장음표시 사용
41쪽
licisse pridicta luminaria in quarto die quoad acciden tia, de in secundo quoad substantiam . Vniuersalior tamen opinio sere omnium astruit Deum fecisse quarto die astra quoad substantiam, & quantum ad acciden tia; quia videlicet ita loquutus est Deus de productione astrorum,sie ut & aliarum rerum. Quemadmodum enim in primo die dixit, fiat lux: in secundo, fatfirmamentum ; in tertio germinet terra herbam viret: rem: in quinto producat aqua reptile, volatile; In .sex to , pro eat torra animam viventem , iumenta , re
ptilia, edi bestiat, sic dixit in quarto, fiant luminar iain firmamento coeli; sed haee omnia facta sunt suis die-Dus quoad substantiam: ergo similiter in quarto duo luminaria quoad substantiam iacta sunt. Sic autem facta fu i sse existimantur, quod Deus ita condensaverit ali quas coelorum Partes, ut expulsa forma coeli induxerit formam substantialem solis, lunae , & stellarum ; indita an illis Iuce cum motu, & influent ijs : sicut ex aquis se cundo die fecit firmamentum. uantum ad distinctionem astrorum a coelo, ex quo sunt sormata; nil vetat dicere, qudd astra distingua tur specie a suis orbibus: quia, si excipiatur luna omnia astra lucida sunt, & cuncta sine distinctione hahent virtutem incluendi in haec in seriora; sed neutrum bent orbes c*lestes :ergo ab ipsis distinguuntur sp cie e Si quaeratur autem finis, ob quem Producta su rint astra; duae rationes huiuste creationis assignantura scriptura. Primo scilicet ut illuminent orbem; sol in die, & luna cum stellis in nocte: & sic diem ac noctem diuidunt . Secundo , ut Int in signa , non quidem altrologiae iudiciariae, quae condemnata est e fallax; cum astra inclinent quidem Voluntates, sed nullo mo do necessitent: ct sic sunt tantum in signa pluuio serenitatis , & ventorum, &in signa annorum, men sum , di dierum; ac pariter infigna veris, estatis au tumni, & hyemis. Porro si sol, &Iuna dicantur .ltio Luminaria magna non Propterea luna existimari debet maior stellis, cum illis longe minor sit; sed ideo dici. itur magna, quia maior Videtur, quoniam terrae vici,auor est, & in virtute influendi essicacior. Quaeres ra. xuid productum fuerit in He qutato. rei P nsi nem , notetur velim , qudd in primiseribus diebus Deus corpora primis creata distinxerit rium videlicet, aquam , di terram; quoniam in Pr
42쪽
ino , ereando lucem , distinxit idem a nocte: in secvn. do, per firmamentum separauit aquas superiores ab inferioribus: &in tertio separauit aquam a terra', ut appareret arida . Tribus vero aliis diebus eadem cor Tora ornauit: coelum sideribus in quarto, aquampi' stibus in quinto; & terram animantibus terrenis, & homine in sexto: de creatione piscium, & avium hic loquendum est. Respondeo in quinto die Deum produxisse pisces, di aves, quoniam dixit Deus Gen. 3. Pr/ducant aqua keptile anima miscntis , O volatile super terram. Quaenam autem silerit materia horum omnium, communiter sentiunt Hieronymus, Augustinus, & alii, tam aues, quam pisces, ex aqua fuisse productos; vet potest colligi ex Verbis praeallegatis: ci confirmatur eae hymno ad vesperas seriae quint .
Magna Deus potentia, V ex aquis ortum genu , Parsim remittissurgiti, Partim leuas in aera .
