장음표시 사용
381쪽
quatenus una,& eadem est omnium intelligentia . nuatiue, iuxta Lateranense Concilium in Bulla Leonis ubi damnantur quicumque assererent animam intellectivam mortalem esse, aut unicainincunctis hominibus. Si enim daretur una anima singulis hominibus assistens, Vel illa per totum mundum esset dispersa , Vel in uno certo loco conclusa; quod utrumque falsum est. Primum quidem,'quid si anima rationalis esset per totum mundum dispersa , totus mundus esset homo; quoniam constaret corpo se , dc anima rationali, quae duo solum requiruntur ad constitutionem hominis . Secundum Vero, quia si illa anima
esset in certis locis, ubilant homines, & non in spatijs interiectis; tunc anima illa esset diuisa a se, sicut multi homines diuiduntur a se ipsis, quod est ridiculum
dicere, quoniam esset Unus tantum numero homor e go non est tantum unica anima in omnibus hominibus existens. Quaeres , an eorporum humanorum multiplicatis superet animarum multiplicitarem . Hoc credidisse assinisgitur Pythagoreis, qui easdem animas ab uno corpore migrare ad aliud asserentes, proinde Pauciores animas adimittebant,quam corpora: unde Fautore1 metem co-As, seu transmigrationis animarum dicti sunt. Hoc autem nedum per rationes resutatur, sed etiam per Concilium Lateranense praecitatum riuod declarat de Fide tenendum esse , tot esse animas, quot corpora. Ratio autem es hae, quod si Vna anima ab no corpore transmigraret in aliud, tunc in isto recordaretur eorum
Omnium, quae pertulisset,Vel intellexisset in illo. Miu-da, homines diuersis temporibus existentes essent Vnus homo , quoniam eadem sorma su bstantiali, seu eadem
Numero anima constarent . Tandem, Ut eadem anima introducatur in corpus, requiruntur eaedem numero dispositiones , quae erant in anteriori corpore ; sed ta-Ies dispositiones numero redire naturaliter non Ponsunt: ergo nec eadem numero anima transmigrare potest in alia corpora o Propter has, &similes rationes Pythagorerorum metempsycosis iamdiu inolevit. Quae res an Ommes anima ra tionales aequali perfectisne gaudeant. Monstat quidem rationales animas esse
omnes eius m speciei, cum de fide sit omnes homines propagari ab eodem Primo Parente per veram gene rationem , quae est ortio visenrit a vivente in simili-
382쪽
tωdinem natura speescae . sed Verum omnes animae ra tionales per differentias indiuiduales contractae sine aequalis perfectionis , aliqui hoc negant, alii vero affirmant; & pro eorum conciliatione , Responso , om nes rationales animas secundum suam essentiam,& pro Prietates spirituales I inorganicas spectatas , eme aequa Iis omnino perfectionis ; secqndum Vero facuItates organi-Cas, quae Vel vegetatiuae,Vel sensitiuae sunt, esse inaqualis Perfectionis. Ratio primi es, quia essentia rerum sunt indi-ii biles, quod etiam dici debet de illarum Proprietatibus , quς sunt effectus Vniuoci essentiae r dergo omnes animς sun t aequaliter persectae in essentia sua , ct in suis Proprietatibus inorganicis, quae adiuersa dispositione Corporis non dependent in agendo , ct propter hoc intellectus, & Voluntas omnium hominum eandem hahent persectionem secundum se licet ex diuersa dispositione organorum corporis , magis ves minus periecto alij intel ligant. Ratio, & experientia probant fecundum, quod ani mae rationales non sint qualis persectionis secundum
facultates organicas, vegetativas aut sensitivas. Tales enim facultates Tt organice, sunt potentiae, quae indigent organis ad agendum , siue externis, ut est oculus, auris, dcc.Siue internis,ue sunt Phantasia, di imaginatior ergo, ubi organa erunt Persectiora, exquisitiores etia rierunt facultates organicae animae rationalis. Quanto ergo facultas Parisina damnauit sententiam illorum , qui afferebant omnes animas intellectuales esse aequalis Persectionis; illius condemnatio fertur tantlimineos qui talem aequalitatem dicebant esse etiam in facultatibus organicis ; quod falsum eme demonstrauimus. Durandus enim notat Doctores Sorbonicos determinasse quidem animas esse inςquales , nihil autem definiuisse de modo , quo in quales essent ; unde, si ipsi
Ioquerentur de inaequali perfectione animarum secundam essentiam , Vel secundum proprietates spirituales re inorganicas , ipsi derelinqui deberent, inquit Henriscus Gandauens s. Eodem modo intelligendus veni: D. Τhomas, dicens ex animabus rationalibus qua Ddani esse substantialiter perfectiores aliis e hoc enim interpretatur de Persectione illa , quae procedit ex diversa perfectione corporis; nam I. P. quaest. 8 s. art.7. ait illam animam esse persectiorem , quae est sorina cor
poris persectioris; quod dicere est totam animarum
383쪽
alluersitatem debere repeti ex organorum diuersitate . Quod idem responderi debet ad Scotum , si aliquando dixeri, animas esse inaequalis persectionis.
