장음표시 사용
751쪽
D. eod. Idem Libeo ait, si vicinus flumen vel torrentem averterit, ne aqua ad eum perveniat, ct hoc modo sit essectum, ut vicino noceatur , agi cum eo pluvia am arcendae non poster qua sententia verior es, si modo non boc animo facit ut ubi noceat, sed ne sibi noceat. Et declaratur l. r. C. de alluvion. Ripiam sebam adversus rapidi amnis impetum munise prohibitum non es. Quae omnia fundantur in his juris naturae principiis : Qui jure suo utitur nemini facit injuriam. Nemo tenetur cum proprio damno alterius rebus consulere. Iuris exequutio non habet injuriam, l. Injuriarum actio, 3. Is qui 'ure, D. de injur. Praeterea , ut consentiunt omnes Theologi , & fuse probat S.Thomas 2.2. quaest. 26. art. 3. q. s. primus ordo charitatis Deum respicit ; secundus nosipsos ; tertius proximos. III. Similia pleraque leguntur in corpore Iuris exempla, quorum admodum conducibilis cognitio est. Quale est istud excusii in in l. Habitatores, β .Iterum interrogatus, D. locati. Iterum interrogagvs es: Si quis timoris causa emgrauet tui delicet ex domo conducta riberet mercedem, necne ' R
spondis: Si causa Auset eur periculum timeret, quandis periculam vere non fui flet, tamen non debere mercedem : sed si causa timoris Iusta non fuisset, vibium nus debere. Item de damno ex lege Aquilia, l .sr quis fumo, D. ad leg. Aquil Quod dicitur damnam iniuria datum Aquilia persequi, sic erit accipiendum, ut videatur damnum iri seria datum,quod cum damno in uriam attulerit, nisi magnavi euente fuerit factum: nam his scribit cessare legis Aquiliae actionem. iusto enim metu dufus ne ad se ignis perveniret, vicinas ades intercidit. Et sive p/m venit ignis, sive ante extinctus est, existimat testis Aquilia aflionem cestare. Proferimus aliud quoque exemplum quod frequenter in praxim deduci potest, ex l. Qui occiderit, β. Si vulneratus , D. eod. Si vulneratus fuerit femus non mortifere, negligentia autem perierit, de vulnerato astio erit, non de oecis. Paria etiam sacri Canones definiunt , scilicet caput Lasor, caput Dilectus, Meaput Ex lite is , de homic. in quibus declaratur homicidium casuale none illi imputandum Clerico qui dabat operam rei licitae, nec filii in culpa.J
De restitutione per moribundum facienda : s de
restitutionis interno ne iis .
UANDO ex confessione poenitentis existentis in perieu mortis innotescit Consessario , eum teneri ad aliquid i cstia tuendum, providendum est illius animae saluti,& restitutio- Η nis securitati, simulque poenitentis famae. Atque ad hoc duo media suppexunt: unum quidem , ut aeger Vel testamento , vel codicillis
752쪽
pecuniam, aliamve rem debitam per legatum destinet personae cui debetur; aut si incerta sit , pauperibus distribuendam a Consessario , si videbitur,
aut ab haeredibus, quorum dubia fides non sit. Secundum medium erit , si accersito Notario & duobus testibus declaret aegrotus velle se ut ex sua haereditate dematur talis pecuniae summa per designatum proprio nomine confessarium applicanda prout ambo convenerunt; & ut ista declaratio statim deponatur in manus Confessiarii. Verum istud fortasse medium minus securum est quam primum, si sorte haeres tergiversaretur praetextu non ad inhibitarum solennitatum Iuris , quod septem testes ad testamenta , & qui que ad codicillos requirit. II. Expediret fortassis ad excludendam suspicionem sive restitutionis, sive inductionis & fraudis ex parte Consessarii, s post deliberationem inter
