장음표시 사용
31쪽
que principia tuetur & communit. Patet 3. cur dicatur accuratissima certissimaque certitudine
objecti ; omnia quippe a principiis summis repetit, & in rebus maxime universalibus occupatar, quibus maxima certitudo con Venit, ratione probationis eminentis , non demonstrationis evidentis , qualis Mathesi convenit. Patet 4. cur apta sit ad docendum, non quidem methodi praescriptione , quae Logicae partus est , sed
apta rerum subminiltratione , causarum primarum investigatione , & terminorum dilucida ex. positione. Patet 1. cur dicatur omnia nosse , nempe potestative , quia prima tradit principia, in quibus caetera virtute continentur ; deinde confuse & communiter, quia considerat ens Vniversim , & communia illius attributa, & ita attingit omnia , prout rationem entis induunt. Denique aliquatenus distincte , non rationem cujusque entis investigando, sed rerum omnium quidditates secundum rationes generales cognoscendo , gradus entis seriatim ordinando , Meosdem distributos particulari cuique scientiae applicando. Hinc pronunciatum , Metaphysicae
est res proponere. Patet cur inter omnes scientias dicatur maxime appeti. Cum enim certitudinem summam habeat, circa entia nobilissima di universalissima versetur , sitisque principiis caeteras distiplinas fulciat, utique ab nomine qui scire pervelit , non potest non maxime appeti. Finis externus seu usus Metaphysicae multiplex est : vagatur enim per omnes disciplinas communitate principiorum & objechi amplitu
dine. Nulla siquidem disciplina est , quae non
32쪽
- ΕΤ PROPRIE T. METAP Η. I3 agat de quadam parte entis, hoc est, de hoc vel illo ente : at hoc vel illud ens cognosci non potest, nisi cum quadam dependentia cognitione entis. Sic non potest cognosci homo distin- , nisi cognito animali: nec animal cognosci, nisi cognito corpore: nec corpus perfecte percipi,
nisi quid sit substantia, quid ens , intelligatur. Ne ipsa quidem Theologia sine Metaphysicae subsidio stare potest. Nam vi mysteriorum fidei
existentiam non demonstret , certe possibilitatem astruit. Deinde terminorum plurimorum
notiones ipsi sufficit, puta essentiae, substantiae , personalitatis , &c. principiorum quae haeretici fingunt, falsitatem delebit ; quae vera sunt, Muitiose detorquent, nude &sncere explicat. Ut merito dixerit olim vir eruditus : Tum demum
fore quietiu beatas Ecclesias , si aut Philosophi boni Theo a dent operam, aut Theologi philosophentur piὸ - . VI. ΑsSERTIO.. Metaphysica per omnes causas , sed potissimiim per causam formalem de monthrat. Probatur inductione. Nam per causam efficientem dc finalem demonstrat ; agit enim de primo ente quod est primum principium rerum omnium, dc de intelligentiis quae inferiora regunt. Utitur etiam causa exemplari, quae ex se abstrahit a materia; item & materiali, li-cEt ad Physicam hoc genus demonstrationis pertineat : sic probat accidentia angelica esse im- materialia ex subjecto cui insunt ; item illa accidentia non creari probat, quia a subjecto suo& in productione & in conservatione pendent. Deinde potentiam passivam considerat , & per eam plura demonstrat. Sed per causam sotma-
33쪽
De ente in communi , Husique principiis
AE c pars Met physicae universali
simas entis notiones, prout ab ente corporeo & incorporeo aliqua
tenus abstrahit , considerat , ejus principia Sc affectiones iuxta & dia visiones fusius prosequitur. Duabus omnino dita putationibus constabit. Prima erit de elate , allius principiis x affetrionibus. Secunda de si ciebus eatis.
