Joachimi Hagemeieri De authoritate juris civilis et canonici liber unus. Ad illustrissimum et generosissimum dominum Christianum, Ranzoviae comitem, &c

21쪽

incautis obtruserit.Methodum, ordine Digestorum improbae

non pauci, ab omnibus aute dissentirCuiacius inrarat.=mandati. cohaerent inquit digestaquesunt arte mirabili, nee tam ingenio Triboniani,quamJuliani, Hermogeniant veterum prudentum, quorumcide vestigias cuius est: qui aliam desiderant, vel comminiseuntur artem,illos ineptissimos, imperitissimos pronunciat. Negari nulla ratione potest, Pandectas ad formam usum forensem esse compositas,ut mirum videri non debeat,continuam titulorum seriem interdum nova aliqua materia intersecari, judiciorum ordine&praxi id exigente, quod ex titulo de jurejurando aliisque apparer.Vetus quidem, recepta opinio est, Compilatores Digestorum ordinem Edicti perpetui secutos esse argumento cist deflatu bom.quod jussu&autoritate Hadriani anno XV Imperii Salvius Iulianus avus Imperatoris Didii Iuliani c5didit, libris nonaginta novem coplexus quicquid annis quingentis edixerat praetores,ι2.g δ. C. Me vel nuc est Ioae e condia indebiti, ut imminuta Praetorum potestate ex hoc Volumine tanquam ex Corpore legum a Praetoribus profectarum juspe petuo redderetur; quae sola, unica ratio est,quare Salvius Iulianus in Catalogo veterum JCtorum quem Pandectis Florentinis praefixum esse paulo ante diximus, primo loco nominetur, cum tamen caeteris iunior fuerit, Sed ut aliter sentiam, cogit me inscriptio laudatae LMquo textu HermogenianusJCtus pollicetur, se in suaJuris Epitome nolle recedere ab ordine Edicti pes petui,quod de compilatione Digestorum Tribonianea intelligendum non est.

Caput

22쪽

capti IV.

De triplici Pandectarum editione urimu autem decidi ce Florentinos legibus Grace conscriptis. PAndectarum triplex editio est vulgata,Norica, Florentina.PerVulgatam intelligimus illam,quae semper fuit in manibus omnium,& quae non ubim eadem fuit omnibus, sed saepissime varias Ioricam sive Noribergensem adornavit Gregotius Haloader, Professor Academiae AliorsnαFr.Duarenus lib.

x is .ap. Merito caeteris integriora mendatior habetur, quam Gregorius Haloander concinnavitnnde autem suam editionem confecerit,detexit AntiAugustinus mρ Emωλε M.3.c.iae s. nempe

ex libris Bolognini,qui ex codicibus Politiani manarunt,emendatis ad Florentinum exemplar. Licet autem Haloander siepe profiteatur,se sequi Florentinum librum, quod, illustrius ad nomen,& cautius ad fidem existimabat, nunquam tamen eum vidit,sed ne Politiani quidem libros , unde sua descripserat Bologninus Idem ab Alciato factum esse tradit Augustinus , qui Bologianis Codicibus quasi abutitur, atque eos Hetruscos aut Florentinos appellat. Et haec est rati, cur saepissime Noricus Codex a Florentino dissidere deprehendatur. Neque enim Politianus semper consuluit diligentissime Florentinum,aut suum cum isto contulit; Et fortasse Bologninus non semper, ut debebat , Politiani excerpta secutus est, sicut refert Albericus Gentius deb uris ciNius cap. Floren-

23쪽

14 Florent inus liber in glossis non infrequeter citari silet sub nomine Pisani. Pisis enim servabatur olim ex Malsiana civitate Apriliae eo delatus,antequam cum ipsa urbe venisset in potestatem Florentinorum.Liber hic repertus est praesentibus Marsi lio Ficino Jetrori Bernardo Bernhardis, ut ex subscriptione apparet,quae facta est anno 1 96 die st. Apri lis, quem ex singulari gratia Magni Hetruriae Ducis Florentiae non semel inspexi. Servatur ibi extra Bibliothecam ediceam,intervasa aurea, argentea Serenissimi Ducis constat duobus voluminibus scriptis maiusculis literis sine interpunctione, ut cuilibet liberum distinguendi arbirrium iis , queretur.Veteres enim quorumore liber Florentinus exaratus est,non habuerunt characteres hos minutiores, sed majores tantum in usi, quos vulgo literas capitales, vel cum Petronio literas quadratas vocamus. Ipsum autem Archetypum &Justiniani aetate scriptum esse censet ΡΟ-litianus in MVcde. 3.cui ego non possum assentiri, cum in hoc