Quaeres usinam resideat ansma ratisnalis . . Haec quaestio proponitur ex occasione nuperorum quom dam Doctorum, qui volunt corpus animalis, aut e GVeluti quamdam machinam, cuius operationes nori .
fiant ab anima, sed varia solum agitatione sanguinis aut spirituum, qui ad organa impulsi faciunt operar2animalia in quibus nulla inexistit anima, sed in homine tantum , in quo solam habitae cerebri partem , quam pini glandulam appellant et unde totam machinam corporis regit, & gubernat, non informando reliquas illius partes, docet Cartesius . Hanc opinionem Pro utraque Parte purum esse figmentum de iacili
ostendi potest , & demonstrari , quod Planeς , α
hruta habeant sormam intrinsecam vegetatiuam, resensitivam ; similiterque animam rationalem non habitare in aliqua humani corporis parte, sed totamesIe in qualibet parte corporis humani, & totam ia
Primum , inquam , ex eo patet, quod per experientiam videamus , brutorum animantium oculos videre , audire aures, nee ullam serὸ esse partem in animali, i. cui aliquod genus sensationis non competat; sed tales motus aliunde Procedere non Possunt, nisi ab anima quae informat intrinsece totum eorpus animalis; &sic elarὶ patet, quod in cane .gr. adsit Arma quaedam intrinseca, quae est principium omnium operationum , quas elicit canis,siue aspiciendo, siue audiendo,siue cur- .rendo, aut latrando, resimilia faciendo: ergo longὸ melius est, quod dicatur, contra Cartesium, in brutis esse animam insormantem , a qua omnes actiones Pro cedunt; quani dicere, animal se habere ad sormam h rologij, aut alterius amitis machinae , quae tantam in
ueretur Per motus extrinsecos. seeundum vero pugnat contra theologiam, & rationem naturaIem , quae demonstrane animam rationa
leni non esse in aliqua P rte eorPoris praecise , sed to tam esse in toto corpore, & totam in qualibet parte illitis . Theologia, inquam, ostendit apud SS. Patres in hoc similem eae Deo animam rationalem, quod ista indivisibiliter toti corpori coexistat,sicut Deus exi-1tit totus in toto mundo , di totus in qualibet mundi
384쪽
parte. Ratis vero idem innuit,demonstrando,cum Concilio Lateranensi, animam esse corporis humani sormam; sed Arma compositi in toto existit compositor ergo anima rationalis non potest, Vt Voluit Cartesius;
residere in sola pini glandula . 'Quaeres an anima separata a sua carpore sit in statu violento . Resp. quod si per esse in statΜ vistoto, inteis iligatur habere aliquid positiuum sibi contrarium; sicue aqua calida in statu violento dicitur existere, quia hebet calorem sibi contrarium pastiuἡ: tunc anima separata non debeat dici essae in statu Violento , quia in illa separatione nihil habet sibi positis. contrarium . si au- item per u se in statu violento , intelligatur carere perfectione sibi debita; in tali separatione anima dici potest esse in statu violento: quia nimirum caret corpore, aclquod habet inclinationem , tanquam ad aliquid, quoa
Perficere potest, ut actus Potentiam , & cum quo completum Valet facere compositum. Si contra θος dicatur .llud non esse in statu violento, quod in e0 longitis Permanere potest, eum Helentum an sit durabileἷ Proindeque animam separatam a corpore non posse censeri in natu violento, quandoquidem per plura saecula in tali cseparatio ne subsistere potest . antecedens esse P. verum de priori statu violento, Procedente scilicet ex aliquo contrario positivo ἴ quia tunc interuenit, PerPz- .euus conuictus, qui durationem impedit: Falsum vero, de posteriori statu violento, quod potest longius persouerare, maximὸ quando Persectio absens non potest xecuperari naturaliter, Ut in Proposito; Vbi corpus non .
