장음표시 사용
21쪽
Medicus quomodo se gerere debet incognoscenda crisi perpessum, & quae ei necessaria
sunt scitu & quae considerare debet I 84.
NVmerus si inplicium differentiarum pulsus. 7s. Natura celeritatis cxplicatur, 8 o. Natura quem seniat ordinem in comparandis differentiis causanun cotinentium pulsuu. II 8.
OPerationes sunt ad inuestigandam potentiae nam, 6o. ordo & ordinis perturbatio quid si nificant in pulsu. 89. ordinatipulsus qui a Gal. dicantur. ibid: Obstruetio quomodo reddat pulsiisInstrumentum ineptum I Io. oris uentriculi effectiones quos pulsis efficiant
Ordo quot modis consideretur. i. Tq.
ΡVisius nomen. r. pulsus deffinitio. a. Pulsuum ustis quis sit et s. Pulsus usus comunis qualis sit. o Pulsus necessario sit a peculiari potentia s9. Pulsuum prima genera quot debeant necessario esse. 73 Pulses quot rebus necessitio constet. 7
Pulsus vehemens , & debilis quid
Pulsus aequales,&inaequales quid lini,dcquisi significent. 9o. Palpitans pulsus quid sit tot. &quae sint ipsius causae. ι37. Aquid significent. I76. Perturbationes animi quos pro ducant pulsus. t ψ7. Pleuritidis pulsus quilis sit. Is 3. Peripneumonicorum pulsis quPles sint. t 6. Phrenitidis natura,& palsus. I 9.
Paralysis quid sit, & quos pulsus
Praesagandi ratio quanti sit mometi. t 66. Praesagandi ratio a cognitione causarum dependet. ibi L i. Praesagationis summa ad salute,&
mortem pendet ex collatione virtutis cum morbo. I 66.
Praesagiu cx magnitudine,& paruitate pulsus ibidem, & eκ celeri
Pulsus mutationis occasio in febribus putridis quot lex sit. I 8a Pulsus conditio patefacere pol loca P quae futura est crisis. 18 .
QVae ita sit ta ingens reficien- dispirituum uitalium necessitas, & an sollim sit spirituum
animalium reparandorum P tia,an ob aliud. 36. Morsum natura tanta diligentia curat spiritum vitalem adaugere. 38.
Quietis pulsus usu qualis sit. s.
22쪽
Respiratio seliun cordi ministrat.
Rerum quae partim conueniunt partim diiserunt aliud esse illud inquo coiiciatiant ab co in quo diuerunt, G. Relativae pulsuum differentiae quae sint,8 . Rhythmus quid sit ex antiquorusententia.8 . Rhythmi nomen unde translatu
Rhythmi tractatio ex sententia Galeni 88. Raritas pulsus quomodo cogia
. scatur II a. Abythmi quomodo cognoscantur I q.
Regulae quaedam scitu necessariae ad doctrinam pulsuum capescendam I 27. repletio quomodo reddat pullus Instrumentum ineptum I 3P. Regio quos pulsus producat I IReipiratio disticilis quot uplex sit&quales pulsus edat i63. Rythinorum uarietas quid ostendat. III.
Spiritus corde calidiores esse ibi. Spiritus animalis est primum anumae instriuilentum ad sensiu&motus sines perficiendos. 3 3. Spiritus animalis ubi generetur,&cxquo alimento ibid.serrius pulta quid sit Iro. Spumorus pulsus quid sit ibid.
Strepens pulsus quid sit. Ior. Serrantis pulsus causae lῖ6. Strepentis pulsus causae II7. Sexuum pulsus quales sint i 3 8. Somnum quatuor modis pulsum mutare rq ἶ- Systhematica, inaequalitas qua habeat causa,&qd lignificet. I a Serrans pulsus quid indicet. I 7 s. Strepens pulsus sid ostedat. a 76. Spiritus coplantati an reuera sint in viventiu corporibus, & qualis sit corum natura, usus & ministerium. 3 7
r Rusiani opinio de causa agen
Thomae Rhoderici error. 6. sy. Tarditas pulsus unde oriatur. 7 . Tremens pulsus quid sit. I o r. Tabella causarum continentium pulsuum. III. Trementis pulsus causae. I 2 7. Temperamenta quos pulsus estaciant. I 39.
Tempora anni quos pulsus proda
Tristitia pulsiis paruos reddit ta dos raros,& languidos. rq8. Timor quomodo pulsus immuta re ualeata ibid.
Typhoinaniaud sit, & quales pul
sus habeat. l6O. Thorax a sectas qnos pulsis dat. I76. Tractauonem duplicem esse. 2 a.
