장음표시 사용
411쪽
Quantum ad memoriam intellectivam , cum ea spiritualis sit, nullam de se exigit duritiem aut molli
Dieo seeundo somnum nihil aliud esse , quam na turalem sensuum externorum rasationem , qua ad quis rem , O salutem animalis instituta est . Haec alitem sensuum ligatio fit frequentius ex vapore, di sumis, qui ex Ventriculo, & alijs partibus corporis in cerebrum ascendentes ibi refiigerantur , & condensantur, dc ob sui condensationem ventriculos cerebri implent, ob struuntque meatus spirituum animalium ; quibus sublatis, nulla operatio a sens bus externis Produci potest. Ob hane causam infantes in alvo matris dormiunt semper, di saepissimὸ postquam editi sunt in lusem; quia scilicet magna humiditatis copia illorum cerebrum Pr grauatum est . Ex eadem Pariter ratione Pituitosi videntur somnolenti . Quia autem soninus est cessatio sensuum externorum instituta ad salutem animalis , ideo Epilepsia , & Apoplexia , in quibus ligantur sensus externi hominum, non sunt, proprie j ommi
Somnus naturalis in his consere ad salutem , quod Per somnum reparetur magna spirituum animalium copia ; unde Philosophus dicit semnum fieri poplurvigiliam , seu ut facultates animalis vegetiores red dirae melius fungantur suis ossicias. Deinde somnus Prodest ad refrigerandum sanguinem , per effusio nem scilicet pituitae inter dormiendum decidentis acerebro , & impedientis desiccationem sanguinis. Τandem colorem stomaehi sortificat somnus, & pro- Pterea non modice prodest ad perfectionem coctionis; qui scilicet tunc calor ex capite ad partes inseriores repellitur , di ob hane causam durante somno reseige-ν3rum caput ingrauescit, stomaehusque incalescit, sicut latera, di pedes. Illae tamen somni viditates non Proueniunt ex somno immoderato , qui Potius de trimentum quam salubritatem affert corpori ἔ quo niam sensus externi ex nimia *irituum animalium abselitia obtorpescunt , bilis, & sanguis incalestunt nimium , caeterique Vt Plurimum corrumpuntur hu
Sicut somnus omni animali conuenie , se illi soli prorrius est . Primo procedit , quod omne animavsi
412쪽
47t capax somni; quia nullum est , quod sit infatiga bile in operationibus senstiuis : unde indiget somnia,
ut illo durante Vires ipsius refocillentur. Ratione auiatem secundi, solum animal somnum percipere potest quia nullum aliud vivens cessat a sua operatione a. proindeque solis animalibus somnus conuenit. Quodas plantet hyemali tempore viverς non percipiantur ae exercere suas OPerationes Propter calorem remissum in ipsis protunc existentem it ipsae tamen insensibilis ter uiuunt, & exercent suas operationes c quae nos latent. Quantum ad causam somni, Auerroes dc Aui-cenna existiniant illam debere attribui ipsi anime, que habet virtutem attractivam spirituum animalium a sensibus externis, quorum spirituum absentia causae somnum ; sed longe probabilius est, quod ipse communius procedat a fumis ascendentibus ad cerebrum , ubi tales spirituum meatus occupant , siue anima habeat talem vim attractivam, siue non . 'uia autem ex lassitudine, suauitate cantus, tenebris, di silentio, inducitur somnus * Vbi tamen meatus spirituum animalium non sunt obstructi per sumos ascendentes ad cerebrum : in hoc casu Vera est Averrois di Galeni sententia, quod tunc somnus fiat ex reuocatione spirituum animalium , qui Abstracti a sensibus externis. somnum faciunt; hoc tame u non impedit, quin praemeipua somni cauta Proueniat ex fumis ascendentibus. Temperamentum humidum, calor modicus eX labore mediocri ortus, studium moderatum , silentium,tene brae , obiectorum absentia, ct attentio animi moderata ad cantilenas, somnum suscitant ι quia dum spiritus ait unum sensum externum