장음표시 사용
741쪽
eum illo. Sylvester verbo Restitutio 7. quaest. 6. Navarra Manualis cap. II. num. 86. Lessius lib. 2. cap. I 6. dub. 3. Laiman loco cit. num. I. U I. Praescriptio restituendi obligationem perimit; introducta est enimii Jure in bonum publicum & quietem civium & familiarum , ut disserit Aulus Gellius lib. . noct. Attic. cap. I 3. eamque ut necessariam Solon legibus suis approbavit, teste Plutarcho in ejus vita : & expedit ne rerum dominia in incerto sint, l. I. D. de usur. & g. I. de usu cap. His adde, saepe contingere privatis, aut publicis calamitatibus, ut memoria & probationes aede sensiones Actorum petitionibus oppositae disperdantur , praesertim in privatis familiis , quibus instrumentis antiquissima jura immutata olim fuissent, aut redempta, aut transactionibus, vel compensationibus , vel Iudicum sententiis stabilitat quo fit ut si non succurreret irae scriptio , pleraeque privatae familiae injusta damna subirent , perditisque exceptionum suarum titulis Opprimeremur. VII. Ad legitimam praescriptionem opus est ut simul quinque conditiones concurrant. Prima est continuata possessio ; sine pollessione enim non currit praescriptio , cap. . de reg. jur. in 6. Secundd rei capacitas ut
praescribi possit, qualem non habent res sacrae , res sanctae , seu publicae, jura Ecclesiasticat unde fit ut laici non possint praescribere jus cognoscendi aut judicandi causas Ecclesiae, jura decimarum , primitiarum, Oblationum. aliaque spiritualia, cap. Causam, de praescript. Tertiis bona fides , possessor enim malae fidei nulla temporis diuturnitate praescribit , cap. Possesὸν , de re g. jur. in s. & cap. fi n. de praescr. Tametsi enim Iure Civili possessor malae fidei tutus sit praescriptione triginta annorum, l.Sisui, C. de praescr. 3 o. vel Ao. annor. non tamen est tutus Iure divino. Quartδ probabiliter praeis sumptus titulus; nam si certus esset, transferret utique dominium, non expectata praescriptione. Quintd tempus lege definitum , quod est triennium in usucapione mobilium, s. I. Instit. de usi cap. tam in usucapione mobilium Ecclesiae non sacrorum, qu m bonorum laicorum, authent .Quas actiones, C. de sacros. Eccles. Ad praescriptionem autem bonorum immobilium privatorum cum titulo requiruntur anni decem inter praesentes, & viginti inter absentes e sed sine titulo anni triginta requiruntur, modo non constet rem fuisse mala fide acquisitam, cap.fin .de praescr. & cap. 1. de reg.jur .in 6. Qui triginta anni requiruntur etiam in praescriptione mobilium i dictum enim triennium supponit probabilem & apparentem titulum, l.&-, C.depraescr. 3O. vel Ao. annorum, & l .fin. C. de praescr. longi temp. Institui. de usu cap. dc cap. Cum Sanctorum, de praescr. Tertius possctar in quem translata fuit rei oppignoratae proprietas praescribit adversus creditores hyp thecarios decennio inter praesentes , & viginti annis inter absentes ; sine praejudicio tamen personalis actionis,quae salva manet adversus debitorem& ejus haeredes, i. i.& a. C. si adversus creditor. Caeteritin si rertius pota
se Ilor causam habuerit , malae fidei posseslare, nocebit ei mala fides aut ho-X X x x a ris
742쪽