23쪽
VL ius Gal. immerito taxat7 Ventilatio quid sit 3 r. Vitalis facultas quid st. 32. Vita,&uiuere quid sit 6 .
Vitalis facultas an sit uegetativa. Vitalis facultas est de sorte animae sentientis. 6 .
Vehementis & d bilis pulsis cauVallesii opinio de pri ratione quietis in pulsit ob crebritatem, &
Viidosus pulsis ' ird sit ioo. Vermiculans pullus quid sit Ibi. Vibratus pidsiis quid sit i o I. &quae ipsus causa: I77. Vehemens pulliis quomodo cognoscatur O 2. Vitae ratio consistit in caloris moderatione II 8.
Vst, s a naturi recedat quos pul
si, ficiat. et . Vndos diuermiculantu pulsus iCauta I 6. Ver pulses maximos facere ScuriqI. Vinum quas mutationes faciat inpulsii. iq6. Vteri sitffocationis pulsiis i D. Vtra differentiarum pulliis rarit iis & crebritatis grauior,&periculosior sit r69.
Undosus pulsus quid mali ostendati 7s Vermiculans pulses quid malico
monstrat, Ibidem . . Vibratum pulsem non semper significare matrim I 76. Ventriculi oris, sectiones quos pulsis iaciant 177.
Uterus si afficiatur quos pulsis edat ibid: IErrores in impressione commissos sic Corrigito. Past. Gasiis legebasiis. 8aean a l. causa. 8 Uiro L siro.9. uasis. Lbasis
24쪽
X arte me fecisse censebo, si prius elus rei cuius tractationem aggredior,& nome& deiunitionem expoliiero , ne nobis se veniat, quod multis accidisse visum est, nimirum passim nominum aequivocatione confundi, sicut rei ipsius ignoratione millies decipi, ac minus qu mpar sit, antiquorum sententias tenere, ει obid eas aut omnino falsas vel contrarias esse, arbitrari. Scripsit Ges.lib. r.de diispul.veteres ante Hipp. aetatem,pulsus nomen ignorasse sed ut mea mens est, non irequenter eo Nommvsos fuisse,tempore tamen Hippo.inualuisse magis,& ob id illi pulseM. esse tributum primo,& sic dicimus ipsum ominiim primum illud scripsisse: quanquam is non quemlibet arteriarum n'Odi, pulsus appellatione nominauerit. Post ipsum tamen Praxag N Herophilus quamcumq; sensibilem arteriarum moti Mem, pullum vocarunt: etiam si ex Hipp. quodam a. odo ellici PQ sit,pulsum anpellasse cum motum, qui in labor. inte sentiatur prae vehementia,ut r. popu. vena in cubito pulsans, ta in
25쪽
De e sentia & instrumentis pul.
haec verba. Hipp. autem uti primum quoq; eius constetudinis
author,quae pollea inualuit motuum arteriarum nomen,qualiscumq; esset,pulsum uocauit: at in his verbis more etiam nuloquendi vetustiores utens, ex motu arteriae vehementi hominem ad furorem atq; iracundiam facile certis notis coniecit .
Quibus verbis constat,primum fuisse huius nominis aut hordelieci vetustiores plures alii medici fuerint,qui praedicto nomine eo significato usi fuere: S sic quum Gal. lib. i. de dissi pulcait, Omnium itaq; quorum ad nos memoria peruenit, princes, nomen pulsus Hippo. literis prodidit: id subaudire oportet pulsus nomen, quod ab eo tempore ad posterum inualuit.
Quippe ex veterum consuetudine constat,omnem arteriarum
motum, pulsum eise, quam consuetudinem immitati sunt posteriores ut Praxagoras di Herophilus. Praeterea refert Gale. lib. 2. de loc.aliae .veteres medicos pulsum vocasse eum solum, qui in partibus inflammatis conspicuus est: quam sententiam iterum refert, libr. de cibis bo. & ma. suc. & q. de ratione victus dicens. Quid autem pulsus indicet,non omnino constat, nempe veteres in motionibus dolorem in membris inflamma iatis excitantibus, hoc promunt proferuntq; nomen, in palpitationibus quoque:& e contra ex veteribus alii veluti Egimius author libro de palpitatione quemlibet motum arteriarum palpitationem uocant. Alia quoq; uia antiquiores posteris obscurarunt pulsus notitiam,quod passim uenarum motum propulsu usurparunt,de uenas pulsatiles,arterias ipsas, quibus datum est moucri, appellarunt: cuius rei testis est Gal. libr. .acui. cona. 2 6. prope. finem. Sed Galen. ipse pulsum appellat.
de pulsuum. capitulo primo, arteriarum motum omniubus partibus conspicuum .
