장음표시 사용
391쪽
η Inteliet Ius agens reperiatur in Angelo O in . nima sepsi ta . . T
CVni intellectus passibilis ille sit qui producit inleb
Iectiones ; proinde nullus est qui negare valeat, ' , ipsum reperiri in angelo di in anima separata et quo niam sunt substantiae intellectuales,quae debent nabere facultatem intellectivam , quam diximus esse intelle eum Patientem. n autem in illis reperιatur multoti Meni, negat D. Thomas δ. p. q. 8 .art. 2, cum suis. Ratio i storum est , quod species rerum infundantur a Deo angelis & animabus separatis, non vero acquira Rur virtute propria intellectus agentis illorum, qui cum se pure spiritualis non potest se conuertere ad obiectorum Phantasmata , quae corporalia & materialia sunt . His tamen non obstantibus, Doctor itoster asserit, Histellectum agentem reperiri in Angelo , in a. dist. I x de in anima separata in . dist. s.
Τm in Angelo , tum in anima separata , asylanari deber intellectus agens r Quoniam sunt substantiae intellectuales, quae non possent intelligere si intellectu agente destituerentur. Ratio huius eo, quod intelle istus non possit intelligere, nisi habeat species impressas ς quibus producat intellectiones; sed intellectiis ageri tis est species intelligibiles producere Per abstractio neua ex phantastitatibus obiectorum externorum , α eas infundere intellectui passibili,vi ex illis intellecti Des Producat : ergo , Ves angelus & anima non possunt intelligere, vel necessario debem habere intellectum etentem , qui est causa partialis obiectiva intellectio-
Deinde , quod tribuitur naturae imperfectiori , dene- gari non debet persectiori nat urae, si non inuoluat im- η Persectionem; sed intellectus agens, qui nullam ii Persectionem dicit reperitur in homine ,etiam pro statu coniunctionis et ergo non debet denegari Angelo, qui est persectior homine ; nec etiam animae separatae ,
uiua status est nobilior statu conivustionis . Tanism,
392쪽
natura nobilissima debet habere illas facultates, quae
necessariae sunt , ut Producat operationes suae nature conuenientes , sed angelus & anima separata sunt persectissimae naturet , quae habent intelligendi capacitam tem ι ergo non debent carere intellectu passibili, quo intelligant uniuersalia; nec intellectu agente, quo abstrahant species uniuersales a singularibus, quae postea infunduntur intellectui passibili . Obijciunt Thom istae, species rerum insundi angelisci animabus a Deo, non vero acquiri ab illis per actio in nem Propriam intellectus agentis: ergo talis intellectus non debet attribui angelis aut animabus separatis in quibus admitteretur frustra. Tra . r. antecedens esse falsum , quod angeli habeant speciei omnium rerum Micongenitar ; imo multas acquirere possunt a rebus materialibus ut patet de daemone, qui Christum tentauit in deserto, ut sciret, an reuera e et Filius Dei. Si enim diabolus habuisset speciem sibi representantem hoc sin. gulare antequam existeret,& vidisset ipsum Dei Filium in seipso , illum cognouisset existentem : & sic frustra adhibuisset tentationem . Ob hoc dicendum. est, quod angelus Zc animae separatae habeant intellectum agentem quo a rebus ipsis desum ut species iquas infundunt intellectui passibili, ut ex illis Producautur intellectiones. mp. z. Quod etiamsi concederetur D. Thomae , in angelis & animabus separatis esse species 4nsulis omnium rerum 9 non minus tamen deberet illis attribui intellectus agens: qui cum maximam perfectionem dicat, nempe facultatem completam & persectam iu-telligendi, Producendo videlicet species impressas, ex
quibus fiunt intellectiones , Proinde non debec illis denegari. Cum enim Angelus idem dicendum est de anima separata ex sua natura sit perfecte intellectilius; omnia dcbet habere, quae concurrunt ad intellectionem ; & proinde intellectum etentem , Per quem ponsetproducere species impres as obiectorum, si Deus eas non iudidisset illi . Si dicant vitreiici Thomista inistellectum angeli & animae non posse se applicare ad Phantasmata , quae cot Porea sunt, di ipse spiritualis: Re p. intellectum separa: una non minus hoc posse , quam in t ellectiim coniunctum , qui non obstante sua spiritualitate abstrahit species intelligibiles a Phantasematibu s corporeis, ut explicatum est Parag. 3. conci sionis quaesta. huius capitis.
