장음표시 사용
11쪽
'Vς m0di sumitur . Primo nimirum pro a Diuina Mente omnium rerum eiscienda H ri rum exemplaria & ideas gerente i sicut in
hoc carmine habet Boetius . Pulchrum psi cherrimui i a
Et hic mundus Vocatur. archetypus, qui nihil aliud est , quam idea mundi in Intellectu D. residens , ad
'cuius exemplaris imitationem totus mundus iv omnis creaturarum uniuersitas constructa est ; seu potitis est : ipsamet D. Essentia , Proud repraesentad tanquam in ,
speculo omnia factibilia. De illo ideati mundo videtur loqui Apostolus ad Hebri ir. dicens , fide intestigiamus aptata esse saevia , ut ex invisioui vi ilia fierent . Seeundo mundus sumitur Pro aggregatione & multitudine substantiarum intellectualium , & hic mundus vocatur angelicus seu spi ritualis; qui in tres hierarchias ct nouem ordines diuiditur et & ad hunc mundum respiciebat Plato dicens ipsum mundum sensibia Iem non esse, nisi umbram illius mundi intelligibilis .
Tertio mundus usurpatur pro collectione omnitim rerum creatarum , tam corporalium quam spiritualium adi Protunc Vocatur Universum , seu magnus mundus . αuarto mundus spectatur pro sola collectione rerum CorPorearum, quae ex coelis, elementis , & alijs co Poribus mixtis coalescit; ct iste mundus vocatur mun-dni corporeus de quo nobis hic laraesertim loquenaum est: cum ad Physicum spectet agere de naturali corpore'. Muinto denique. mundus sumitur pro homine qui Paruus mundus , . seu θυηροκ σμινι nuncupatur 'Cum. ergo in hac di sputatione nobis loquendum V niat de Mundo in communi, eam distribuemus in tricia caPita; quae erunt de creatore mundi, de mundi creatio-νω, dc de natura mundi : considerando scilicet mundiam Vel per respectum ad eius causam efficientem,vel in mo-t do quo Productus est, vel respectu termini qui producis x x Pstr creationem.
12쪽
ΤΟ:a haec natum sensibilis moles ab eleganti
mundus vocatur, ab artificio machina , ab intermno sui principio natura, ab immenso rerum omniurn camplexu Cui uersum , ct a sui Praecipua parte αρανεν seu caelum ab Aristotele nonnunquam appellatur. Mun 'dus ab eodem Philosopho lib. ad Alexandrum describitur compagei e coelo terraque coagmentata , at e e vhis uaturii qua intus inclusa sunt . Cum multae dissicusetates super fabricationem mundi oriri possint , eas explicare debet Physicus, cui , ut praediximus , incum bit de rebus naturalibus creatis disserere ; ct ideo ipsas
Proponemus incipientes a causa essiciente creaturarum.
loquentes videlicet de mundi creatore et quod fiet per quaestiunculas sequentes, quarum solutio. dabitur citiusquam seri poterit, nὸ longius protrahendo materi , taedium afferatur lectoribus . . Quaeres primo au Deus potueris ereare mundum . Philosophi veteres communiter hoc negabant , huic .sun damento innixi': quod ex nihilo nihil Fat , Ut voluisAristoteles i. de Generat. text. ii. Catholici auteni agnoscentes potentiam diuinam , quae ita uocat ea θαηρ' ssent , sicut ea qua fune , Vnanimiter profitentur Deum potuisse ex nihilo creare mundum ; & proinde Usum creare; clim creare nihil aliud sit, quam Proda' /cerce nihilo , Ut habetur ear 3. de ea a inciente . Conformiter ergo ad principia fidei Catholicae respou M' Deum Potuisse creare mundum , Ut cum aliis innui: Scotus is a. dist. r. quaest. r. Qui potest enim immediat, & indepelidenter operari , potest creare; quiλ . . . creatio est productis ex nulla nassensio subiecto ; sed Deus est ens primum a se & independenter operans . ergo Deus creare potest. Deinde, agens potentius, Mperfectius Paucioribus indiget ad agendum agente infirmiori dc imperfectiori: sed agens infi rinius & iniper' sectius indiget subiecto in quo agat : ergo Deus , qui