Nec placet hac in parte finitiones antiquorum referre,quas G1l. lib. nuper citato ad unguem excutit,sed selum quid uerὁ nomine pulsus in uiuentium corporibus intelligi possit. Siquidem pultus quatenus nomini interest) nihil aliud est, quam motus spontaneus, qui in partibus quibusdam animalium sanguine praeditorum eli nimirum in arteriis) quiete interpol lux: sed ob sbpbistas addere opportet, sensui conspicuus.V rum quia huius sortis uari j in uiuentium corporibus reperiatur motus,ob id utens Herophili doctrina,quam Gal. lib. 6.de
26쪽
. Liber Primus , Traist. I. ' et r
. placi. In sequitur, conabor huiusmodi arteriarum motum ab ali, sibi similibus disting uere,ut cognita etiam aliorum natu i a,facilius pulsus non ea in notescat. Inquit igitur Gal. 6. de placi. assignans disterentiani inter affectioncm dc operationem) Nam operatio motio est effectiva, qua ex se prosciscitur, at affecitotest motio ex alio in alio. ex quo constat, necessum esse,frequenter operationem S affectionem in uno eodcq; subiecto conuenire,& sola tantum ratione distare . in apropter, actionem secundum naturam existere,&affectioi in praeternaturam, est dicendum. Verum cum secundum naturam
multis modis dicatur, eo solum significato accipi hac in parte necessum, quo importet, quod prima ratione a natura fit, hoc est, quod a facultate prodeat, non ex accidenti casu , aut causa praeter naturam. Quo iacto fundamento,appositissimo utitur Gal. exemplo, referens praedicto loco haec uerba otus
cordis qui in pulsibus fit, est operatio, qui in palpitationibus
est, astectio: & subdit,ut amplius exprimat huius nominis naturam. Pulsus uero nomen ita in praesenti accipi uel lim, sicut Praxagoras N Erophilus atq; omnes fere posteriores ad nostra usq; aetatem usi sunt. Cum igitur proprium cordis motu nos
pulsum appellemus, palpitatio anectus in secundo significato
nominabitur. Ex qua sententia manifeste iam constare arbitro licet pulsum, palpitationem, tremorem,& conuulsionem motus appellemus,differre longe,contra Praxagorae sententia, qui omnes hos motus arteriarum affectus,& nullum actions
esse existimauit: siquidem pulsus uera naturae arteriis insitae actio est, reliqui uero motus,pastiones potius dicendi sunt,ta quidem non a potentia sed a morbo fiunt, aut a facultate praeter naturae institutum & modum irritata. Itaq; nomen pulsus apud Gal. & quo in presenti opere uti nobis est necessum,tantum subaudire oportet,motum cordis & arteriarum,qui ex iularum partium insita uirtute proficiscitur . Cum hoc rameae quamuis in huiusmodi pulsibus cor ex se ipse moueatur, aliquando secundum naturam non mouetur: de cum hoc nihil mirum esse debet, unam eamdemq; rem,& operationem & affectum nominare: exempli musa,minor pulsus quam naturalis
sit, primo signiscato operatio est,nam motio existit a sibi ii sta potentia ficta: uerum in secunda fgnificatione, nonop
27쪽
De essentia δd instrumentis pul.
otio sed affectus iure optimo censendus est, quia contra nanietae consuetum institutum mouetur , quod de omnibus pulsus
uiciatis di a naturali de flexis disserenti js,intelligendum quoq;
esse censco. Itaq; nomen pulsus in genere,quem uis arteriarum motum complectitur,durri modo facultas ei assistat,siue is sit naturalis, ut in sanorum, & temperatorum pulsibus conspici-' tur, sue praeter naturam,ut in laborantibus . Caeterum dix, mus necessum esse ei asidiere facultatem secundum naturam opera luem,ut se cluderemus tremorem,palpitationem,& conis uulsionem arteriarum,quae hos quoq; motus, ut dictum est,pati possunt,pulsum tamen non constituunt.