393쪽
Ex hoe quod admittatur intellectus agons & patiens n anima separata , euidenter colligitur cum Seoto in A. d . 4s. quast. 3. animam separatam Posse aIt. quia de nouo intelligere quod in corpore non in te NIexie , quia tune habet principium sufficiens ad proinducendam intel Iectionem, intellectum scilicet &.obiectum praesens in se aut in specie. Deinde, quod Participat nobiliorem emendi modum, habet etiam oportuitiorem modum intelligendi; sed anima separata nobilius existat quam coniuncta di quo facilius intelligere
potest . Tandem anima paruuli in ortu suo morientis nihil nouit,inon est tamen verisimile quod post mortem maneat veluti truncus, &sic ipsa in statu separationis incelligere , proindeque idem erit de animabus adultorum quae sunt eiusdem rationis . Quod si respondeat D. Τhomas , pro tunc infundi a Deo vel ab Angelis species, Per quas animae separatae deueniant in cognitionem ignotorum .Rιθ. Philosophum non debere ad Deum vel ad substantias abstractas recurrere, ubi suppetunt rationes naturales, Ut in Proposito; ub deterior esset anima rebus inanimatis , quae communi influxu praestant opera sua:quoniana ignis propria virtute calefacit, frigefacit aqua di aer humectat . Quoasi dicatur , quod anima separata careat phantasma tibus ad intelligendum re aistia e responderi debee
quod ille modus intelligendi dependenter a phantasmate sit effectus peccati originalis, in tali statu ce D
Qtigres, an Atellectus humanua ct angelieus d δε-guanturspecie . Doctor noster videtur aliquando stare Pro parte negatiua ; probabilius tamen existimat in a.ds. r. quast. vlt. hos intellectus specifice distingui, quod etiam tenet D. Thomas . p. quast. Tarr. a. Ratio autem horum est, quod intellectus identificetur realiter cum anima Sc angeIo ; sed angelus dc anima ,
sunt diuersae speciei: ergo illorum tutellectus disti guuntur specie . Deinde, intellectus humanus habet coingnitiones diuersas ab intellectu angeliea , nemo cognitiones rerum dependenter a Phantasmatibus , quas angeli & anima separata producunt independenter ab illis: ergo potentis intellectivet illorum distinguuntur speete . Tandem, si non distinguerentur specie intelle-eus angelicus Sc humanus , intellectus hominis es et
394쪽
tiuales persectas & imperfectas, angelus vero haberet tantum persectas, non Vero imperfectas, quales sunt cognitiones corporeae et quomodo assignanda est distinis Oio nec ea inter hos intellectus, Per quam angelicussit persectioris naturae , quam humanus e ita quod,sicut
Potentiet sensitius externae hominis & bruti distinguit xur specie ; sic etiam spe distinguuntur intellectus Lumanus & angelicus . Dices , si intellectus angeli esset alterius naturae ab intellectu humano, ille esset substantiaIiter perfectior isto: &sic intellectiones Chriss i impersectiores essent intellectionibus angelicis . Resp. negando hanc Vltimam consequentiam , licet enim ex natura potentiae intellectus angeli sit substantialiter perfectior intelIectu Christi : attamen de facto imperfectiones intellectus Christi suppleuit Deus per ' Iumen gloriae & alia auxilia actualia , quae in causa fue
runt , quod intellectione. Christi forent lonae nobiliores intelltctiooibur anzelicis .