Quod si maxima videatur dissimilitudo inter aues, Sepisces. Respondet Augustinus lib. 3. de Gen. ad Liti. Fisera fatui fuisse ex densori aqua , auer vaeri ex
subtiliari; unde sunt magis temperamenti aerei quam aquei . Si Gen. 29. dicatur a forma tis igitur de humueunctis , animoribus terra , O uniuersia volatilibus est , adduxit ea ad dam: coniunctio non cadit super formation/- , quasi Aricis sit iste, formatis animanti' hiis terrae, & volatilibus coeli de humo; sed apponitue coniunctio ratione adductionis, ita ut sic te ius intelligi debeat, qudd Deus adduxerit aa Λdam cunctos animantes terrae productos ex humo, di volatilia coeli . Quod si Moyses pisces appellet ν ptilia; hoc est propter similitudinem: quia nimirum , sicut reptilia carent pedibus , &supra pςctus mouentur; sic, & pisces . Porro cum Deus dicitur ereas se cete grandia; per hoc intelliguntur pisces grandiori corpore praediti: nomen enim cete magnis Piscibus adaptatur. Q igres 13. uid fueritproductum im sexto dis. Resp. Deum in illo produxisse animalia te restria , ct deinde hominem; ut videre est Gen. r. cap. ubi Moyses tria animantium genera distinguit his verbis': Dixit γο-
que Deus , producae terra an am visentem in genere
sse , iumenta , O reptilia , O bestias terrae , fecundume fu i , oc postea constremorat formationem ho-
43쪽
minis, Deo dicente , Faciamur hominem ad μπῖ-nem , edi similitudinem nostram. Per iumenta, intellis. guntur animalia quae sunt magis domestica, &famis Iiaria homini s ut sunt canes , equi, boues , &c. Perreptilia, designantur illa animalia quet breues aut nuIIos pedes habent: ut sunt serpentes, vermes, lacertet, dic. Per bestias denique, denotantur animalia ferocia , in aggrestia , quae humanum non patiuntur imperium . uti sunt leones, pantherae, tigrides, &c. Quoad ani- .malia quς generantur ex putrefactione , Augustinus lib. 3. de Gen. ad Litt. vult tales species suisse tantum causaliter productas; quatenus Perfecta animalia creata sunt in illo die, eX quibus ista oritura erant: contra Basilium , qui Homi l. s. in Gen. docet ea in exordio mundi fuisse a Deo coirdita . Quantum autem ad ea
animantia, quae generantur ex commixtione animis
Ilum specie diuersorum, di fiunt praeter naturam ; Vt sunt mulus, qui producitur ex equa, ct asino, leopardus ex leaena ,& pardo , lynx, ex lupo, &cerua: non est necessum , quod dicantur fuisse producta sexto die
cum sint animalia adulterina,& praeter naturae intentionem sermata, di ob hoc vetita Iudaeis Leuit. I9. I menta tua non facio estire eum alterius generis ani- mantibu . Porro quoad hominem, qui eodem die cum 'nimalibus terrenis creatus est; tot, & tanta dicenda
s ox, quod ad aliam sectionem debeant reserti ri.
D Ari modo videntur agere Deus, & natu ra. Si enim ista ab imperfectioribus incipiens ad perfectiora
Progrediatur : sic etiam Deus in primaeva rerum crea rione se gessit: cum ex praecedentibus appareat, quoa Primo res inanimatas produxerit, nempe coelum, terram, aquam, lucem, firmamentum, &astra; deinde Plantas, ct arbores, quae Vira vegetante gaudent; postearisces, deinde aues, & in fine animalia terrestria, quihus dedit pro complemento hominem , qui cum istis in eodem die creatus est. De isto aurem homine,& de adiacentibus ad illius conditionem sex praesertim di- semus. De ipsius scilicet creatione, de scientiae illius
excellentia, de iustitia eius originali in qua conditus
44쪽
hst, de gratia sanctificante illi concessa, de immortaliisu tate illius, ac denique de dominio quod habuit supebomnia animantia. Scio quidem horum omnium praecipua es re considerationis Theologicae ; sed ut omnibus prodesse possit cursus iste philosophicus, utilissimum
fore censui, quod illo inserantur aliqua , quae The logiam redolent: quod breuitate nobis solita, praeci pue sactum est in metaphysica praecedenti. Hic autemper compendiosas adhuc quaestiunculas dicemus quae scitu necessaria sunt circa primi formationem hominis, qui omnium creaturarum, saltem corporalium est Pe secta abbreviatio .