potest resumi ab anima , nisi per resurrectionem, quae
est super naturalis. In hae quaestione controuertuntur Doctores , quo niam D. Τhomas r. p. quast. 89. art. r. cum suis vule fatum animae separatae esse violentum ,& contra natu-xam illius e Conimbricenses tract. O Anima separ. disput. a. arti c. a. putant praefatum statum nec eae naturalem, nec violentum; sed praeternaturalem . scoetus autem in A. di'. s. quast. a. O quo t. I 3- arbitratur huiusmodi statum esse naturalem T quia videlicet, ille .ctatus naturalis est, in quo anima perscitur; uti fiequando separata est anima a corpore aSgrauante. Quoii ' s pars separata a toto dicatur mulenta; hoc est falsumst extra totum nouam rerfectionem habeat, qua non baberct in tot.. - , χα- ί-
385쪽
Quaere s quomodo anima separata possit diei habere ἰ elisarionem ad corpus , quoniam ab ipso impediatur, ne in suas actiones ita facile prorumpat. Resp. actiones animae rationalis duplicis esse rationis, alias scilicet organicas ab organo corporeo dependentes; vivisio, auditio , visus, si eius, &similes: alias Vero esse inorganicas , quas independenter a corporς elicere potest, ut intellectio,&Volitio, quae Propterea spirituales dicunturis Respectu priorum operationum anima humana habe: Inclinationem ad corpus, Ut homo Videat, loquatur , di audiat. Per respectum vero ad operationes secundi generis , non habet inclinationem ad corpus ; quando
quidem sine corpore intelligere, & velle potest. etiam persectiori modo, quam si esset unita corpori . Quia tamen ex Iege Aut horis naturς anima se videt ad hoc
aereatam esse, Ut unum totum compositum constituat sadeo simpliciter dicitur habere propensionem ad corpus: cum de se sit substantia incompleta , quae cum illo
corpore ens Persectissimum componit. Quae res an anima separasta a corpore sit aqualis perfr-ctionis eum Metelis. Origenes apud S. Thomam r.'qua'. 73. art. . eXistimauit animas separatas esse aequa- es Angelis, Gregorius Venetus videns animam Christi digniorem esse Angelorum natura, voluit animas ra tionales separatas a corpore esse Angelis Praestantiores. Longe tamen verisimilior est opinio Augustini lib. I r. da Ciuiri Dei cap. IS. O s. Hieronimi in Math. qui te nent animas rationales esse nobilitate inferiores Ange Iis. Substantia enim completa nobilitate superat incompletam ; sed anima est substantia incompleta,essen tialiter ordinata ad materiam, cum qua efficit compositum t ergo est minus perfecta Angelis, qui substantiae completae sunt,& ob hoc apud Dauidem de homine dicitur, minuisi cum paulo minus ab .Angelis . Quaeres an separario anima a corpore debeat diei mis-Iιnta , & reunio ad corpuι per Resurrectionem censeri
debent naturalis . Rela. ad primum, separationem il- Iam non debere dici proprie violentam, quia ex Arist. motus ille tantum debet reputari violentus, cuius sub tectum nititur Positive in contrarium ; sed, sicut anima non habet influxum effectivum concurrens ad sui unio nem cum corpore, sic non habet inclinationem contrariam positivam ad Perseuerandum in corpore et ergo
talis separatio non debet censeri propriὸ violenta, sed
386쪽
Potius Praeternaturalis , quomodo motus coelorum , Praeternaturalis censetur. Respondeo ad secundum, re nionem anime ad c Pus in resurrectione futuram de- here dici naturalem entitatiue, quia naturale est formae informare materiam; supernaturalem vero quantum admodum , quia scilicet erici non potest nisi potentiae dis
Ieut in praecedentibus disputationibus de Guἰ ἰ postquam egimus de eaeplicatione animarum vege latiue, & sensitivae, Progressi sumus ad e*amen potentiarum utriusque; sic agendo de Anima rationali , visis omnibus, quae ipsius essentiam repiciunt; ordo postu- Iat , Ut de ipsin potentj , &facultatibui loquamur ; in cipiendo scilicet ab intellectu.
, existentia intellectus nulItis est qui dubitare vi
leat, cum reijciendo intellectum Per rationes tunc ipsum admitteret. Prima animae facultas dici ' tur intellectur , quia Per eam anima intus tegit , seu in terius penetrat Vsque ad Veritaxem, quae est intima ProvPrietas entis.
