus ε sed actualis consecutionis termini, eb qudddenturba gentia paria violando, & imparia uiolando alterum conatum t ergo. Neque te moveat, quod Pro lego Meno de rerum conis nexione Cap. I. diXimus, ex connexionibus alias esse majores aliis: nam majoritatem non statuimus inter praedictas connexiones sumis
pias in actu primo stant limenim inclinat aqua, quaten lis est ex se, in frigiditatem, quam ignis in calorem, in sed sumptas in actu seiscundo, quaten lis aliquae nullius agentis naturalis impetu violati possunt suo termino, seclis aliae t in quo etiam differunt connexiones physicae a metaphysicis, siquidem nullam ex iis potest agens, sive creatum , sive increatum spoliare suo termino.
9o. Probo tertiam partem . Qualitates , quae diffici illis pelluntur h subjecto, magis resistunt in actu secundo; sed frigus, ae humiditas dissici litis pelluntur a subjecto, caeteris paribus, suaptique . natura asserunt illud, per quod habent, quod disset lilis pellantur subjecto. Probatur. Qualitates, quae suapte natura asserunt, quod partes subjecti, in quo recipiuntur, intimilis, ut ita dicam. uniantur . sed conglutinentur . suapth natura asserunt id , per quod habent disset lilis pelli a subjecto e nam virtus magis unita non modo fortior est ad operandum. sed etiam ad resistendum. Sed frigus , & humiditas suapte natura asserunt, quod partes subjecti,
in quo recipiuntur, intimilis uniantur: δ conversa autem calor, ct siccitas, plerumque dissoluunt, ac relaxant partes subjecti, in quo recipiuntur, ut experientia constat et ergo. Hinc obviam itur rationi quorumdam RR. asserentium , qualitates magis perfectas , E quarum numero est calor, magis resistere formaliter . ehqubd
undamentum non detur pro parte contraria . Datur tamen fundamentum , nemph quod frigus, ct humiditas , quae sunt qualitates minus persectae, contrahant, sed uniant partes subjecti, in quo recipiuntur et Calor autem dissolvat, seli relaxet easdem parates et Unde provenit, quod caeteris paribus, magis idonea sint sei-gus, ct humiditas ad resistendum calore. & siccitate. Diximus semper, eaeteris paribus t sin verb caetera sint imparia, calor sit intensus, ct frigiditas remissa , vel calor sit in subjecto denso. Digiditas autem in remisso, perspicuum est, lare ut magis resistat
s i. Plinctum denique praesentia difficultatis circa successionem
82쪽
alterationis resolvitur in rationem assignandam , ob quam calidum v. g. plus caloris producit in secundo instanti congressus, qui, misin primo et clim tamen in secundo instanti . neque habeat maiores vires, neque sit magis applicatum passo. Advertendum est l. hoc plus caloris non consistere in eo, quod calor in secundo instanti produstus sit perse praecis ὶ maior, quam calor productus in primo, instanti est enim solus tertius gradus caloris v. g. qui per se praeis cish non est major calor, quam duo gradus producti in primo in is stanti. sed in eo, quod calor productus in secundo instanti, ut eo annas cum calore producto in primo instanti . Isit major, quam solus calor in primo instanti productus . Advertendum est a. quae .stionem non procedere de calido, & stigido valde disparibus; si enim calidum esset ut odio, ct frigidum ut duo , in primo insta iisti congressus produceretur tota intensio caloris, subindeque non daretur successio alterationis. Item neque procedit quaestio de cali. do mediate tantiim approximato aquae v. g. frigidae et ignis nam isque cacabo suppositus, vel Iebῆti prius debet calefacere lebetem , , quam aquam .sa. Ratio igitur a priori est desectus virtutis in agendo . Nam major virtus desideratur in agente ad producendum simul plures effectus in passis, praesertim informato qualitate contraria , quam ad producendum illos successivi et item majus robur desideratu ν ad vincendum simul hostes multos, quam ad vincendos illos successive . Sed hanc majoritatem virtutis non hahet agens calidum , ut
supponimus et alioquin non daretur successio alterationis; sed potius in ictu oculi produceret totam suam intensionem in passo . Quid ergo mirum , quod non simul, sed successiτὰ, & per partes pro dum cat suam qualitatem P Producet ergo in primo instanti congressus unum, aut duos gradus caloris, in secundo alium, in tertio alium &e. Maior , praeterquamquhd experienta constat, suadetur.