Quaeres primo , quid Leendum te de primi hominisereatione. Quia quaestio haec quatuor principaliter ii cludit , ideo Respondo primo Adamum productum sui sese ex limo terrae, Gen. cap. 2. Formavit Dominus Deus homi vem de lima terra. Corpus eius fuit quidem com Pactum ex quatuor elementis, clim fuerit eorpus misetum; sed solum lutum nominatur in Scriptura; id est
aqua, & terra inter se commixtae; tum quia humanum corpus primario resoluitur in terram, di aquam, tu
quia ignis elementaris, & aer sensu percipi non possunt, nec Proinde a rudi populo potuissent intelligi, qualis erat populus Iudaicus, quem ibi alloquebatur vloyses . Quantium ad aetatem , staturam, & figuram cstrporis os lae; dubitari non potest, quin haec omnia in iillo perfectissima fuerint , cum alia aniniantia fuerine . condita in statu perfecto. Resp. 1. Euam productam dfuisse de costa Adami dormientis in ipso Paradiso
quq costa cum carne illi adhaerente erat quidem ne- .cessaria Adamo, ut erat caput naturae humanae, ε illi 'siperflua, Vt erat homo Particularis. Adamus suit pro ductus extra Paradisum, & postea ad illum ductus vertrastatus ab Angelo, Gen. r. Tulit Deus hominem, o tofuit eum in Paradiso veluptatis ; Eua autem sute sormata in Paradiso: eodem scilicet die, quo formatus est homo. Rest. 3. Quod anima suerit eodem instant 1nfusa corpori Adami, quo ipsum fuit sormatum; Vzasffirmae Augustinus lib. m. de Civit. Dei e ,2 3. Ratio . huius est, quod Deus in prima mundi constitutiona milia Produxerit perfecta ; sed corpus Adami non fuisset perfectum , si productum fuisset sine anima: ergo eoctem instan ti, quo corpus Adami formatum est, uti
45쪽
nocentiae perseuerasset, Procreati suissent homines per naturalem generationem; quidquid dicant Nysienus , Chrysostomus, di quidam alii, putantes homines fuisse multiplicandos sicut Angelos coeli, & nullam in statu innocentiae futuram fuisse distinctionem sexuum ;Deumque formando mulierem habuisse respectum actPeccatum Adami futurum, quod Praevidebat. Ratio nostret responsionis est, quod homo in statuli nocenti et fuisset animal viuens , sed noturali fumum spui viventium in generare sibi smile: ergo in illo statu homo fuisset generativus, Deus secisset masculum, di laminam ut generarent, tot natae suissent mulieres quot viri, ex quolibet partu processissent unus filius. &Vna filia, omnesque iuncti suissent in matri monium , quod fuisset Unius tantam cum Vna, actimitationem Primi coniugii Adami, S Euae . Ad ictquod asserunt praealleg ti Patres in contrarium, de turpitudine actus generationis; qui non decuisset statui innocentiae : spondendum est quod libidinis arsedor actum generationis turpificans non fuisset in statu innocentiae, in quo pars inferior fuisset ita subdita rationi, & Voluntati, ut qua facilitate ac moderatione movemus nunc pedes aut Iabia ad ambulandiun vel Ioquendum : pari moderatione, & sine perturbationerationis aut libidinis ardore, aut foeditate ulla, moturi essent homines ea membra quς generationi inser,
uiunt. Plura videri possimi de formulione homiliashn Τheologia nostra maiori, ubi agitur de creatione
Quaeres et . Etuta iacιndum si de scienti a - .Fx impostione nominum , quae Adamus dedit antinmantibus terrς, & volatilibus coeli, non immerito concludunt Doctores persectionem scientiae illi hominum Primo collatae . Quomodo autem cuiuscumque speciei animalium duo indiuidua adducta suerint Adamo, ut nomen ab illo acciperent, dictum habetur prae allegato loco Theologiae nostrae, ad quem reccurendum est . Vt appareat autem, quanta fuerit Adami scientia,
quatuor responsiones asseremus . I e . I. Omnem scientiam rerum naturalium inditam fuisse Adamo in sua creatione. Sicut enim Deus ipsum corpore Pers
