Georgii Agricolae De peste libri tres

51쪽

4s DE PEsTE dum longiore tempore qua tertium amigiimam quosdam secundo mense, quos

dam etiam tertio necat. postremo primu

. differt a reliquis duobus contagionis uehementia: illud enim citius contagione contaminat, oc longius ab aegrotis stan res, aliures quoque inanimataS, quales sunt lintea, culcitrae, stragula,puluini, u stes,ligna:etsi enim ipsae non putrescunt, 1amen putredinem contagiosam diu in se retinentataec uero duo genera tardius contagione inquinant, oc propius astam res uel assidentes, nec facile ullas res animatas. at primum Sc secundum disserunt a tertio,quod illa omnibus anni temporibus in homines invadant, hoc,si ipsum fames uni regioni uel pluribus comunis effecit, plerun* uere dc aest te sin eadem fames uel inopia potionis salubris, propria unius solius oppidi uel exercitus,etiam omnibus anni temporibus: quod illa duo gignat aer, hoc sicci mali .

52쪽

GEORGII AGRI,

I' Rino libro consderaciuimus quibus nominiabus appelletur pestilentia , qualis sit morbus, quibus de causis oriri so leat, quam his ipsis ita ria & multiplex sit, quibus notis causarualia ab alia secerni possit, quid uniuersis eius suis genetibus sit comune,quid sin gulis proprium, quo ipso unu ab alio dis ferat: hoc Secundo libro cosiderabimuscos quos potissimu aer pestilens suo ue neno inficiat, quos pestifer sua intemperie laedat, qui perniciosium succum ex prauis cibis uel corruptis potionibus assumptis colligat, quibus modis ab his malis nobis cauere possimus. Cum aute nullae causa est ciens sua ui quiccst efficere pos sit,nisi res quae feret, ad eam accipiedam parata sit: maxima pestis oriturae partem corpor quae aeris uim accipient, habiliatas tibi uendicatalla enim si materia ido-d neam

53쪽

neam nacta fuerit, eam multu laedit i no, Parin aut nihil omnino. quocirca aer, ut putridis exhalationibus inquinatus sit, nec omnes suo ueneno inficit: ut diutius calidus dic humidus existat, nec omnessea inteperie offendit: nec omnibus infe- .ctis aut offensis pernicie affert, cum Omnes eodem fluatur. quare otii causam cur ex pluribus, qui in eo de aere uersentur,

alii in peste incidant, alii, quod quotidie

feri videmus, omni periculo uacet, in aliqua rem exteriore reserunt, multu a uero aberrat. Verti cum pestis esticiens causa fuerit aer pestiles,hoc est putridis exhalationib. colaminatus, ad caloris istius pu-ttidi uim accipiendam modo cordis co . Pus aptius est,modo humores: illud quia de si incaleat aut incaluerit, humoreS u ro, qui in eius uentriculis cotinentur,crudi frigidi pituito si fuerint nondum putrescetes.cotra humores sunt aptiores, si ad Putrescendu fuerint idonei, cordis uero corpus nec incaleat nec incaluerit. inca

lescit uel a spiritib. cu quis in febrim uno die incidit, uel ab humoribus cu in putri diaincaluit cuper ipsum totu calor febrialis

54쪽

cenda fuit orta.cordis igit corpus ad putredine accipienda aptius est humores cu incaluit propter febrim uno die: cu uero propter putrida, minime. na ipsi tuno modo ad putrescendu accomodati sunt, sed iam putrescui. quare sebrim putrida pestilens putrida cosequitur. quonia aut uno die febris nascitur ex ardore solis, fiigore, ex lassitudine, ex uigilijs,ex ebria etate, ex glandulam inflamationibus, ex ira,ex furore,ex moerore,ex timore alii que animi cutis uehemetibus:& alias se hiis ad habituperducta no modo expu-

trida,sed etia ex uno die febri,otiti solet, miru no est uno die febri tunc correptu, cum pestilente aere spiritu ducit, mox in pestilente febrim ad habitu perducta in ridere,nec posse alteram ab altera distingui cum brcui oc illa conuertatur, & haec

interficiat.nec etiam mirum uideri debet

sic pestilentem ad habitu perductam ex uno die febri oriri, cum non pestilens ad habitu perducta ex uehementissima irare ex uigiliis, cum graui solicitudine coniunctis nasci possit: oc homines si alias