ris sui: nemo enim plus juris in alium transferre potest qn m ipse hisbear, t .Nemo plus juris, D. de regulis juris. Itaque non juvabitur praescriptione decem, aut viginti annorum, authent. Mala fidei, C.de praescr. longi temp. Ius tamen Civile in dicta authentica, & in l. Sicut, C .de praescr. 3 o. vel o. annorum , indulget isto etiam casu praescriptionem annorum triginta , quae tamen non liberat in foro conscientiae, cap. Posestor, de regulis juris in 6. . VIII. Denique ad praescribendas res Ecclesiae immobiles anni requiruntur quadraginta , tam Jure Civili, au thent. QuM actiones, C- de sacros. Eccles. quim Iure Canonico, cap. De quarta, cap.Ad aures, Cap. Istud, capite Quia indicante , de praescr. & cap. Accedentibus , de privileg. Papo tit. de praescriptionibus, arresto t. Solique Romanae Ecclesiae indulgetur pria
vilegium ne adversus eam nisi centum annis praescibatur, C .ut Ecclesia Romana Cent.ann. gaudeat praeser. Sancit ver 5 authent. Quas actiones, sic: Quas actiones alias decennalis, aetas urceinatis, alias triennalis prefcνiptio exeludit, ea si religioso loco competant, quadraginta annis excluduntur, usucap one qua in
driennii, vel triennii in suo robore durauibus. Sola Romana Ecclesia Fudeat centum annorum Opatio, vel privilegio. Quae Iustiniani Constitutio confirmatur cap.penuit. & ult. I 6. quaest. 3. Tempus autem praescriptioni requisitum necesse est suisse pacificum, neque per ullam litis contestationem , tametsi non prosequutam, interruptum, cap. Illud, de praeser. Quo fit ut nec pluribus saeculis res possessa praescribere queat , moventibus adversariis litis
contestationem ante si a gulos annorum triginta decursus.
I X. Existimant Ferrerius ad Guidonem Papae quaest. O6. Oliva lib. r.
cap. O. Faber in suo Codice de praescr. 3 o. vel rio. ann. definis. 2Ο. annuas
pensiones in perpetuum per ultimas voluntates piis quibuscumque locis vel operibus relictas vim aded habere indeficientem, ut ipsam centenariam. praescriptionem excludant, per legem Sanci s s. f.Si et ero aliqua 9. C.de Episc.& Clericia Et licet authent de Ecclesiast. tit. seii novella I I. cap. 6. quae centenariam olim indultam Ecclesis praescriptionem abrogat, sir posterior dicta lege Sancimus , non tamen esse ejus legis revocatoriam , sed tantum legis Ut inter, Cale sacros. Eccles. Etenim neque lex Ut inter, neque dicta nove la 13r. unde deducta fuit authentica Quas actiones , C. de sacros. Eccles quidquam speciatim meminerunι de perpetuis ad pias causas relictis pensionibus annuis. Unde concludunt prae sati Doctores , dictam LSancimus, quae sola decernit de annuis ac perpetuis in favorem piae causae pensionibus , non fuisse a posteriore Iustiniani novella antiquatam. Quidruid irae de re sit, admodum periculosum est, & hominum nequitiae expotum tam prolixas introducere praescriptiones , quarum decursu privatarum gesensionum & exceptionum instrumenta facillime de quamsaepissime disperduntur , & praeterea facillime fa se instrumenta in favorem piae , ut Praetexitur , causae cuduntur & subricantur , postquam Notarii & testes infulsis,
743쪽
sal sis illis tabulis nominati ante multos annos e vivis sublati sunt.Constat certe ex Procopii & Suidae testimoniis, Tribonianum qui legum Iustini
ne arum praecipuus author extitit, fuisse virum avaritiae sordibus contais
