De regulis juris canonici liber unicus, auctore Francisco Antonio Fœbeo Societatis Jesu. Opus posthumum

31쪽

M Tini se . . a Regula generaliter sumpta comprehendit quidquid modum ordinemque praescribit recte vivendi, unde lub hac generali acceptione quaelibet lex , sive Canonica , sive Civilis dici

Potest Regula , quia quaelibet te ita dirigit

1ubditos ad recte vivendum oranter reliquas tamen leges humanas, nomen regulae sibi specialiter umdicarunt leges illae , quae sub titutato de regulis Iuris continentura quia videlicet id, quod in aliis legibus particulariter decernitur, in istis universali, .compendiosa collectione conectiditur : unde videntur en

is quoddan, compendium Legum omnium,

quo cernere liceat tum quid resolutum sit in casibus expressis in toto corpore Canonico tum etiam quid resolvendum ut a Doctoribus in calibus non expressis. Et in hoc sensura quuntur Doctores quando dicunt, regulas Iuris Jungere simul plures casus clavo rationis. Regula ita sumpta definitur , seu describitur ex lib. I. st de diversis reg. Iuris, ea , quae rem, seu ius iusius antea explicatum breviter narrat aliqua definitione is sententia univerialiter complectente plures casus pro quibus militat identitas rationis, Montis nimoda paritas , atque convenientia . Quod autem additur in cit L I. non ex regularius

lami, sed ex jure quod est , regulam fieri nihil aliud significat, quam quod Particula

es leges, quae in corpore Iuris reperiuntur, non sint desumptae e regulis uris , sed p tius e converso regulae juris desumpta sint

atque formatae ex aliis legibus jam ante constitutis. Exemplo rem explico . Statutum suerat in cap. 1i, tempore . de rescrip. in o.

32쪽

In quinto Demetaliam. Inon posse provideri beneficium Curatum alicui jam habenti legitimam aetatem, si, quam do impetravis rescriptum de illo providendo nondum erat habilis ob desectum legitimae

aetatis. Item in cap. Auditis is de Eledtione, decretum fuerat Electionem a minore parte Capituli factam non valere, nec ratificari

posse per subsequentem consensum . Ex his aliisque textibus , in quibus aliquid simile in

diversis particularibus materiis statutum fuerat, formata est haec generalis regula oris Non firmata tractu te oris , uoa de jure M iniisti non subsistit. Demum hic proportionaliter de aliis regulis Iuris . Et in hoc sensu dicuntur regula Iuris non constituere ius novum sed sumi is colligi ex jure jam ante constituto . Ubi tamen adverte hoc intelligi debere de regulis Iuris relate ad casus in cor. pore Iuris expressi independenter a regulis resolutos . Si enim contingat aliquis calus non expressius in corpore Iuris , pro quo casu militet omnimoda paritas rationis & convenientiae , tunc pia regula juris i cit jus pro resolutione ejusdem casus istis tat Glo in rubri de reg. juris in Gisio. res communiter. Omnibus igitur Iuris regulis commune est plures simul casus, sive jam resolutos, sive

ex rationis identitate, de convenientia simili. ter resolvendos in sua generalitate conclude- reuis propterea omnes regulae exprimuntur per voces universales, aut saltem per ve

ha indefinita , quae , quando reperiuntur in lege, aequivalent Universalibus, ut O et coma munis Doctorum sententia eum Glos in c.

33쪽

in circa A. de Eloc in S, atiorum . Ejusmodi tamen verborum generalitas non ita intelligenda est, quasi ad omnes Omnino casus eN endan

tu abique ulla exceptione vulgatum enim et proverbium illud nulla regula est ne exoptio-aee. Iam vero talis exceptio tune admittenda est in regulis Iuris in aliqua particulari mainteria, quando vel circa illam aliquid contrarium expresse per aliquam legem fatutum sit, vel detur aliqua disparitas rationis, aut diverinsitas circumstantiast. Exemplum primi habes hi reg. sine possessione pri restis non procedit quae exceptio vel patitur in eo , qui in hostium captivitatem inciderit, qui quamvis ni hi possideat, sed potius possideatura Cum minredes 23. I. in his'. de acquirenda possessi ne : attamen praestriptionis privilegium non amittit, quia ita expresse decernitust in ad.