Pulsius Deffinitionum duo esse genera , unanimi dialecticorum deffinia omnium consensu , omnibus patere arbitror : praeterquam ν io. quod Galen. libr, . de differ. pul. id ex proseilo docet. Aia terum inquit , quod plane rei notionem explicat, quam, qui ponunt nomen , habent. Alterum est quod docet essentiam: virtus est sua viriq; desii nitioni, illi quae notionem explicat, ut omnibus sit testata,qui eadem utuntur lingua, & ad rei essen-- tiam ne aspiret: huic quae essentiam docet, ut ei quae notionem subit consentiat,non sit tamen cum ea eadem. Atqui cum superiori huius libri parte, iuὀd pulsus notioni proscuum erat,sat si explicatum in psenti uero eius des finitionum generis meminisse erit operepretium,quod essentiam & naturam ipsius putisus ad unguem explicet. Constat quidem ex Gai loco nuper citato Herophili sectatores primum fuisse aggrestostpulsum dasnire,licet post ipses & Herasistrateos, multi alii idem efficere tentaverint, unus quisq; deis nitionem Pserens iuxta sectam ,
quam in medica arte psitebatur.Placet tamen Auic. deiunitio Mem hac in partesubiicere,ut quae efficienti causa aperte careat, nec integre snalem demniat, ac rursus receptacula spiritus esse pulsus instrumenta fateatur,quum plures ab arteriis partes spiritum contineant,quas tamen pulsu carere pspicuum est. Di- Pitto etiam Arist.pulsum appellare sanguinis spirituosi eseruescentiam&ebullitionem,cuius sententiam Trulianus sequitur,m eorum opinionem latius paulo inferius disceptabimus.Ob id sane si dei sinitione utendum est,ea mihi uisa est comodior, Quae a Gal. scribitur lib.iv.de.disse.pulae.2. si posthabitis &quo Mammodo refragatis antiquorum iereolum finitiinnibus , i quit.
28쪽
Nos uero dicimus pulsum actionem esse peculiarem peipue cordis,deinde arteriarum, quae dii lensione & contractione mouentur a facultate uitali,quo caloris natiui mediocritas retineatur, neret autem in cerebro spiritus animalis. Hac etiam
de itione usii est Paulus N ex Neotericis ac iunioribus no pauci,eo quod contineat,iuxta pcepta dialectices, genus & di
ferentiam,senus quidem, tum dicitur actio, nam inter ea quae motu constant,non pauca sunt,quae affectus seu passiones dici potius merentur,ut antea dictum est. Nec valet motum cerebri esse actionem,& cum hoc nomen pulsus non mereri , nam ea
quae differentiam constituunt in bac destinitione, eum a ratione pullus excludunt: siquidem refert,pcipue cordis &arteriaruex quo facile est inserre, compsionem & dilatationem cerebris ludi a ratione pulsus. Dictum etiam est in desinitione, pulsum esse actionem peculiarem:*ob id dictum esse censeo,quia
unius est partismaturales .n.actio ites talea dicuntur, quia omnibus sunt communes.
Occasione igitur huius verbi motus,quoGal. in destinitio Disserenare utitur ut diluantur eorum argumenta,qui arbitrantur,' eo tu inter
deffinitio reterenda est,quia plures alia motus pler pulsum, in motum corpore reperiuntur,quos dem nitio complectitur disceptare cordis es mihi est in aio,quae intersit differentia inter motum dilatationis cerebri.& compssionis cerebri & cordis: & an cerebri motus a corde&arteriis a ficiscatur.Quem sane motum cernimus dilatatione&compraessione ac ordinatissimo concentu fieri,sicut is , qui in corde & arteriis reperitur. Sunt qui arbitrentur in re hac, eundem esse motum: sunt etiam si specie, concentu 3e harmonia differre,asserant: &ob id censent, cerebro pdictum motum alia unde aduenire,ac non esse illi proprium de peculiarem,neq; cezebrum principium eius. Caeterum non esse aduentilium , sed cerebri sustantiae innatum,nos ob id censemus,quia in uiuorudissectione, adhue religatis arteriis seporalibus caluariam imgredientibus,manet motus in ipsemet cerebri substantia. Ac licet maneant hae portiones arteriarum,quae piransiuerses ceruicis Scessus ascendunt,notabilis tamen esset noxa, quae in cerebri motu elucesceret,quae,psecto non apparet. Aliud tamen c5 singimus argumentum,quod nobis certiorem generet opinio siem,quia motus cerebri non correspondent cordis de arteria
29쪽
De essentia & instrumentis pul.