est agens persectissimum, potest agere sine subiecto, α
proinde creare: Tandem a potentia ad actuin valet consequentia , ut habetur in Logica . sed de facto Deus creauit mundum , ut probabitur in quaestiuu-cula
13쪽
eula sequenti: ergo Deus potuit creare mundum . Sἰ feratur contra hanc assertionem Aristoteles r. phrs texta 33. dicens ex nihilo nihil sit: hoc iam moltoties distinxi rvms,dicendo, nihilo nihil'ri,per respectum ad potentiam creatam, quae exposcit subiectum in quod agat:false sum vero per respectum ad potentiam Dei increatam . quae eum sit independens, potest producere ex nihilo re
. sine materia. Quaeres z. -- Deus assu mundum errauerit. Ainet
existentiam Dei negantes , mundum sine principio affirmabant. Manichaei duo prima dicebant esse prin Cipla, Vnum bonum , a quo sunt omnia spiritualia paliud malum , rerum corporearum authorem . Inter Philosophos commentator existimauit materiam Prinmam esse increatam, re Deo coqternant; ne fateri cor Seretur mundum esse ex nihilo, contra Aristotelem
supra dicentem , ex nihilo nihil feri . Simon Magus mundum hunc sensibilem ab Angelis factuni, Ange los verδ λ se , dixit ε, Saturninus denique sibi finxiumundum hunc corporeum esse immediate conditum a septem Angelis, contra Dei voluntatem . Contra hos omnes Respondo ex fide, Deum actu creasse mundum. Gen. r. In principis Deus ereavit caelum o terram Αω 7. Desi qui fecit mundum O omnia qua in eo sunto. Isai. - . Ego sum Domin , faciens omnia , ex rendens emtor , solus stabiliens terram , O nusiui mecum ;quς Verba euidenter demonstrant Deum nullam causam ministerialem adhibuisse in creaturis producendis : ne adhibendo secum aliquam canum partialem , ipse idesetur ea indiguisse , & res temporales ab alioente dependere quod maximam redoleret imperfecti
Quod si z. ad Cor. q. diabolus vocatur Deor butas secuti : & ad Ephes. s. dςmones nominentur rectores mundi: ibi mon est sermo de mundo in se spectato , sed de vitioso mundo ; quatenus scilicet sub tyrannis de sua peccatores tenet capim sis ipsisque domin
tur. Maneat ergo, quod Deus actit mundum creau rit ,& fit omnium creaturarum author ; ita Te creatis
mundi Deo conueniat ut Deus est et dc proinde tribus Personis, iuxta theologicum axioma , vera sanctissima Trinitatis ad extra sunt indiuisa . Huius ratio est , quoacreandi principium, nempe diuina voluntas,reperiatur in tribus rersonis, antequam P Qducanzur cr*λru rz. et ε.
14쪽
go dum producuntur, illet producuntur per tres perm nas : quae habent vitam re eandem voluntatem in illis
aequaliter foecundam ad extra. Quatres μή produxerit mundum per veram erea
ri.nem, vel per generationem. Resp. Deum produxisses mund x per creationem strictἡ sumptam, ut diximus'. Ex Gen. r. In principis mur creauit caelum o terram . Et Eccles. a 8. dari vivet in aeternum creauit amnia simus.