αμο nam sit obiectum Inteluctui.
T Riplex potest esse obiectum alicuius potentiae,unum scilicet motivum, aliud terminatiuum, & tertium, quod est motivum ac terminatiuum simul. Obiecturu=nο- riuum illud est, quod mouet Potentiam ad cognoscendum, sed ab illa non cognoscitur; ut species sensibilis , aut intelligibilis,quae mouet oculum Vt videat, vel intellectum ut intelligat ipsa tamen nec videtur, nec intelligitur . Obiectum terminatiuum illud est, q uod ab intellectu cognoscitur, sed ipsum non mouet ad inteli gendum;& tale est ens rationis, quod terminat quidem intellectionem, quandoquidem percipitur ab intellectus intellectum tamen non mouet, quoniam a Parte rei n*n existit . Obiectum denique mytisum O terminatiuum Iumul illud est, quod in ouet potentiam cc gnoscitiuam,illi imprimendo speciem sui, re quod cognoscitur ab illa potentia, postquam illam ad agendum excitauit: sic laispis visus, dicitur obiectum motivum, quia speciem sui ingerit oculo Vt videat; & etiam obiectum terminati-άngerit oculo Vt videat ἰ Metiam odiectum terminati, uum nuncupatur, quia ipse lapis videtur, postquam speciem sui communicauiς oculo .
395쪽
tentia non est quidditas rei naturalis, ut voluit D. Τhomas I. pari. quaest. o. a. sed est ens ἰαeommuni, Vt doeet Scotus in I. disse. I. g U. 3. Uicὸe obiectum motivum intellectus nostri pro hoc statu si equidditas rei sensibilis, ut innuit idem Doctor noster Ioco citato, & quaest. I9. de Anima. Haec conclusio tres habet partes, quarum Probatur prima, quia obiactum totale or adaequatum alicuius potentia non excedit potentiam , nee exceditur a potentia ; sed inte i lectus noster prς ter quidditatem rei materialis intelligit spiritii alia, Mempe Deum, Angelos, &similia, quae cogiaoscit, siue Perse , siue per discursum t ergo quidditas rei materialis non est obiectum adaequatum intellectus nostri eX natura potentiae, Deinde naturale desiderium alicuius rei non est frustra , ex Arist. a. Metaph. cap. I. sed intellectus noster ex natura potentiae desiderat cognoscere spiritu lia, sicut & materialia; cum ex vi si bilibus quaerat eo-gnitionem inuisibilium: ergo quidditas rei materialis non est obiectum adaequatum intellectus ex natura potentiae. Tandem nil niuat dicere, quod D. Thomas loquatur de intellectu sonivncto, qui ferri non potest . nisi in obiecta materialia i hoc enim adhuc falsum est; quandoquidem intellectus noster etiam corpori con. iunctiis spiritualia ex corporibus intelligit, ad Rom.a. Inui ilia Dei per ea quoacta sunt intestecta conspiciuntur, ergo falsum est adhuc, quod quidditas rei materialis sie obiectum adaequatum intellectus coniuncti. Probatur secunda pars , quod obiectum adaequatum testectus nostri ex natura Drentia si es in communi. Quia illud est obiectum adaequatum alicuius potentiae, quod adg quate respicitur a potentia, sed intellectus ita occupatur circa ens in communi, Vt nullum sit ens, quod intellectus cognoscere non valeat ex natura Po tentiae r ergo ens in communi est obiectum adaequatum intellectus nostri ex natura potentiae. Ita quod in te, Iectus noster sit tantae capacitatis, Vt nihil sit intelligi-hile in ente; quod intellectus tutelligere non possit, de hoc est, quod dicunt alii, intellectum esse sinitum inessenda , di infinitam in cognosceno; quatenus videli
