De ideis mentis humanae auctore Andrea Spagnio e Societate Jesu Florentino

11쪽

IMPRIMATUR,

Si videbitur Reverendissimo Patri Saeri Palatii Apostolici Magistro . Dominisus 'ordanus Archiepi pus Neomedi.

REverendissimo Patri Saeri Palatii Apostolici Magistro satisfacturus legi uti studiose, sic etiam libenter dissertationem de Ideis humana mentis a R. P. Andrea Spagnio conscriptam . In ea a tem nihil me testor deprehendisse, quod Chrmianae Ortodoxaeque Religionis decretis, rectaeque morum institutioni minus esse Consonum videretur , imo cum non parum utilitatis sit aIlatura vel ideas humanae mentis examinantibus ', vel modum , quo in nobis fiunt investigantibus , dignam esse censeo , ut quam Primum in lucem prodeat . Dabam Romae ex Nonasterio S. Mariae Novae die prima Ninvembris Bin. 177 I. D. Angelus Mancini olivetanus Sacra Geologia Lector. OBsequens mandatis Rmi P. Magistri S.P.A. diligens examen institui novi operis R. P. Andreae Spagnii S. I. de Heir humana mentis, in quo cum omnia mihi utpote docte subtiliter& erudite pertractata placuerint, illud maxime pergratum accidit , quod accuratis demonstrationibus expugnatam invenerim non Blum opinionem de Materia cognoscente , sed eam etiam , quae incertum nobis vellet, an possit cognoscere . Quare cum ex hac parte egregium opus Religioni & bonis moribus faveat, & ex integro Philo phis utile & jucundum suturum sit , typis dignum

censeo.

Romae apud SS. Vincentium & Anastasium in Trivio die I. No

12쪽

ORDO OPERIS

PARS I. DE de iii ibus, o variis appellationibus ae disi nibus idea

ART. II. De conceptu , pereeptione , ct conscientia. ART, III.m appreceptione, verbo mentis, intellectione , ct aeremtisse . IS SECTIO III. De divisiora idearum secundum naturam. I 8ΑRT. I. De communi dis one id arum secundum σsarum natu ram. ibid.ART. II. De divi ne idearum secundum naturam,propria Malebran

ART. II. De ideis factitiis . ART. III. De Heis innatis ct neutris. SECTIO U. De divisione idearum secundum objecta. ART. I. De raris plicitas ct compositis. ART. II. De Heis particularibus o universalibus: realibus θ rationalibus: absolutis ct relativis: prima ct secunda intentionis, SEcTro VI. De disi ne idearum secundum ipsarum perfectiones, ct oppositas imperfectiones. - ART. I. De idea elara ct disincta , obscura di confusa. 4 OART. II. De idea completa , adaquata , ct comprehensis, ct oppostris imperscinnitas. 3o

PARS II.

Propositiones eirea naturam idcarum . S

13쪽

θ etiam qua inter se opposita sisnt, possunt eodem tempore in Reidem anima eo modo, qui est supra nostrum captum. 4sART. I. De ad emantibus propositioni. ibid.ART. II. Argumenta pro singulis propositionis partibus. s. . ART. III. Argumenta contra opinionem, quae ideas dicis esse modi

cationes materia .

BRT. l. De a regantibus propositioni. inlcl. HRT. II. Argumenta generalia pro propositione . 83RET. III. Ardumenta contra Malebranebdum , prout doera eo ora a nobis cognosci in ideir Dei .

BRT. IV. Argumenta contra Malebrauebium, prout dicis omnia nos videre in Deo .