aegrotum & Consessarium initana accerseretur persona spectatissimae probitatis , cui secreto aegrotus injungeret faciendam pecuniae in ejus manus depositae , vel ab haeredibus deponendae ex praescripto per testamentum legato, vel per codicillos restitutionem fiduciariam, prout Confessarius ex privato & occulto consilio cum aegroto habito indicabit. Sic tamen providendum ne in testamento, vel codicillis fiat ulla mentio fiduciariae restitutionis, aut Consellarii, sed tantum ab illo legatario data sit fides ac promissio ipsi privatim aegroto. Laurentius Bochellus in Summa Beneficiali, verbo Legatum, prius refert solenne Senatusconsultum totius Senatus Pari- seniis in togis purpureis anni r 18o. Decembris 23. quo fuit approbatum trium millium aureorum legatum relictum Ioanni Pelleterio Parocho S. Iacobi ad Macellum, ea lege ut de iis disponeret secundum ei privatim communicatas testatoris intentiones. Quod idem Senatusconsultum refertur pariter , Mornacio ad i. I s. D. de dote praeleg. Qiae lex I s. statuit habendam este fidem juramento mediante illi quem testator nomiliaverit, & cui mentem suam sub secreti promissione declaraverit. . III. Porrd ad servandam poenitentis bonam famam Consessarium videri esse aptiorem restituendi ministrum, dummodo probus & prudens electus suerit, testatur Navarra Manualis cap. 17. num. 67. Sed si vel ipse Coim
fellarius, vel alius electus a debitore internuncius non restitueret , non st
tim liberaretur debitor , restituendi obligatione, nisi in ipsum illum intemnuncium creditor consensisset. S. Antoninus parte 2. rom. 2. cap.4. f. I. Nainvarra cap. II. num. 67. Lissius lib. 2. cap. I 6. dub. 6. num. 6s.
IV. In universum ad restitutionum resolutiones tenenda est regula: Ubicumque res perit sine debitoris ulla praecedente culpa, domino rei perit. Itaque si internuncius recepta in se reddendi obligatione rem sibi retinuit, vel sua culpa dc struxit, distinguendum ira est. Vel internuncius habebatur communiter vir probus & exploratae fidei, ve I non. Si primum, adhue distinguet aut debitor sic per eum restituens tenebatur titulo rei juste acceptae , aut titulo iniustae acceptionis, aut titulo contractus legitimi.
753쪽
timi. Si titulo injustae acceptionis, nullatenus liberatur debitor, licet res in manibus internuncii absque dolo , sed casu fortuito deperierit. Ratio est, quia casum istum culpa praecessit debitoris : nisi enim alienum usurpatier, res ista non incidi flet in illum casum quo supponitur periisse in alie iri manu. Pacto enim , vel culpae, vel morat praecedentibus casus etiam fortuitus imputatur , cap. fi n. de deposito. Sane si pro certo res aeque peritura erat apud dominum, verius est non teneri injustum detentorem nisi ad fructus& interelle injustae detentionis & acceptionis. Ratio est,quia rcstitutio non
nisi ex alieno damno nascitur, quale nullum hic existit ; quia nimirum non minus ex casu fortuito privatus dominus fuisset re sua, qu m si nulla fuisset injusta acceptio. Et insuper statuitur l. Si plures i4. g.Sibe autem, D. depositi, eum qui renuit de politum reddere,si res deposita intere, naturali interitu pereat, non teneri pretium restituere. Et l. fin. 3. fin. D. ad legem
Rhodiam, statuitur si ea conditione navem conduxerim ut ea merces meae Conveherentur , ipse vero nauta contra meam voluntatem & mala fide merces meas in navem deteriorem transtulerit, & merces meae cum ea nave
perierint, teneri mihi de hoc damno, si altera navis salva evaserit. Sed si
ambae naves ea navigatione perierint, non teneri , quia peraeque merces meae in priori nave conducta periissent. Ita docet Covarruvias ad regul. Peccatum, p. 2. f. 6. Lessius lib. 2. cap. I 2. dub. I s. num. 93. Sylvester verb. Resiturio 7. q. s. 9. Tertium , Martinus Navarra cap. T. num. 8. Petrus N
varra lib. . de restitur. cap. I. aum. T.