Imelle 3 eammuniter describitur , facultas Osrituatis ab anima rationali dimanans , ordinata per se ad eagnoscendum quodlibet intelligibile . Dicitur a. o. Itas.spiritualii, quia propria passio, & facuItas alicuius entis est eiusdem naturae, & rationis cum reipsa , aqua pullulat; sed ex antecedenti capite probatum est animam rationalem esse spirituaIemi: ergo intellectus debet esse facultas pariter spiritualis. Dicitur a. ab annma rationali dimanans , quia sicu t Vis nutritiua, augmentativa, & Iocomotiua , sunt potentiae animae sen
sitiuae; sic etiam intellectus, & voluntas sunt iacultate s
387쪽
animae rationalis, ab illa per dimanantiam retultanter. Additur 3. ordinara per se ad cognoscendum q-dlibet intelligibile, quoniam finis intellectus est cognitio cuius. libet veri, seu intelligibilis ; siue creatum, aut incretum fuerit, siue naturale, Vel supernaturale; ita tamen, ut obiectum motivum Proportionatum intelIinctus nostri, si solum intelligibile creatum, cuius naturaIiter attingentiam obtinere Potest; ubi ens increatum di supernaturale est tantummodo obiectum naturalis inclinationis nostri intellectus, qui cum inclinetur actomne verum, Proinde inclinationem habet ad cognoscendum quodlibet ens increatum, de supernaturale :Iicet talis inclinatio non possit impleri, nisi per aux Iium supernaturale fidei, vel luminis gloriae, Vt - vetur in Theologia . i
IMellem a recte diuiditur in Agentem, O Patientem eve tradit Aristoteles 3. de nima eap. 3. texta I 8. resis r vena est ille , qui species materiales in phanta- fa repertas reddit spiritualea; unde Scotus ait talem intellectum transferre res de ordine in ordinem , id est . de ordine materiali in spiritualem : Et Aristoteles Precitatus dicit intellectum agentem omnia facere de materialibus scilicet spiritualia. Intranectus patiens, seu Pas-
sibilis, aut patibilis, est ille, qui species intelligibiles
fabricatas ab intellectu agente in se recipit &ob hoc dicitur parsens quia est potentia receptiua specierum; quod tamen non impedit , quin sit etiam Productivus intellectionis cuiuscumque intelligibilis obiecti r re istum intellectum describit Aristoteles eni- s omniafri, seu qui pro munere suo habet recipere omnes species intelligibiles, quibus insormatur, & ideo dicitur euadere, de fieri id quod intelligit . Hetc est differentia inter intellectum agentem , & ρο-
lientem , quod intellectus agens sit cum tali genio conformatus ab Authore naturς, Vt ad Praesentiam phantasmatum,seu specierum corporearum in Phautasia existentium, producat species intelligibiles omnino similes illis speciebus corporeis, per sensus externos ac- etiptis, sithoe est quod dirent intellerit m agentem de ρος-
388쪽
emet aliquid spirituale, tanquam ex subiecto: sed quis
ad pr sentiam speciei materialis, & corporeae, quae vocatur phantasma; inteliectus asens habeat virtutem sibi inditam a Deo, ut ad praesentiam phantasmatis producat species intelligibiles, quas infundit in intellectum patientem; Vt ex illis produςantur intellectiones ab ipso. met intellectu patiente. Quantum ad intellectum patientem, ipsius est reeipere species inteIligibiles ab intellectu agente, sibi impressas; deinde ex talibus speciebus producte intellectiones, seu species expressas, quς Tocantur verba men ris , & imagines obiectarum di tandemque illas intentio. Des a se productas in semetipso recipieta Cum enim i tellectus sit Potentia immaneur, proinde terminus iuIius , qui est verbum mentis debet in illo remanere . Ex his Pat e, quod intelIectuspatieni sit passivus,& activus simul; sed plus tenet de passuo, quam de activo , Pr mo enim recipit speetes intelligibiles impressas inseipso, deinde ex illis producit intellectiones, seu species expressas; ac denique istae species expressae seu intellectiones recipiuntur in eodem intellectu: & sie ex dupliaci ratione est passivus, ct ex una tantum activus esse vi
'ondetur Drallinus agens, O quamst .apaues redimetuatur a
qui in nobis est omnium intellectionum causa ἱ vevoluit Alexander a. da .Ansma eam O. Alii sub nomine illius intelligunt substantiam aliquam sepa ratam, seu Angelum , qui in nobis exciret intellectione3 ; VePutauit Avicenna 4. Alii denique arbitra xi sint intellectum agentem esse partem essentialem animae rationalis , ut Zimara . Seotus autem quodlib. xy. & cum illo omnes Philosophi docent intellectum ingenrem esse potentiam, & facultatem animae rationa iis, quς ab illa oritur, ut virtus calefactiva ab igne, ct illuminatiua facultas a sole prodeunt . Ex istentia intellectus agentis satis patet ex allatis in coclusione pri