Vires agentis physici atteruntur tum operando, tum pugnando cum agente contrario , quia sunt finitae r ergo major virtus requiis
ritur ad operandnm simal, & uno impetu multos essectus in passa habente qualitatem contrariam , quam ad producendum illos su cessisὸ , & tertio quoque instanti vires resumendo. 93. Quocirca brevis . atque legitima ratio successionis alterationis , praescindendo ab omni hus illis supra dictis ei rea diminu. tionem resistentiae sermalis, est , quia ut ealidum in primo instanti congressur produceret totam suam intensionem, opus erat, quod
83쪽
in primo instanti fugaret gradus omnes qualitatis contrarIae . Sed quanquam virtute polleat fugandi illos paulatim , atque successu h. virtutem non habet, ut illos uno ictu. S quasi prino impetu exterminet. quia ad illud sufficit minoe virtus , ad hoc desidera tuemaior, & ex minore neque argumentum , neque dubium urgens sumi potest ad majorem: ergo quaquam calidum possit pedetentim, atque successi vh atterere gradus illos. nequit tamen producere in primo instanti totam suam intensionem. Quod si importune quaeras . cur non habeat hanc virtutem Z Respondebo tibi, quod tu responderes porcontanti, cur strenuus Miles potest vincere Hostes distributive , non verb omnes simul, ct in eodem instanti Z Virtu.tis, atque incapacitatis rerum non aliam Iisbemus rationem praeis ter experientiam . Hinc praesens quaestio, quae adeb torsit aliquos, non majorem habet difficultatem, quam haec. Cur Homo potest successiue conficere itinera, quae nequit simul & uno impetu Cujus sacilis est responsio . .
Eneratio in genere est Actio pro Misa entis dependes. ter ὀ subiecto praesupposto : quare Generatio. Eduinctio , Receptio, Passio reipsa sunt idem eκ parte obiecti. Est duplex.altera accidentalis, nempe produ.ctio accidentis dependenter a subjecto, altera substantialis , nempe productio substantiae dependenter a subjecto: quapropter generatio haec non dicitur substantialis, quoniam ipsa emitati in se substantialis siti s verosi milius enim est. Omnem actis nem de facto exi. stentem esse aecidens. J Sed quoniam terminus per ipsam productus substantia est. Utra aue tripartito accipi potest. l. pro generatione praecise . a. Pro generatione , quae sit mutatio . 3. Pro generatione , quae conversio sit, de quibus in Phy silea. Rursus eon versio bifariam sumi potest. i. Pro conversione subjecti ab uno in aliud , & definitur sic et Transitas sabiecti ab habendo unam formam ad habendam aliam . a. Pro transmutatione unius sormae in aliam , &definitur i Desitio unius rei positiva ob adsentum abistr positivae quo. ve. Conversio namque ut condistincta a mutatione, versatur inter terminos Θ quo, S ad quem positi vos .
84쪽
9s. Ubi quatuor notabis. i. Conversionem aeque importare desit ion em termini is quo, & producti ovem termini ad quem. Unde perperam aiunt RR. illam dicere in recto de sui onem , & in obliis quo produAionem . Si enim hoc ita esset, conversio esset purum nil, quandoquidem de quovis complexo verificatur id , quod de suo recto velificatur, S de illa desitione . quae sola est per te rectum, verificatur, ese purum nil . Quocirca conversio ut talis, est terminus complexus aeque claudens unius desitione in , atque
alterius productionem , unde est conceptus partim positivus , partimque negativus, 2. Ad conversionem posci, terminos Θ quo , ct ad quem esse invicem oppositos; nam unus deficit ex vi alterius . Hinc si, aduc niente in subjectu calore, deficeret per accidens albedo in eodem subjecto, non daretur conuersio albedinis in calorem, scilicet, quia hae duae formae non sibi adversantur. 3. Hanc oppositionem non oportere csse absolutam , & quoad simultaneam existentiam in rerum natura r snam substantia panis convertitur post consecrationem in Corpus Christi. ct tamen sinul existebant tria, rebus ante consecrationem J sed respectivam dumtaxat, quaten ambo termini nequeant existere simuI in aliquo tertio capaci unionis cum utrovis. q. Tale tertium oportere esse subjectum , sormam , aut quasi formam , cui ante unitus fuerit physic) terminus a quo , S cui modo uniatur terminus ad quem . Nam conversio ex conceptu suo est desitio unionis rei cum aliquo tertio ob adventum, idest, unionem allus cum illo eodem tertio. Haec est germana ratio, ob quam corpus expulsum a loco per ingressum alius corporis nota convertitur in illud aliud ; non ea . quam RR. assigna ut .