V. At vero si debitoris obligatio non suit ex culpa, sed vel ex re aecepta, vel ex contractu ; & internuncio qui fidelis , nec suspectus habebatur, restitutionem mandavit, adhuc distinguendum. Vel mandans erat deinbitor speciei, hoc est rei particularis ac determinatae, ut equi, vasis , libri, vestimenti; & eo casu liberabitur debitor culpa vacans, eis internuncius sive dolo, sive ex casu non restituat, i. Argentum , D. commodaticaP. unico , de commodato. Ratio est , quia quoties omni debitoris culpa seclusa res debita perit, domino suo perit. Vel debitor qui nuncium illum transini sit, est debitor generis , ut nummorum , tritici , vini , olei , alia rumve rei'ν quae debentur non secund sim individuam ac determinatam, seu singularem substantiam, sed secundum pondus , numerum aut mensuram ; & tunc debitor quantumvis culpae expers , qui internuncio etiam fidelissimo mandavit, & hic fidit in itinere spoliatus , adhuc remanet obligatus. Ratio liquet; cum enim sit debitor generis, non vero hujus , aue illius specialis materiae quae in transmissione fuit intercepta , hac ipsa pereunte durat adhuc ejus obligatio : genus enim perire non potest, l. Incendium , C. si certum petatur. V I. Itaque juxta regulam istam , quod ubicunque res perit sine debitoris culpa, domino suo perit, & debitor liberatur si res locata apud locotarium sine ejus culpa deperit, vel res commodata apud commodatarium, e I
754쪽
vel depositum apud depositarium, vel pignus apud ereditorem , isti ad
nihil tenentur ubi neque culpa, neque mora, neque conventio ulla in opposuit m intercessit. Mutuatarius quoque perstat in dominio rei trans imissae pro solutione , ideoque si deperditur antequam creditor eam receperit , vel per se , vel per medium , te approbati quoad hoc internuncii, res illa depelit mutuatario ut domino. De emptione major est dissicultas renondum emptori tradita de pereunte ; cum dicatur in i . Traditionibus xo. C. de pactis : Traditionibas dominia rerum , non nudis pactis transferuntur. Ea tamen perspicue statuitur l. I. C.de pericul. & commod. rei vend. & Instit. de emption. g. Cum aruiem , si res vendita casu pereat ante traditionem, perdi non venditoris, sed emptoris damno. Quam Iuris dispositionem omnes Casu istae approbant. Sed emptor re nondum tradita habet aliquod in eam imperfectum dominium traditione perficiendum. Ovanuis autem contractus emptionis venditionis solo Partium mutuo consensu perficiatur, si tamen utriusque mens erat eam scripto firmadidi, & ante scripturam res deperiit apud vendi torcira , illam rei jaeturam non emptor , sed solus venditor debet sustinere , utpote nondum perfecto contractu per scripturam, quae ex mutua amborum voluntate conditionis necessariae vicem habet, adeout sit locus poenitentiae donec Pars utraque su b scri pserit,ut decernit ut Instit. de empl. ec vendit. in princ.& l. Contractus, C. de fide instrum. VII. Monet denique Navarra c. 27. n. 67.Confessarium,aut alium quem vis inter nuncium restitutionis, quanuis non requiratur, suam tamen debere
fidem probare recipiendo solutionum syngraptias quas exhibeat debitori.
De pactis qua contractibus adjunguntur.