' cit m effecit, sic,& illi animam donauit omni scientia. ornatam; alias si absque scientia fuisset conditus, illamque sibi paulatim comparare debuisset, scientia re-
46쪽
rum suisset molestissima homini sciendi cupidissimo:
unde ne propter earum ignorantiam essiceretur tristitia procul remouenda a iucundo statu innocentiq; omnem debuit habere scientiam: cum Productiis fuerit Ut post rorum esset doctor, & rector per instructionem, sicut per generatio nem carnalem erat illorum sator,& parens Tantam fuisse Adami scientiam, Vt in ea omisnes mortales, excepto Christo Domino, longe superauerit; status enim innocentiae erat Persectior statu naturae lapsae : ergo scientia in illo statu concessa primo parenti excellentior erat scientia concessa hominibus existentibus in natura corrupta. Licὸt autem persectissima fuerit scientia Adami, non tamen futura conti gentia cognoscebat, nec secreta cordium , Mec omnia indiu idua cuiuslibet specie . hoc enim non exigebae perfectio intellectus, nec status innocentis excellentia; unde his tribus crescere poterat sciencia Adami. 2 4 p. 3. Adainum scientiam rerum supernatiirarium habuisse, creatus enim erat Principalias in ordine ad finem supernaturalem, quam ad finem naeturalem: e so si ad comparandum sibi finem naturalem ornatus erat scientia rerum naturalium, debuit etiam recipere cognition a supernatiiralium , ad finem adipiscendum supernaturalem ; quoniam Paulus ad Heb. et r. docet side impossibile esse placere Deo Quantum ad obiecta supernaturalia quae cognouit Ada ius, suffcienter expoliuntur loco praecitato Theologiae maioris- Resp. Quod sicut posteri Adae non fuissent nati in qtate perfecta, nec in Perfecta corporis magnitudine; sic nec nati fuissent cum scientia persecta , sicut illorum pater cum illa conditus est. Naturale enim est homini scientiam acquirere Per sensus , o experimenta ; Vnde licet in hoc statu Adae posteri non habuissent ignorantiam postiliam, quae est poena peccati; habuissent tamen naturaliter ignorantiam negatiuam, seu nescientiam obiectorum , quorum cognitionem
adepti fuissent Per studuim . Lic)t tamen silii Adae cientiam innatam non habuissent, facila tamen , ct breuiter sibi comparassent scientias; quoniam in illis esset funima docilitas, &aptitudo ad discendiim , ob ingenij, ct memoriae excellentiam, st ardorem cogno cendi ,erum: esset deinde in illis omnium sensuum
internorum , ct e ternorum, Prqstantia, quorum bene
sicio scien ta potuissent facillime acquiri ὸ esset copia
47쪽
doctorum ad docendum alios accommodatissimorum iesset denique vitae longitudo , Valetudo corporis, omnium passionum moderatio, & singularis erga oinnes Itomines Dei cura, quae mirum in modum adiuvasset Lomines in discendo.
Quaeres 3. diuid dicendum sit de iustitia ori nati primis parentibus concessa ResP. 1. gratiam originalem
esse diuersum habitum a gratia sanctificante, ut innuit Scotus is a. dist. 29. ρου. 1. Iusti enim homines hohent gratiam sanctificantem, non verb gratiam originalem di Angeli similiter in sua creatione habuerunt naturalem rectitudinem, quae Vocari poterat iustitia originalis ; qui tamen sanctificantem gratiam non ii huere . In multis differunt iustitia originalis , & ghatia sanctilicans, sed praesertim in hoc, quod iustitia oris se malis perficiat hominem in Ordine ad finem naturin Iem , gratia vero perficit in ordine ad finem supernat ratem: unde prius agitur a nobis de iustitia originaliquam de gratia sanctificante, de qua loquemur in quaest. seqq. & de utraque lonῖς Plura babentur in Theotasta nostra. Resp. r. Iustitiam originalem non posse explicari definitione smplici, quia non erat unus, & simplex ha Litus; sed plurium habituum complexio , in diuersis facultatibus residentium : potest tamen sic describi, collectis quadam habituum', Pibui homo fecundum omnes facultat s suas rectur e cubatur, O idoneus ad