55쪽

unquam,hoc tempore timeant, ec deciata,cuius in discrime uocatur, soliciti sint. At putridus aeris calor tuc humores pu trefacit, & pestilente febrim putrida ac cendit,cu corpora uariis excremetis, per se ad putrescendu aptis,plena suerint: cusanguis redundauerit: cum uisceru ora ecuasia sic humoribus codensatis obstruuntur,ut illa humores ex se emittere,hsc eis per se dare uia nequeant: cum cruditates fuerint hoc est,cu cibus uel succus fuerit couersus 8c cococtus, sed no sicut oportet. Quoniam Uero excrementoru uaria sunt genera, ex eis quaeda ad putrescen du apta sunt, quaeda no sunt.bilis flaua re atra atin pituita aptae sunt. ut aut corpora redundent istis humoribus, in causa sunt partim cibi oc potioes mali succi: partim crebrae cruditates: partim Viscerum, quae eos gignunt, inteperies. ip rum aut re dundantia Graeci rix nominat,ut sanguinis multitudinc ταἡθMin qua incidunt corpora quado id, quod expirat, halitus simillimu o optimu fuerit,nec ramen ipsum propter inuisibilia cutis fora mina arctata ec astricta exhalare queuia muti

56쪽

LIBER IEcVNDVS 33 multitudo quidem sanguinis,ut etia sucis, ct lenti oc crasti condensati, uisceruuasaec ora obstruit.sed cibi potionisq; abundantia,at Finteperantia rei uenereae cruditates his faciunt, qui in otio uita deguta crudi aute humores si no poterut concoqui oc mutari in sanguine putrescui, ut Glsam caeteri cum in calidis corporis locis diutius manserint. Contra quoru corp-ra nem succis uitiosis, neq; sanguine ab undant,& quoru ora atm uasa uisceru noobstruutu succos eoru putridus aeris calor no putrefacit: sicuti nec eoru qui ciba

Potioneq; modicerastumiit, rebus uenereis moderate utuntur, riter se exercent.

Quod aut ad aetate attinet,pucri o adolescetes 5c iuuenes potissimu hac peste infici soler. pueri quide, quod quia omnes

ad unu multu cibumultamq; potione noordinatim adhibet, succi crudi quiddam

colligat.adolescetes uero, quod pleri , quia deteriore cy pueri uictus ratione si quutur, multitudine crudoru succorum gignat.at iuuenes quod multis, quia praue uiuut, bilis flava Qbeat, nonullis su cus cluduS.caeteri tam adolescetes quam 4 a 3 tuu

57쪽

iuuenes quod eis, quia recte uiuint, copiosus sanguis nascatur,si inuisibilib. cutis spiramentis angustatis occulto spiri tu non dimantur, in eam redundantiam, qua Graeci uocat incidunt. qua

de causa etia eis faciter putrida febris pestilens ingruit. uiri aute &senes si optimam uitae ratione sibi instituunt, minus quam caeteri pestilentia conflictatur: si no,ne tri a peste sunt tuti: quod utrim succu crudum colligat, illi praeterea non raro atra, hi melancholicum. Similiter uero contagione pestis in ea corpora invadit quae prauis succis uel sanguine redundat, uel obstructionibus laborant, uel in cruditates iam dictis de causis incidunt. corpori hus autem puris, quae cotrario modo se habent,nullam perniciem afferre potest. At si diuturnus aeris status calidus ochumidus causa pestis efficiens fuerit, is, quod ad natura hominum attinet,primo maxime noxius est corporibus calidis echumidis: quod cum similia similibus noceani,haec neutra qualitate statui resistat. deinde talis status aeris noxius est corpo