34쪽
II. OBsERvATro. Entis stricta definitio dari non potest, quia cum universalissimum sit, genus supra se habere non potest, nec juxta se aequale agnoscere , nec genus ipsum esse nisi analogum : quare ad summum describi potest. I. AssERTIO. Ens describitur , id quod non , repugnat existere, seu quod opponitur nihilo,
aut quod non est nihil. Λ quibusdam per ordinem ad intellectum , id quod omnium primo
cognoscitur, quatenus dum circa rerum cognitionem mens nostra Versatur , sub entis not1one
saltem confuse percipit ue haec quippe indoles
mentis nostrae, ut cognitionem suam a communissimis notionibus auspicetur. Probatur assertio: quia naturam entis variae
illae descriptiones utcumque explicant, & cuilibet enti, live sit potentia, sive sit actu, saltem analogice conveniunt. Sed quoniam ens sumi potest vel ut nomen, vel ut participium , sit II. Αs SERTIO. Ens ut nomen, describitur id quod habet essentiam realem. Essentia porro sumitur per ordinem ad mentem , 'el per ordinem ad proprietates εc effectus Per ordinem ad mentem, definitur, id quod primo concipitur in re , ipsamque constituit intrinsece . Primo, inquam , non ordine originis. Nam primam rei notionem ab iis qui extra essentiam rei posita sunt, inchoamus ; sed ordine nobilitatis & primitatis objecti, inquit Suares Gran quo sensu quidditas vocatur , quia quaerenti quid res sit, per essentiam respondemus, ab Aristotele dicitur et τὸ ri , quod quid erat esse. Per ordinem ad proprietates & essectus , definitur id quod est primo in re tanquam radix de princi-
35쪽
pium caeterorum, quae enti inexistunt; hine dicitur substantia , quia caeteris omnibus substat: natura, quatenus est fons & principium operationum cujustibet entis. Dicitur realis essentia, id est, non ficta. Realitas autem essentiae explicatur tum negative, tum affirmative. Negative quidem , si dicas eia sentiam realem esse, quae nullam in se repugnantiam involvit, nec per mentem fingitur involvere. Assirmative autem dupliciter. I. Α priori, si creata sit, describitur, quae a Deo produci potest, & in esse actuali conliitui. 2. Α posteriori radix prima operationum realium. Deni
que Metaphysice definitur , id quod prim d rem
constituit, & ex quo caetera fluunt. Circa essentiam plura sunt pronuntiata. I. Entis unius una est tantiism essentia, 6. Top. cap. 3. Cum enim quaelibet essentia ens constituat, a
soluta absolutum, relativa relativum, ubi sunt plures essentiae , plura quoque entia sint necesse
est . z. 'sentia est prima is generalissima forma.
Quia est id quo primo res constituitur. 3. Essentia eo Aunt in inἀivisibili, 8. Metaph. c. IF. Non quod omnis essentia indivisibilis sit : constat enim genere & differentia, s Metaphysica sit , materia & forma, si Physica: sed quod res nihil magis minusve accipiant quoad partes essentiales , ut tales sunt. Sic infans octo dierum aeque est homo e tantialiter atque vir adultus: unde essentiae se habent ut numeri. Ut enim
ternario non potest addi vel demi unitas , quin ratio ternarii pereat , sic nullus essentiae gradus addi potest vel detrahi, quin ipsa mutetur. Ratio pronuntiati petitur ex natura essentiae quae
36쪽
primo rem constituit itura latitudinem entis realis, & distinguit a quolibet alio : at iecus se habet eruitas rei, quae si dividua sit, suscipit magis & minus, potestque major integraliter fieri. . Nihil est magis intrinsecum quam quod est deessentia rei. a principia essentialia primo rem constuuunt. r. iluod est ente pocterius , non essis illius essentia. 6. Gentiam rei qui ignorat. ipsam rem ignorat. 7. Non quidquid realiter sipsa res, statim es de essentia. Sic in divinis persona est idem re cum ellautia , nec tamen estile visentia naturae divinae.
III. ΑssERT Io. Ens participium definitur, id quod existit, seu id quod est extra causas, in quarum virtute ante productionem continebatur. QMd enim est existentia quam rei positio extra causas, & vltima ejusdem actualitas. Porro ens sumptum pro actuali existentia dicitur sumi , ut participium ; sumptum autem Pro essentia, 't nomen: quia participia significant actus suorum verborum, ut scribens abum scribendi nomina autem non semper actualitates rerum significant , sed res secundum se: V. g. rosa certum florem significat, non existentiam ejus actualem ; hinc verbum substantivum in propositionibus de secundo adjacente existe tiam importat: in propositionibus de tertio adjacente necessariam. connexionem attributI cum subjecto.
Plura hic quaeri possent de essentia & existentia inter se comparatis, sed alius erit postea dita putandi locus. Item cem ens transcendentaIequiddam sit , quod ratione suae communitatis pcr omnes categorias vagatur, ratio ordinis id
37쪽
exigeret ut examinarem hic , an ens ad sua in feriora analogum sit, necne. Sed haec quaestio profligata est tomo I. Log. pari. 3. disput. I. de
f. II. De principiis entis: realis.
I OBsER- DRI N c I p r Α alia sunt rei , alia VATIO. L cognitionis. Principia rei sunt, ex quibus res sunt, sive externa sint, ut causa finalis & effieiens e sive interna , ut materia dc forma in Physicis ue genus & dimetentia in Metaphysicis. Haec principia vocantur in complexa, sive essendi. Principia cognitionis sunt a quibus res pendent in sui cognitione , quae iterum vel sunt simplicia, ut causae, operationes , effectus &accidentia , ex quibus mens in cognitionem rei deduci potest vel complGxa , cui urinodi sunt propositiones quaedam primae, Universales, immediatae & per se notae , ex quibus conclusiones
colliguntur. Philosophis dicuntur axiomata Mprincipia.