ipso Codice huius rei nullum vestigium supersit Laelii Taurelli

editio est omnibus quae prodierunt, perfectior is enim venerandum librum amplius decennium domi habuit, versavit in suum usuis reliqui nunquam videruntCodicemFlorentinum, quamvis hoc praetendat Hugo a Porta, de quo ita Franciscus Taurelius Laelii filius in praefatione Panda l.Aecepit Hug multa a

quodam bono viro,cuifamiliariterprivatorum tibrorum Laeliinpater non adeo tum emendatorum copiamIecerat. Ex quibus tum alia tum annota tiuncutis defc Ut,Hugonique exhibui nobis ignarisa etsi omnia proseis edidit lurima tamen omisi plurimascus,quam in Florentino exemplari habentur radidi.

Quoties igitur de sinceritate lectionis ambigitur,literamFlo rentinam

24쪽

rentinam,quasi fidissimum quoddam testimonium citant Interpretes, mendumque esse omnino putant,quicquid usquam aliter,quam in quo diximus volumine reperitur. Atq; huius a bitrio controversiam inter Bariolum, Baldum sedatam esse excr.=Gnfde distractei .testatur Alexander adlar. L .F.soluto matrιm. Hodie quo quis doctior sibi videtur eo ambitiosius oppugnat lectionem Florentinam , qua de re conqueritur Anti Contius lita Actsemur s.c.LIpse Cujacius lapissime ab ea recessit,pro qua peculiarem librum scripsit Emundus erillius, qui inter libros e Culacio extat. Codex Florentinus non immerito praefertur vulgatis exemplaribus,modo nihil absurdi,iniqui aut duri habeat , vel quod expressis textibus iuris& rationi,aut naturali aequitati adversetur,si vero tale quid ibi reperiatur,tum non facile ab antiquis editionibus recedendum est in ipsis Pandectis nonnulli textus Graeci supersunt. Integer titulus L libri XXV Hori Exeos

tutora curator a Modestino Graece scriptus est. l.3.I. i. o. Vexatissima lex nona Digestis de LoR-.ῶractu Graece concepta, sed corrupta maxime multum negotii fecit Interpretibus.Claudius Salmasius lib.ri uris cm1.eam ad hunc modum primus

ἰκρπεν. Neque enim probare possum expositionem Francisci de Amaya, qui legem hanc nolle. r. g. 6. ita interpletatus est, quasi responderit Antoninus: Quamvis ego sim mundi Dominus Imperator,atque ita legibus solutus,neque tenear subditis

25쪽

tis ex praecepto aliquo respondere,adhuc tamen lex sit Domina& regina Maris, id est, renus quae in mari acciderunt, imperet, cum pertineat ad res nauticas,neque fiscus praeferatur cum subditorum damno,&fisci& privati aequa lance debet tractari justitia,&ideo respondere tenebitur fiscus pleraque alia, quae in Digestis Graeco dicendi genere scripta reperiuntur, annotavit Ant. Augustinus Emendatibaxa .c Apur Rodicem abrogare Pandectis defenditur,des uinquaginta Decisionibus N.Antinomiis juris Civilis,de autoritate Rubricarum s libris Basilicis Leonis Philosophici. FRequens apud Interpretes Iuris Civilis quaestio est,auco

dex abroget Pandectis e Negat hoc ipsum adductis aliquot

argumentis Gifanius in peculiari tractatu Prima eius ratio est, quiaImperator ipse ait,hos tres libros suos,Institutiones,Codiacemi Pandectas inter se consentire. ordis Emenaecod.Securida quia cum Codex bis sit editus, prior ante Pandectas, alter quo hodie utimur,post Pandectas.Haec secunda editio Codicis&emedatio eius,ut vocat ipse Imperator facta est post primam, maxime propter Pandectas,sive occasione Pandectarum iam editarum.Tertia,Quia perspicuum est ea, quae Imp. abrogavit JCtorum aut responsa,aut Vetera iura per has novellas Costitutiones,ea non esse posita in Pandectas. Quarta,quia sequeretur, ut Lex prior tempore emendet posteriorem,quod est absurdum Luit fis const. Princi'Quinta,quia imperator Iustinianus nunquam