ART. V. Obiectiones pro Lfinctione idearum a perceptionibur. IO ART. VI. Obiectiores pro pereeptione obiector. quorumvis in Deo. IosART. VII. Objectiones ex S. Augusino pro perceptione objectorum is

Deo. Ios

Propositiones eirca originem idearum. II 3PROPosITIO I. Nulla idea si neque in sensibus . neque a sensibus, ne que ab ullis rebus sensibilibus tamquam a eausa seleuri, vel materiali: sed quaevis sit esseienter ab ipsa anima : θ ne dubitari quidem jure potes, materiam generaliter sumptam nullas ideas psisesbi scare. ibid.ART. I. De iis, qui in sensibus feri ideas dirimur. ibid.RRT. II. De iis, qui a sensibus fieri ideas dixerunt. IIS

14쪽

xi ART.VIII. Argumen a Gntra illos, qui idear dieant fieri a rebar sensibilibus. Is IRRT. lX. Argumenta contra illos, qui dubitant, an idea fieri pose m a materia . i ς χART. X. Argumenta Cartesii, ct Euleri cori Jbilitatem vis cognoscendi in mareris Uenduatur ine acta. Is 6 ΛRE XI. Objactiones pro pet ilitate vis cognoscendi io materiari s 8PROPosITIO II. Malia idea non habentur usi praviis immediare ansa fui existentiam quibusdam determinoris immulationibus in organissensoriιr, lirique usique ad cerebrum propagatis , quin tamen nis rimus modum, quo habitis bis impressionibus habeantur Hra . 164ΑRT. I. Argumesta pro prima propositionis parte. ibid.ART. II. Argumenta pro secunda proposisionis parte. I 6sART.III. Olectiones contra secundam par*m . I73ART.IU. ArgumeWa pro tertia propesitionis p rte . I 7 PROPOsITIO II1. Multa tisa , qua ad sui existentiam requirunt pra-

ART I. Areumentum a visione objectorum in naturali situ . I 8 sRRT. II. Ar umentum ex vis o objecti unius eoi per ambos oeulis

ART.III. Alia pro propositione argumenta . Is 3 PROSOsIPIO Iv. Idea intervalli objectum inter est oculum, qua habetur pravia ejusdem impressone fac a is oeulo, δε repraesentat intervallum , quale es in re , vel parum iab illo abistus, quam di-

eam ideam disiactam diuantia, ea determinatur a tribas dumtaxa/calses . Alteria es, certa forma , in quam oculus ad nutum annma o composiι , aisera, cerra impressiones , qua asirgulis of m partibus varia sunt in oeulo e tertia tandem a quadam consuem sine, qua ea iisa potius , quam alia sub talisur circum utili excitatur. Sin autem idea i Ea non repraesentat dissecti intervaLlum , quam dicam ideam confusam diuantia, hac habetur per aliaretiam causas, qua cum pradictis concurrunt, cujusmodi μου ma-Jor vel minor luminis intensio : interpositio plurium vel pauciorum vel Eorum objectorum in re seulunc is objectum, de cujus dissan-ria es idea confusa : magnitudo imaginis in oculo esscta: ct major tandem veI minor remotio objectorum is limitibus, qui conveniunt

15쪽

id a difantiarum di incta , quando agitur de Uimatione di vita

illorum inter se I riRRT. I. Aromota pro prima propositionis parte . . ISTART. II. Argumenta pro secunda propositionis parte . a OART. III. Corollaria ad secantim partem propositionis spectantia. ao PROPost Tio V. Idea magnitudinis objecti, qua babetur per oculum

directe illi oppositum, ni istra limites, quibus disautia disincte

apprehenditur, determinatur ab ipsa disantia, di magnitudine imm. ginis in oculo facta , quatenus anima magnitudinem imaginis mul-ιiplicat per ipsius di utiam ab obiecto , Me auget in ratione d santia : atque hoc modo Me idea semper es eadem, utcumque variata disantia . Extra limites autem disantia d mm , quando obiectum oblique proponitur oeulo , determinatur ab imagine, . a disantia confusa , adeoque ab omnibus cavis ideam disantia confusam determinantibus, dr quibus supra dictum es, re a quadam particulari confluetudine admodum υaria pro drvergis objectis, quarum alia Dra aliis magis familiaris . ao ART. I Argumenta pro propstione. zO ART. II. Corollaria. a I PROPOSITIO VI. Multa idea, ct illa in particulari, quam babemus

de Des, non requirunt, ut immediate ante sui exsentiam adsit ulla Geterminata immutatio in organis sensoriis, nee ut sin velut imm