sed scriptura intelligi debet in sensu proprio, cum
in illo nulla reperiatur repugnantia aut incongru tas : ergo mundus a Deo fuit prodiictus ἰper creationem proprie sumptam , quae nihil aliud esse surronitur quam extractio rerum ex nihilo . Deinde muti
diis est productus per creationem , Vel Per genera tionem , vel per emanationem ; sed mundus non fuit factus per generationem, quoniam generatio fit ex praeexistente subiecto , productio autena miindi nullum habet subiectum , iuxta verba, Machabae rum matris dicentis adolescenti suo ; Peto, nate, ut picias coelum rerram ct omnia Pa in illa sunt , o intelligat quia ax nihilo fecit illa Devi ; nec etiam Per emanationem, qua aliquid accipit esse a suo subiecto per naturalem consecutionem, ut riuuliis a sonte, radius a sole, di proprietas a natura a qua fluit;qu niam creaturae non fluunt ab Vllo prae existenti subiecto: ergo mundus Productus est per Veram ct Propriam cre
Tandem haec affertur differensa inter agens artas
ciale , naturale, dc supernaturale, quod scilicet aῖens , artificiale exigat naturale compositum in quod artem suam applicet, ut artificiatum eruat; asens n tu isaltem Postulet unam partem compositi saturalis , dscuius potentia educat formam ; agens vero 'peroa- rurale, quod est infinitae virtutis , ita dependen ter ab βlia agat, Ut neque ex gat compositum pro subiecto actionis, neque materiam ex qua operetur; sed ex se Producat suae posuerit sine ullo subiecto aut materia , iuxta determinationem suae voluntatis, quae est prima causa omnium . Dico - si Deus creasset mundum, mutatus fuisset de non creante factus creans. 'se. negan do consequentiam et quia cam Deus produxit mundum , non recepit ullam Volitionem de nouo sed ipsum Cr auit per eandem volitisinem , qua se Voluit ab aeter- , di creaturas pro tem D; Vnde dicunt communi
15쪽
ter Theologi, quod creatio sit actio transiens & relatio
rationis tantum in Deo, qui ereando recipit tantum de- mominationem extrinsecana creatoris ; licet illa relatio sit realis in creatura: quoniam per creationem creatura
recipit esse reale existentiae dependens ab ipso Deo actsuem terminatur . Quaeres o Deuι mundum ereaveris ab aeterno . Ari- stoteles r. 9 8. ac etiam r. de coelo text. Io 3. te'
Nuit mundum esse ab aeterno : & licet aliqui dicane hanc maculam fuisse Philosopho impositam ab Auer-rce, quasi Aristoteles locutus fuerit populariter et ita ramen expresse loquitur, ut nullus valeat rationaliter negare Philosophum in hoc errore versatum fuisse, suid crederet mundum se ab aeterno ; cum Aristoteles ct 8. PhU ex profesto disputet de mundi aternitate , quam ibi affirmat & probat pluribus &diuersis ratio- iatibus. Ipsum unanimiter reijciunt Catholici, cum qui- Mus Re pondeo mundum esse conditum a Deo in tempo xe Vt supponit Scotus iii 2. HAI. quaest. 3. Vbi cum alijs scholastieis quaerit , virum mundus potuerit creata aeterno . Hoc autem expresse habetur Gen. I. Luprincipium erraint Deus coelum o terram: Id est ab initio 3emporum Ut exponit Aug. quam I ra. Prouerb. 8. Do minus possedit me in initio viarum suarum antequam idquam fareret. Ioan. i . ubi Christus alloquitur Patrem , Clar ea me Pater elaritate quam habui apud ας , antequam mundus seret . Ob hoc Concilium Later Tan. cap. Firm. de summa Τrin. habet , Initio remporisi Μι creauit piramque naturam, spiritualem O cquoream, ex quibus totus mundus compactu1 es . . Deinde ; Si mundus infinita duratione durasset ab aeterno , insiniti homines de infinitae animae existi- Tent nunc , contra Philosophorum doctrinam , que. ans nitum actuale non admittunt: ergo positiuὸ prohatur mundum non fuisse ab aeterno . Ratio etiam
negativa hoc dictat , cum aeterna mundi creatio, nec ulla authoritate , nec ulla ratione probari possit, nisi solius AristoteIis , cuius mentem deserunt cordati om-Mes , iuxta doctrinam Platonis . Tandem mundum creari in tempore decebat , ob sequentes congruentias: Vt diuinae aeternitatis singularitas magis eluceret, ne daretur occaso credendi mundum esse a seipso &esse Deum , ne Deus videretur necessario & non ex libertate produxisse creaturas; ac denique ut agnosce
16쪽
-retur independentia Dei a creaturis qui selix &sibi
Sissiciens vixit sine illis per totam aeternitatem. Dices, Deus voluit ab aeterno creaturas , quia nihil velle potuit in tempore et ergo ab arterno creaturae Productae sunt. Res . Deum voluisse in aeterno creaturas , non quidem pro aeterno, sed pro tempore . Dice , de ratione summi boni est, Vt se communicet; sed Deus ab aeterno est summe bonus:ergo debuit se ab aeterno communicino Producendo creaturas. Res, de ratione summi boni est, Vise aliis communiter; ad intra, ubi agit necessario, concedo: ad extra, ubi agit liberὸ, nego: ratione Primi Pater D.ad intra, producit Filium ab aeterno ; dc ratione secundi Deus Producit creaturas in temporς , quando scilicet voluit. Quaeres an Deus potuerit mundum errare ab aeterno fecundum ctiam reipermanenter. D. Bonau. in a. disti a s p. a. negat cum quibusdam , mundum crearὶ potuisse ab aeterno secundum etiam res Permanentes.