Ac TA quae pro diversis contrahentium intesonibus adi contractus adjunguntur vim ordinariam ac legitimam con-' tractuum quibus apponuntur possimi extendere, vel restrinis gere , dummodo juri naturali non repugnent pacta apposita, ut perspicue docet l.Coruvaetus quidam, D. de regul. jur. hisce verbis : Nisi Inid nominatim convenit , vel plus, vel minus in sinoulis contractibus. Nam oc servabitur quod initio convenerit; legem enim cantractui dedit. Excepto eo quod bona fidei judicio eon rarium est: ct ita utimur. II. Sic fit ut commodatarius qui ex vi commodati non tenetur nisi desola culpa, teneatur ex vi pacti commodato adjuncti etiam de casu fortuito, cap. unico, de commodat
755쪽
III. Depositarius quoque ex vi contractus depositi nullatenus tenetur de casu sortuito ; & tamen tenebitur si conventum inter ambas Partes fuerit , ut ipsum quoque casum fortuitum praestet, i. r. q.SVe, D. depositi, dccap Bona fides, de deposito. Neque tamen his pactis dominium immutatur rei ipsius , cum proprietas ipsa rei adhuc remaneat penes ipsum commodantem, & penes ipsum qui deposuit.
I V. Ita etiam ex vi mutui nihil debet mutuatarius praeter mutuatam sortem e neque tenetur ad inter elle, sive damni, sive lucri, etiamsi creditor occasione mutui vel lucrum amittat, vel damnum revera sustineat. Et consentiunt Summistae omnes, non possie quidquam exigi per creditorem,quantumvis reale ac verum intereste , nisi pactum ab initio de praestando intereste praecesserit. Sed de utroque interesse mutuatarius tenebitur si speciatim in ipso mutui contractu convenerit. Navarra in Enchir. cap. IT. num. 2D. caeterique Doctores. V. In em tione quoque & venditione ,re tradita trans sertur ita dominium, ut venditori ad eam jus nullum reliquum sit. Secus tamen erit si appositum fuerit pactum addictionis in diem, hoc est, ut si intra conventum tempus alter emptor meliorem offerat conditionem venditori , res sit inempta, l. I. l. . D. de addict.in diem. Idem obtinet in pacto redemptionis seu retro venditionis , ut possit venditor eodem pretio redimere rem venditam, aut eo pretio quale tunc aestimabitur tempore praestituto, l. Si fundum.& l .Si a te comparavit, C.de pactis inter empl. & Vendit. Itemque in pacto legis commissioriae , ut si intra praefixum diem pretium non solvatur , redeat res ipsa ad venditorem, l. 1. 6c 3. D.de lege commissioria. Quod tamen pactum in emptione approbatum reprobatur in pignore, de quo pacisci non licer, ut debitore non solvente pignus acquiratur creditori. Est enim contra bonos mores, & contra aequalitatem dati & accepti, quia pignus saepe valorem excedit rei debitae, cap.Signi ante, de pignor. & l. I.& 3. C. de pach. pignor. Denique facilis esset similis inductio ad caeteros quoscumque conis
V I. Sicut autem ex pactis additis contractus determinantur, contingit vicissimul ex contrachii exurgat citra ullam expressionem pactum tacitum:
tit in locatione praedii urbani quidquid intus desertur, vel invehitur , conductore, oppignoratur tacita conventione locatori, l .Item gaia, D. de pae .
Plura istiusmodi exempla perquite sub tit. Digestorum dc Codicis inqui b.