cedenti , ubi attulimus definitionem intellectiis agentis
389쪽
S patientis; singulaque ossicia Utriusque: quia tamen Durandus in I. dist. 3. parte a. quaest. s. negat dari intellectum agentem, ideo maioris explicationis causa prima pars huius quaestionis Proponitur, cui rese
tur Intellectus agens , O patiens, iuxta mentem. Arist. I. de .Anima eap. 3. text. I 8. ubi ait intellectum agentem esse illum, cuius est omnia facere, α antellectum patientem eum dici, euius est omnia feri. Sic etiam Doctor noster quodlib. 3 s. art. r.& 2. Quod detur intellectus patient recipiens species rerum , & per . eas cognoscens, de se manifestum est; quia continuo senti iis, nos rerum species habere in mente , &pereas intelligere quando Volumus; sed non habemus in Pressas rerum species intelligibiles, nisi in intellectu patiente, in quo ab agente intellectu imprimuntur; nec etiam intealectiones producimus, nisi per eundem in-.tellectum patientem: ergo negari non potest, quini tellectus patiens in nobis existat . diuod etiam detur Intellectus agens , ex eo Probatur, quod res corporeae Per Phantasiam apprehenis, sine nimis materiales, e possint imprimere intellectui agenti speciem spiritualem, Per quam intelligate ergo requiritur existentia intellectias agentis, qui species sensibiles corporeas spiritualiset modo superitis dicto , & i Ias intellectui pallenti imprimat , ut ex illis speciebus Producantur intellectiones spirituales. Hoc confirma tur Vlterius, quia debet esse Proportio inter obiectum, ae potentiam; sed anima, quae intelligit, est pure spiritualis, Sobiecta quq intelliguntur sunt aliquando uaterialia : ergo non possunt intelligi ab anima , nisi spiritualisentur. Sed intellemis arans est ille, qui spi-iritualisat obiecta, & de phantasmatibus corporeisese format species spirituales , eo scilicet modo lallato in Paragrapho secundo conclusionis praecedentis; ergo negari non debet, quin detur intellectus agens .
INtellectui siens, ct postibilis non distinguuntur realiter, Vte3Presic babetur uud Scotum iur. dist. ῖ.
390쪽
Orast. 8. bene autem formalit , ut communiter tenent Seotistae . Raris primi est , quia intellectus agens & patiens realiter identificantur cum anima , ut probaui mus agendo de distinctione potentiarum a substantia animae ; sed in ereatis , qua realiter iamri astur iurento , realiter ident cant- inter se et ergo intellectus agens & passi bilis non distinguuntur realiter . Imo etiam si non identiscarentur realiter cum ansetna , identificarentur tamen realiter inter se a quia nulla est necessitas distinguendi illos et quoniam diuersi actus & diuersae denominationes possisne competere eidem facultati, secundam diuersas ratio nes con sideratae, maximὸ quando unus illorum actuum habet talem subordinationem cum altero , Ut Uus requiratur ad alterum; prout contingit in proposito rubi species intelligibilis fabricata ab intellectu agente necessaria est, ut intellectu passibilis Producat intel- Iectionem. Statis seundi estistisvν ex hae , quod diuerna munera intellectus agentis re Patientis sufficienter arguae distinctionem Drmatim; alias quod efficitur ab uno , t a parte rei etiam censeretur essici ab altero, unde cum non pertineat ad intellectum agentem spirituali res ecter , nec intellectui agenti producere intellectio isnes I benὸ autem E contra ἔ proinde hae operandi species diuersae aliquam distinctionem effciunt ii ter intellectum agentem & patientem , sed illi intellectus non distinguuntur realiter : ergo superest, ut formaliter distinguantur . Haec formalis distinctio apparet manifesta ex diuersa definitione intellectus agentis & Patientisi; ille enim describitur potentia
spiritualis anima cum Phantasmate concurrenι ad producendum Decies intelligibiles , O ipsas immittens im testinum parientem ; iste vero est saevitas anima spiritualis receptiua specierum intelligibilium, O alicisserua intellectionum , quae sunt speciei evrusa obicctorum Everba mentis.