nimbricenses cum Ruuio existimant mundum Potuisse ab aeterno creari, quoad entia permanentia, no vero quoad ea, quae succesima sunt . Complutenses Vero ad hunc locum cum multis assirmae nou repugnλrς stotum orbem fabricari ab aeterno. Scotus autem ira a.d . i. P p. 3. α Nominales cum Ochamo i iden s m p. Praecedentes opiniones probabiles esse iudi cant, magis tamen inclinant in hoc , quod dicatur utrumque genus rerum creabilium potuisse Produci ab aeterno, Vt notant noster fidelis Lychetus& Faberai p. s. quos tamen non sequuntur quidam e nostris,
qui in secunda opinione manentes, volunt res Permanentes posse creari ab aeterno , non vero res successiuas. mundum potuisse ab aeterno creari quoad res Permanentes. Plures rationes huiusce veritatis pro
batili as adducie noster Poncius, quas ibidem reprobat, adhaerens firmiter isti , quod ntilla sit repugnantia, Vel ex Parte causae , Vel ex parte essectus , Vel ex parte modi producetidi qui debuit esse liber, vel ex parte ipsius productionis, quae debuit fieri ex nihilo: ergo non repugnat,quod entia mundi permanentia ab aeterno cre
Probatur mitior quoad omnes sui partes. PH eae Parte causae, non repugnat ereari ens permanens ab aeterno; quia licEt causa debeat praecedere effectum,non
17쪽
unde dieit Scotus is r. dip. v. quast. vn. quod si ignis aut sol fuisset ab aeterno, splendor ab eo egrediens ab aeterno fuisset ; sed sol est causa splendoris: ergo suffcit, quod Deus praecessisset mundum ab aeterno creabis Iem. Secundo non repugnat ex Parte effectus, quod creatura permanens se ab aeterno: quia licet creaturae repugnet aeternitas per essentiam, non tamen repti
gnat illi aeternitas per participationem et quandoquidem creaturae ut sic abstrahit ab omni duratione. 'no non est repugnantia ex parte modi producendi ,
IRR, pq . bere Producit; non minas enim produxisset libere talem creaturam ab aeterno, ex suo bene- PIacito se determinans ad illam producendam, quameamen non producere velle potuisset. En ara. denique nulla est repugnantia ex parte creationis, quae debuit ei e Prodrictio ex nihilo . Non enim necesie est ad cre Monem, ut nihilum praecedat creaturam ordine tem-Dris, sed sufficit , quod praecedat ordine natura: si .utem Deus produxisset Angelum ab aeterno ,: ille fui LVt in nihilo per aliquod instans naturae, di praesuppositionis. Porro per rei permanentes intelliguntur illae . quae habent suum esse totum simul, ut Angelus, ani ma, cinium, terra & per res fuere tuas intelliguntur xllae, quae habent suum esse per partes, Ut motu ,oc te Pus , generationes, dc corruptiones, dae. . Obiicies ex Patribus esse absurdum , quod aeternitas, quae est perfectio Dei, attribuatur creaturς ς ergo cre rura, qualiscumque sit, non potuit produci ab aeterno
quod etiamsi creatura producta fuisset ab qterno , lnon tamen foret. Proprie aeterna; quia clernitas pro- lPria debet esse necessaria , & indePedenS, creatura autem Producta ab aeterno potuisset non habere illam durat ionem ςternam, clan illa dependeret a Deo , qui
Potuis et ipsam non creare : ergo non esset proprie steζna. Dires. Argumentatio Patrum contra Arianos esset inualida, si ternitas Posset adaptari creatur s ex hoc enim probabant Verbum esse Deum, quia erat reternum e ergo dicendum est , quod nulla creatura Possit esse absterno. Vt superius, Patres nimi-runa probasse , verbum esse aeternum Peraternitatem
illius, non qualemcumque, sed per ςternitatem Ne ce sariam independentem, di indefectibilem, que soIa Deo competere potest ; Iicἡt aeternitas participata, α contingens possit creaturis adaptati.