756쪽
plices nascuntur ambiguitates in . Jure circa de lactum appositarum conditionum, aut circa salias vel dubias demonstrationes, vel catasast utrum hujusmodi rerum desectu salsitate, vel incertitudine vitietur dispostio. I I. Pro universali regula tenendum est, conditionem appositam sue dispositioni inter vivos, ut sunt contractus , rescripta Principum , poenae, privilegia; sive dispositionibus causa mortis, ut sunt testamenta, codicilli, ..usque eo limitare atque determinare dispositionem, ut haec non aliter sub-sstat, nisi existente conditione. Ratio petitur ex libera disponentis inten tione, non aliam volentis inducere obligationem , nisi eam quis conditio- In s veritate nitatur, l. Cum ad praesens, D. si cert. per. & l. Conditio in priae-ritum, D.de verb. oblig. III. Ab hac tamen regula excipiuntur impossibiles conditiones , de . illae similiter quae sunt contra bonos mores , si sim adhibitae dispositioni-bus causa mortis, ut Si caelum digito attigerit, Si datam fidem fregerit, Si al- terum iniuria assecerit. Istae omnes pro non appositis habentur. Nec minus ceffectu in sortietur ultima dispositio illis non adimpletis , l. Turpia , D. delegat. r. l. Cum in secundo, D. de injust testiua . & Instit.de haered. instit. 6.Im- mssibilis. Secus tamen statuendum in materia contractuum. In his quippe ir
rita fit quaevis dispositio sub impossibili, vel turpi conditione facta, f. Guod turpi ex causa, Iustit.de inimi. stipui. l.Generaliter, D. de ver b.oblig. l. Non solum, D.de acti& oblig. Ipsa vero Glossa in cl. 6.Impossibilis, Inst.de haered. instit. istam Iuris differentiam refert apposite in favorem ultimarum vo
I V. O im quidem Jure Digestorum conditio ista, Si non nummis, Si uxorem non duxerit, apposita in ligato, vel fideicommista, censebatur bonis moribus, hoc est libertati nuptiarum de publico bono adversari , ideoque pro non adjecta listbebatur : neque minus valcbat legatum , vel fidei com-ivissum , lo nitiae, D. de conditioni b. Jc dc monstrat. Sed Iustinianus hoc ita temperavit, ut conditio tabeatur pro non adiccta circa primas nuptias, sed I
De conditionibus , demonstrationibus , s
757쪽
valeat circa posteriores nuptias. Auth. Cui relictum, C. de indicta viduit. itoli. Ab eodem pariter stitutum fuit in favorem Religionis, ut si legatum Ffuerit sub conditione si matrimonium inierit, nihil de Religionis ingrcssu exprimendo , dc contingat legatarium Religionem ingredi, ejusdem nihi dominus legati beneficium consequi debeat. Auth. Nisi rogati, C. ad SC. Trebellian. Novel. I 23. de sancti si Episcopis, cap. 37. Atque in hoc omnes
convenire Doctores asserit Lessius lib. 2.cap. I 8.dub. I s.
V. Solutior est Iuris dispositio circa demonstrationes qu m circa conis ditiones appositas. Etenim falsa demonstratio, modδ de re ipsa constet, non perimit dispositionem, sive contingat in Principum rescriptis, sive in
contractibus , sive in ultimis Voluntatibus. Nec etiam nominis error quidquam officit, modδ de persona , vel de re habeatur certitudo, cap. Signi aeante, de rescript. l.Falla demonstratio, D. de condition.& demonstr. l. Hiroianus, g. 2. D.de legat. .& l. In Penditioribus, D. de contrah.empl.
V I. Similiter salsa causa nullatenus obest dispositioni: ut , Fundum raseulanum Titio lego, quia negotia mea utiliter gessu ; quanuis ejus neo otia non gessisse probetur, l .Cum tale, g. rasam causim, D.de condition. & de monst.Verumtamen si falsa demonstratio, vel causa condionaliter adhibitata sit procul dubio irrita & nulla erit dispositio,d. l.Falsa demonstratio. Staiatuitur tamen in l. Ius libertatis, ε.Servus,D. de eviction. si sit servo liberta a relicta sub conditione, si rationes reddiderit administrationis, censendumelle pure relinqui libertatem , si servo nulla supersint reliqua, de quibus reddenda foret ratio. Praesumitur enim testatoris intentionem in hoc esse ut libertate servus donetur,ex quo li'uebit servum non esse reddendae rationi obnoxium. Nec tantum salia causa , sed etiam salsa conditio habenda est
pro impossibili, ut pro non adjecta habeatur et Pamphilus si quod Titio Lbj. persolverit, liber esto. Revera tamen si sic disponens nihil Titio debet, fiet nihilominus liber Pamphilus. At s testator Titio debet aliquid , idemque
post conditum testamentum exsolvat quae Titio debet , isto casu intelligi tur conditio defecisse, atque ita caducum erit libertatis legatum, d. l. Cum sale, S. Fal am conritionem, D. de condition. & demonstr.