ribus calidis, sed siccitate di humiditate

58쪽

LIBER SE currDVs ' stemperatis atq; h umidis, sed calore gore teperatis: quod utracp altera qualitate statui non aduersentur, illa calore, haec humiditate: altera nec aduersa nec sim dia sint,aim ob id minus cp calida & humida offendatur.tu idem status corpora ca. Iida&sicca, ali frigida dc humida laedit: quod utraq; statui altera qualitate repu- Enent, altera no aduersentur. etenim illa siccitate eius humiditati resistunt, calore eius calori no resistunt: haec uero frigore status calori repugnant, humiditate eius humiditati no repugnant.ut enim similia similibus nocet, ita cotraria cotrariis r medio sunt.postea status iste offendit cor Pora calore,frigore, humiditate,siccitate teperata. nam ut nulla qualitate ei similia sunt, ita nulla cotraria. minus uero laedit, corpora sicca, sed calore & frigore tem .perata:atq; frigida, sed humiditate & si citate teperata. etenim utracp altera qua litate statui resistunt illa siccitate,haec fri gore:altera nec similia nec cotraria sunt. postremo idem status tantu abest ut frigidis θc siccis corporib. obsit, ut eis multa etia prosit. nam ipsa ab excessu uindicas

59쪽

DE PEsTE temperamentu ducit. Quod uero adl aetate pertinet,hic status pueros ct adolescentes maxime laedit, quod eis sit calidaec humidu temperamentu: UirΟS minus, quod, quia calidu oc siccu,altera qualit te, nempe siccitate humiditati resistant: senibus, quod eis temperamentu frigiduec siccu existat, remedio est. hinc Plinius scriptu reliquit: senes minime sentire postilentia.nam scriptores qui primi illa de senibus sententia tulerui, hanc altera postem,no prima, quae etiam senibus affert necem, intellexerunt quant Hippocra tes eos, qui annos sexaginta haberet,leui de causa erysipclate peiore, cuius lisc si cuda pestis effectrix est,iaborasse scribit. Calidum aut oc humida temperamentupropter talem coeli statu ad intemperie 2 elapsum gignit humores, quos langui

ne mistum nominamus calidum &siccis,hilem flauam & atram frigidum oc humidum, pituitam, qui humores redundanistes externo coeli calore putrescunt,re pestilente febrim putridam creant. Si uero

. fames uel aqua putrida pestis effectrix fuerit, nemo qui uescitur iis rebus, quae mali

60쪽

LIBER s EcvNDVs anali succi sunt, aut aquas putridas bibit, ab ea tutus esse potest: sanguis enim uel Optimus se couertit in pessimum De his etiam satis: nuc dicam de modis, quibus nobis a cuius generis peste cauere pocsimus,rursus ab ea, qus ex aere pestilente nascitur, orsus: quam totam philosephi, artis magicae no impctiti,demonibus hominum speciem gerentibus, qui ea ciues inficiebant, per populu lapidatione submotis,ab urbibus,ut Graeci perhibent, uerterunt: dc quidem Pythagoras a Thurio 8c Metaponto: Apollonius Tyaneus ab Epheso. quod ut fictum & comentiatium esse uideatur, sacris certe literis proditum est, angelum peste septuagintaemilia Israelitarum interemisse.eandem item pestem totam, ut etia quodvis aliud malum quod nasceretur uel serperet in v he,ueteres uiri uerae religionis ignati erapiarui uictimis,& de his aliqui etiam hi manis , quas medicinales, quod pesti re medio putarent esse, nominauerunt: eas uero facerdotes Neptuno sacra facietes solenni hac precatione, piacula pro nota his fiunto, uti, e promontoriis aut pram