96. Quarta di vi sio. Conversio alia est totalis, alia partialis. Conversio totalis, quae transubstantiatio dici suevit, contingit. quando deficit suhstantia completa ab aliquibus accidentibus ob unionem allus substantiae completae cum eis dein accidentibus . Sic ab aecidentibus panis deficit tota substantia panis, quando ipsis accidentibus unitur substantia completa Corporis , & Animae Christi Domini: alioquin in Eucharistia aut maneret materia prima panis , qui error fuit Durandi, aut sorma panis absque materia et quem errorem citat S. Thomas suppresso nomine Aut horis . aut permaneret tota substantia panis. & se vel daretur impanatio
illa, quam primus excogitavit Rupertus Abbas Tulliensis , vel tibi quitas Corporis Domini, quam Lutherus cum tota prole pau cis demptia ὶ adstruere conantur. Conversio partialis accidit, quan '
85쪽
do , perseverante una parte substamiae prioris , deficit altera ob adis ventum alius . Rursus conversio totalis alia est physich, ac tigo. rosh totalis; nempe Eucharistica , alia denominative tantism totalis . Sic non modb dicimus, formam ligni converti in ignem et vethmetiam lignum ipsum , tametsi materia prima , quam lignum claudit, non convertaturi videlicet quia , lic)t materia non deficiat , deficit nihilominus forma , unde & compositum ipsum deficit simpliciter ob adventum formae ignis .s . Similiter conversio partialis est in duplici differentia. Una dicitur formalis, & evenit, quando, perseverante materia , deficit
una forma ob adventum allus formae. Altera vocatur materialis. &accidit, quando , permanente eadem serma , rejicitur una materia propter adventum allus. Esto Hominem pervenisse ad terminum magnitudinis, tunc tantum materiae deperdit, manente eadem anima , quantum per nutritionem comparat . alias iugiter cresceret substantialiter. Quinta divisio. Ambae hae conversiones trisariam esse possunt. Potest namque converso subsantialis, non quia ipsa entitati vh in se substantia sit; sed quia versetur inter ter minos ὰ quo, S ad quem substantiales et aut accidentalis, nimirum si uterqne terminus sit accidens, aut mixta, si videlicet unus ex illis sit substantia , ct alter accidens. Potest demum conversio esse physica , vel moralis , non quia oppositio inter utrumque terminum se physica , aut mora lix, ut minus rectὶ exponit P. Oviedo. quem RR. sequntur; sed quia terminus ὰ quo deficiat verὶ phy-ssee . ac pro prid. vel moraliter solummodo r item quδd terminus ad quem verὶ , & physich uniatur de novo, vel tanthm moraliter . 98. Sexta divisio. Generatio in communi Diterilis dividitur in generationem non viventium. ut est generatio ligni. lapidis Sc.& generationem viventium . quae omnium plausu sic definitur ex .p.7.27. D. Thoma , origo viventis ὰ vivente 3 principio conjuncto in simili. θ' q- co ' tudinem natarae . Quia ex legitima huius definitionis intelligentia . i. g 3vissima pendet quaestio circa proce onem Spiritus Sancti, opus est illam verbatim exponere. Origo, quia genitus vere, & realiter procedere debet a generante, hicque verὸ producere illum . Ob desectum huius influxus Eva non fuit filia Adami, is enim solo mismodb exhibuit materiam . ex qua Deus formavit Evam , vet i rahanc non produxit verὶ . ac proprie. Viventis* alioquin non esset generatio viventis. A vivente. Quod enim vita caret. vitam , carum upicyre alteri non valet et Hinc vermes, in quos cadaver re solvi Diuiligod by Corale
86쪽
luitur . non sunt filii illius animalis , quippe quod mortuum est.
