장음표시 사용
21쪽
ii, suo genere perfectus. Dices; si mundus esset perse-ous non repirerentur in illo tot monstra, tot scelera , x t iniquitates, tanta pugnantium sublun rium disco' dia, tot venenosa, ct noxia animalia, nec denique tot intempestiua frigora, quae fructus corrumpunt; acim Portuni ae stiis, qui efferunt secum sterilitatem. Ros n- s. ad haec omnia iam praecessit, cuius iustificatio haberi potest ex communi philosophoruin elogio , P sita iuxta se posita magis elucescunt ; unde si plura in mundo nobis videantur mala, talium deformitas valde iuuat persectionem Vniuersi, iuxta Aug. Enchir. cam1 r. malum bene ordinatum, or loco suo positum ominentius σνmmen dat bona , ut magis luceant , O laudabiliora sint ,
Quaeres an Deus posit farere mundum perfectiorem . Fertur apud Conimbricenses t. de caelo east. 9. quosdam existimasse, mundum taliter fuisse a Deo fabricatum, ut peνfectiorem ipsim condere non potuisset,propterea
forsan, quod Deus semper faciat id quod est oprimum e sed hoc negat absolute Scotus in I. dist. 13. qvs. a. ubi ait dari persectissimum in ordine gratia , nempogratiam Ch risto collatam, quae suit summa : non autem in ordine natura, ctim natura aliqua creari possit perfectior, & excellentior, quod sufficienter indicat ex Scoto, Deum non semper facere quod est melius, Scperfectius . Alias non permisisset, quod Iudas suissee natus; hoc enim meliusfuismet iriath. 26. senum erat et , iid est melius, si natus non fui et ismo ille. Ratio ob quam colligi debet Deum no teneri facere quod melius est, petitur ex hoe , quod Deus sit liber in operibus ad extra Psal. r 3 . omnia quaeumque voluit fecit in eoeto , erin terra; sed si non posset facere mundum rerfectiorem quam nunc est, suisset determinatus, & necessitatus md pro cendum mundum scuti est actu : ergo Deus Potuit facere mundum persectiorem, nec semper tene tur facere quod est melius, ct persectius. Si in contrarium dicatur, quod ab agente optimo nil nisi optimum prodire valeat; Vnde Aug. lib. 3. utra Maxim. cap. 7. ait quod si Pater potuisset gignere Fis iusti sibi aequalam, & non genuisset, esset inuidus: ergo Pariter, si Deus potuisset facere mundum Pers olorem , Ac non fecisset, argueretur inuidiae. Resp. haec omnia esse vera de agente necessario quod tenetur sicaeere; tunc enim opus illius debet esse optimum, si agens
22쪽
agens optimum fuerit,d: Posset accusari inuidhe,si ope. xa illius non essent Perfectissima; salsa Vero de agente lubero: & proinde Deus, qui agit liberὸ, & nihil ulla debet, potest operari melius, ct persectius iuxta Apostoliun ad Rom. 9. dicentem, an non habet potestatem Iulus luti ex eadem masofacere vat aliud in honorem, aliis iero in ontumeliam s. Maneat ergo, quod Deus mundum
Persectiorem condere potuerit ὀ sed quomodo hoc intelligi debet, mox dicetur . Quaeres quomodo intelligi de eat, qsia Devi patuerit facere mundum perfectorem. Hoc ideo quaeritur ve appareat si Deus potuerit mundum praestantiorem s cere essentialiter , vel accidentaliter; ad quod res n- α Deum non potuisse quidem perficere essentialiter species mundi, inuariatis ipsis; potuisse tamen persectiores condere, tum essentialiter, tum accidentaliter :α haec responso tres habet Partes , quarum Probatur prima. Dccies sint sicut numeri, quibus si addatur
Vel detrahatur unitas, numeri Variantur : ergo,si Deus
adderet aliquam persectionem essentialem alicui specie V. gr. homini, illa species mutaretur, & ille homo non .esset amplius homo ; nam non haberet essentiam hominis : & sic dici debet , quod rami non posit per eram dum inten ἡ, O sentialiter, s ciebus inuariatis. Probatur secunda pars, quod Deus potuerit nouat , o noMar species producere in mundo perfectiores. illii. quo continet actu; cam potentia Dei sit infinita, ct proinde
