장음표시 사용
21쪽
xii Au THORIS INTENTIO. . a principio, per dies reddere in plura elementa, & alia mista, & ita distinguere, & perficere, ut narratur ; solum dico indefinite, quod unum non suffecisset, nec solum quatuor esse, si ponamus elementa formata, inter se distincta hujus mundi esse aliqua magna corpora simplicia, quae, cum similes habeant partes, non dividuntur in alias species. Nec mirum videatur si ita elementi nomine Vocem, quae coelum, & sydera componunt, cum hoc etiam modo S. D. Chus omus in I. cap. Genes homil. 3. dicat: Moyses docuit nos de coelo, & terra, quae plura in se continent elementa. Et homil. 4. de firmamenti formatione, aquarumque dissone dicit: Solum jubet, & accedit aliud elementorum, &aliud decedit. Et homilia 6. de Sole disserens, ait: Vides sapientiam opificis Τ Dixit solum,
S productum est hoc admirabile elementum, Solem dico . Et saepius id repetens concludit, quod scriptura docet nos post tertium diem hoc elementum esse conditum. Et postquam de Stellis locutus est, infert. Itaque elementa quaeque in suos terminos manent, & nunquam suam mensuram transgrediuntur; sed dispositionem, & ordinem Domini custodiunt, suum opus facientes. Mundi igitur elementa, ex his
principiis plur3 esse, quam quatuor deduco , t quia
22쪽
AUT HORIS INTENTIO. xiij quia certe a Deo distincta sunt, non modo haec inferiora, terra, aqua, aer, & ignis ; sed etiam astra singula inter se, & stellarum aether fluidus , qui coelum planetarium replet. Interim autem cum diversi diversa dicant
de materia prima; quidam Volunt unam in omnibus esse ; alii duas ; alteram quidem coelestem , quae sormas habeat inamisibiles; alteram sublunarem, quae transmutationi subjecta est; & alii multiplicant in coelis materiam; quod coeli diversimode formam inamisibilem habeant; quidam etiam a coelis omnem tollunt materiam : mox alii materiam ipsam existentia donant; alii privant. Quidam in ipsa formam corporeitatis agnoscunt; quidam vero quantitatis dimensiones interminabiles; & quidam nihil ex his . Quid plura Ut quis impie dixit eam Deum esse; & alius locum ; si quoque alii
dicant nihil omnino esse t Certe Gheus in m teor. Aristot. lib. I. text.4. quaest.2. dicit a Deo. tres esse materias creatas, coelum , aquam , &terram; & quod terra elementaris Vera, &physica est materia prima sublunarium, non illa ratio metaphysica, quam sibi fingunt Peripatetici quamplures, ibid. text. 45. Ego sacris inhaerens Literis, sicut 1upra, non agnosco in mundo sola quatuor elementa, sed
23쪽
xiv A υ Τ ΗΟRI S INΤENTIO. illis paria, & similia, multoque majora, coelum, firmamentum, aquam coelestem,sydera, solem,
lunam, & alios planetas, & si quid hujusmodi a Deo fuit creatum, distinctum , & formis homogeneis ornatum; quia revera haec distincte creata sunt in mundo, & ipsum componunt: ita nunc definio, quod ex facris Literis bene arguitur materia prima omnino informis in rebus mundi corporeis, propter mutabilitatem earum, quam Deus nobis ostendit. Cum enim Deus Onia simul creaverit initio su creationis, ut dicitur Dei. I 8. inde autem per sex dies voluerit continuare sitam creationem ex materia invisa, ut dicitur Sap. II. I 8. satis aperte demonstrat, in rebus corporeis esse mutabilitatem, tum accidentalem, tum substantialem; nam cum compendio quodam dicatur: In principio creavit Deus coelum, & terram; & quod terra erat inanis, & vacua, & quod tenebraeerant super faciem abyssi ; ex his bene intelligimus mutationem accidentalem, cum dixit: IFiat lux; si lucem intelligamus qualitatem inditam igni, vel aetheri fluido prius creato sine luce ; ita cum a principio inchoari tempus, &fieri motus perhibetur, ut decurrerent dies, ac noctes : accidentalis est rerum immutatio per
tempus , di motum ; & cum divisionibus dari
24쪽
AUT HORIS INTENTIO. XVIocum aquis, detegi terram , & siccam fieri, poni sydera in firmamento coeli, & hujusmodi affirmetur; per locum haec perfici, & mutari accidentaliter intelliguntur; & s1c de similibus. Inde autem cum dicatur : Fiat firmamentum; fiant luminaria, & facta sunt hujusmodi ex illa
