장음표시 사용
41쪽
De essentia & instrumentis pul.
tat, ego quidem omnino non probo,nam motus ille qui in laeua sentitur, ex arteria ma3na per eandem partem obrepente, Potius quam ex cordis ipsius corpore fieri existimo.
cordi Sunt quidem spraeter fibrosim cordis corpus ipsi annexa,
onera. eontenta & exorta varia admodum, omnia tamen plurimum
praestantia usui huius artificii. Continet enim cor ut superius diximus, ventres duos, quorum dexter ita est pulmonis gratia factus, ac pulmo ipse gratia sinistri cordis ventriculi,ut licina tua afficerentur amicitia & compensarentur pari bencsicio madexter sinus pulmoni in seruit,& pulmo ipse sinistro , quod
una cum ipso oriatur & intereat, ut ex Gal. aperte constare videtur. 8. de placi.& 6. de via par. sinister vero spirituum est officina, caloris fons & arteriarum radicatio ac principium,sed horum paulo inferius latius meminero. Constituit etiam inter septum, foramina & excavationes quasdam,ac rursus fit menta quaedam rotunda & oblonga, quibus alligantur cordi hostiola, quae cordis soramina cooperiunt.Est itaq; cordis corpus totum, sinistra quidem parte crassum ac durum, ut quod ventriculi spirituum tegumentum erat futurum : dextra vero tenue ac mole, simul quidem ut materijs esset consentaneum, ac ne cor in alterutram partem propenderet: nam satius fuit, tum spiritum ipsum tunica crassiori contineri, tum sanguinis dextro ventriculo contenti pondus sinistri molem aequabiliter sibi pendentem habere. Quod si natura eundem ventriculum simul quidem crassum, ac sanguine etiam plenum effecisset,omnino ad illum cor totum eonverteretur atq; inclinaret: quapropter, oportuit quod crassitiei obtinuit sinister ventriculus,
Planitudine sanguinis dextri compensare, ut sic in aequilibrio, neret, minimeq; in. Iinaretur ad alter utram partem.
Adhaerent etiam cordi processus duo, qui sane peculiarem -- rς' naturae sortiuntur substantiam, vocanturq; a maioribus auri culae, ad similitudinem auriunt, ut enim illae capiti utrinq; annexae sunt, ita & eae cordi,& neruiosiores ac magis cuticulares ipse cordis corpore manifesto apparent. Porro inquit Gale. 7. de admi sect hae particulae & colore nigriores sunt & apeadicibus cuticularibus manifesto similes , inius quosdam ante cor efficiendi gratia,Ob quam rem ipsas natura concauas& c ecularea condidit: concauas quidem, ut sinus producerent: tici
42쪽
uculares autem, ut cordis motum prompte sequerentur. Duae quidem hae sunt, in utroq; vaserum materiam inuehentium singulae, in dextra quidem parte, qua vena in cordis sinum inseritur, in sinis ira vero, qua arteria venosa. Itaq; deseruiunt hae partes, ut cor possit libere susceptare & spiritus & sanguinis Plus, quam obtinebat: nam sicut vesiculae duae utrinq; aflixae extenduntur & comprimuntur, ad compressionem & dilatationem ipsius cordis,quo tempore pulsum edit,quod etiam 5. de usu pari eleganter Galen. scripsisse constat.