non exhausta per productionem creaturarum in mundo
existentium, quae omnes sunt sinitae 3 ut probauimus cap. de infinito. Probatur denique toria pars, quod Deui posis radi
rere creaturas perfectiore accidentaliter, quia nimirum
illarum qualitates augeri possunt, eum suscipiant magis di minivi; proindeque perfectiores accidentaliter pos sunt euadere: unde possunt creari Angeli beatiores, homines doctiores, equi velociores, & ut inquit sco-xus in a. report. GA qq.qμ . a. sieri possunt corpora coelestia clariora , si btiliora, ct Pr aestantiora; iuxta
id quod habetur apud Esai. erit lux luna Aut lax fomlis, O lux fuit erit ferre liciter. Dicet , substantia nens cipit magis, o minus; sed mundus constat substa xijs : ergo mundus non potest essentialiter perfici. RU'. sibilantiam mundi, de cuius libet partis illius non
Ioue intendi in illo specisico. quia ut diximus si
23쪽
nuitarentur species, destinerent esse, mundus tamen Iin suo esse indiuidualis potest essentialiter perfici, tum extensisi. , recipiendo multas species quas non habet ;ium intensiue, recipiendo species nobiliores iis, qua obtinet actu.
Con siderato mundo per respectum ad sui causa
essicientem, nemPe Deum, nunc considerari debee ipsius mundi creatio in se , ut postea examinetur ter minus illius creationis, nempὶ mundus ipse. In hoc autem capite Videri debet, quid sit creatis , quςtuplex
sit crearis , ad qua extendatur creatis , an creatio dicat. quid reale , an per creationem adueniat Deo relatia realis , o denique creatura possit creare : quae om nia resoluentur sicut Prius, per quaestiunculas breues.
Quaeres r. quid O quom exsit ereatis. Resp. r. quod ereatio sit productio rei ex nihilo subiecti ex scoto tua. dist. v. quast. z. Sicut producere aliquid ex subiecto seu ex Praeexistenti materia , est proprium creaturae. quae ex nihilo nihil facere potest, sic producere ex ni hilo soli Deo conuenit , ut dicetur postea, dc Per
hanc vim creativam Deus produxit mundum ab initio. Non secundum omne eius Partes , quia Plures creaturae ex Prioribus sunt conditae, ve plantae & anis malia gressiua dc reptilia, quae formata sunt ex terradi aves cum piscibus ex aqua, licet aliqui dicant aves ex aere duxisse ortum , sed secundum partes magis Praecipuas dc nobilioreς, quae expreste dicuntur in Scri ytura a Deo creari. Per terram intelligenda sunt quatuor elementa , dc per coelum subintelligi debent coelostes intelligentiar,ut Patres interpretantur. Resp. 2. du Plicem esse creationem , activam videlicet, dc passim Main. Creatio activa , ut alia. diximus, est achiis D. v luntatia, Perquam ab aeterno Deus Voluit creaturam sieri in tempore . Creatio vero pas a est ipsemet creatura ex nihilo proaucta,dicens relationem dependentiet
ad Deum creatorem . Ruaeres a. ad qua extendatur creatis . Haec quaestio
proponitur occanone dissidii inter a homistas de seο- tiara existentis. Illi enim cum Anselico Doctore vo-.
24쪽
sunt creationem se extendere tantum ad substantias. seu ad res subsistentes. Nos vero cum Scoto in a. di 3 tenemus creationem attingere etiam accidentia spis ritualia ς Vnde respondeo nedum substantias creari posse,
sed & accidentia . Guodsubstantia creari possint, pro
bauimus cap. 3. de causa incienti; Vbi conformiter adscripturam vidimus Deum creasse coelum, terram, Angelos, di animas rationales, quae sunt substantiae: Deus enim est agens independens, quod Producere potest absque Vllo praeiacente subiecto; in quo coiisistit ratio
creationis . zuod etiam creatio se extendat ad accidentia.