Neque obstat, quod ex dissectae matris utero quandoque filius vivus extractus fuerit, ut S. Raymundus hac de causa dictus Nov- natas nam licet tunc Mater vitii caruerit, non tamen quando Filium generavit.
99. A principio coniuncto. Hoc est , quod in prole genita perseveret aliquid proprium generantis, ipsique utile. Sic in aeterno Filio manet per intimam identitatem natura Patris Eterni. Sic in ereatis manet in Filiis paterni seminis, S materni sanguinis materia , ex quorum commiXtione ser matur minimum naturale , si uemateria primogeni a. Unde provenit, Filios quandoque esse similes Patri , quandoque Matri, quandoque utrique in membrorum ha bitudine . passionibusque animi. Desectu hujus conditionis, neque Adamus suit rigor osὶ Filius Dei; neque oppositum docet Lucas loquens de Adamo respectu Dei, sicut de Seth respectu Adami.
Setb , qui fuit Adam , qui fuit Dei. Siquidem nil, quod prilis suit
in Deo. mansit in Adamo , neque Homines illi, qui procreantur si sorte procreantur ) ex Daemonibus incubis, aut succubis, lane eo tamdem Filii , sed tantum illius Hominis , cujus semen surripuit Incubus, ct illius Faeminae, in cujus matricem suit insusum . Neque pulli sunt filii avis incubantis, & illos educentis; sed solli mavis illius , quae ova edidit 4 quorum ratio est , quia nil proprium
horum remanet in Prole genita . . ioo. In similitudinem naturae . Hoe opus, hie labor explicare hanc particulam. Placet prae caeteris expositio P. Zuniga tanti spertemperata . igitur generans dicitur producere prolem in s militudinem naturae, quatenus ut in actu primo proximo ad illam cona
tur producere terminum sibi similem in virtute productiva alius sappositi paris , aut supparis perfectionis. Tacitas praeteriens doctas
aliorum rationes, sic arguo. De conceptu generationis viventium est id, quod in omni, Si sola generatione viventium reperitur . Sed praefatus conatus reperitur in omni, & sola generatione vi inventium. Probatur in omni, quia nullum assignatis Filium, qui ex vi suae generationis quidquid sit de extrinsecis impedimentis non evadat similis suo principio in virtute, ac scecunditate producendi aliud suppositum , paris persectionis r ergo quia generans ut in actu primo hoc intendit. Non enim est effectus liber, sed absque determinatione sui principii emanat ex illo. I O i. Unam dumtaXat oppones generationem, muli videlicet
87쪽
genui ab equo & asina , vel ab asino S equa , qui non evadit simiolis suis parentibus in hac foecunditate. Caeterum hoc prouenit eκ accidentali commixtione seminum diversae speciei: equus quidem conatur gignere prolem sibi similem , idem intendit asina , quare subsistit conceptus generationis ε sed quia neuter potiorem habet exigentiam . quam alter, ideh neuter praevalet, evaditque aliud tertium utrique dissimile. Quod similiter contingit in aliis simplicium commixtionibus, ubi semper resultat tertium quid in specie distinctum a componenti hus. Praeterea conatus dictus in lageoneratione viventium invenitur, quia nuspiam alibi deprehendi. mus , Quod terminus productus evadat similis suo principio in virtute producendi aliud suppositum simile. Rectὶ igitur explicatur
per hunc conatum generatio viventis . Ioa. Et ecce pro modulo nostro uteumque explicatam altissi.