attrahuntur, reliqui incipiunt ligari; & fieri proinde somnus . Somnus cessat dupliciter , nimirum a seipso, seu naturaliter , & Per excitationem, a causa extrinse- ea factam . Cessat , inqWam, somnus a seipso , quando vapores spirituum animalium meatus occupantes vi natiui caloris resoluuntur, Cessat veris per causam extrinsecam, quando subitus horror ac tremor excitane spiritus, qui diffunduntur ad organa; vel quando per clamorem aut tactum sensuum externorum torpor discutitur, vel per lucem aut odorem nimium. Quando inter dormiendum accidit , ut aliqui ex lecto sese erigant, Vestiant, ac se conserant alid : tales
alii dicunxur dormizς ι quia taliuta 8stiomina non reo
413쪽
cordantur postea, re maior pars sensuum est Idata
Proprius tamen non est ille somnus , quandoquidem Protunc omnes sensus externi non sunt alligati ;quoniam in illis operatur tactus . Porro , si somnus matutinus castitatis periculoset distatur communiter ; huius rei causa est , quod in principio oein medio somni nutritiua & augmentativa suas ope. rationes exerceant a cirea finem Vero somni potentia generativa iuxta suum ordinem ossicio suo fungitur, Procreando semen ex superfluo alimenti et unde in phantasia tunc illusiones foedae efformantur, gener tiua suum actum quaerit, ct saepe fiunt coinquinationes nordinatς. His subiungi debet , quod sicut somnus est omnium sensuum externorum ligatio, sic ex o posito , vigilia sit omnium sensuum externorum soluotis . An somnus extitisset in flam innocentia , non . comi eniunt Authores . Negat enim Diuus Thomas
illum somnum qui Proueniret ex lassitudine corporis fore in tiai statu : ubi nulla fuisset eorporis fatigintio : licet admittat potuisse in innocentia reperiri somnum ad naturae voluptatem ς qui nimirum procesessim ex suauissima alimenti vaporatione . Poneius vero noster vult nullum Prorsus somnum debuisse admitti in statu illo, quandoquidem nulla potuisset capi oluptas aequivalens i ui quam habuissent homines inter vigilandum . Quod si Deus dicatur immisi e soporem in QAdam , talis sopor suit Potius es sis mentis , quam corporalis somnus et qui si talis fuerit de eo dicetur Pro Poncio, quoa suerit miraculosus , non vero ninturalis .
Dico tertio, somnism nnil adiud esse , quam απιμνἰtionem per sensum internum factam in animali a qua somno sopita sunt. Licet enim inter dormiendum ferientur sensus externi, imaginatio tamen libera est, di seni per agens super species sibi commissas , ex quia hus varias simulachrorum & phantasmatum genera componit . Quia autem somnia non essiciuntur nisi durante somno , ideo si solutis per vigiIiam sensibus co tingant aliquando imaginationis spectra, ut in ebriiso amentibus , tunc illae apparitiones somnia non din. cuntur. Somniorum causa efficiens non est intellectus, cum etiam in brutis reperiantur ; quanquam negar
non possit, quin later somniandum discurrae di vin
414쪽
ela operetur intellectus , quorum obliuio plurimum displicet vigilantibus . Sensus etiam communis n est causa emctrix somniorum, quoniam somnia acem dune tantum in somno , in quo statu non agit sensus communis , qui protunc ligatus est, sicut di sensus eSterni . Sequitur ergo quod sonan iorum causa ess,eiens sint Phantasia vel IE stimatiua . Quaecumque enim sensus communis apprehendit, illa percipiunt etiam phantasia & aestimatiua, imo & plura alia; quo niam species non sensata ab aestimatiua percipiuntur,ec multa imaginamur & efformamus , quae nunquam deuenerunt ad sensum communem per sensus externos . Ex illis autem speciebus quae sunt in phantasia &in aestimatiua multae fune conuolutiones per spiris tuum animalium commotionem; unde somniosa portenta nascuntur.