materia, quae prius dicta fuit uno vocabulo coelum; sicuti etiam cum dicatur: Germinet terra herbam virentem; producant aquae reptile animae viventis,& volatile super terram; producat terra animam viventem in genere suo; formavit igitur Dominus Deus hominem de limo terrae, & similia; substantialis rerum immutatio deprehenditur. Sed mutatio substantialis in generationibus sublunarium infert materiam primam per naturale rationis lumen , ergo, cum Deus ex beneplacito , in rebus omnibus nobis ostendat mutabilitatem substantia- .lem persectivam rerum, tum coelestium, tum sublunarium ; multo certius in ipsis materiam primam concreatam demonstrat; & simul, quid natura possit exigere, & exhibere in rerum vicissitudine. Ρropterea non abs re fuit dictum a Moyse, Genes. Σ. 4. Istae sunt generationes coeli, & terrae , quando creata sunt, in die , quo fecit Dominus Deus coelum , & terram . Et vide accuratum dicendi modum ;
25쪽
xvj AUT HORIS INTENTIO. quia quando ex nihilo Deus operatur, dicitur creare; quando autem sequitur creationem suam ex rebus prius creatis perficiendo, dicitur facere; & res ipsae fieri dicuntur; quod est modus quidam magis similis generationi-hus naturalibus, in quibus ex aliquo fit aliquid. Utque doceret creationis eXemplo, naturam, quae per dispositiones praevias ad generationes procedit; praemittit mutationes accidentales mutationibus substantialibus; non quia Deus hoc habeat necesse; sed quia ita fieri voluit, &ut naturae exigentiam ostenderet, & ut intrinsecam corporum mutabilitatem, & deficientiam monstraret; & ita Gentilium errores confunderet, qui pro diis ista tenebant. Porro, quia in rerum substantiali mutabilitate deprehenditur materia prima: haec meta- physice debet concipi, sicut genus commune, inter corpora convenientia in ipso; & forma, sicut species contrahens ipsi im genus, ut unum
corpus sit ab alio diversum, & differens Physice autem considerandum est, quod dicit Augustinara lib. I 2. Conses. cap. 5. T. & deinceps alibi. Quia, qui cogitant aliquid, aliqua specie , quamvis horribili, & turpi formatum ,
ut propterea Vocent informe, non cogitant
materiam primam, sed aliquid aliud; & ita, qui
26쪽
AUT HORIs INΤENT Io. xvij qui cogitant illam cum existentia, vel cum
quantitate, vel cum forma generica corporeitatis, vel cum aliquo esse, & essentia certa, materiam primam non cogitant; unde inquit: Mutabilitas enim rerum mutabilium capax ipsa est formarum omnium , in quas mutantur res
mutabiles. Et haec quid est i Si dici potest ;nihil aliquid est, & non est; hoc eam dicerem . Et ad Deum loquens, inquit: Tu eras, & aliud nihil, unde fecisti coelum, & terram : duo quaedam , unum prope te, alterum prope nihil ;unum, quo superius tu esses; alterum,quo inferius nihil esset. Et eas. Is . ait: Uerum est informitatem , quae prope nihil est, vices temporum habere non posse. Uerum est, omne, quod ex informi formatur, prius esse informe, deinde formatum. Et hinc deducit a Deo Creatum mundum ex informi materia, quae prius natura, & origine intelligitur esse , quam forma, sicut in voce prius intelligitur sonus, quam vox. Quare lib. I. de generat. ad literam cap. Is . ait : Non quia informis materia formatis rebus tempore prior est, cum sit utrumque simul concreatum , & unde factum est, &α quod factum est. Sed quia illud, unde fit aliquid, & si non tempore, tamen quadam origine prius est , quia etiam, clina dicimus b 3 mλtz-
27쪽
xviij Au THORIs INTENTIO. materiam, & formam, utrumque simul esse intelligimus, nec utrumque simul possiimus enunciare. Sed cum ibid. lib. s. cap. s. dicat :Non itaque temporali, sed causali ordine prius facta est informis, formabilisque materies &spiritualis , & corporalis , de qua fieret, quod faciendum esset. Considerandum est, quid pro1pirituali materia intelligat: nam tutius tenemus spiritus carere materia, quamvis in se, &de se non habeant omnimodam immutabilita tem . Et ille hoc ipsum confirmat lib. 11. Confessionum, pro spirituali creatura, & invisibili