rum motibus,& id non solum in dissectione uiuorum, in quNbus forum p agone potest depdi pulsus concelus&harmonia,
sed id etiam ostedemus in homine legibus naturae gubernato, maxime in vulnere capitis, ante quam accidentia subcrescant: suppositio quod is motus qui apparet in sincipite, in nuper natis infantibus, motus etiam est cerebri. Illa enim ossa, utpote ;ultimo generantur,adeo sent mollia,ut cerebrum agitatum, acile secum possint eleuare, aut quod verius esse iudico quia nondum coaluerunt,sed disiuncta adhuc existunt: quod Gal dixerat lib. de fael. r. his uerbis. Na capitis quoq; os post omnia alia ossa concrcuisse,perspicuum cst,clim adeo tenue sit ac imbecillim circa sinciput, ut sipsum in nus natis infantibus cerebri agitationem non Ibium tactu, sed etiam uisu percipiamus.Si igitur attente intuearis cerebri motum, imposita manu in carpo manus,l iquido cernes,non correspondere motus motibus, sed multo plures in eodem tempore fieri pulsationes in
arteriis,quam in cerebro: ex quo facile conuincitur,eum motum saltem non communic ri a corde.Mouetur tamen cerebruiuportionaliter cordi in eoo est dilatariti constring , sicut cor, differt uero, P cor &arteriae d. latatione trahunt,ut Gai .Fbat. Itb.de usu. pul. contractione aut expellunt,cerebrum inc conuerso,contractione trahit,dilatatione uerd expcllit. Quod aes cto magnam primo accessu videtur inferre difficultatem , licet id Gal. Jfiteatur.lib. de iii strum.odora,dicens. Cum autem in se ipsum colligitur,tunc exti insecus aer continui ratione sequi
Iur,idemq; repulsus efflatur,cum cerebrum diffunditur. Ex quibus facilὰ erit intelligere, opposito modo se habere cerebrum dicor: quare ut Gal. dictio manifestior fiat, intelligendum est,
diuersa ratione dilatari cor,ac cerebrum dilatatur: cor. n.&arteriae ob id dilatari dicuntur,cum si ut durae substantiae,non fl)ipes sa in se ueluti rarefiant, sed ii eius capacitas sat amplior Sartiori sic Psecto, unc uter dilatatur,quado eius cauitas distenditur,non V eius substantia fiat m gis distenta aut ampla.Aliter
2 dem in cerebro contingit, namq; non dilatatur cvm eius uentriculi sunt apertiores ed tunc distenditur, quando eius substantia magis distenta maloiq; facta,cauitates quae in ipse sunt, angustiores reddit: quando autem constringitur, ideo fit,quia eius subflautia corrugata de minor facta cauitates ampliores efficiu
30쪽
scit: quo sit ut iure optimo dixerit Gal. cerebrum dilatatione expellere, & contractione trahere. Non desunt qui aliter fieri huiusmodi cerebri motum fateantur,& sitam positionem milla rationibus ibent, qualis est Rodericus a Veiga Lusitanus , haec tamen mea mens est,quisq; elligat P sibi magis placuerit, nam mihi non omnino placent Lusitani rationes rem tamen existimo esse motum cerebro naturalem,a facultate animali,ex sentientium Erte,ad nuper dictos usus factum,cum hoc tamecertum est Gal. de hac re uaria sensisse. Sed hae e sitfficiant, ut constet,quanta intersit differentia inter hos inocus,ut Gal. deffinitio proprius desinito competere uideatur . Loco uero differenti est v, in deffinitione deinceps sequitur. Propria nimirum cordis & arteriarum, quae distentione
di contractione mouentur.Sunt enim aliae in corpore motiones,quae hac etiam ratione inter alias, a pulses natura dissidet, . quia non mouentur dilatatione & compressione, mouenturis ex naturalibus membris non pauca , ut & alimentum au Lant, aut excrementum expellant, cuius conditionis sunt ut rus,aesphagus, uentriculus, intestina & uesica,caeterum illa non mouentur uera dilatatione & compressione: nam motus ex se
stole & dyastole constans. ordi& arteriis tantum est wprius. Nec ob id credendum est, omnibus cordis partibus eum esse Pprium,immo existimandum esse censeo , eiusmodi motumle facultatem eius authorem, tantummodo in sinistro cordis uentriculo originaIiter residere.Qud fit, ut dexter uentriculus uem tilatione non indigeat,nisi communicata a sinistro: argumento sunt ea uasta,quae a sinistro uentriculo oriuntur,quibus tantum communicatur uis pulsi sica . Atq; licet motus etiam in dextra appareat quem Gal. 6. de placitanimaduertit similis est et,qui. apparet in auriculis cordis,qui potius fit,quod ulcina pars moueatur, aut ex sanguinis agitatione,quam quod facultas illi assistat. inod euidenter constat demonstratione,nam quando dilatantur auriculae,constringuntur diuersa ratione, tesiquae nostri corporis arteriae: illae enim ut postea ostendemus in e dem prorsiis tempore,& eodem modo mouentur, ac cor, Athi sinus puliant quidem,ut Gal. docet lib. .de diff. pul. cap. a. sed alio modo: nam uterq; sinus cordis si Gal. fides tribuenda est pulsat etiam exempxo a pectore corde aliquandiu , M