colligitur ea theologia nostra a Vbi a gendo de gratia habituali probauimus ipsam creari a Deo, conformiter
verbis Apostolis Ephes. a. Vocantis gratiam creaturam; est enim donum supernaturale a solo Deo immediatὰ productum. Deinde eius est creatio, cuius est annihi-
latio , sicut generatio di corruptio sunt eiusdem; sed
gratia Per peccatum annibilatur,non Verd corrumpitur cum corruptio se mutatio unius formae in aliam, regratia in nihilum redeat , adueniente Peccato et ergo gratia creatur . Tandem gratia , quae est qualitas supernaturalis, non potest educi de potentia animae,quae
naturalis est : ergo gratia iure dicitur creari,& proinde creatio se extendit ad accidens'; cum gratia sit forma accidentalis. Si creatio dicatur esse rarum subsistentium , quod non potest dici de accidentibus, quae per se non subsistunt , sed inhaerent ; hoc negandum est et Veenim aliquid possit creari, lassicit, quod sit ens sim
Rres 3. an ereatis sit ens reale. Ad quaestionis soli Θtionem supponendum est, creationem posse spectari fundamentariter, pro a unimirum diuinae voluntatis, quo Deus ab aeterno Voluit cieaturas ex nihilo Produci in tempore : ct formaliter, Pro relatione Dei creantis ad creaturam creatam, Vel creaturae productae ad Deum Producentem. Resp. r. si creatio sumaturfundamentali ter pro actu interno D. Voluntatis, dubitari non posse, quin creatio sit ens reale ; quandoquidem creatio sic sumpta est actus D. Voluntatis, actus autem diuinae voluntatis est ipsemet Dei Voluntas, & Voluntas divina est ipsemet Deus: ergo cum Deus sitens reali Γλ-mum, & cuncti entis realis causa, nullis potest esse dubium , quin creatio in hoc sensu sit realis. R p.r .quisa si creatio sumatur sormaliter , pro relatione Dei ad Psi sy .P.be uis.PbasPara II. B crea
25쪽
creaturas, aut creaturae ad Deum; talis relatio in creatura sit realis, & in Deo creante tantummodo rationis . Relatio, inquam, creature Productae ad Deum Producentem est reat is, quia landatur in aliquo reali,
nempe in existentia creaturae, quam de nouo creatura
recipit, dum creatur . Relatio Vero illa in Deo est ta tum rationis,quia ex hoc quod Deus denominetur cre tor in tempore, nihil reale recipit in tempore; sed tan-thim terminat relationem , quam dicit creatura ad ibium. Illa autem terminatio non est realis , sicut nec mea visio terminata ad parietem est realis in ipso poriete, sed tantum in me: ergo creatio sumpra formaliter non est ens veale in Deo. Dices; Deus Per creationem
realiter denominatur creator; sed id quod denominae subiectum est quid reale e ergo creatio formaliter sui n-Pta , Ut relatio , est quid reale . Resp: distinguendo minorem , quod denominat subtemina est reale; si sit se
ma intrinsece denominans, ut albedo, quae intrinsece denominat parietem album , concedo ; si si forma trinsece denominans, Vt Visio mea, quae parietem denominat visum, nego: paries enim non denominatur miras per aliquid reale in ipso existens . Quando autem Deus denominatur creator, haec denominatio non est intrinseca, quasi Deus aliquid reale de nouo excipiat , sed est tantum extrinseca , ex hoc procedens quoaeterminet relationem dependentiς,quq realis est in cre et ira, & in Deo rationis tantum & extrinseca . .,
Quaere S 4. an per ereationem adueniat Deo relatio re
Iis . Ex antecedenti quaestione habetur, quod creatio formaliter sumpta sit relatio realis dependentiae actDeum independentem, quandoquidem per creationem creatura recipit existentiam, quae rearis est; an autem similiter verum si, quod ex creatisne adueniat Deo
aliqua relatio , qua sit realis in ipso, hoc est quod qua