cum heredes is in Iusto M. s. l. T deussirpationibus is usucapionibus . Exemplum

alterius habes in reg. Omnis es per quascumque caussas nascituri, par easdem dissolvituruqι δ exceptionem habet in matrimonio , quod

si amvis nascatur ex mutuo conjugum comaena . non tamen dissolvitur per contrariviri utriusque: dimensum quia scilicet in matrimoniis recipitur particularis circumstantia Sacrament , quod ex institutione 4 vina est in-d olubile. Quaeres in quo sensu dicatur id, quod communiter dici selat. Exeeptio firmat regulam Respondetur, sensum esse, quod κcepti confirmat vim , extensionem regulae pro asibus non exceptis cum enim munus regula sitis se generalitate omnes casus inchidere, si vii

34쪽

D quinto Deeretatam. aliqui tantum casus specialiter'κcipiantur, Dficaciter insertur alios mitis remanere sub re. gula . inagnam autem sint particulares exceptiones regularum, trulicabitur suis locis.

Regulae Iuris in quinto Decretaliam.

Omnis res per quascumque causas nascitur 'per easdem dissolvitur.

1 TTI textus tribuitur Chrysostomo in m. o a. operis , imperfecti in atthaeum sed auctoritate Gregorii IX. bsitus in corpore juris , vim legis habet, & est prima regula ejusdem Iuris. Consenat huic regulae Canoniacae similis regula Iuris Civilis, quae ita se habet: ibi tam naturale est , quam eodem e nere , quodque dissomere , quo colligatum est Ideoque verborum obligatis verbis tollituris adiconsensus obligatio contrario consensa dissolvitur,reg. 33 ff. de diversis reg. Iuris. Sensus hujus regulae est , omnem rem, hoc est , ut explicant Panor aliique Doctores Communiter, omnem obligationem temporalem dissotri per idem genus caussae per quod contracta erata unde si aliqua talis obliga tio contracta fuerat per consensum , dissolvitur per dissensum , ut est exemplum in c. a.do Sponsalibus, ubi dicitur, quod sponsalia contracta mutuo consensu utriusque sponsi per verba de futuro, dissolvuntur per contrarium 4 utrius-

35쪽

utriusque dissensum . Item obligatio orta ex pacto per aliud contrarium pactum abrogatur ex . Si unus 27 3 μι tu is de Pactis. Item

testamentum alio contrari testamento rumpitur l. I. ff. de inausto rupto ine. sic de aliis similibus. enim sermo sit de aliqua obligatione, quae

temporalis non fit, sed perpetua , vel e nais tura sua, quales sunt aliquae obligationes, turales , vel ex institutione Divina , qualis est obligatio status matrimonialis legitime

contracti per v.rba de praesentiri talis obligatio utcumque contracta sit per liberum , mutuum consensum , nequit tamen diGlvi per dissensum contrarium . Idem dic in Baiaptismo, Confirmatione ordine, quorum fisctus est irrevocabilis. Ἀddo quod etiam intra genus obligationis temporalis patitur regula exceptionem ali. quam in quibusdam casibus pro quibus est empresse statutum in Iure ut obligatio auferri non possit ab ea potestate , per quam posita suit. Sic in quibusdam casibus potest quidem

Episcopus censuram serres, non tamen potest absolveres, ut notat Panor ad reg. . de re

Iuris in fines, ac deduci potest e c. Cum imierio Ict demajoritate, Vobedientia . Ut igitur valeat regula , debet res, seu obligatio posita non esse perpetua , sive ex natura sua, sive ex institutione Divinaci item pendere debet in conservari ab ea caussa per quam Osita est, ita ut ejus conservatio, vel destruinctio non sit reservata potestati superiori. De possessione controvertitur inter Din