Licet diuersi diuersimode somnia dividant, Vt 6
tetur tamen confusio, dicam ea posse simpliciter distingui, in supernaturalia , animalia , naturalia . Super naturalia sunt, quae nobis a Deo immittuntur, vel
ab angelis bonis, vel a malis: cum hac distinctione , quod si a daemonibus procedant, potius debeant dici
praeternaturalia , quia fiunt praeter naturae humanae Vires; quam supernaturatia, quoniam talia fiunt tantummodo per auxilium speciale diuinum, . Somnia animalia sunt ea , quae essiciuntur de rebus Per actiones animales perceptis a quando scilicet inter dormiendum ea recurrunt , quae vigilando animam detinebant et unde talia somnia animalia sunt communiter de rebus & personis , quas Pa rum antea obuoluimus in mente s & haec est ratio, cur Venatores , cantores , scribae , ct avari, se Venari , canere , scribere aut Pecuniam congerereia , somnient . Somnia denique , naturalia illa sunt, quae ex Propria unius cuiusque complexione & temperam
mento nascuntur; & ob hoc melancholici tristia , biliosi rixas & iurgia , sanguinei incendia, ignes , dchella; Phlegmatici Vero aquas communiter somnient unde sicut ex effectibus causa innotescit, sic etiam ex somniis temperamenti qualitas agnosci potest . Ad hanc somniorum naturalium speciem illa reduci possunt , quae somniat dormiens de eo quod sibi deest &quod appetit, ut esuriens de cibo, sitiens de potu, α
415쪽
Dico . pro diuinatione ex omnise , aliquos existimasse cum Epicuro, & Tullio l. de divitiant , nullum somnium ne sua natura praesagire aliquid certo futurum dialii vero cum Stoicis in hac opinione suere , nullum esse somnium, quod aliquid futurum non indicaret; ita quod , si quis in somni spicia seu in arte praesagiendi ex somniis esset peritus, pollet declarare somniauti quoa sibi praeteritum fuit vel suturum est. Aristoteles vere docet somniorum aliqua esse signa pretieritorum , futurorum, & praesentium ; alia vero ut plurimum fortuito casu euenirem; ex hoc videlicet , quod inter dormiendum Vapores, & animales spiritus inordinat dc tumultuose in cerebro diu agentur, & species sensibistes ita obturbent, & commisceant, ut ex illa specierum
commixtione plura extranea, &portentosa animae obitersentur, quae nihil determinate, & in particulari indicare possunt Quia autem Philosophus docet aliqua somnia essesgna rerum; pro hac indicatione ex antecedentibus re retendum est , quod ratione causae a qua oriuntur somnia, illa sint vel diuina, vel Angelica, vel Dς-moniaca , Vel Naturalia, vel Animalia. Somnia diuina ea sunt, quae nobis immittuntur immediate a Deo, ut absconditorum notitiam nobis communicet, velut aliquem pietatis effectum excitet in nobis, & haec somnia effici possitne Per nouarum specierum impresesionem , Vel per illarum ordinationem , quae antea erant in sensu interno , cum communicatione luminis cuiusdam noui, quod solus Deus in animam humanam transfundere potest, ct non Angeli. somnia velica illa perbibentur esse , quae oriuntur in nobis dormientibus per bonos Angelos ad aliquem bonum,& honestii in finem ; ita tamen , Vt in fabricatione tinlium somniorum Angeli nouas species non immittant , sed antea impressas ita disponant, dc ordinent, Vt ex illis oriantur apparitiones quaedam, que ad pium finem perducant. Somnia diabolica illa dicuntur , quae immittuntur a daemonibus per Veterum specierim commotionem , ut vel homines terreant a bono , Vel obscoenis voluptatum cogitationibus inducant ad malum ἱ Deo id permittentea in punitionem Priorum criminum , Vel in augmentum meriti illorum , quiralibus illecebris resistunt. Naturalia somnia ea sunς, Suae ex complerionis temperamento ducunt ortum