Donsarum, ureorum, s viduarum jura: s de di-etersorum creditorum concursu , ac praelatione.
1. Is pie igNDuM hic est de sponsalitia primum largitate, tum de utril mundo muliebri , tum de arrhis sponsalitiis, tum de dotibus. aliisque conjugatarum, aut viduarum juribus. Sponsalitia itaque largitas Z Z E E a facta
758쪽
facta inter sponsos de futuro valida est, ita ut res donata acquiratur donatario, si deinde fiat & consummetur matrimonium. Id verum est tam favore sponsi quὲrn sponsae, L Cum veterum, C.de donat. ante nupt. his verbis : Qua similiter observari oportet oesi ex parte sponsae in sponsum donatio facta sit. aesitum est si solvantur sponsalia , sive ex mutuo amborum consensu , sive ex alterius eorum morte , quid juris λ Hic tria distinguenda, scilicet donationes ante nuptias, mundus muliebris ,& arrhae nuptiales- Donationes quidem ante nuptias factae , solutis sponsalibus revertuntur ad eum qui dedit , ejusve haeredes, d. l. Cum veterum. Ratio est, quia sponsalitia largitas tacitam secum includit conditionem matrimonii suturi ; itaque caduca fit desectu conditionis .Quod ver δ donatur sponsae ante nuptiam ea lege, ut ejus dominium acquirat ex quo nuptiae sequutae fuerint, nullius est effectus, i. Quod sponse, C. de donat. ante nupt. quia nimirum omnem inter conjuges donationem jura prohibent , ne sese mutuo amore
spolient. Hinc dicit Baldus: Paria sunt fieri aliquid tempore prohibito, Zetransferri in tempus prohibitum. Et Glossa ibid.Quod potuit sponsus ante nuptias noluit l, Se quod voluit sponsus post nuptias non potuit. IL De mundo muliebri , id est jocalibus & vestibus , haec quidem penes uxorem mortuo marito remanere, & submovendos esse mariti haeredes.
decernit lex Si tibi, de lex Si mater , C. de donat. ante nupt. Innixus tamen Mornacius Senatusconsulto Curiae Parisiensis quae non regitur scripto Romanorum jure , scribit vestes& nuptialia ornamenta restituenda esse haeredibus mariti ; sic enim judicavit Curia illa Decembris I 2. anno I 198. pro haeredibus Petri Colambeau contra ejus viduam Genove iam Boulanger.IS testatur Mornacius ad l. 3. D. de sponsa l. idemque ad i.Ss a sponse,C. de donat. ante nupr. Chopinus verδ ad consuer. PariL. lib. 2. cap. 2. num. 4. distin guit inter res pretiosas,& non pretiosas ; Ze istas quidem ad judicandas esse vidua , pretiosas autem haeredibus mariti. Eadem distinctio & resolutio adstruitur a Julio Claro f. Donatio, quaest. o. initio, & approbatur a Sanche et de matrimon. lib. 6. disp. 2 s. n. 28. & B acina de conrractib. disp. 3. quaest. I 3. puncto 6. num. 13. & aliis Summistis qux hoc addunt, extendi debere si sponsus ante consummationem decesserit, dummodo de sponsalibus intervenerit osculum ante nuptias , juxta l. Si a 'ons , C. de donat. ante nuptias, sic dicentem : Si a Jonso rebus 'onse donatis interveniente osculo ante nuptiiu hunc,vel illam mori contigerit,dimidiam partem rerum donatarum
ad supersitem pervenire praecipimm,dimidiam ad defuncti,vel defunctae heredes,. cuJuslibet oradus sint,ct quocunque jure occesserint. Bacquetus verδ de justitia& jure cap. H. num. 3. 34. dicit hoc esse arbitrarium ob Doctorum & Senatu sconsul torum contrarietates decernentium circa contractum jam , consummatumque matrimonium. Etenim si sola extiterint sponsalia , neque sequutae sint nuptiae , iam decisum est, res donatas essὴ integre restituendas
si osculum non intervenerit, restituendam vero esse dimidiam partem solam
759쪽