ART. l. De adversantibus propositioni abid. ART. II. Argumenta pro propiatione . a a PROPOSITIO VII. Idea qua non requirunt, ut immediate ante fui exi- sentiam ad i ulla immutatio in organis sensoriis, requimur tamen,

ut aliqua saltem aliquando pracesserit: e ut brevius dicitur, idea qua non sunt immediate per sensus, fullo per sensus mediate, erin bis numeranda es etiam idea, quam habemus ae Deo . a 28 ART. I. Argumenta pro omnibus genrealiter ideis, de quibus es proporatio. a asART. II. Argumenta pro ideis entis, subjecti, modi, iniversalium, o existentia . a 3ΣART. III. Argumenta pro ideis mentis, di quarumdam egitatisvum , durationis, temporis, extensionis infinita, aliorumque . a 3 SART. IV. Argumenta pro idea Dei . a 39ART. M. Dissiliam by Corale

16쪽

ART. v. Objectiones e tra ideam Dei factas a nobis ex infinito,

quod ipsa repraesentat. - a sART. VI. Objectiones contra ideam Dei factam a nobis ex unisum late , quam habes is omnium mente . a s L

AERT. II. De Onesio tu Hianter adversante proposisioni. as xART. III. De aliis recentioribus adversariis propositionis. a6 7 ART. IV. Argumen a contra idos innatas quascumqua a 74 ART. V. Argumen a contra prima principia innato. a 77RRT. VI. Armmenta contra ideam innatam Dei. 28 3- ART. VII. Objecti ei generales pro ideo innatis . a 3ERT. VIII. Objectione par iculares pro quibusdam iacis. innatis. 2ARτ. α flectiora pro idua innata Dei. . ' as.

i De perfectionibus is imperfectionibus idearum propositiouer . 3Oo PROPOSITIO I. rastus plerumque, quod mentem studiis non excuit, habet de rebus ideas dumtaxat claras: ct etiam qui docti.sunt. δε- Ium claram ideam habent de multis universalibus, effrequenti sermone usurpatis: ct de multis, quasensibus externis, ct intimo sensu experiuntur . ibid. PROPosisIo II. Doctissimi qui vie dis matris, de quibin certi fune vetratiocinio, vel experientia sensuum, non habent idem claras . 3 ΣPROPosITIO III. Id ea obiecti tinio ersalis tune disincta erit, quando im. cludat prurietates objecti, ita illi essentiales, ut sui quarto modo propria : μηβsa vero es, si mel proprietates solum aestidentales objecti includat, vel eas , qua et M sentiales, non tamen sunt . . quarto modo propria: Idea autem objecta singularis distincta es, quando includit eas ex proprietatibus indiυidualibus, qua satis saltem sunt ad Illius individualionem cognoscendam : secus vrro confusa es, gos

17쪽

xiv PRoposITIO Iv. Omares bomines earatu ideis adaquatis intMa flavamriae usicumque eo oris, ct spiritus, ct suamet etiam anima, ct

aliarum rerum multarum. . s 8

ART. I. Argumenta pro prima ct secunda propositionirparte . ibid.ART. II. Argumentapro tertia propositionis parte . ri IsART.III. Argumenta pro ultima propositioni parte. 3a PROPOsITIO V. SupianIta cognoFons aus cogitans non solum non es id a subsantia intima anima nos , sed ad illam ne pertineo quidem essentialiter. et ΑRT. I. De asiersantibus propositioui. , - a 8 ART. H. Argumenta pro propositione. - ' - 33IART. III. Objecti as adme inriorum . 339