minatiuimum: quinimo Constitutiones illas quae Ecclesiis , aliisve piis locis centenariam indulgent praescriptionem, fuisse pretio emptas per flagitiosissimum Emissenae Ecclesiae oeconomum, ad eludendam solam , quae multis privatis familiis supererat,defensionem, postquam oeconomus illius Ecclesiae per insignem &industrium falsarium Priscum Emissenum plurima falsa veterum obligationum instrumenta pro illa Ecclesia fabricari fecerat, ut narrat Suidas in voce Priscus Em senus. Ejusdem Triboniani perversitas causam dedit finestissimae Constantinopolitanorum seditioni. X. Compositio quoque solvendi obligationem tollit, & locum habet
quando ignoratur cuinam sit restituendum, sive orta sit obligatio ex re accepta, sive ex injusta damnificatione, sive ex conventione. Ratio est quia quando incertum est cuinam restitui debeat, fieri debet rcstitutio pauperibus. Itaque cap. Cum tu, de usur. ea quae usuris acquisita sunt, quorum ignorantur domini quibus restituenda essent, jubentur erogari pauperibus. iam Iuris dispositionem communiter extendunt Doctores ad debita sne culpar idque confirmat optima legum interpres consuetudo apud Romanam Curiam , in qua Papa dispensare ac componere solit , .m debitor in totum , aut in partem eximatur ab incertorum restitutione quae pauperi bus, vel Ecclesis fieri deberet. Quando vero constat cuinam, sive particulari, sive communitati si restituendum, invalida est compositio obtenta ab Apostolica Sede. Primum, quia Papa non cst dominus , neque dispensator. sed tutor potius & defensor bonorum Fidelium. Secundd , quia quae jure .naturae debentur non possitnt positivo jure immutari. Atqui dubita certa propriis creditoribus certis jure naturae solvenda sunt, & non aliis, nisi de horum consensu. Attamen in criminis poenam , ut apostasiae, haeress, depraedationis, & ob jus repressaliar Im aut compensatiotiis, ut in Infidelibus qui res Christianorum invaseruiar, aliave ex causa iusta & rationabili, potest Pontifex ejusmodi ereditores jure suo spoliare,& illud sive in causas pias , sive in ipsum debitorem transferre. X I. Quaeritur, si adhibita omni necessaria diligentia ad reperiendum
. rei restituendae dominum , cum hic reperiri non potuisset, solutio demum facta sit pauperibus , & postmodum dominus , seu creditor compertus sue--rit, an huic quoque teneatur sol vere qui jam pauperibus solvit a Respon--dent unanimiter Doctores , nihil amplius ab illo deberi, quanuis praecedens obligatio fuisset ex delicto injustae acceptionis e quia suam culpam purgavit , cum ad eam expiandam jam fecerit quidquid rationabiliter ab se poterat exigi. Molina disp. 747. num. 4. Lessus lib. I cap. I . diib. λ. nrim. 4 . AZorius 3. p. lib. q. cap. 26. quaest. I. Bonacina de restit. disp. v.
. quaest. s. punct. q. num. ID a
744쪽
XII. Non esse absolute necessarium ut restitutio incertorum pauperibus facienda fiat constito Episcopi, Parochi, vel Confessarii , sed quem- eumque debitorem pro suo arbitrio post adhibitam debitam diligentiam posse se hoc onere lublevare per seipsum pauperibus distribuendo, docent
Sylvester verbo Restitutio 8. quaest. F. Angelus eod. verbo 2. f. I 4. Navaris Manualis cap. II. num. 92. Lessius lib. 2. cap. I 4. num. 7. Panormitanus in
cap. Cum si, de Iudaeis, S. Antoninus a. parte, tit. 1. cap. . Armilla verbo μι , num. 9. & verbo Restitutio, num. 38.
Ordo in restitutione ser udus.