26쪽

quam in Codice suo ait,se vel emendare, recte universu componere,non autem recte compositum dici possit, cuius partes inter se, una alteri abroget. Nos breviter reponimus PrimoIustin. non simpliciter assi mare,quod Pandectie, Codex, Institutiones per omnia inter se

conveniant,sed hoc tantum dicere ita prioris Codicis emendationem faciendam esse,ut non solum institutionuini Digestorum via dilucida Maperta pateat,sed etiam Constitutionum plenum jubar omnibus clareati In secunda, tertia ratione plus concluditur,quam praecesserat. Quarti argumenti selutio pendet a distinctione legum Codicis,quarum illae, quae in Iustinianeo Codice fuerunt, Pandectis nihil derogant.Quae veroCodici repetitae praelectionis inserta sunt, utique Pandectarum autoritati in suis casibus obsistunt. Armon per M. C. de testam juri Pandectarum dorogatum est e cum ibi dicatur, quod intestamentis rusticorum,quinque testes sussiciant. Idem probatisin. f. de Mitim.baria Huc perimeti. .c ejurejur. propter calumn. Id quod quinto loco assertur,confutat Lm dejure dom impetr quae legoria in epignor. i. corrigit, non aliter posse creditorem pignus distrahere, quam si ab ejus interpellatione, aut judicis sententia biennium elapsum fuerit. ccedit quod expressa abrogatione,quam urget Gifanius,opus minime sit,modo haec revera per alias leges contrariam dispositionem interveniat. Neq; plus roboris est in postrema Gifanii ratione, cum lex emendata

quasi pro mortua nabeatur,neque turbet ordinem atque concordiam horum librorum.

Relinquitur ergo Pandectas abrogari legibus Codicis, non quidem omnibus,sed iis tantum, quae Vulgatae sunt Lampadio C Oreste

27쪽

&Oreste Cossvel post Consulatum eorum ad Iulianum, Iohannem Praef. Praetorio,a I cord deemenicoaevel post mentem

Aprilem sub Decio Consule, vel ab ipso Justiniano cum tertia

vice Consul esset, ita tamen, ut in hisce Constitutionibus altercationes veterumJCtorum decidat Imperator,faciatque ex jure controverso certum, quae Vera nota est Quinquaginta Decisi num Iustiniani, si una ex circumstantiis, de quibus modo locuti sumus,in huiusmodi Constitutionibus deprehendatur: Pona

mus huius rei aliquot exempla: Paulus in i l. s.f. ad Q. Falciri ait,legem Falcidiam pertinere ad ea,quae Deo relinquutur. Hoc diserte correctum in Isiquis addeclinandam. de Episcop. or Cle-fieis. Aliud sumi potest ex quatuor Legatorum generibus, quorum vestigia in Pandectis occurrunt,& ab Ulpiano in fragmetistit.Σ .explicantur. Quae omnia immutata peri. I. c. comm. legat.

Ita ut eadem hodie legatorum conditio, natura si CSuperest ut videamus, utrum in legibus Pandectarum quaedam historiae causa relicta sint. ast haec ratio conciliandi valde familiaris

quidem Interpretibus,atque in eandem sentententiam inclinat quodam modo uiacius iobse is sed cum Imperator 2. I. tanta. Io.C. de Net ure enuccisarem autoritatem lesibus suis tribuat,ideo quicquid in Pandectas relatum est , si non expresse improbetur , pro lege retinendum existimamus. Accedit, quod ipse Justinianus profiteatur tri. 2.3sai. de ei. iure enuc se id tantum quod in veterum scriptis utile& aptissimum,4 una dique elimatum, rebus quae in praesenti aevo in usu vertuntur consentaneum fuerit repertum, Pandectis inseri curasse: In te ea non negamus relictas esse in Digestis Proculianorum, qui H merse sectae autores vocantur ex Trebatio nati, &Sabinianorum dissens

28쪽

dissensiones, is i-- de quibus crunm .d o . Estque pros ctb puerilis opinio vel haeresis potius,enixe defendere nihil contrarium injure nostro reperiri, quo video inclinare Albericum Gentilem in disputideli tum Eucap.r. Nutas essῖ--- in librisJustiniani credere debes ipserit affirmant Imperatori, --b i docenti adveses noNos aliquos Ioterpretes nostros. Rectius meo judicio sentit Didacus Couarruvias variar. Reslut lib. I. cap. 3. n. 7. qui assumat passi urisconsultos ob varia iudicia contraria respondisset siquidem plerumque Juliano adversatur Paulus in Paulo dissentit Ulpianus. Nec mirum eos, quiJustiniani Imperio loqu-ris consultorum Resiponsa ex tot eorum libris adapitomen deduxerunt, memoriae lapsi homines enim erant non advertisse repugnantia invicem Responsa se ipse Pandectarum libris asserere. Exempla peti possim ex Q.si. contrarios acqu. velamit os una. l sin quibus causisρgn velhypoth. tacit, a gisse