s osculum intervenerit, juxta d.l.Si a stons. Hoc ita decernitur jure communi Romanorum. At in Gallia ratio nulla habetur istiusmodi osculi, quod non tanti aistimatur ; cum soleat hoc in Regno ad omnem civilitatis occursum exhib ii, ut obser Vant & docent Bugnyon lib. . de legib. abrogat. cap. 33. & Jaccb. Gothosted. in comment. Cod. Theodosiani, ad . hanc ipsam legem Si a Jonso. His addenda est altera restiterio haec , dummodo alterius desponsato tum cialpa non fuerit impeditum matrimonium: si enim culpa unius horum obstiterit, Ius providet ne ullum emolumentum ex hujusmodi donationibus & largitatibus Pars culpabilis percipiar,
d. l. Cum veterum , in fine, C. de donat. ante nupt.
III. De arrbis porrδ sponsalitiis non sequuto matrimonio , hae quiadem remanent penes recipientem, si per donantis culpam steterit quominus
matrimonium compleretur. Si autem per recipientem steterit, tenetur eas
restituere etiam in duplum , l. Mulier, C .de sponsal. Sc ari his. Si ver B per
neutrius culpam steterit, sed alterius mors , aliudve grave incommodum supervenerit,arrhae acceptae restitui debent, sic statuente lege Arrh-,C.eod ..
Arrhis Jonsaliorum nomine datis ,si interea sponsis, vel sponsι decesserit, qua data sunt jubemus restitui, nisi causam ut non celebrarentur defvnfla persona jam nabuit. o loco Glossa dicit: Sive intervenerit osculum, sive non : licet in donatione propter nuptias secus. At vero si matrimonium sequutum sit, arrhae spons litiae restituendae sunt Parti quae dederat. Ratio perspicua est, quia arrhae sunt pares pignori tradito in conventione futurae venditionis, quod amittere convenit injuste restientem ; celebrata autem venditione re cuperare oportet eum qui tradiderat. Ostiensis in Summa, tit. de sponsa lib. num. 3. Abbas in cap. Gemma, eod. it. num. T. Angelus verb. Sponsalia, num .i . Sylvester, Covarsuvias , Ludovicus Lopez, aliique communiter, quos citat de seqtratur Sanche et de matri .lib. I .disput. 36.num. a. I V. Denique quanuis lex fin. C. de jure do t. eximat ab insinuationis obligatione donationes propter nuptias, Constitutiones tamen Fia Dciae donationum propter nuptias infirmationem requirunt, ut & aliarum quarumcunque donationum. Mornacius in d. l. fin.C. de iur.dot. V. Conjunx ob saevitiam divertens a toro & cohabitatione viri,potest judicio agere per procuratorem,ne acriores fiant simultates per conflictantium conjugum mutuas accusationes Ec convicia.Imo ne quid deterius conistingat, servatur in Gallia cap. eras, in fine, de restitur. spoliat. providens ut uxor in quam de sevit maritus, honestae alicui matronae committatur de sequestreriar quandiu lis duratura est, nisi eam parentes , vel cognati apud se recipiant. Praeclare S.Chrysostomus ad cap. II. epist. I .ad Corinth. homi l. 26. ait: Hoe ex Legislatoribus externis addiscitis , qui talia pastam uxorem habitare amplius non cogunt cum marito qui eam verberibus affecit, quippe imdigno ulla deinceps inius consuetudine. Videri possunt Covarruvias de restaurentis 3. s. cap.7.& Mornacius ad l .a.S.I.D.de divore. qui di hoc docenr,
760쪽
pensionem , seu provisionem alimentariam in bonis mariti pro modo sa- cultatum estis per Iudices adjudicari debere , donec dotalitio per mortem
viri fiat locus. Quinimo possἰssores , seu tertii detentores rerum mariti damnantur pensioni huic annuae , excussis primum mariti facultatibus, nisi malint post ssione bonorum eorum uxori cedere, ut judicavit teste Morn cio Senatus .Parisiensis secundum Magdalenam Lecaron separatam a toro &ardibus mariti Iacobi Flamini, contra Firminum duFresiae tertium pinsitarem, anno i6i i. die 6. Augusti.