Adhaeret quoq; cordi membrana quaedam, quae ipsum per totum ob voluit,quam ob id pericardion appellarunt. Est itaq;
dura haec tunica, in cuius medio suspensum cor est,quae ex capite ipsius ampla exoriens,post autem coartans sese,modo coeipsum in quandam coni accutiem, & ipsa desinit ossi pectoris
adnexa:diltat enim haec ab ipse corde undiq; plurimum,tanta interse ipsam & cor spatij circunscribens,quantu cordi dilatato suscipiendo satis erat,cum hoc tamen cam magnitudine o tino,quae neq; thoraci ipsi noceat,neq; cor coartet. Non caree insuper, in cordis structura, opportunitate crassities & alia multa quae obtinet, ita ut iure optimo dixerit Galen. 6. de usu par. Plena ergo artificii atque admirationis est pericardios,oes .n. propemodum cordis actiones peream psiciuntur,stabilimetum & firmitudinem recipiunt: multa sane sunt, quae in corde admiratione & eonsideratione digna existuntiquae omni br
uitatis studio ptermitto,ipperas ad ea,quae a corde exoriuntur. ta intra eius cauitate sese in sinuatia, quam exterius manifesta. ae uero a corde oriuntutis sunt sidem pler arteriam ma--ἐgnam,quaeorum arteriarum origo est,uena arteriosa& arteria
venosa , v si haec duo vasa ingredientia iii cor velis appellire, xoriatur nil resert. Cuius doctrinae gratia,iterum expendisse oportet,
cor duoes constare ventriculis,quorum uterque duo habet imsignia orisciatdextrum sidem unum,ut sanguinem a vena cauas sceptet,aliud vero, ut elaboratum alimentum in pulmonem reierat: sinistrum vero item duo,alterum via pulmonibus aere susceptet y arteriam leuem seu uenosam, reliquum, ut arteriae magnae aditum praestet.Quibus pinusis, sciendum est,pulsus auiliores de instrumeta cor esse de arterias,quae ab ipso corde pricipium nanciscuntum: siquidem radicationem arteriarum cor - C α ipsum
43쪽
ipsum esse,ab Hipp. acceperat GaLῖ.de puci.Vaserum etsi quara corde exoriuntur,aut in ipsum inseruntur, ratio hoc se habet modo: inquit .n. Gal.vi. te usu par. In cor infigitur vas alteru, v tunica simplici constat,alterum vero,quod duplici ex ipse ducitur, utrique communem locum: quasi lacunam quandam parari, necessum fuit,ad qua ptinentibus utrisque, P alteram dem trahitur sanguis,ῖ reliquam uero immittitur: rursus eodElib.ham refert verba. Ex cordis arteriosis partibus uenas,ex uenosis aut arterias natura aeduxit. Et quonia materiam utrisque praebere conuenientem oportuit, ad spiritus sidem uentriculuarteriarum,ad alterum autem,uenarum os aperuit, rotundas
quesecit,*ipsas pstiterat sormam habere,quae ab iniuriis omnibus esset tutior. Ante in quam hinc disceda, distinguere oportet tria uaserum genera arterias appellari ab authoribus, nimirum arteriam asperam,arteriam uenosam seu leuem, & simpliciter appellatam arteriam,quarum usum maximi esse momenti in hoc pulsus arti scio,paulo inserius leges , nos tamen hac in parte ultima acceptione arteriae nomen usurpamus. Est igitur arteria spirituosi sanguinis uas ta ductus,pquam sanguis α spiritus per singulas corporis partes disseminantur. Appellarunt vii de antiqui arteriam, tum asperam pulmonis, resi quas u ara uenas,unam quidem pulsatilem,& aliam sanguifluam, nam illae & pulsus erant authores, ac spirituin&sanguine calidiore obtinebat, haec uero crassiorem,& toti corpori coe alimentu: Praeter hanc sidem differentia,sia no mediocris usus in arteiphygmica reperitur, quae ex natura Se modo compositionis arteriam resultat,nimiru uenam cotistare unica tantu ae simplici tunica: arteriam uero duabus,ctuarum extima aequalis est crassitudinis cum ea,q uenam constituit,interna udem, quintuplo crassior ac durior ita ut multi existimauerint cartilaginea constare substantia,quam inter arabes nonnulli etiam appellarunt neruum pulsatilem. Oportuit sane id ita fieri, nam ea membrarae continuo motui erant dicata, necessario xrassoris & sel, loris substantiae esse tenebantur,praeterquam, quod spiritu sim sic tenuem admodum uasa haec contentura erant lubstantiam: neque ex eo et crassa constem tunica,credendum est duram oc rigidae sibilantiae esse,nam mollem necessarid ad faenio νς natum prequiri areturGalai de usi puLConstat pterea