18쪽
Dios. Causa debet esse prior effectu, ergo nulla ereatura potuit esse ab stertio, quandoquidem Deum priorem se agnouisset, re id quod est ciernum non hinbet prias aut posterias. 7 est. distinguendo antecedens , causa debet esse prior effectu ; prioritate ors nis, quia causa debet prςsupponi ad effectum, concedo : prioriatate tempo ii , O duratonis , nebo in sol enim non Prςcedit tempore radium, cuius est causa. Dico, Causa libera debet procedere duratione sutim effectum, quia
debet esse indifferens ad agendum Vel non agendum. 7 p. negando consequentiam , sufficit enim , quoaeausa libera sit indifferens pro aliquo instanti naturae, non temporis; maxime causa libera, quς non indigee deliberatione, di suspensione iudicii, qualis est Deus. Dices. Quod est creatum, transit de non esse adesse a sed quod transit dei istu es e, debuit prius non fuisset ergo creatura non potuit esse ab sterno, cum semper habitura fuisset tempus, in quo non esset. Irast. Creati ram protunc non transire de nihilo positive sumpto, sea tantum de nihilo priuatiue considerato; quatenus sei licet in aliquo instanti naturet intelligeretur non sui L f se : licet non datum suisset instans temporis , in quo non exstitisset illa creatura , quam supponimiis
cres an Deut potueris creare munisum a3 aeterno
quod entia succes Ma . Resp. amrmatiue , iuxta Principia doctrinet scoli, loco pricitato; cum Complute fibus , qui dicunt nullam esie repugnantiam, quod ge nerationes, di corruptiones totius uniuersi fuerint ab terno,excepta propagatione hominum: qui si essent absterno, daretur infinitum actuale, quandoquidem infinitet rationales animς qxisterent simul. Ratio probati ua huius responsionis eadem est, ac prςcedens; quia sci licet non implicat existentia entis successivi ab eterno ,
nec ex parte Dei,nec ex parte entis creabilis,nec ex par te creantis qui debuit creare liberὸ,nec ex parte creati
nis quq debuit esse ex nihilo. Deinde si ignis aut sol sulse
set ab sterno, calor, di radius absterno egressi fuissent ab illis, inquit Aug. 6. de Trinit. cap. r. allegatus a scoto in t s.'. 'vn. sed Deus ab sterno existens non est mi- .noris essicacitatis, quam ignis aut sol e ergo si ab iterno produxisset ignem aut solem , productiones effectuum Vtriusque fuissent ab qterno, proindeque non*epugnat, qu)d entia successiua ab aeterno sint.