416쪽
ut praedictum est . . Animalia denique somnia versantur circa ea, quq inter Vigilandum mentem no 'stram sortiter occuparunt paulo antea . illa temperamentum liudicant, & ista quae habuimus in mente
Quantum ad somnia diuisa , & Angelica dubitari non potest , quin ex illis aliquid possit coniici
futurum vel latens; quandoquidem immissa sunt ab agentibus , quae sutura , & abscondita cognoscendo , possunt illa explicare per somnia. quia tamen ea comm*niter obscura sunt, ut habeatur talium so mitiorum explieatio, ad Deum ipsum recurri debet, aut ad eos,quibus Deus beneficium somnia interpretandi largitus est. Ex daemoniacis somniis nihil coniiciendum est; tum quia neque per se, neque Per reuelationem certo norunt diaboli res contingenter futuras ; tum quia etiamsi futura nouerint aliqualiter, illis tamen nulla debetur ii des; cum mendacii patres iure merito nominentur . Quantum denique ad somnia animalia, cor naturalia , ex illis aliquid coniecturari potest , quandoquidem ipsa proueniunt ex humoribus benὸ vel male aflictis'; unde talia somnia possunt esse signa praeteritqrum, praesentium, dc
futurorum . sunt, inquam , signa praeteritorum ,
quando Videlicet aliquis somniat se aliquid egisse Pin tali loco , ubi illud reuera egit. sunt signa aliquando PraeseRtiun , cuni aliquis somniat se manduca re aliquid dulce , Puta sacchar m aut mei; hoc enim denotat pituitam. tum e cerebro fluere ad linguam, dc sensu na communem; Virie essicitur tale somnium .
unx signa dςnique aliqv ndo futurorum , quando scilicet aliquis somniat se ςsse in aquis ; tale enim somnium indicat aquam .situram , quia semotumo illud denotat cerebrum esset plenum vaporibus ςκ aere humido prouenientibus, quorum aliqui l bu η'tur in cerebrum doxmientis, & ex illis vaporibus, quibus aer redundat , oriuntur pluuis . Porro licet quaedam sutura possint conijci ex somniis si connexionem naturalem cum illis habeant; si tamen a causa libera procedant essectus , ipsi nullo modo: cognosci possent ex somnii . Dico I. pro rostratisne animalium et quod illa se attractio aeris ad cor , ct emissio illius alier nativa et quod indicat duas esse partes respirationis , inspi
417쪽
rationem videlicet qua attrahitur aer ,& expiratio nem per quain is ipse emittitur . Attrahitur autem aer ad pulmones Per arteriam vocalem interuentu diaphragmatis, pulmones vero sese dilatando aerem excipiunt instar sollium , & ipsum effundunt in cor, ad ipsius refrigerationem: moxque eundem aerem laestu cordis calefactum eiiciunt foras, sese contrahenis do. Ideo autem animalibus indita est respiratio, tumve cor uberiori copia spirituum re nimio calore aestuans refrigeretur tum etiam ut spiritus animales instaurentur aliqualiter Per hanc aeream substan.