44쪽
raterna arteriarum tunica&constructa est,ex uilis oblongis paucissimisq; obliquis,at interna transuersis tantunt gaudet &conis stat.Qu'd sidem non temerὰ & citra maximum ustim, factum fuisse existimandum est: nam cum arteriis officium id etiam imst,nimirum spiritus susceptos continere, & transimitere in omnes partes,necessum erat uillorum transuerserum quorum munus est transmitero obtinere plus,il obliquorum,quibus eo tinendi officium inest: ratio euidentissima est,nam licet aliqua tutum necessum sit, spiritum de aerem ibidem immorari, ut . natura frueretur atracto . non ob id hoc opus oportuit fieri a facultate aliqua retinente quae villis uteretur obliquis, sed co- pensat natura defectum horum villorum quietibus interna &externa, quae vicem contentricis facultatis & obliquorum ullorum septent: qua ratione arterias eisdem carere necessum ruit. Arteriae omnes ex commu* quodam trunco, a sinistro cordis ventriculo exorto, dissem ntur, ut aperte Gai. i s. de usi Par.& q. de cau. pui. testatus est, haec verba scribens. Arteria quae eq sinistro cordis ventriculo producitur, quemadmodum
truncus est arteriarum, quae iis toto sunt animante, omnes.n.
arteriae ab ea ducunt originem, a quo sane communi trunco postquam cordis inuolucrum egreditur,disseminantur duae arteriae, altera quidem sursum,& reliqua deorsem a quibus deinceps numero lae disseminamur propagines,ad usus sibi a natura designatos. Adiungit quidem natura magno animantis v siti,a terias omnes,per quancunq; corporis partem distribuantur, singulis venis,ut egregie aduertit Gal. lib. de usit pui. dicens. Arterias cum venis diuidit natura, nisi maius quid obstat, partim quidum,ut membranae Dibus uenas tegit, ac uicinis partibus colligat, protinus arteriis quoq; sint usui, partim autem,ut uasis ipsis sit cons ratio quaedam ac materierum communio. Fabrefecerat etiam ipsas natura in aequales magnitudine,ut quae inaequalem etiam effecturae erant motum,quod pulchrPaduertit Gal. lib a. de dignos pul. Praeterea , ea silem omnino sensa
carere refert idem author. ἔ6. de usu par. dicens. Arteriae . n.
ει uenae partis cuiusis sensus omnino sunt expertes, siue illas frangere ueli sue urere,siue incindere, sue laqueis excipere: quod Cispi fecisse naturam, ne nimiis motibus aliquando sitigatae Moerentur, ac in nimio mali incumbentis,aut mot
45쪽
i . De essentia & instrumetuis pes .
tus sensu subsiderent, quod uenis tribuisse etiam constat lice enon ita exacte sicut arteriis ne quouis pondere defatigaretur. Arteriam quoq; esse sanguinis uas , licet aliqui dubitauerint, Gal. tamen id esse uerum, li. huic dubitationi dicato, ille moedis probauit,& 7. etiam de ad min. Est tamen sanguis tanto subtilior & uaporosic uanto tunica qua constat,crassior, α densior ea, quae uenam constituit. Est itaq; pulsus harum arteriarum proprius motus,quas quidem moueri omnibus hominibus dum uiuunt, in omni corporis parte conspicuum est. Atq; haec de instrumentis pulsus sussiciant . De usu cordis O arteriar m, ac de Gu etiam motus ea rundem partium. Tractatus. II.