rimus ob maiorem explicationem pracedentium: & acl' quod respondeo , quod licet Deus denominetu cre Dr xealiter S a parte rei: attamen ex creatione non recipiat relationem realem. Quia relatio perquam creatura referrur ad Deum creantem non est mutua,sed rea-J is tantum ex parte creaturae, re rationis ex Parte Dei
5 i enim relatio creatoris esset realis in Deo aliquid contingens in eo reperiretur, quandoquidem illa relatio esset talis, qualis esset terminus eius; sed terminus , il-nas vel tionis esset continzens, nempὸ creatura: ergo
26쪽
, illa relatio esset contingens , quod dici non potest,esim omnia quae sunt ini Deo sint summe necessaria. Non tamen dicendum est , quod Deus reseratur aa
creaturas per relationem rationis ex Doctore nostrois i. dist. zo. quam a. quia seclusa quacumque OPeratione intellectus, Deus reuera dicitur creator ergo
talis dici debet per aliquid reale, & Per aliquam relationem , non quae sit rationis in Deo, sed quq sit realis
in creatura, ct terminetur ad Deum, qui ex hoc nihil recipit, nisi solam denominationem extrinsecani creatoris . ob hoc dicit Aug. 7. de civit. Dei cap.r6. qu d Deκi temporaliter dici tacint, quod antea non dise- mr , hoc est, nonse undum accident mi , sed creatin
ra. si dicat Aristoteles s. met. text. 2 o. relationes p
xentiae activae & passiuae , qualis est relatio creationis,
esse reales dc mutuas . &proinde creationem inducereret tionem realem in Deo: Re'. hoc verum est si tales relationes sint intra agentia si ita , quς possint .liquid reale de nouo accipere : fallum Vero , si a vς lint agentibus infinitis, qualis est Deus, qui ope x tiir in tempore, absque eo quod relationem. re lem recipiat. ud tres vltimo , virum creatio possit competere ς ς- utq. RV nsio ad hane difficultatem repeti debet q. 3. de causa esse. ubi ostendimus causam secund/m nec creasse, nec creare potuisse ; neque ut est causa P in ipalis , neque Vi causa instrumentalis . Dixi .
mpi , inquam , nullam creaturam , siue factam, siue - ibilem, posse quicquam creare, Ut est causa Prin ς'Pδlii : & hoc ex Scoto in . dist. i. qηψ- - ας D hQma r . p. quast. ψs, art. cum utriusque sch lae )toribus, & hoc, quia requiritur infinita potenti ν δ iquid possit produci ex nihilo . Diximus etiam eo 4 in loco, quod nec causa secunda , nec proinde Vlla ς Mura, possit creare aliquia ut causa instrumentalis yyysic , ut locis praecitatis docent praefati Doctore, .R xiones confirmatiuae utriusque partis hic.rete stro' i0siliti est et , cum accurate habeantur in capite prR Vix- 0. ncrum quidem est , quod sacramenta nouR lζgi py'duc ni gratiam ex cine. Florent. di quod gratia P '. 'py ppr creationem , ut innuit Scottis in z.d . 3640ς menta non sunt causae instrumentales physiς ῖ - iae, sed tantam morales, & sic haec ratio non Vrgος 'hjδm dictaeus tantuni,quod creatura. non P0ssit φsR . '
27쪽
causa principalis aut instrumentalis pyli sica gratiar,licet possit esse causa moralis illius r quatenus scilicet ad applicationem sacranaeatorum Deus creat di insundie
De termino Creationis. vperest ut in hoc tertio capite sermo sat de termino O producto per creationem mundi , de qua diximus insuperiori capite ; sicut in primo actum est de causa e ficiente ipsius mundi, nempe de Deo creatore . Istua . autem caput , quod erit de mundo creato, duas habebie sectiones; quarum prima tradet per quaestiunculas quas dam ea quae sciri debent de diuersa acceptione mundi , . de ipsius descriptione , de eiusdem unitate 3 ac denique de modo & serie sub quibus creatus est . Secunda vero disseret in particulari de creatione hominis, qui est Omnium compositorum corporeorum nobilissima species; sicut Angeli, de quibus dictum est in metaphysica, primas tenent inter creaturas intellectuales.