VuM plures in solidum restitutioni adstringuntur, observamdus est hic ordo, ut primlim teneatur is qui rem habet in sua adhuc substantia existentem , aut certε aequivalenter, puta si ex aliena re jam consumpta factus est ditior. Hoc vero non restituente, tenetur secundo ordine is qui damnum alteri fieri mandaverit, utpote causa damni principalis et qui autem sub eo damnum fecerit, instruis mentalis est causa. Tertio ordine venit qui alio mandante damnificavit. Quarto is qui consuluit. Quintd ille qui sciens damnificantes recepit. Sexto is qui cum teneretur ex iustitia proprioque officio , non impedivit damnum, juxta illud effatum Rom. i. Dignisunt morte non solism qui faciunt, sed etiam qui consentiunt faeienetibus. II. Quando tenentur omnes & singuli in solidum, si ille restituit qui fuit damni causa principalis , ad nihil tenentur causae minus principales,
neque erga personam damnificatam , neque erga aut horem damni praecipuum. Sed si una ex minas praecipuis damni causis restituit, causae principaliores tenentur indemnem facere illum qui restituit , ad nihil vero tenentur erga eum qui laesus fuerat, nisi post poenalem Iudicis sententiam. Ratio est, quia bona fides non patitur ut bis idem exigatur, l. Bona fides, D.de re g.jur. Minus veris principalis causa ex quo restituit, succedit in locum ejus qui damnum passus fuerat, ut jus habeat parem exigendi sumis niam , praecipuo damnificante, cujus per suam solutionem negotium utiliter gessit, i.Cum pecuniam 41. D.de negor. gest. III. Inde sequitur , restitutione facta ab eo qui rem alienam penes sedetinebat, si nihil aliud illatum fuerat damni reliquos liberari. Item restituente illo mandante, qui sive aut horitate status Gui, sive etiam per oblatam, vel promissam pecuniam alterum ad damnum faciendum adegit, sub-- levari
745쪽
sublevari a restitutione mandatarumi qui obtemperavit. Istoque restituento qui exequutus est, eximi a restitutione illum qui consuluit, aut illum quisive authoritate , vel pretii oblatione mandavit. Praefatis autem restituentibus cessare obligationem eorum qui vel receptarunt, vel comitati siliat damnificantem. Et his demum restituentibus , immunes reddi eos qui non impedierunt cum tenerentur ex ossicio. Quod si illi qui secundum praefatum ordinem inferiores in obligatione erant restituerint, tenentur illi qui sunt in superioribus ordinibus praestare ipsos indemnes. Si vero plures in eodem ordine concurrant, ut si plures exequuti sunt damnum, aut cssi caci inter mandarunt , vel consuluerunt , eo casu si unus ejus ordinis totum restituat, tenentur reliqui ejusdem ordinis illum servare indemnem singuli pro sua parte , ut si tres exequuti sunt damnum aestimabile triginta aureis, uno horum triginta aureos restituente, duo reliqui tenebuntur eidem resum de re singuli decem, ut justitiae servetur aequalitas.
I V. Qui postquam rem alienam inscius ac bona fide emit, si addiscat
esse alterius, potest eandem furi reddere 1 quo emit, ut pretium repetat quod dedit. Rario est, quia ubi intervenit bona fides , nemo tenetur alterius indemnitati per proprium damnum consulere. Sylvester , Navarra, Lessius , Bonacina. Sed si sciens emeris rem furtivam , id tibi non licebit, sed domino teneris restituere etiam cum jactura soluti a te pretii, ni si hac mente rem vili pretio emeris ut illam domino redderes : tunc enim jus habes recuperandi a domino pretii quod ejus causa solvisti, antequam rem errestituas , quia utiliter & bona h de rem ejus gessisti, ac proinde tenetur indemnem te constituere. Instit. de oblig.quae ex quasi contractu nast. S. I.& l. Si quis absimis , D. de ne g. gest.' V. Pensio alimentaria pupillorum , aut etiam adultorum filiorum honestae eonditionis , sed corpore vel mente impotentium , ex bonis paternis aut etiam maternis deducenda , praeserenda est aliis quibuscumque creditoribus praecedentibus , quia scilicet alimenta necessaria dilationem
non sustinent , juxta l. I . in princ. D. de privileg. cred. Quod quidem jus
Senatusconsultis roboratur, quae reserunt Louetus lit. A, num. I7. Quod
idem statuendum de Medicorum, Chirurgorum , Seplasiariorum seu Pharmacopolarum expensis in ultima aegritudine fictis , juxta l. 4. C. de perit. haered. In restituenda, inquit, haereditate eo ensatio ejus habebitur, quod te in mortui infirmitatem, inque sumptum funeris bona fide ex tuo proprio patrimonio erogasse probaveris. Ad quartam istam legem dicit Baldus in terminis: Impensa' facta in infirmum praefertur cuique ereditorum , post tamen funeris impensam. Et l. I. g. 2. D. de var. & extraord. cognit. dicitur quod Medicorum justior causa est , elim hi salutis hominum curam agant. Ergo Homerus iliad. R. πολλῶν δλλών. Medicus enim vir c de Machaone loquitur ) multis anteponendus aliis. VI. In concursu plurium creditorum, si lassicientia omnibus bona sa' per finis
746쪽
persint, non opus est ordinem solvendi servare ; sed si non sussciunt omnibus, hie ordo servari debet, ut primum res aliena, si secundum propriam substantiam extet, reddatur a quocumque teneatur, ut equuS , Vas, ager, domus. Praeterea ut debita certa incertis debitis praeserantur , quo rum creditor ignoratur. Dubita etiam onerosa , ut ex emptione, locatione.