ponens spiritualem materiam. Et c . I9. ait de illa: Verum est nulla tempora perpeti, quod ita cohaeret formae incommutabili, ut quamvis sit mutabile non mutetur . Et dicendum videtur, quod aequi Voce creatura spiritualis dicatur habere materiam primam ; quia scilicet non est purus actus, sed comparata ad Deum, est quid materiale , idest compositum ex potentia, & actu, ex esse, & essentia, ex natura, & supposito, & hujusmodi, quod est in genere metaphysico esse compositum ex materia , & forma, non tamen in genere physico . Sed ubi vera est materia prima, hoc habet, ut omnino a Deo possit mutari de una specie in aliam, & sic de materia coelesti fieri stellas, de aqua
28쪽
aqua fieri pisces, & aves , de terra bestias, &hominem ; & ita si faceret sua potentia Deus
de terra aquam: unus vero Angelus non potest
mutari in alium Angelum, quia ejus essentia indivisibiliter contrahitur ab ipsa existentia, &constituitur tota species in uno individuo, ut docet S. Thomas art.4. sed corpora sunt divisibilia, & forma divisibiliter contrahit speciem, ita ut una pars corporis habeat materiam signatam diversam ab alia parte ejusdem. Et propterea mutabilitas corporum non est tota potentia passiva in uno individuo, ita ut in ipse sit tota materia prima, & non in aliis. At sicut natura non potest immutare totam speciem cujusvis corporis in aliam speciem, putatotum elementum in aliud; aut totam humanitatem in aliud ; ita observans legem a Deo traditam sibi mutat aliqua individua, per substantialem generationem, adveniente nova forma substantiali, quae actuat totum,quod dispositive Prius concurrit ad semen alendum, ita ut sine 'ulla implicantia, talis actus substantialis, ubi est vera, & persecta generatio, immediate di-
manet a materia , formaliter in se transferens, quae reperit in materia signata, si materia signata habeat formas subordinatas novae formae; ut ad formam hominis sunt esse corporeum, Vi-
29쪽
xx AUT HORIS INTENTIO.vens, & sensitivum; sicut gradus inferior continet in se formaliter gradus superiorus, & illos non destruit, sed maxime perficit. Et ex his Patet materiae primae positio . Ex quibus primo infertur, omnia mundi corpora esse de se substantialiter mutabilia, si detur agens ita potens, ut illa possit immutare. Tum quia in creatione sic mutata dicuntur, ut de coelo primitus creato fieret firmamentum, sol, luna, & stellae : & de terra, & aqua initio creata, fierent plantae , pisces , aves, & bestiae campi, & homo Vir, atque mulier. Tum quia in fine mundi mutanda perhibentur, dicente Apostolo ad Hebr. I. II. ex Val. I o I. 27. Ipsis coeli in peribunt, tu autem permanes, & Omnes sicut vestimentum veterascent ; & sicut
opertorium mutabis eos, & mutabuntur . Et Petro χ. cap. 3. quod coeli ardentes solventur,& elementa ignis ardore tabescent. Novos vero coelos, & noVam terram secundum promissa ipsius expectamus. De hac renovatione loquens Isaias Propheta cap. Io. inquit: Et erit
lux lunae , sicut lux solis, & lux solis. erit septempliciter sicut lux septem dierum . Quae renovatio , & perfectio non modo accidentalis videtur, sed etiam substantialis, sine substantiae prioris corruptione , quia tendit ad persectum, valde
30쪽
AUT HORIs INTENTIO. xxj valde differens a naturali statu,sicut etiam corpora hominum glorificata, ut de mortalibus fiant immortalia, non corrumpuntur, sed maxime perficiuntur in suo naturali esse . Secundo infertur, quod ista mutabilitas
nihil destruit ex iis corporibus simplicibus, quae fecit a principio Deus, sed solum in fine mundi mista dissolventur, & per generalem
resurrectionem soli homines restaurabuntur. Quod maxime congruit Scripturis, nam dicitur Eccles 3.14. Didici, quod omnia opera , quae fecit Deus,perseverent in perpetuum: non possiimus eis quicquam addere, nec auferre , quae fecit Deus, ut timeatur : quod faetum est , ipsum permanet, quae futura sunt, jam fuerunt p& Deus instaurat, quod abjit. Ex quibus intelligo , quod in ipso mundi fine Dei virtute redintegrandi sunt coeli, & elementa multo melius, quam fuerint a principio; & homo ipse ad innocentiam magis gloriosam, quam fuerit in primo statu naturae incorruptae, quia nimiru haec omnia, per hominum peccata in deterius mutata, per Dei virtutem, in melius commutabuntur ; unde August. in IV. de Deles dogmatibus cap. o. inquit: Elementa, idest coelum , ct terram, non credamus abolenda per ignem, sed in melius commutanda: figuram quoquc