36쪽

n quinto Decretalium a res, utrum a Regula excipiatur hoc est utrumper easdem tantum caussas, per quas nascitur diffolvatur . Ratio dubitandi est , quia ex una parte possessio rei non acquiritur, nisi cor re, simul ranimo, hoc est , nisi corporali apprehensione rei, & simul animo habendi sibi aut suo nomine eamdem rem . ut est constans Iuristarum opinio sundata in L Possiderio. ff. de a quirenda possessione Ex altera parte non constat, possessionem amitti pariter non posse nisi corpore , simul lanimo , hoc est nisi deserendo rem, simul deponendo animum habendi eam sibi , aut suo nomine . Immo circa hanc materiam dari videtur leges inter se contrariam, nam in cit. l. ossideri g. in amittenda dicitur possessionem amitti solo animo posse quamvis solo animo acquiri non possit Verba legis sunt, quae sequuntur Itaque si in fundo sis, tamen nolis eum possidere , protinus amittes possessionem. Igitur amicitis animo Mo potest quamvis acquiri non potest. In contrarium autem est L quemadmodum 8 f eod. quae ita se habet: quemadmodum nulla 'o ressio aquis nisi animo , ωχοπον potesta ira nulla amisistur, nisi in qua utrumque in eo trarium actum est, eui legi consonat etiam l. fere 9s. f. de diversis regulis Iuris. Ad conciliandam talem contrarietatem Ι- res responsiones asseruntur a Iuristic, quarum aliquae videri possunt in Glos in cir L possideri f. Tu amittenda, arimo solo . Nobis ea pro .

babilior esse videtur quae distinguit inter possessionem civilem is inter possessionem merenaturalem , de qua divisione sermo est in l. N - ας de aequirenda possessione . Possessio

a civis

37쪽

. Tis I s. n. ivilis, quae etiam vocatur possessio Iuris , est,

cum quis rem detinet, animo eam sibi retinendi tamquam dominus. Possessio naturalis dicitur, cum qui rem retinet citra animum , affecti nemque actualis domini proprii, ut est exemplum in retinente depossitum, in usufructuario, in eo. qui possideat alieno nomine. His suppositis, si sermo sit de possessione civili, perquam scilicet quis rem proprio nomine possidet, tamquam dominus , sicut ea non aequiritu , nisi corpore simul lanimo, ita nec amittitur usi utroque Excepto tamen casu, in quo quis , qui prius rem possedit nomine proprio , onstituat eamdem rem possidere nomine alterius, quia timc quamvis adhuc rem ipsam detineat, animo tamen ominionem amisit , quae translata est in

alium , cujus nomine possidet, de hoc casu videtur emesermo in cit. Lρ suseri, in amittemda. Si autem sermo sit de possessione mere naturali , quae consistit in mera detentione rei absque aiam eam possidendi jure dominii, continetur ut reguli , quia tale genus possessionix scut acquiritur sola appreherissione rei , nec aequiritur animus is abdicandi dominis , sea ad summum animus deponendi eamdem rem

ua& sola rei depositione dimolvitur maee di sint obiter, quia de hae materia iusius tractavia a Iurissis, uin agitur de possessione.

vota misericordes

Hoc lac nihil aliud nobis praeeipi e min

i mo, nisi ut ea facta, quar, dubium est via inmo fiant , in melinium artem inte

38쪽

pretemur . Quod enim riptum est fruactibus eorum cognoscetis eos , de manifestis dictum est , quae non poliunt bono animo fieri , ut stuprum, blasphemiae, furta , ebrie tales is similiari de quibus nobis permittitur judicare. Haec regula desumpta est e Beda lib. in Lucam cap. q. Sensus autem ejus clarus est significatur enim quod quotiescumque ali 'quod gestum appareat, de quo non contiet , utrum sit peccatum nec neri tale dubium interpretari debeamus in meliorem partem, ita ut numquam proximum judicemus e iis N, ctionibus, de quibus non constat , quod ani

mo pravo fiant. a Neque facit in contrarium , quod sic interpretantes dubia in meliorem partem , On- tingere frequenter possis, ut fallamur. Respondetur enim cum S. Th. a. q. . art. melius

esis , quod aliquis frequentius fallatur habens

opinionem non malam de homine non malo , quam quod rarius fallatur habens opinionem malam de homine non malo, quiae hoc fieret injuria alicui non item e primo Videantur ibid. S. Thom. Theologi Μorales, ubi tractant de judicio temerario.

permittitur, quam veritas relinquatur.