permutatione; debitis gratuitis, ut ex gratuita promissione. Realia pariter quibus asscctatum est pignus , vel hyliotheca , debitis perionalibus , sea Chirographariis sineipignore , leg. Eos 9. Cod. qui potior. in pign.hab. Et ubi una , eademque res pluribus esset oppignorata, praeserendi sunt anteriores in hypotheca non privilegiata. VII. Secus verδ dicendum in hypotheca ad quam debitor, quanuis
posterior, habet a Iure privilegium. Cujusmodi sunt primo specialis hyp
theca quae illi conceditur qui suam credidit pecuniam ad aedificandam , vel reparandam domum, vel navim alterius , aut quid ejusmodi : hic enim creditor habet specialem 1 jure indultam hypothecam circa rem illam, ob quam praesertur etiam anterioribus creditoribus hypothecariis, sive habeant generalem , si xe etiam specialem in ea re hypothecam , l. s. D. qui potior. in pign.hab. N l. Qui in navem, D. de privilegiis creditorum. Cujus ratio est, inquit Lessius cap. I s. d. b. q. num. 26. quia sine tali mutuo pignus illud vel non extitisset, vel certe periisset; atque ita prior creditor vel nihil , vel parum commodi ex ea re habMilsci. VIII. Secunda hypotheca privilegiata constituitur ob rationis paritatem cum prima jam dicta, in eo qui mutuavit pecuniam ut alter rem aliis
quam emeret: aequum enim est ut in eam rem habiat supra anteriores creditores hypothecarios jus hypothecae , quia absque tali mutuo rem illam debitor non haberet. Bonacina disp. r. q. 8. puncto 2. num. 16. dc deciditur per l. Licet 7. C. qui potior. in pignor. hab. I X. Tertia est in mercibus pro quarum vectura domino earum mutuavi r & in supellectili, aut mercibus 1 conductore in domum comportatis . quam ei Iocavi, in quibus hypotheca mihi a Iure tribuitur caeteris creditoribus hypothecam generalem, vel specialem habentibus anteferenda, l. 6.C. qui potior. in pignor. hab. X. Quarta est hypotheca pro dote, pro qua bona omnia viri tacite sic hypothecantur, ut in dotis restitutione uxor ejusque descendentes praeferantur in hac dotali hypotheca caeteris creditoribus habentibus anteriorem generalem hypothecam, l. 'siduis I 2. C. qui potior.in pignor. hab. de l. a. infii .l. 3.l. . D. de privileg. cred. Creditoribus vero anteriorem hypophecam expresiam habentibus nequaquam praesertur posterior hypotheca dotalis. Iniquum enim esset si omnes anteriores creditores per nuptias viri supervenientes exciderent jure suo quod expresse pacti fuerant. Quinetiam dos non praefertur tacitis hypothecis tribus pauid ante memoratis, si dotis
conventionem praecesserint.Lestas c. I J.dub. n. 17. Bonacina punct. 2. n. 36.