II. OasERVATIO Ens vel sumitur vnl- versm , ut convenit Deo Sc creaturis: vel restricte, vi unis creaturis tribuitur. Status quaestionis est , an ens utroque respectu sumptum habeat principia tum incomplexa, tum comple-Σa , cum rei, tum cognitionis. I. AssERTIO. Ens commune Deo & creaturis nulla habet principia in complexa , seu prin-- cipia rei externa; causam nempe finalem dc efficientem, seu interna physica , hoc est, materiam & formam. Probatur : Quod convenit enti vi ens est,
38쪽
eonvenit cuilibet enti, ac pioinde Deo ipsi : Deus . nullam habet causam efficientem , nec finalem svi enim est a se, ita propter e : nullam materialem aut formalem , quia actus putassimus est
omnis compositionis expet S t ergo nee ens utens est.
II. AssERTIO. Ens Vt ens, habet princiis pia intrinseca essentialia metaphysica. Probatur : Quidquid habet rationem formalem propriam, per quam definiri 'tcumque potest, habet principia intrinseca essentialia meiataphrsica tuens habet rationem formalem propriam, per quam definiri utcumque possit, licet citra praecisionem perfectam : ergo ens habet principia intrinseca formalia. III. AssERTIO. Ens restrictiam ad creaisituras habet principia rei tum interna, tum exin
Prcbatur : omne ens ereatum est ens restrictum : ens creatum est a Deo, ut a causa efficiente, propter Deum vi causam finalem, quae sunt principia externa, habetque essentialia principia, quae sunt interna, & ex quibus constituitur: definiti enim potest ens ab alio: ergo, &αI'. AssERT Io. Ens reale, quatenus enseommune , habet principia cognitionis incomplexa. Probatur: Quia potest cognosci ex multis enfectis quae producit , aliisque rebus per terminos simplices significatis.
V. ASSERTIO. Ens, ut ens universim sumis plum habet principia complexa.
Probatur : Omnis scientia habet principia complexa, quibus proprietates de subjecto suo
39쪽
demonstret : Metaphysica est scientia entis utens est: ergo habet D tincipia complexa, quibus proprietates de subjecto suo demonstret. Major certa est, quia principium complexum est pro- positio universalis , in qua assumitur definitio, vel proprietas aliqua prior Vnitur cum posteriori de subjecto pariter demonstranda: V. g. haec propositioiId quod habet essentiam, es snum rcontinet definitionem enti S Vnitam cum vnΟ,
quod est ejus. proprietas : unde per eam Vnum de ente ita demonstrari potest: omne habens esentiam est .vnum e - Ens est habens essentiam: Ergo ens est unum. Confirmatur: In Physicis datur primum prin- eipium motas, nempe primus motor. In Logi
cis primum principium syllogismorum, dictum
de omni, & dictum de nullo. In Moralibus primum principium actionum humanarum , quod est beatitudo objectiva, seu finis ultimus. Ergoa pari in Metaphysica datur primum principium
Probatur 1. Vel datur primum principium inis demonstrabile in Metaphysica , vel omnia sunt demonstrabilia : non omnia sunt demonstrabilia. Si enim omnia demonstrari possint & debeant, vel duo per se invicem demonstrabuἡtur, vel erit infinitus progreos in demonstrando: duo non possunt per se invicem demonstrari, quia idem esset altero notius & ignotius : nec est infinitus in demonstrando progressus ; alioquin nulla foret demonstratio, quia nulla foret mentis quies.
40쪽
m Aetio . t 1 aliquod primum principium
gomplexum seu cognitionis in Metaphysicis. Sed cum multa sint principia circa quae Metaphysica versatur; nempe: Impossibile est idem simul esse α non ele : Quodlibet est, vel non est : Quodlibet ,' quandiu est, neces e est esse : Substantia est ens per se , &c. quaeritur hic , quodnamerincipium ex istis primum & universalissimum
II. OasERvATIO. Principium aliud primum, aliud non primum. Non primum est, quod ex primo sequitur , ut in Medicina , contraria contrariis curantur. Primum est quod non sequitur ex alio, idque duplex , Vel simpliciter, vel secundum quid. Primum secundum quid est in certo genere scientiae , Ut definitio objecti illius , puta corporis naturalis in Physica, numeri in Arithmetica. Primum simpliciter, quod ex terminis cuique scientiae communibus constat, ut Ens est, quod extra nihil est: Totum es m tui sua parte, &c. I. As SERTIO. Primum principium in Me-raphysica est: Impossibile est idem simul esse de non esse. Ita Aristoteles lib. 4. Metaph. tex.
im impossibila sit , ut idem simul insit, se non insit eidem ,--eunom idem: hoc est omnium principiorum firmissimum.