396쪽
. eὸt omnia cognoscere Potest , vel naturaliter , vel supernaturaliter, &sic t niel lectas habet pro obiecto ensin communi, &quodcumque ens Particulare labente communi contentum. ando ergo dicit AEgidius cum suus , obiectum rorale inteste fata esse ens verum, quia citia chaintelligit sub ratione veri et tac opinio reijcienda est, quoniam non Verum duntaxat speculatur intellectus, sed quodcumque cliv.fcibiis , nempὸ en4, unum , verum , bonum , ct quaecumque su b ambitu entis inclu
probatur tertia pars , quod obiactum adaequatum mortuum nostri inrellectu si quidditas rei sensibilis . Quia videlicet illud est tantummodo obiectunt motivum intellectus, quod sui speciem illi imprimit; sed solumens sensibile imprimit in intellectu specie ni sui r ergo solum ens sensibile est obiectum motivum intellectus nostri. Draude pro hoc statu nil intelligimus, nisi ea, quorum species relucent in Phantasia; super quas nego tratur intellectus agen ἔ sed solae species rerum sensibilium reseruantur in phantasiat ergo sol res sensibi les sunt obiectum motivum intellectus nostri pro hoc
flatu . Tandem eX communi axiomare philosophico,
nihil est in intestisto , quin prius fuerit ius ut sed sola sensibilia sub sensum cadunt, Vt patet: ergo sola sensibilia sunt obiectum motivum intellectus nostri pro
hoc statua obiicies in secundam partem , obiectum cuiuscumque potentiae debet esse Uniuocum e sed ens commune non est uniuocum illis entibus, quae considerantur ab intellectu, quoniam est quid aequivocum respectu entis realis & rationis, quae ab intellectu attinguntur: ergo ens in communi non est obiectum adaequatum intellectus. Rest. obiectum alicuius Potentiae debere esse vitiuocum, si sit obiectum motivum , concedo , si sit obiectum motivum O terminatiuum ut, nego. Quia autem ens in communi, Vt est obiectum intellectus , non est univocum respectu enti realis & rationis;ideo non dicimus, quod sit obiectum motivum simpliciter , sed obiectum motiuum & terminatiuum simul r ita quod, ut ens est reale, sit obiectum motivum ; & ve est ens rationis, sit obiectum terminatiuum intellectus nostri, qui reuera cognoscit entia rationis, lic t ab illis non moueatur, quandoquidem ea nihil sunt a
397쪽
Ex dictis ergo remanet, quod si consideretur intelleis ous ex natura Potentiae, ipse Pro obiecto suo adaequato habeat ens in communi; Prout conuenitenti reali de rationis, enti naturali de supernaturali, enti corporeo di spirituali, enti denique finito & infinito. Cuin hae tamen distinctione , qudd non possit attingere ens supernaturale & infinitum, nisi ex supernaturali auxilio mediante videlicet Iumine fidei , vel lumine gloriae , ubi alia obiecta percipere Potest ex solis naturς suae viribus . Si spectetur vero intellectus noster Pro statu huius vitae, & quandiu anima corpori alligatur; tunc eius obiectum est quidditas rei sensibilis, cum illis omnibus, quae ex sensi bilibus possunt deducit, ut cogita tiones de Deo, re de rebus spiritualibus , quas ex cognitione sensibilium colligit.