747쪽
X I. Quinta hypotheca quae reliquis etiam anterioribus praesertur, est
in favorem Fisci, cujus debitor habet tuas omnes opes Fisco hypothecatas, sive cum iFisco contraxerit, ut contingit in receptoribus & redemptoribusveetigalium , sive alias quivis tributum debitum non solverit, i. h. C. de privile g. fisci. Covarruvias lib. i. var. resol. cap. . plures alias privilegium Babentes hvpothecas ibidem recenset, quas praetermitto. X H. Salvo igitur jure praelationis creditorum eorum quibus competunt hypothecae privilegiatae, in reliquis hypothecariis creditoribus illi praeserri debent qui anteriorem habent hypothecam. Etenim qui prior est tempore potior est in jure , l. I. D. qui potior. in pign. hab. & l. Si fundum, C.eod. Qiue tamen regula valet in solis, uti diximus, realibus seu hypothe
cariis creditoribus concurrentibus, cum constet eos elle praeserendos omni
bus personalibus, seu chirographariis , licet tempore anterioribus. Atque ita creditor realis aliis creditoribus pariter realibus quos tempore praecedit, adeo praeserendus est, ut solvendum sit ei in totum ac solidarie , quan vi, bona non suppeterent quae possent reliquis hypothecariis creditotibus sum cere, qui defectu bonorum saepe coguntur propriis juribus in totum excidere ,ne creditores hypothecam habentes anteriorem pro parte fraudentur. Seiacus tamen evenit in personalibus creditoribus,in his quippe nulla servatur praeferentia, neque ulla in facultatum debitoris partitione inaequalitas ; si Namque omnibus solvendis non susticiant, dividuntur inter istiusmodi sinε ullo diterimine anteriorum, aut posteriorum obligationum , ita ut singuli pro rata de partem lucri, & partem jacturae sortiantur recipiendo dc amitia tendo, ut dici solet, solidum pro libra. Exemplum esto. s postquam inte gre satis fustum est hypothecariis creditoribus supersint ex bonorum discus sione aurei trecenti, restentque sex chirographarii creditores quibus singuialis centum aurei debeantur , singulis portiis assignabitur quinquaginta aureorum; atque ita singuli eorum pro dimidio solutionem accipiunt, & pro dimidio jacturam subibunt aequaliter. Si autem e sient eorum jura & nomina inaequalia, servaretur in divisione pro rata proportio inaequalitatis, tam in discussione saeuitatum viventis debitoris, quam in inventario facultatum haereditatis. Haec ita determinavit communis & rationabilis Iurisconsulto rum & Summistarum sententia ubique fere , atque ad edin Gallia vigens,l . Eos, C. qui potior.in pign.hab. S. Antoninus 2. p.xit. 2.C. T. f. 3. Paludairus in A. Sent. dist. I s. q. 3. Glos. in l. 2. D. qui potior. in pign. hab. Navarra
cap. t num .s I. Sylvester verb. Restitutio 6. l. 3. Lesilus cap. I s. dub. 6. n. .& colligitur ex l. i.D. de separationi b. his verbis : Licet alicκi ad icienseo sibi creditorem , creditoris sui deteriorem facere conditionem. Et in tit.C. qui potior. in pign. hab. & D. eod. regula illa , Oui prior est ιempore, in subjectis legibus non nisi in hypothecariis obligationibus applicatur. X I II. Observandum est in primis , quod in communi bonorum dincussione revocari debent omnes bonorum immobilium alienationes , quae-
748쪽
eumque factae fuerint toto illo anno qui discussionem praecessit, ut in m iam discussionis reducantur. Quod quidem est contra jus praetorium, qu non revocantur nisi in fraudem alienara, l. I. D.quae in fravd .credit. Nulla vero fraus credi tori potest imputari, si ante discussionis instantiam sibi prospexit per bonorum immobilium alienationem , ac in solutum dati nem, cum adhuc liberum sis creditoribus anteriorem habentibus hypothecam experiri adversus eum hypothecaria actione.Ve umtamen consueis