PARS

. lj v 34s De aliquibus causis impersectionis aro raram Mearum. POPosITI . Imprefectio tum nostri orem r. ru suum ' ' rum : omissio debita applieationis. θ sensuum , ct inpel erus r sa vocer, quibus esuescimus, antequam philosophemur , in eauissa sunt, eur ingens in nobis fit numerus id rum, qua nee clara nec disincta sunt, non solum δε rebus superioris ordinis, ac nos sumias, sed etiam inferioris. ibid.ΑRT. I. Areumenta pro prima propositionis parte . ibid.ART. II Argumenta pro reliquis propositioris partibas. 3 9 PARS VII. De modis perficiendF, ct aequirendi ideas dependeκIes ason us . 3s 2 PROPOsITIo I. Massi perficiendi ideas dependentes a viseu sunt oculiaris , Telescopia, Microsiopia, Earometrum Torricesilauum , Ba-rometrum A clepianum , ct Ther metrum ' in ibid. PROPOsITIO II. Alii modi perficiendi vel aequirendi alias ideas depeπ- ῶmei a sensibus sunt alia arti-iosa machinamenta , o fretveni

orumdem exercitium . , Ibid.

18쪽

P posITIO T. Mathodo aequiruntur, o communicautur iisa rerum t . adaquara . . ibid.ΑRT. I. De mettidia inveniori r M adaquatas. ibid.ART. II. De particulari metiado inveniendi ideas adaequatas In robus . pH u. I . 36Σa ART.I II. De metiado eammunieania adiis ideas ad quatar. 36S PROPOSITIO II. I assectantes ad di plinas etiam sevo irarer non fune communicanda per sermonem barbarum, neque scatentem conceptis verbis Scriptorum diversarum linguarum, neque sperbolicum,

neque figuris dissinctum oratorum propriis: sed per illum, qui omnatus dici possit, quatenus non sit vulgaris. 3 7 ART I. De prima propositionis parte . ibid.ART. II. De reliquispropositionis partibus. 3 7sAPPENDIX. De quibusdam infrumentia ad perfectionem , ct aequissionem id a

SECTI o Ι. De Ocularibus, Telescopiis , ct Micros piis . ibid.ART. I. De Ocularibus . ibid.RRT. II. De Telescopiis ae primo is Inventore . 384ART. III. De I Ielescopio Galilaeano . IsoART. IUL De Telescopis Astronomico. 3s ART. v. De Tri copio Terre i . 398 ART. VI. De Telescopis Gregoriano , Mogtoniano, ct aliis - 4o ART. VII Microscopis inventione . ART. VIII De MDros is simplici. 4OoART. IX De Meroscopiis compositis. 4 II ART. X. De novis ideis aequisitis per Telescopia . 4i s

20쪽

IDEARUM HUMANAE MENTIS

AUCTORE

PARS PRIMA

De Definitionibus & variis appellationibusae divisionibus idearum.

De definitionibus

Do id a definitiona quam sequor . DEAM appello id, quod in anima hominis est, dum aliquid eognoscit, sed nihil affirmat vel negat . Aliqui solent dicere ideam esse id, quod in mente hominis est, dum aliquid cogitat. Sed non placuit includere in hujusmodi definitione has

Voces mens & cogitare, quae minus universales sunt, & minus clarae , quam sint illae animae & cognitionis. Etenim etsi fiat plerumque usus promiscuus horum nominum, anima, animus, mens,

intellectus, & ratio ; nihilominus singula habent propriam significationem, quam Authores, ubi opus est sequuntur, &est hujusmodi. Anima significat substantiam, quae potest cognoscere . Animus , substantiam, quae potest cogitare. Hinc Iuvenalis dixit 1 , brutis

. . . Indulsit eommunis e direr illis Tantum animas , nobis animum quoque .

Et Macrobius ca) Animus proprie mens es, quam diviniorem animanrmo dubitavia : Mens significat eam animi facultatem , per quam cogitat de rebus etiam non sensibilibus, ut cum rerum proprieta-Α te ci) Juv. saty. I s. v. i 4. 2 Macr. in somn scip. lib. I. Diqiti ses by Corale