Si quaeratur , quεdnam sit prius egnitum de rebus sngularibus , vel de uniuersali ι , seu an prius V.g. gnoscatur Petruι, ut est animal O homo , quam ut est Petrus : Respondetur ad hoc communiter , quod si Wularia prius cognoscantur uniuersalibus, quia illa prius cognoscuntur, quae Primo cadunt sub sensus ; sed singularia prius cadunt sub sensus, quam uniuersalia,quae tantum per singularia cognoscuntur,& Per singularium speciest ergo singularia sunt prius cognita Vniuersali hus. Dices, qui Videt Petrum a longe, prius Videt ipsum esse hominem , quam esse Petrum et ergo Prius videeuniuersale,quam singulare. Resp. quod non Prius Videae hominem in communi, sed prius Videt hominem particillarem in confuso & indeterminate, non cognosce
do, an sit ille, Vel ille homo. Responsio tamen nostra intelligi debet de cognitione confusa, Perquam inde terminate di indistincte cognoscimus totum aliquod ,
non cognosce udo eius Partes essentiales et tunc enim illa cognitio confusa prius terminatur ad singulare,
quam ad uniuersale : si vero quaestio sit de cognitione distineta,qua distincte di per partes essentiales cognosci
tur totum; tunc uniuersalia prius cognoscuntur parti
cularibus et ita quod non possit perfectὸ α distincte cognosci Petrus, nisi cognoscatur homo, nec homo disectincte percipi potest, nisi cosnoscatur anima .
398쪽
e n detur Duira Intelligibilis . Ucet Durandus necessitatem specierum intelligibi lium reiecerit, communis tamen opinio utriusque Seliolae, & omnium sere aliorum est haec; quod ad productionem intellectionis, non sussciant intellectus αobiectum intelligibile, sed insuper requirantur obiectorum species spirituales & intelligibiles; quae unianis tur cum intellectu , i um determinent ad intelligendum , & cum ipso concurrant ad intellectionem ess-ciendam a gerendo scilicet obiectorum vices . Duplex est autem species intelligibilis, impressis scilicet & e pressa, quarum definitiones hic afferre conuenit. Spseries imprema est quaedam imago spiritualis repraesentintiva obieeti intelligibilis, causata ab intellectu agentere a phantasmate; quae sincundat intellectum patientem in ordine ad intellectionem Producendam . Ideo haec species dicitur impressa, quia Per intellectum agentem imprimitur in intellectu Patiente, ut ipsum moneat ad productionem intellectionis ; ad quam Parti liter cuncurrit eum ipso patiente intellectu . Species exinpressa est, imago spirituaIis repraesentans expresse ob-aectum actu cognitum ; quae ideo dicitur species expreseo , quia Per intellectum exprimitur ex specie intellis N bili impressa; ita quod species impressa; ct intellectus sint duae causae partiales, producentes intellectionem, quae est expressio obiecti, seu Verbum mentis, de quo
D larer speciei istelligibilet , qua ad Atellectisnem
producendam concurrunt cum inteire . Haec conclusio tenetur ab Arist. lib. 6. de anima cop. s. dicente, inrallectum patientem fieri omnia ; sed non fit omnia, nisi quatenus informatur speciebus intelligi bilibus omnium obiectorum , quae intelligit: ergo admittuntur tales species , consormiter ad August. qui ait , illos elle tardioris ingenii, qui de speciebus intelligibilibus dubitant, Deinde intellectus secundum se est pu- λ Potcntia per se indifferens ad hoc vel illud obiectum in I c
399쪽
Eognoscendum . quae determinari debet per aliquid ad cognitionem huius venilius obiectis sed illud per quod determinatur ad certum quoddam obiectum, aliud non est a specie intellegibilit ergo admitti debent species intelligibiles. Tandem omne cognitum debet esse in cognoscente, quoniam non potest resultare actio, nisi Potentia & obiectum Vniantur; sed obiectum cognoscibile non est per se in intellectu, quandoquidem est quid materiale: ergo debet esse in intellectit per speciem sui. quae est spiritualis quaedam imago obiecti in intellectu residens,ex qua producit intellectionem . obij cies, non sunt multiplicanda entia sine neeessitate , ut pluries dictum fuit; sed nulla est. necessitas , qu 'd admittantur species intelligibiles, quoniam intellectus potesticontemplari naturas obiectorum in Phantasmatibus, in quibus relucent, tanquam res in speculo r ergo species intelligibiles non debent admi