tiam. An autem res ratἰo eonueniat omnibus animalibus , controuertuntur Authores. Aristoteles enim lib. 3.de pari. animat. cap 3. vult respirationem competere
tantum illis animalibus quς Pulmones habent a deproinde illam reiicit a piscibus , qui si plus aequo calore abundent, illum haustu aqii e frigidae sussicienter temperare possuno: unde ipsi diu sub aquis natare vis dentur , ubi non est respirationis locus . Alii vero
Putant omnibus animantibus conuenire respirati
nem , & etiam piscibus, &aliis, quibus pulmo deest: quatenus scilicet Ioco pulmonis aliquid aliud habent, quod supplet illius desectum ; sicut Ioco sanguinis
habent alium humorem ipsi aequivalenteni , qui nutritioni inseruit.Vt autem illae opiniones concilientur, potest dici cum Philosopho, quod pisces non re*μrent sub aqua , quia de facili attrahunt aquam, quae illorum calorem lassicienter refrigerat: Pro aliis Vero potest vis respirativa admitti in Piscibus , quia ipsin met Virtus, Per quam attrahun: & demittunt aquam, inseruire potest ad inspirationem & expi ratio ne moaeris , si ipse intra aquam admitteretur : Vnde videmus Pisces ab aqua extractos respirare actua liter . si quaeratur autem , an respiratisnis motui sit natu ratis , vet liber O spontaneus. Ad hoc debet responderi , quod detur aliquando motus respirationis de- Pendens a Voluntatis imperio ; & talis potest dici liber : quoniam pro libito voluntatis nostrae frequentius aut rarius respiramus. Alius autem datur motus respirationis communis , qui nullo mo
do Pendet ab imperio voluntatis , quando scilicet respiramus inter dormiendum ; dc talis respiratis
418쪽
potest dici motus naturalis . auantum ad principium respirationis , alii volunt ipsum esse cor, alij hoc attribuunt pulmonibus , alii illum refundunt in di Phragma, quod est musculus quidam simplex, & rotundus , cor & pulmones a iecore, & liene separa iast sed verisimilius est quod respiratio partim proueniata Pulmonibus, ct Partim a diaphragmate, quibus cooperantur arteria vocalis, & fauces, tanquam instrumenta sine quibus non posset attrahi aut euci aer , ad vitam animalis necessarius.
Dico C. quod iuuentus , & senectus totam hominis Vitam componant , quae a diuersis diuersimoda distribuitur , praesertim ab Astrologis , Medicis, ecPeripateticis . Astrologi , inquam , vitam hominis diuidunt in septem aetates , iuxta septem Plonetas natiuitati , & vitae hominum praesidentes; Ex
hoc Propter conuenientiam planetae cuiuslibet cum illis septem aetatibus . Medici totam hominis aetatem conferentes cum quatuor anni temPoribus, vi tam in quatuor partes distribuunt, nempe in pueri Nom , quam comparant veri , propter humoris uber ratem , dc quasi excrescentiam 3 deinde in inuet rutem , quam dicunt conuenire astati , propter sortitudinem ; postea in virilem ararem , quam com Parant sintumno , Propter maturitatem : ac deniquem senectutem ; quae propter molestias habet anal siam cum Deme. Philosophi verd communiter diuidunt hominis Vi
tam in tres generales aetates ulterius adhuc diuisibiles, quae sunt aetates augmenti, consistentiae, & de crementi. aditas augmenti ea est, in qua vivens adhuc excrescit. 2Etra consistentia est illa , in qua non am Plius crescit, nec adhuc decrescit vivens ; sed in sua Persectione manet. 2Etas decrementi illa censetur esse,
in qua plus de substantia viventis defluit, quam recuperetur Per nutritionem . Sic Aristotele lib. de Hira ,
Non minus rectὸ destribuitur ab aliis hominis vita
in qu tuor generales species , quae sunt adolescentia , iuuentus , virilitas , re senectus . AG escentia ab ortu incipiens ad annum vigesimum quintum progreditur, subdiuisa in infantiam, pueritiam, Pu bertatem, & adolescentiam . Iuventus , sic denominata ex eo quod ad talem aetatem prouecti Propter
419쪽
virium & membrorum firmitatem rempublicam iuuare possiunt , a vigesimo quinto ad trigesimuin octauum extenstitur. Visidiis , in qua ires 0mninos rinatae sunr,ec temperies exquisita viget , ad annum quinquagesimum durat. Seninus deniqire, si sit ingrauescens αprima , ad annum sexagesimum quintum durare censeriiri& pro termino habet mortem. , si decrepita, urtima fuerit . Porro , nomine aetatis intelligitiirillud vitae spatium , in quo temperamentum corporis notabilem suscipit mutationem ; quod cum difformiter saepissime contingat pro diuersitate constitutionum et εdeo talium aetatum tempora, non semper eadem sint, ' sed cituis aut tardilis accedere videntur in diuersis hininorum temperamentis . .