19쪽
Tandem homo potuit esse ab stem o iuxta praecedentena conclusionem: ergo ab aeterno motus cordis potuivvssς , quandoquidem homo ille debuisset Vivere ab Rterno, re consequenter habere motum cordis, quὶ ad vitam necessarius est. Dices; entia successiua, Vt diZimus, eap. 6. de motu δε f. r. incipiunt Per vitiamum sui non esse: ergo non possunt semper fuisse, . nec Proinde possunt esse aetexna . R. p. entia successiva temporanea incipere quidem per ultimum sui non Uine, & proinde supponitur tempus in quo non sue rint; entia vero successita, quae fuissent ab aeterno , non incepissent per ultimum sui non e sis; quia nullum fuisset tempus in quo non existerent,quandoquidem
suissent ab aeterno. sicut ergo creaturae permanentes
non incepissent per primum sui ese, quandoquidem non d3retur primum instans in quo fuerint primo , Positae; ita in rebus successivis quae etern ς larent non Posset assignari instans in quo verum esset dicere , nunc non est res successiva, sed immediath posterit; quia videlicet illa fuisset ab aeterno. ctuantum ad com pDranser , qui dicunt generationes hominum non Po xuisse fieri ab aeterno ; quia darentur infinitae actu antis 'ae rationales . Resp. negari debere hanc conseque clam, quia infinitum actu est illud, cui nulla potestneri additio; sed tali numero animarum possent ad huc addi animae, quae de nouo crearentur: ergo licὶd
generationes hominum suissent ab aeterno, non Propterrea numerus animarum fuisset actu infinitus. Quaeres an Deus creaveris mundum perfectum . A
te responsionem supponendum est , quod aliquid posest intelligi perfectum duobus modis, simpliciter nimirum, & secundum quid, seu in suo genere. Perfectum simpliciter est illud, eui nulla deest persectio, & sic est solus Deus, iuxta id quod habetur Μarc. I o. nemo enui nisi flui Deus, id est, nemo perfectus . Illud est perfectum fecundum quid, & in suo genere, quod habet
omnia quae ad eius, me requiruntur . Hoc Posito, respondeo mundum iure merito posse dici prefectum in suo genere, quia nihil ipsi deest, ve sit omnibus numeris absolutus : iuxta id quod habetur Gen. I. vi dii Dcui cuncta qua fecerat , O erant valde bona S
id est persecta, ut colligi debet ex cap. a. eiusdem libri, Vbi h betur , perfecti sunt coeli, dc terra, ct omnis omo
20쪽
Nostra responsio colligitur ex Scoto GR AL imum ubi quaerit num Devi posit producere res meti re perffi Pa mi,& respou et assirmatiuὸ sed dicendo quod Deus possit facere mundum persecti . rem ', supponit quod iam siti perfectus in, suo genere ergo assirmat Doctor noster mundum esse perfectum ἀπ inde perfectus Artifex opus persectum debet absoluere, ut liquet de Plistore, α sculptore, in sua arte in gnibus ; sedDeus est persectissi mus artifex, a quo omnis ars in sua persectione proficiscitur: ergo debuit perfectum facere mundunt, qui est unicum suae potentiae opus ad extra, ct eluti imago siue perfectionis . Taudem tria reperiuncur .ad perfectionem operis alicuius , nempὶ ordo partium, illarum varietas e integrit Que ipsarum; sed haec tria habet mundus: ergo perfectus censeri debet , non quidem in omni genere , quia hoc est proprium Dei, sed in genere suo , quatenus videlicet nihil illi deficit eorum , quae debet habere ac sii complementum . Primo enim ordo partium Vnuiersi, & dispositio rerum quae illum componunt tanta est, Vt solertior nori possit intelligi ; uti videre est in mirabili successione tempestatum, ac circulatione dierum , motuum, de aliorum, quae in mundo cernuntur.' Vnde ab ordine partium, & a pulcherrima sui dispositione tota creatu. rarum oeconomia, quq ante Pythagoram dicebatur τημαι κ- vocata suit a tanto homine apud Plutarchum m os a Graecis, εc mundus a latinis. Secundo inrieta; partium uniuersi mirabilis apparet, clim innumera visedeantur animantia in sylvis, & montibus, diuersae vori lucres decurrant per aerem, innumerae piscium speclecnatent in undis , inconceptibilia plantarum genera linaruis nascantur, mille, & mille mineralium ac metalis lorum species in terrae visceribus lateant , & steliarum in coclis fulgentium non possit numer ri multi t
Tertia denique nemo inficiari potest, quili omnes mundi partes integerrimae sint , quandoquidem unicuique rei nihil necessarium deest; ut patet in anim. libus, plantis, elementis, & caeteris corporibus, quae omnia ad sui constitutionem necessaria obtinent: -- de philosophi habent pro axiomate, quoa Dcur, O n rura nec de sint in necessariis , nec abundent super uir a