Ensus hujus reguis, quae desumpta ei, o iam est e Beda inmarcum cap. est, Auod veritas omittenda non sit propter sca

39쪽

Tu. II. Iectra αdalum evitandum . Dividitur in duas partes Quarum prima ponit verba Evangelica ibi su scandatizaverit decunda habet verba Bedae exponentis, ibi Utilius Casus proponiis

teli ex can. Inter verba 3. II. q. 3. de scandalo Iudaeorum, de quibus dixit Dominus siviare illos caret Iuni is duces caecorum. clariorem intelligentiam regulae, nota ex Glossa hic sub nomine veritatis, triplicem veritatem significari, nempe veritatem vitae veritatem Iustitiae δε veritatem doctrinae, seu discipl/nata Veritas vitae est morum rectitudo

quae ad quemlibet pertinet Veritas justitiae est recta administratio justitiae , quae pertinet ad Iudicem Ueritas doctrinae, ea disciplinae est

recta forma regiminis seu gubernationis , quae pertinet ad Praelatum , seu Superiorem . Iam vero in hoc triplici genere veritatis aliqua dantur, um sunt de necessitate, eo quod sint praecepta , vel prohibita , taut omitti, aut committi non possint absque peccato sive mor tali dive venialia aliaua tamen dantur , quae sunt tantum de conlatio, taut omitti, aut committi possint absque ullo peccato. His suppositis , si ex eo genere rerum s cuturum scandalum timeatur , ad quas datur obligatio sub peccato, sive in veritate vitae privatae, sive in veritate justitiae, sive in veritate disciplinae, tunc juxta regulam permitti potius

debet scandalum , quam ratis veritas relinquatur, unde in an ne quis q. a. q. a. dicitur non esse mentiendum , ut proximus eviret aliquam gravem in3uriam , quod idem habetur etiam in an F quι II per haec verba : Si

40쪽

D quinto Decretalium. 29posse a morte tiberari , non es mentituras. Si autem scandalum timeatur secuturum ex eo genere rerum, ad quas nulla datur obligatio sub peccato, tunc a tali re abstinendum erit, ut scandalum evitetur, unde dixit Apostolus: si

scandatietata frater, non comedam carnes uaternum, ut habetur in cap. a. de novi operis

nuntiatione. Quinis aliquando e Charitate ad aliquod scandalum proximi evitandum, dissisimulari debet, vel dimitti aliquid, quod est de consilio, puta e caritate ad scandalum est rius evitandum omitti aliquando debet jejunium voluntarium, ad quod nulla detur obligatio suo peccato, c.

Maia non est licitum in ego, nectistas Dei heisum.

NAm Sabbatum custodiri praeceptum est 3Μachabaei autem sine culpa sua Sabbato pugnabant sic hodie, si qui jejunium regerit aegrotus, reus voti non habetur. Haec etiam regula desumpta est ex Beda Cap. a. inmarcum ejusque sensus est necessi. ratem reddere licitum id, quod ceteroquin Lis illicitum in lege . Dividitur in duas partes rprimo enim ponitur generale dictum, secunda asseruntur exempla, ibi nam o sabbatum. Pro clariori intelligentia regulὁ , Otar

dum est, dari duplex genus illiciti in lege aliud enim est illicitum in lege positiva , sive divina, sive humana, quale est quidquid commitin titur contra legem positivam, dicitur malum, quia prohibitum, quia scilicet non est