perfecte omnes abiton et natura sua conuenientes exerrerindas . Quia iustitia originalis est complexio diuers sum habituum, ideo in diuersis potentiis residebat; ita qud Adamus per eam in intellectu speculativo haheret scientias speculati uas; in practico admirabilem in agendo prudentiam , in Voluntate erat habitus, quo Deo cultum, honorem , di amorem reddebat , latiis quam suo suprenao principio, re sini naturali; in appetitu concupiscibili habuit Adamus temperantiam, α in irascibili sortitudinem . Quia tamen praecipuus finis iustitiae originalis erat facere hominem rectum,proinde Scotus asserit, iustitiam originalem principaliter subiectari in voluntate ; quia rectitudo Precipue ad volu
tatem Pertinet,.. 3. Iustitiam originalem siti sie donum supernati rale,uti determinarunt Pius V. & Gregorius XIII. damnantes, Uth raticam, Opinionςm ςorum, qui assere: bane
48쪽
hant integritatem primae conditionis fuisse naturalem eius conditionem Cum enim homo esset compositus
ex spiritu & carne, reper spiritum haberet propensionem ad bonum spirituale, per carnem vero inclinar tur ad bonum sensibile; ex his duabus contrariis pro-Pe nsionibus , consurgebat in homine pugna quaedamnaturalis, quae non potuit pacificari, nisi per aliquos donum supernaturale ; iustitiam scilicet originalem quae impediebat,ue Pars inferior superiori reluctaretur' inter iustitiam originalem potuisse hominem non peccare,quia faciebat hominem rectum:& no suisset re- cinis, nisi Potui stet Vitare peccatum,& in bono Perseuerare:neutrum tame potuisset sine auxilio speciali gratiae excitantis & adiuuantis. Quia iustitia originalis per
tebat tantum naturam,& hominem ordinabae ad Deutanquam ad finem suum naturale Unde requirebatur auxilium supernaturale gratiae actualis ; Vt homo ele- 'uaretur ad opera supernaturalia meritoria vitae aeternae.
Qtηrei . . EUM distendum sit de graitia sancti ante
primi hominis. Resp. r. Gratiam sanctificantem fuisse a Deo collatam in primaeva sui constitutione . ridie enim Deus cuncta qua fecerat, O valde erant bona r sed Deus reliqua condidit persecta secundum capacitatem naturae cuiuslibet: ergo non debuit hominem relinque. re Vacuum gratia, cuius erat capax. Deinde factus fuit
nomo ad imaginem Dei, propter potentias spirituales, quas communes habebat cum Deo ; &ad eius similis tudinem, Propter gratiam & virtutes, quae ilIi inditae iunt , sed talis similitudo fuit Adamo impressa ab orbgine: ergo δοῦ gratia, quς est fundamentum illius similitudini s. Tandem , principalius Adam est creatus propter finem supernaturalem , quam propter nati ralem ; sed ab instanti creationis habuit necessaria ad finem naturalem, nempe originalem iustitiam . ergoa eodem instanti debuit habere gratiam, quae ad finem
4upernaturalem necessaria erat .
Rup. z. Quod si perseuerasset Adamus in statu innocentiae , posteri eius fuissent in gratia geniti ; conmtra quosdam sentientes iustitiam originalem fuisse quidem propagandam a Patre in filios ; non vero gra tram. Hoc determinatum fuit in Conc. Arauc cap. Dμ in Trid .hm s. de Peccat. Orig. Adamum scilicet
Peccando sanctitatem & iustitiam perdidisse, non sibi α Posteris 3 at per sanctitatem intelligitur Phil ,2 .P.SUM T.αPhasPara IT C Sr
49쪽
gratia, quae Vocatur sanctisirans: ergo Adamus si non peccasset, comin unicasset gratiam posteris , qui proin de in illa se innigeniti; sicut illis transfudit peccatum. Ilesp. 3. Etsi Adantiis non peccasset , non Propterea eius posteri fuissenti ingratia confirmati . Hoc t mennou est. ita certum; quin aliqui Doctores contrarium dixerint cum Anselmo lib. i. Cur Deus homo cap. 28.