Ii neginain. Propter rationes quas attulimus in conclusione, quae conueniunt de necessitate specierum
intelligibilium . Ad hoc autem quod dieunt phanta a, seu speciem materialem in phantasa resdentem pessae se sola conen=νere ad productionem intellectionis r hoc negari debet: quia, cum phantasma illud sit corpo Teum & materiale, concurrere nequit ad Productio nem intellectionis, quae spiritualis est. biIcies , multa cognoscimus sine specie intelligibili, ut Deum & Angelos , quorum existentiam coruligimus ex effectibus. Resp. nec Deum, nec AngelGs. Cognosci a nobis pro hoe statu sine speciebus intelligis bilibus: qu a illos cognoscimus per effectus quoia materiales, ex quibus intellectus agens producit species intelligibiles, quae ad cognitionem Dei & Ange
Iorum nos perducunt: &sic habemus talium obiecto xuna species, saltein remoth & mediate . Dicea voluntas appetit bonum sine specie e ergo intellectus sine specie Potest attingere verum . Resp. neg. conseq. quia bonum Mon concurrit essective ad volitionem , sed tantumis metaphorio i obiectu ni veto intellectus concurrit m tione Physica ad cognitionem ; unde debet esse realiter
tu intellectu: non quidem per se, sed per speciem in
lκres , a quo produeanmr oeotes tato illibae 1 . O. cum hae distinctione, quod species intelligibilissiMPressa producatur ab uitellectu agente, concurrente cum
400쪽
eum; psophantasmate, seu specie sensibili, in phantosa existente; tunc enim ad Pr sentiam illius phantasimatis intellectus agens tali virtute donatus est a Deo ,
ut vim habeat producendi speciem intelligibilem,tot Iiter similem illi phantasmati; quam speciem intelligibilem imprimit intellectui passibili, ut exinde intellectionem produeat. Ruantum veta ad speciam intelliaribilem expressam, scitur ab omnibus eant produci ab intellectu passibili , tanquam a causa essiciente;& a specie impresia, tanquam a causa materia, quando enim intellectus passibilis se applica ad speciem intelligibi. lem, tunc producit intellectionem . qitae est riuum mentis, & speciei expressa. Suod si dicatur contra prismum , Phantasma Ob suam materialitatem concurrere
non posse ad productionem intellectionis, quae pure spiritualis est. Responderi debet, quod reuera concurre renon possit essicienter; quia ex corporeo non potest e L
fiet aliquid spirituale, sed concurrit dispositiuὸ, quatenus praesentia phantasmatis corporei est conditio sine qua intellectus non produceret speciem intelligibilem
obiecti materialis re corporei. - . , . . '
Qtlaeres, viri moerior intollisibilis sit tantum iu ἰώ rellectu , dum res apprehendit . Resp. negatiue , ita quod, cessate actione intellectus,species intelligibilis impleta remaneat actu in intellectu passibili, ut ipse pro libitoe
voluntatis se applicet ad talem vel talem intellectionem Producendam: quidquid Avicenna dicat in contrarium. Sicut enitar speetes intentionales sensibiles conseruantur in memoria sensitiva, sic etiam species intelligibiles in intellectu reseruantur. Non Propterea tamen ex
hoe sequitur, quod intellectus semper intelligat, quia habet obiectum intellectionis sibi Praesens; quia non semper intellectus utitur suis speciebus: sed ut illis utatur, debet excitari, vel a voluntate, vel ab ali. quo alio; a quo procedit, quod intellectus potius utitur una specie, quam alia; & unam Intellectionem lpotius
Quaeres,ibi quo disserant sterier intellirabilei impreo Oexpressa. Resp. in his praesertim differre, quod species impressa sit qualitas permanens seu habitualis, essicie nister repraesentativa obiecti intelligibilis; ubi species e Pressa, est actus transiens per actionem intellectus pro. ducta, obiecti intelligibilis formaliter repraesentativa o Deinde species impressa est causa materialis, quando-