Tuam eam dissicultatem, cur uidelicet Processio Spiritus Sancti non sit generatio , & consequenter. cur Spiritus Sanctus non sit Filius Z Respondeo, ambas productiones, Filii scilicet& Spiritus Sancti esse originem viventis a vivente a prinei pio conjuncto et dincrepare verb in ultima partienta; quoniam principium producti-vuin Filii ut in actu primo proximo intendit prolem sibi similem in virtute productiva allus lappositi persectione aequalis . Et conatus sortitur effectum ἔ quandoquidem Filius reipsa evadit simi. Iis Patri in ipsa foecunditate. Caeterum clim prorsus repugnet, Spiritum sanctum producere aliam Personam Divinam, repugnat quoque Spiratorem Patrem scilicet . ct Filium ) intendere , se a 'conari productionem termini sibi similis in laedunditate producendi aliam Personam Divinam. Neque obest. Filium non accipereis Patre ex vi suae productionis naturam Divinam cum ea foecundi
tale . qua est in Patre, t squidem in hoc est cum scecunditate se Communieandi per generationem . quae scecunditas non deprehenis ditur in Filio quoniam conceptus generationis non postulat in Filio totam laeeunditatem Patris. sed praecish, quod Filius saecvndus sit in natura, idest possit simpliciter eam communicare alii is
Quia verb in creatis non est alius modus propriam naturam communicandi, nisi per generationem , idcircb in creatis accipiunt Filii a Parentibus naturam cum virtute comm nnicandi eam per
io Quod si rogeris . similitudo exacta inter generantem S gem tum sitne specifica, an generica: Respondebis , Oportere esse
88쪽
esse specifieam . nili forte conatus generantis irritetur, ut corii in-git in generatione muli 4 aut natura generantis, ct Leniti sit eadem numero . ut accidit in Divinis . Si iterum rogeris et cur una arbor genita ex alia non sit illius filia λ Responde his . procreationem unius arboris ex alia re ipsa esse generationem viventis clim iit otiisgo viventis &c. attamen non dici unam arborem filiam allus , quia his vocibus Pater. Filius tant lim utimur. quando loquimur de generatione viventium , quae cognoscitio a sint. io . His praemissis , dubitaturi. An mutatio sit de conceptu generationis Respondeo negati v ε, tum quia in prima rerunia conditione extitit generatio absque mutatione , quippe in primo instanti, in quo Deus creavit materiam prmam , pro dudiit soris mam et ergo non fuit transitus materiae a privatione formae ad soris mam . Tum quia etiam de sacto , quando corrumpuntur species Sacramentales , ct generantur vermes, simul ac Deus produci emateriam . producit etiam sormam vermis; ergo etiam de facto accidit generatio sine mutatione. Neque refert. At istotelm aliis quando numeravisse privationem inter principia generationis r Io.quitur namque de generatione prout frequenter accidit. & Dequenter cum mutatione . cujus est principium intrinsecunt privatio , contingit. Sed replicabis. Etiam in prima rerum conditione extitit mutatio liquia in instanti A. v. g. aliter se habuit materia , ae in instanti antecedenti; quandoquidem in A habuit formam, secus in antecedenti, in quo nec materia ipsa existe hat . Responis deo , materiam aliter se habuisse negativὸ quatenus in A existebat . habebatque formam et in antecedenti vero neque habebat formam . neque existebat et caeterum non se habuit aliter positive . hoc enim postulat, quod in instanti antecedenti physice existeret privata sor-ma . quod non contigit. ios. Dubitatur 2. quisnam sit terminus formalis generationis Respondeo, quandoque esse sormam , videlicet. si haec suerit materialis, quia tunc ver), ct immedia id generatur. Semper autem esse unionem formae cum materia , quoniam unio haec semper producitur per generationem . eique tribuitur generatio compositi. Item compositum ipsum esse quoque terminuru generationis; nam lichi non producantur per generationem omnia sua constitui iv aessentialia: nihilominus ver), ct proprid generatur liquidem ver . ac sine ulla restrictione dicimus , Patrem generare Filium , nempe quia verὸ , ct propriὸ generat unionem formae cum mate-H a ria.
89쪽
ria . Dubitatur 3. an generatio subitantialis distinguatur ah altera. tione . hoc est, an productio sermae substantialis distinguatur a productione ultimae dispositionis ad ipsam Respondeo a mimati vh. Probatur ad Hominem contra Thom istas. Per vos forma est causae meiens suae ultimae dispositionis r ergo est causa essiciens productionis ejusdem ultimae dispositionis. Sed non est causa em ciens suae productionis * alias se ipsam essicienter causarete ergo sua productio distinguitur a productione ultimae dispositionis. Hac sorma arguendi praecavetur effugium reciprocae causalitatis, quam illi comminiscuntur inter sormam , ct hujus ultimam dispositionem . Omitto dubia alia circa generationes in particulari videnda aput Medic OS.