MVndum esse magnum animal sibi snxerunt PIato in Τymeo, Τrisnegistus in Pymandro, & stoici
apud Ciceronem . Epicurei putauere mundum nihil aIiud esse , quam eorpuscularum congeriem , sine vita, sine prouidentia, & sine ratione,casu & temere conflatum . Alii existimauere mundum esse Vnum compositum ex materia O sma . Quid autem catholice de mundo sentiendum sit aperietur in sequentibus. Quaeres i. quid sit mundus p Respondeo mi indum nec esse magnum animal, nisi metaphorice ; nec esse corpusculorum aceruum & aggregationem, nec debere dici compositum ex materia & forma . Primo mundus non potest dici animal, quia ex Aristotele 3.de anima rex. 66. Omne animal saltem sensu tactus est praeditum: quis autem dicet aquam, aerem, lapides , metalla, dc talia entium genera, ex quibus componitur mundus,
sensu tastus pollere Dtinis omne animal est homo
28쪽
aut brutum , rationale scilicet vel irrationale animaI , nullus autem dicere ausus suerit metalla, lapides, aue
elementa, esse homines aut bruta, cum nec membra, nec organa habeant, quibus animal operationes vitales di animales exercere solet. Tandem licet aliquando D. Aug. somniosam hanc opinionem tenuerit antequam catholicus essiceretur , ipsam tamen retractauit lib.r retrari cap. rr. & ob hanc sortὸ rationem cap. seq. sen-ctus ille doctor poenitet se Platonem di eius assectas extulisse laudibus.
Secundo, mundum non esse atomorum congeriem casu esserinatam in Varia composita, euidenter comvincit admirabilis mundi constructio ac sapientissima
dispositio partium eius'; quae nihil aliud esse potest
quam supremae rationis opificium et cum nemo dixerit ex caracteribus typographicis temere & casu proiectis fieri orationem Ciceronianam ; aut ex serro temerὸ liquefacto confici horologium: nec Proinde mundum potuisse casu temerario absque excellenti sapientia ita concinnatum reperiri in partibus suis, uti videtur. Tertio nec mundus esse potest unum compositum ex materia de Arma, quia ea quae sortiuntur eandem materiam de eandem formam debent habere easdeni opexationes, cam Arma sit principium operandi; sed entia quae sunt in mim so diuersas eliciunt operationes de contrarias, cam ignis cateiaciat, or frigefaciat aqua; Iapis descendae, dc ascendat ignis ἰ similiterque plantae, bruta,& homines producant operationes numero di. Dersas, specie & genere: ergo absurdum est dicere , quod mundus sit Vnum compositum ex materia de so ma. Dices ; Deus qui est mundi Author debuit tribuere suo operi id quod est persectum , ut si confornaitas inter operans & operatum; sed melius est mundum esse
Vnum Vnitate essentiali resultans ex materia & serina, quam esse unum unitate ordinis: ergo dici debet, quod mundus ex materia dc forma componatur. Rest. maiorem esse Veram de persectione, cuius opificium est ca-Paπ ; mundus autem non potest habere unitatem com-Positionis, sed tantiim unitatem ordinis: ergo ista so-ia, di non illa debet ei attribui. Quςres z. quid sit mundui. Resp. inter diuersas mundi descriptiones, hanc mihi magis arridere quam alias; quod scilicet mundus sit , perfecta O Ordinata cillectis
29쪽
nimirum prVotente Dest , producta sint . Dicitur
persessa collectio, quia creaturarum ri e serio Gen. i. vidit Deus euncta qua fecerat di erant valde bona : Vnde si quaedam mundi moersectae, Ut monstra; aliae nocivae homini, vetere: ' te venena; aliae inutiles, utaoca deserta&ae xilia ε aliae se mutuo destruentes, ut elementa: haec omnia multum conserunt ad mundi pulchritudinem, v rietatem , ct harmoniam ut ostendunt philosophi, α Au . probat lib. 3. degen. adlist. cap. 17 peeis iter dcreaturis, quae videntur hominibus noctuae, atram millis sunt non pariim Vtiles; vol quia ipsos