Dico 7. pro vita γ morte , quod Vita in ment:
Aristotelis sit permanentia animae vegeeantis cum eo Pore , interueneu Olarit naturalis I qu tenus videlicet sine caloris natiui beneficio Vita consistere non potest . Vita hominis diu quidem protrabi vale: , sed naturaliter in perpetuum durare non potest . Ratio prioris sumitur ex. hoc , quod ex ciborum praesidio calor natiuus & humidum radicate reparari possunt a & proinde confrinari Vita pro tempore non modico : quia tamen . alimentorum deperdi-.tio non potest ita reparari , ut reducatur ad perfectam illam temperiem , quM a Viuente exigitur a deo cum illa temperies debilitetur continuo , siue 1 causa externa , siue ab interna : hinc fit , quod merito dixerimus Vitam hominis non Posse aurare in per-Petuum naturaliter . Ob hoc dicitur . communiter aΤheologis, quod immortalitat statur innocentia. um fui.'fer homini naturatis , sed ex gratia beneficio ; ve inqui: D. Augustinus , lib. s. de Genes ad Lit. cap. 2 Ginr-ralis erat randitisne corporis auimatis , immortalir a rem beneficio Conditoris . Quam sententiam confirma. runt silmmi Pontifices contra Baianos afferentes cointrarium 4
Mors ex descriptione opposita vitae definiri s
let , rece 3 anima vaetantii si mrpore , ob defectum - c Horis naturalis . Vbi Per recessum O separationem intelligi debet desitio insormationis alitinae quia quantumuis anima esset Prope corpus , aut etiaim, in corpore existeret Per coniunctionem Iocalem, stacut Angelus potest esse in corpore. animalis : nul-
420쪽
la tamen pro tunc censeretur existere vita , si an ma corpus non informaret . Duplex vulgo dicitur esse mors , Naturalis scilicet , & nolenta. aduenit clim innatus calor , qui estsin diuiduus vitae comes & minister , extinguitur ab in trinseco ; vel absumitur humidum radicate . Ista Vero ea Perhibetur esse , quae a principio externo adducitur ; quod fit diuersis pluribus modis , gladio nimirum , submersione, suspendio , combustione , sumocatione , di similibus ; ita quod si 'nata
dumtaxat nascendi formam natura instituerit : n ille tamen pereundi viae apertae sint , iuxta dictuido Poetς Mille mo is moriamur mortales , nascimur Uno.Quia autem vitam conseruat sanitas , & ipsam, perimit morbus et ideo ex occasione dicendum est ,
quod sanitas iuxta Medicos nihil aliud si , quam
debitμm. cm Ue portis temperamentum . Et morbus e contra est laeso tali temperamenti et siue illa pedi
excessium contingat , siue per desectum . In hoc au- tem differunt morbus , causa morbi , & morbi synaptoma.; quod morbus sit paruus affectus , seu di*siotio Praeter naturam corpori incidens , cuius actionem laedit . Causa morbi illud dicitur , quoa est principium effectivum illius: siue intrinsecum, siue
extrinsecum , siue aliqua ratione ad morbum conse- reus omnοma morbi est. etiam affectus prauus actio- nem corporis laedens sed secundario & consequenter ad morbum . Si v.g. adueniat inflammatio oculi, videndi actionem impediens': illa vocatur morbus . oculi r nimia autem sanguinis calidioris affusio , est morbi causa : dolor Vero , aut febris consequens ex
tali inflammatione dicitur huiusce morbi DNi .
Tria communiter numerantur sit prema morboriim genera , nempς , morbus similaris , organucus , α utrique communis . Morbus similaris est a Dfectus praeter naturam in parte similari insidens , . ita quod , si in aliquo humorum corporis adueniae notabilis intemperies , ex ipsa oriatur similis ris morbus . Morbur organicus ille dicitur , qui par tis organicae actionem & Vsum euertit : siue hoc sat Per Prauam conformationem organi , Vel Per-