An Conversio per se requirat absolutam desitionem terininia quo , novomque productionem termini ad quem t
on dubitamus, quin absolnte idefietat terminus is
quo dempta anima rationali) in omni conversio. ne , qua materia transit ab habendo unam sormam ad hahendum aliam: deficit quippe unio illius cum materia, proindeque deficit forma ipsa , quae utpote materialis, subsistere nequit sine unione cum materia. Praeterea dato, durati in nem rerum consistere in earumdem productione . dubium non est, quin in singulis instantibus detur nova productior quemadmodum datur nova duratio. Quocirca quando denub unitur materiae teris minus ad quem . nova datur productio hujus. De neutro horum est quaestio et sed sollim, an conceptus ipse conversionis per se immediath alterutrum ex his duobus poscat Ulteri hs , clim unio ipsa sormae ligni v. g. sit quoque terminus a quo , S unio sormae ignis sit terminus ad quem eb qubd materia non modo transeat ab una forma ad aliam 4 verlim etiam ab unione cum una serma asunionem cnm altera Et prima unio absoluth deficiat, secundaqne de novo producatur, certum est , conceptum ipsum conversionis postulare absolutam desitionem termini ιὶ quo , ct absolutam , no. anoque productionem termini ad quem , si per has voces intelligantur hae uniones . Dubium ergo restat de formis ipsis ut condistinctis a suis unionibus . Respon-
90쪽
requir. desitio termini a quo M. in conpersione ὶ 6 i
ro . Respondeo ergo cum disti nectione . Aut sermo est de conis versione sutecti a serma ligni ad sermam ignis i aut de conversione ipsius formae ligni in formam ignis Si de prima ; nec requirit per se absolutam destionem termini a quo , nec novam productionem termini ad quem . Si de secunda , per se requirit absolutam desitio. nem termini is quo , sectis novam productionem termini ad quem . Quadrimembrem conccinsionem ostendo per partes . Proho primam . Eo ipso, quod materia amittat formam ligni ex vi sormae ignis denub advenientis convertitur a sorma ligni ad formam ignis; atqui fieri potest . ut amittat praedicto modo formam ligni, quin haec ahlolut Φ deficiat a rebus. Probatur. Eo ipso. quod deficiatunio materiae cum forma ligni, materia amittit sor mam ligni; Sed fieri potest, quod haec unio deficiat. quin ipsa sorma absolut δdest v rebus , ed quod Deus illam miraculose conservet extra omne subjectum t ergo. Neque opponas . conceptum ipsum hujus conversionis importare absolutum desectum unionis * hunc autem deis fectum esse physich connexum cum desectu ipso formae . Aliud enim est, hanc conversionem ex suo conceptu importare connexio in nem purE physicam cum desectu absoluto formae r aliudque importare desectum ipsum sormae , aut connexionem metaphysicam cum hoc desectu. Illud primum est verum , secundum autem salsum , S est quod a nobis negatur . Io 8. Probo se undam partem, scilicet conversionem praecis dui talem non requirere novam productionem termini ad quem . Nil quod praecish ut tale contentum est sola productione nova unionis formae ignis v. g. cum materia, requirit praecish ut tale novam productionem ipsius sormae ignis i nova quippe unionis productio , neque identificatur . neque metaphysice connectitur , sed purdphysi eὰ cum nova sormae productione ; quandoquidem fieri potuit, ut forma multo ante tempore producta fuerit, quam unio. Ateonverso praecise ut talis contenta est sola productione nova unionis formae ignis cum materia. Probatur. Eo ipso, quod materia perdat formam ligni. & acquirat formam ignis incompatibilem cum illa, convertitur ab una forma ad alteram ; At eo ipso, quod de novo producatur unio formae ignis, materia aequirit hane sormam , & ex vi hujus aequisitionis amittit formam lignit ergo eo ipso, quod praefata unio producatur de novo . expellaturqque sorma ligni. materia convertitur ab una forma ad alteram: ergo conversio praecisὸ ut talis contenta est hae sola nova productione.