V I. Quando maritus adulteratur ac tenet concubinam,potest uxor innocens agere ad separationem tori, dotem repetere, dc lucrari donationem propter nuptias de oet. Decius in reg. Semper in contractibus, D. de reg.jur. . Raphae: l Cuman. consit. I71. Quando etiam vir concubinam tenet,uxor ejus citrae pariter adulteratur non perdit dotem,ut docet Paulus Castricolis. 11 8. Decius ind. l. Se re in contractibus, quia paria delicta compera latione mutua tolluntur, I miro atque uxore, D. solui.matrim. 8e cap.mni scasti, de adulter. Vide Matth. I9.vers. 9. de Concit.Trident. seis. 24. de matrimon.can. .
VII. Ubi ver δ uxor de propriorum bonorum deperditione ob viri prodigalitatem de incuriam periclitatur , agitque de mutua bonorum sep ratione , oportet inquisitionem juridicam seri, qua probetur maritum decoctorem esse. Idque faciendum non spontaneo, sed contradictorio judicio Edendum est enim facultatum uxoris inventarium, tum sententia obtinen da divisionis bonorum, tandemque succedere debet publicatio, qua per Praeconem , aut per schedulas locis publicis assi xas, aut etiam in Notariorum stationibus , admoneantur universi hujusce bonorum inter conjuges separationis,expressis amborum nominibus. Nisi enim ista fi int, prae sumetur dolus & colluso conjugum in fraudem creditorum. Sanc quacunque ex causa uxor juremerito doti suae , dc propter nuptias donationi timet, exau-
dienda est a Iudicibus, ut res suas salvas sibi habeat, i .Ubi adhuc D. de jure
dot. Sciendum verb,uxorem quae juridice hanc obtinuit honorum separationem, posse sine mariti interventu obligari in illis quae ad rerum sitarum conservationem & administrationem pertinent, perinde ac si. vidua esset ; in hoc quippe sui jurive ficta est. Hoc tamen excepto, quod vivente viro non potest alienare , ut judicavit Senatus Parisiensis a I. Januarii ann. Is 97. in causa Sebastianae Benedictae. Hoc idem scribit Commentator Consuetudinum Borboniorum, art. 28. quem allegat lc sequitur Mornacius ad Li. g. E. D. de divort.& repud. Ubicumque autem de alienando agitur , mariti conis sensum esse necessirium statuit dicta lex Ubi adime, de jure dor. 6c est constans in foro regula , quanuis facta fuerit juridica bonorum separatio ; ad quod alterum producit Mornacius Senatusconsultum Parisiense 1 . Aprilis anni 1381.Denique Pomponius sapienter ait, i. I. D. sol ut . matrim. Dotium causa semper er ubique praecipua es, ac publice interest dotes mulieribui eo