tudinario hujusce provinciae jure istud receptum est , ut illae immobilium rerum distractiones revocontur propter fraudis suspicionem,quae oritur ex discussionis eodem ipso anno sequutae vicinitate e solutiones autem , quae annum praecesserunt, non huic subjiciantur revocationi , si tempore illo nondum ventum erat ad judicium discussionis. Neque poterit credi ror,qui ante id tempus solutum in rebus immobilibus recepit,conveniri ad discuta
sonis judicium, nisi post factam discussionem adhuc supersint hypothecarii creditores anteriores , quibus bona debitoris non sufficiant. Isti quippe poterant adversus posteriores sibi creditores, qui ante discussionis annum in praediis ac immobilibus solutum acceperunt; actione regressus experiri, Iostquam omnes debitoris principalis facultates excultis fuerinto Circaaec legi potest Hi acynthus Bonifaeius rom. I. lib. I. Plaetiorum Senatus Provinciae, tit. 3 3. Porro inter immobilia recensentur constitutorum cet suum , seu pensonum capitalia. XIV. Inter creditores mere personales diligentia in petendo pari r ius praelationis super aliis creditoribus similiter personalibus , etiam tempore prioribus, juxta l. Pupidu3 24. D.quae in fravd .eredit. & l. Si non expedieris,
s. i. D. de bonis aut hor. jud. possidend. Statuendum ne alterim aut neolrgentia , aut cupiditas huic qui diligens fuerit noceat. Quod si utroque instante tibἡ
gratisicans tutor sisit, aequum es aut prius ean/em portionem mihi γεri , ain communicandum quod accepisti. Ipse verὶ debitor a creditorum uno , aliis creditoribus silentibus , live in judicio, sive extra judicium interpellatum potest tuta conscientia creditori huic satisfacere, etsi aliis posteriori. Sylvester verb. Restitutio 6. quaest. 8. Navarra cap. I7. num. 32. Lessius lib. 2- cap. I F. dub. 3. num. 39. Verumtamen non licet debitori qui omnibus sol vendo non est , sponte sua gratificari alicui creditori in praejudicium anteriorum , aut habentium potiorem hypothecam et & nisi ipsum juris , ve I facti ignorantia excuset, tenebitur de damno & expensis creditoris potius
jus habentis, qui potest etiam quod alteri in sui praejudicium solutum suerit judicio recuperare, scimus 12. f. Etsi praefatam, C.de jure deliber. Similiter non licet debitori non interpellato posteriorem personalem creditorem proprio motu praeferre aliis itidem personalibus creditoribus tempore prioribus , quanuis creditor qui recepit, possit sbi solutum retinere viamdiu , Iudice non compellitur. Non enim tenetur rei suae quam possi--e jacturam sponte subire, ut aliis prospiciato Ita post Molinam Lessius
749쪽
num. r. Fili uictus tract. s. num. 2oo. Barbosa de ossic.& potest .Episc. p. 3. alleg. 96. num. 8 i. his verbis: Qui rem habet sibi debitam , potestsλι neccato eam retinere, quanuis sint alii ereditores ipso anteriores. Resinundus Bonaldus
tract. I i. lech. 42. num. 2. aliique.
X v. Quin etiam in judiciis contradictoriis communiter judicari solet in favorem hypothecarii creditoris possidentis pignus quod habuit ,
debitore , contra caeteros anteriores creditores pariter hypothecarios e de
satis aperte favet lex Oui insulam I A. D. qui potior.in pign.hab.& lex unica. C. etiam ob chirogr. pecvn. pign. Ita tenent ex Iurisconsultis Gallicanis Mornacius in d .l. Qui insulam, Cujacius in comment. ad illam rubr. etiam ob chirogr. pecvn. pigia. &o.& probat testimonio Pauli JC. lib. a. sentent. tit. 13. non posse etiam ab anterioribus creditoribus inquietari ad refundendum pignus quod possidet, nisi ei omne debitum offerendo. Eadem docet Chopinus in consuet. Paris lib. 3. tit. 2. num. I 8.