Alii restringunt propositionem Anselmi , dicendo , quod si Adamus primam remotionem Vicisset, in gratia suisset confirmatus; ac pariter omnes posteri eius,si cum adulti fiunt, primam tentationem superassent, Probabilior tamen sententia est nostra, propterra tiones quas attulimus in Geologia . & quibus super sedeo ,. causa brenitatis r ita quod verisimilius sit, quod sicut pater cecidie , in iustitia & gratia existens, sic labi potuissent di filij: rarius tamen pro tunc Peccas sent ,.quamnnunc ; quia in tali statu homines fuissent recti, nec in rationem impetum fecisset concu- Piscentia. .. . Problematicos videri authores , an status innocent ἐς potuerit secum compati Peccatii veniale. Alens s enim D. Bonau. &D. Thomas existi mant Peccatum Veniale non potuisse reperiri in statu innocentiae : quia accidit ex subreptione sensualitatis, vel ex motu rationis indeliberato ; vel poenam mere tur , cum dolore deleri debet; quae omnia repugnan ii tui innocentiae . Scotus Vero in a. dip. o. quaes. i. ait . quod nil repugnez, quin Veniale peccatum Potue
rit fieri in statu innocentiae. x non illud , quod procedit sensualitate , aut indelibς rato motu rationis; talia enim non adfuissent; sed illud , quod ex genere suo lset Veniale , ut Verbum otiosum, Vel iocosum mendacium .
arres 3. Buid dicendum sit de primorum parentumi ortali ze. Pelagiam affirmabant hominem suisse moriturum , etiamsi non peccasset. Alis ex opposito hominem fuisse qui deni moriturum adueniente Pecca in i in poenam scilicet peccati; sed immortalitatem in statu innocentiae fuisse illi naturalem . Pro mente Ca tholica , Respondeoprimώ, in statu innocentiae Adamum potuisse dici immortalem S mortalem . Erat, inquam , immor alis , Prout immortale sgniscat negationem actus moriendi , Sidem importat ,ac non moriturumssi enim praecepto D. obtemperasset Adamus , nunquam
mortuus fuisset : sed post elapsa quaedam tem Pora
50쪽
erans Iatus fuisset in coelum: quia autem peccati it, ideo mortuus est in executionem sententiae diuinae, in quaiscumque die comederis morte morieris, id est subiacebis neceuitati moriendi .. Si autem immortale significee moriendi impotentiam , Adam non poterat dici immortalis in statu innocentiae, sed mortalis erat ; quo
niam corpus il Ilus erat compactum ex quatuor elemenias , quae corruptionem inducunt: Nostraresponsio est conformis doctrinae D. Aug. 7. de Gen. ad liti. ea . 2s. M aliis Patribus , qui dicunt , Primum hominem in statu innocentis filisse mortalem ex sua natura, ct im mortalemex beneficio Dei. Responio a. Adamum in statu innocentiae non fulsi moriturum . Quia mors non potest aduenire , nisi Per vim externam, vel per famem, aut .sitim, Vel eaen Umorum intemperie, aut perturbatione passioniam, vel denique ex tabescente senio ; sed primus homo
Pote sapientissimus , haec omnia vitare poterat T .ergia
non fuisset moriturus in statu innocentii. Prinid non 'poterat illi mors inferri per vim externam, quia Omniae cognoscendo quae sibi erant noxia , illorum actionem. impedire poterat. a. Non poterat mori Per samem auestim , quia Deus illi prouiderat fructus salubres paradisi , aptos ad sedandam famem , ct sitim extinguendam, quotiescumque prudentia naturalis illi dictaret , sibe
opus esse fructibus, quos ei dederat Deus in usum Gen. a . Deamni ligno parais comede I. Non poterat mors edere ab humorum intemperie, aut perturbatione Passioniam; quia iustitia originalis corpus animae sub miebat , & qualitates contrarias retinebat ini statu Pa- cincor & proinde inordinatos impediebat Passionili smotus Pro villim ridi causa, et audeo 3 . Quod in statu innocentiae non potuisset homo mori , ex tabes cente senio ;lquia ne Virtus nutritia debi sitaretur de deficeret in statu innocentiae, statuerat Deusillam eor- roborare per Usum ligni vitae, cuius fructus rep rasiet Periecte deperditionem humidi radicalis : S sic ho-niinem a senio & a morte per senectutem Prouenientep raeseruasset: ut perbelle habet Aug.a legatui iniheo logia ex lib. I . cap. 26. Resp. 4. Inὲmoryalitatem concessam Adamo in statu innocentia, non sue is e na turale , sed supernaturale donum, Ut prae caexeris Putri bus habet Aug. lib. de Gen. ad liti. cap. a s Mortali