dunt , ut salubriter exercent aut probant, vel ignoranrer edocent. Dicitur postea, quot mundus sit eollecti οὐ nata; quia partes mundi ordinantur ad Deum, rinseruntur ad hominem , ac denique sese inuicem U:lpiciunt. Referuntur,inquam,ad Demn ,tanquam an-- Iani essicientem, exemplarem, & finalem; cum omni creatura sit a Deo, consorinis ideae aeternae , SP ducta propter Deum et omnia enim propter femetipsum. statui est Dominη . . . . e
Deinde omnes mundi partes ad hominem referuntur, tanquam ad suum finem subalternum; coeli enim& εngeli hominem seruant, tuentur, & instruunt a
earli enarrant gloriam Dei: inseriorες πεro. Quales sun ebrutae animantes, Plantae, lapides, & caetera ipsi subse, uiunt, eum lavent, nutriunt, di exornant. Tandem omnes mundi partes referuntur ad se inuicem ; tum per subordinationem,qua inferiora subiacent superioribus , sublunaria videlicet coelo, coelum intelligentiae motrici, & ista Deo: tum per mutuum subsidium, quo sese inuicem tuentur & fougni : tum denique Per. mutuam suarum persectionum communicationem , quia formae actuant & perficiunt materias, materia formas sustentat, accidentia ornant substantiam, & substantia accidentia sustinet . obiectiones quae possent fieri contrahaoe descriptionem , Utpote quda partes mundi non benὸ sint ordinate; solutionem suam habent in verbis Augustini superius allegatis, ut iam antea diuersis duobus locis; ubi ostendimus creaturas deformiores habere suam pulchritudinem, re magis nocivas suain utilit
Quae res 3. an mundus defacta sit unus. sub triplici
sensu potest intelligi hae quaesuo, an scilicet mundus
30쪽
ce unus unitate essentiali, aut unitate ordinis i an civitiis in existentia , sin an de facto sit Unicus mundus,
vel plures: an denique sit Vnus in possibilitate, ita quod Plures mundi non sint possibile . Res . ad primum,
quod mundus non sit unus unitate Gentiali, quia non in compositus ex materia & forma , ut antea Prob tum est ; sed suitate ordinis, ut innuit Aristoteles a 3. V. text. yr.&post illum scotti in P. dist. Io. quaeso. consormiter ad Aug. quaest. 2. veteris & noui testininenti ubi ait ; riseretis ab inuicemsubstanti facta eram paginatione mundus vocatse . Probatur liqc assertio ex Praecedenti, ubi diximus, quod mundus sit rerum Croatarum ordinata congeries: Vnde ex Aristotele Prais
allegato ita loquendum est de mundo, sicut de regno dc de exercitu; sed regnum & exercitus sunt quid unum unitate ordinis propter subordinationem subditorum ad unum regcm, ct militum ad ducem unum ; ergo
pariter mundus debet censeri unus unitate ordinis,Pro prer subordinationem omnium creaturarum ad Deum ,
qui est omnium unicus creator, subernator, de finis
Remnῶν adserendum , quda in omnium catho licorum sententia unicus existat mundus . Quotiescum que enim in scriptura fit mentio de mundo, hoc sem Per fit in singulari Ioan. i. mundus per i um factui est.
CaP. enim ' non petest mundus odi e vos. Rom. s.
per unum seminem peccatum in hunc mundum intrauit.
Deinde, Christus Marc. vltimo praecipiens Apostolis. Praedicationem Euangelij faciendam omni creaturae impossibile praecipisset , si esset alius mundus, in quo creaturae existerent, quo modo enim ad illas potuissent peruenire , & transcurrere orbes coelestes . Tandem licet haec veritas de numero contingentium nulla rati ne sit demonstrativa 'possitne tamen plures congrue tiae afferri, ob quas decebat unicum existere mumdum. Ne scilicet daretur occasio putandi mundum esse a seipso . Ne Videretur Deum ex necessitate & non libere produxisse creaturas . Vt independentia Dei a crea turis ostenderetur, agnoscendo ipsum selicem &sibi sumientem vixisse sine illis per totam aeterniatem. Vt denique ex unitate operis completi colligeretur uni tu opificis. od si dixerit Christus , regnum meum non est de hoe munia; ex his verbis non debet colligi