& tit. 3. num . . Est enim privilegium possessionis cum jure conjunctae , quae privalet anterioritati juris alieni; cum nemo teneatur alteri in sui praejudicium considere , adeo ut laudetur & praeseratur 1 lege de omnibus unanimiter Doctoribus creditor posterior qui fuerit in prosequendo jure suo diligentior. Multa Gallicana Senatusconsulta in hanc rem proseruntur 1 Chopino citato, & a Bonifacio rom. 2. Placitorum Curiarum Provinciae , lib. . tit. 3. cap. I. Et in universum non metuit Praetoris Edictum Qua in fraudem creditorumfacta sunt, is qui pecuniam recepit prius quὲm bona debitoris possessa , idest inter creditores distributa sint ; sibi enim diligenter prospexit: secus si bona j im possessa sint; tunc enim caeteris praeripere nemini licet, i. Qui autem f. sciendum 7. D. quae in fraud. creditor. XVI. Hic est communior & receptissimus fere ubique gentium ordo increditorum solutione servandus. Si quid tamen aliter alicubi Statuto, Edicto, vel probata consuetudine cautum sit, illud ibidem tenendum& servandum erit. Si obligationum aliae sint ex contractu , & aliae ex delicto, ut furto, usura , centent Medina & Salonius solvenda prilis esse debita ex delicto. Ex adverso Cajetanus & Navarra adstruunt prius solvenda
illa quae sunt ex contractu .Praestat tertia & communior sententia Aragonii, Banne Σ, Molinae, Lessii, Reginaldi, Bonacinae , nihil referre utrum ex his prius solvatur, nisi contingat superesse rem propriam unius creditorum, v. g. equum ejus , aut vas aliquod , vel commodatum , vel furto ablatum: aut accedat ex una parte privilegium hypothecae , aut auterioritas unius
750쪽
Te damno ex legitimo proprii jaris usu in alterum
os rard contingit, ut quis res suas pro suo jure curando aI: terius rebus indirecte noceat. Quaeritur an id liceat, de an ita agenti incumbat obligaxio alterius damnum reparandi Axi ma commune in Jure istud est : Qui suo iure uti r nemini Deis injuriam. Id vero supponit, jus in eo qui illo utitur absolutum , & ab alterius consensu independens, una cum bona fide , & conveniente moderati ne , quibus simul concurrentibus excluditur peccatum , & nulla est damni alieni reparandi obligatio. Inter sanctos veteris Ecclesiae Patres hoc ipsum luculenter docet admirandus ille S.Petrus Alexandriae Episcopus & Martyr in suo canone i 3. idque firmat pluribus ex Scriptura deductis exemplis. Idemque adstruitur isto Jurium Canonici simul & Civilis effato : Otii iure suo luitur nemini facit injuriam , cap. Cum Ecclesia Vulterana , de elect. & l. Injuriarum, S.I. D.de injur. dc l. r. f. Denique Marcellus ais,D.de aqua plu
II. Istius iuris permulta superioribus eapitibus exempla retuli, in quibus ex communi Doctorum sententia retuli , posse quem ex justa causa fraudare vectigal, licet exactor inde jacturam patiatur, etiam habens bonam fidem , cte nihil de vectigalis jactura dubitans. Item in creditore per suam diligentiam licite praeveniente anteriores sibi personales creditores.
Praeterea in reo criminis capitalis effringente carceris claustra cum gravi commentariensis periculo : & in eo qui aedes suas nulli obnoxias servituti, altius elevando lucem dc prospectum vicino eripit cum gravi ejus incommodo , & domus illius diminntione pretii. In su per in eo qui cunicnto ac fossa in agro suo facta vicini aquam in agrum suum derivat: neutrum enim de damno teneri declarat lex Proculus ait, D.de damno insecto. Ad haec se ait lex I. g. Denique Misrcellus ait, D. de aqua pluv.arcenda : Denique Mamcellus ait, cum eo qui in suo fodiens vicini fontem avertit, nihil poste agi, nec de dolo actione ; ct suuὸ non ribet habere, si non animo vicino nocendi, sed suum agrum meliorem faciendi id fecit. Atque ibid. f.Sed ct si vicinus, sic decernite
Sed ur si vicinus opus tollat, ct ablato eo aqua ad inferiarem agrum naturaliter perveniens noeeat, Labeo existimat aqua pluvia arcenda agi non posse : semper enim hanc es e servitutem inferiorum , ut nothra profluentem aquam excipiant. Similiter in eo qui exstructo muro, vel aggere suum munit praedium ab
incursu amnis, vel correntis : sic enim statuit lux In summa, g. Idem Labeo,