Rubrica sive Titulus clavis quidem uniuscuiusque legis est, ex qua textus saepe Interpretationem, intellectum recipit illis autem superstitio te inhaerendum non est,max me si generalis sit,tunc enim exlsge,quae sequitur,declarari debet. Exemplum est in titulo θἀωgotiatores ne militent, libo α, quae prohibitio in ipso textu multis modis restringitur. Extat de iis sententia Iustiniani in choro C. demet iure enuc Nomina quidem veteribus sunt servata, legum autem veritatem sua fecitImperator,ideoq; minus comode Culac leganssdelegra rubr., inscrip t. restringit ad leges caduciariasJuliam Papiam, quasi iis solis Princeps δε- lutus fuerit,quod falsum est, cum ante omnia definiendum sit, utrum Princeps plena majestate utatur. Nam propter hanc so- , lutus

29쪽

lutus est legibus,dein tantum solatus est,inquantum illius particeps factus est Similiter male querelam inofficiosi arg. rubricae l. Uri in cisse restam.ex lege Glicia introductam esse defenditur. Plura de Pubricis exponit acutissimusJasen ad rubruib. . Instit tit . Post Pandectis Iustiniani annis plus quam trecentis, Basilii filius, Leo Philosophus novas collegit Pande stas,in libros sexaginta&sex volumina distinctas, additis simul Novellis, quod

nomine,qui huius operis suasor fuerat Has in Oriente paucoruannorum spatio viguisse tradunt illorum temporum Historici, exceptis tamen Novellis, quas nunquam ibi approbatas fuisse certum est. Sed cum postea leges Iustinianeae reducerentur, priorem autoritatem omnino perdiderunt,maxime in Imperio Occidentali, quo nunquam fuerunt hi libri publice recepti, quibus multa otiosa, supervacanea continentur, praetermissis maxime necessariis. ynopsin illorum cum versione Latina superioribus annis L eunclavius edidit,ipsos εα rixia. libros Viglius uichemus a Venetis in Germaniam attulit,sed quinque duntaxat quo scitanti rogatu Ioach. Hopperus a Vigilo sibi donatos Jacobo Cujacio Tholosano utendos transmisit, ex quibus, kpostea ex toto opere ε-- ipse plurima juris loca depravata restituit&emendavit in Observationibus&alibi saepe Habuit autem integrum Codicena a Fabris ICtis Galliae nobilissimis, postquam eum Dominus Cambraeus Christianissimi Regis ad Solymannum Turcarum Imperatorem Legatus Constantinopoli in Franciam attulisset,pro ut non obscure colligitur ex iis, quae habet Gifanius in Commentario de vitaJustiniani. Is cum nuper

30쪽

nuper prodierit in publicu, jam licet animadvertere,ex quibus fontibus insignem illam, ε invidendam propemodum in Iure

Civili scientiam hauserit,quem paulo ante nominavimus. Itanehum, ut Cuiacius nonnullas variantes interpretationes reliquerit,dum Graecis adversus Latinos favere noluit, quibus abstinuit, cum Graeci Interpretes prodiissent, adeo, ut de Latinis dicat lib., . Observ. s. Poenitere ipsum,quod tempus legendis eorum Commentariis male consumpseriti

cisiouum.

DE Institutionibus, Digestis dictum a nobis hactenus est,

videamus nunc ea quae ad Constitutiones Codicis pertinent, in quibus nonnulla uberius distinctiusque explicantur, quam in Digestis.Qualia sunt,quae ad Sacra, Sacerdotes, Magistratusq; spectant: De judiciis quoque restitutionibus, nuptiis, dotibus,tutelis, Usucapionibus, pignoribus,rebus judicatis,appellationibus fusissime agitur.Sicut autem Digestae solis veterum Prudentum sententiis& operibus constant, ita Codex ex meris Constitutionibus Principum, quae tamen ultra Hadriani tempora non ascendunt L r et ut . enucl. Ab hoc igitur ad Justinianum usque numeramur octori quadi aginta imperatorcs, quorum Constitutiones juxta annotum seriem, qui bii Simoerarunt, collocatae sunt,sine ulla alia methodo, adco, ut de Oecoi a mia&iust titulorum dispositione frustra laboremus. Non p. 3 Ο