CVm G cuiusuis sint se is quae sunt, seri *pte sne
necessum sit, & finis sit cyius gratia motor in actionem dirigitur,& tanta insupersi finis ipsius dignitas,ut iure primulocum inter causas obtinere mereatur,necessum subinde est,sinem seu usum huius artificii adam usiim exequi, ut cognito semel usu aut sine,facile deinceps quae s pulsum inuestigare nitimur,cons uamur . Diuidere quidem hunc tractatum in tres Potissimas partes,iuxta optimam docendi rationem,mihi uisem est: nam cum usus cuius naturam & differentias in hoc tractatu exequi est in animo,potissimus sit huius artificii finis,necessum sane fuit,maiori dilig&ia expendisse. Qua in re,primo disceptabo quem huic artificio cor,praestet usum,& quibus modis: secundo quid conferant eidem arteriae in an habeant quid aliud ster dilatationem& compressionem: t id uero, k ultimo,qualis supersit ex motu cordis & arteriarum animali usus. Qualis sit cordis utilitas&usus in communi, optime depinxisse Gai costat.6. de usu pari quippe eo loco indagare conatur principatum membrorum ex cuiusq; pstantia& usu, ac ut id a primo inueniat,haec resert verba. Volo tibi paucis praescribere,quibus notis iudicare oporteat,quae pars in corpore animantis princeps,quaeq; minime sit habenda:& subdit. Ex utilitate scilicet de utroq; statuendum est, quae cum sit triplex genere, aut enim refertur ad uitam ipsam, aut ad uitam modiore, aut ad horum duorum conseruationem ac salutia Quae sanὀ
46쪽
ia vitam ipsam conserunt particulae, eae principes sunt habendae sine dubio,reliquorum uero duorum generum a primi generis pstantia, discedentium, ea minus aliis discedere sunt putari,quibus hae principes facile compatiuntur,naagis uero qbus minus iacite: cum igitur cor caloris natiui quo animal regi tui, quasi fons udam ac domicilium sit, constat hunc usum corporibus *culdubio pitare.Qua sententia licet pcipuum usum corystare ad uitam mediante pulsu constet,quo tamen modo minime exponitur. Scire tamen conuenit, cor uniuersb corpori
orem in se generare.Itaq; quod in gignit, y arterias transmittit multis, usibus Platurum,qua Ppter, operae pretium est nos s sensus & motus actione requirere calidius instrumentum , quegetabiles actus, innidsidem , quanto spiritus ad animales iactiones, sanguinis calorem excedere necessum erat. Obia a secto plantis radicationem,& animalibus hepar primo opexi dicauit natura, sensationi ueris motui cor,eo calore praedulum,quo sufficeret sanguinem in spritum uertere.Verum quia peculiare spirituum inurumentum moderaturum erat& uariis actionibus aptandum,genuit side membra, in quibus deinceps: recipitur,frigida,ut illa pertingens sipiritus temperaretur,& p ritatem ac splendorem ad altiores functiones reciperet: cerebrum sidem adsensationes & motus:testes aut ad generation Qua ratione necessum fuit, cor membrum fuisse calidissim ii, ecquia intensum mobilem ut feruidum calorem citra uentila tionem durare, quin excandesceret, non eratpossibile, tribuae
eordi eam uim&constructionem , quibus perpetuo pulsareti omnibus his corporis partibus, ad quas spiritus demandatur, uitalium functionum perficiendarum gratia Riramobrem diaxit Gal. lib. de utili. respi . Cor uitale organum principalisl mum est,& 6. de usu par. vitalium actionum p rhiceps est: dc eadem parte,cor respirandi instrumentum appellat: quod etia. lib. de semine, uiuendi principium nuncupauerat. Itaq; in genere usis cordis est, uiuendi ministerio praeesse, quapropter dixitGal. .methodi maximam esse cordis officii dignitatem atq; aegrotantibus maxime omnium necessariam : quem sane usiim ut uiuentibus praestet, obtinuit id peculiare, ut spiriturugeneret ac sacultatem P ndam obtineat,quae distendens & csi,
47쪽
De usu cordis, arteriarum ac pulsus
trahens cor 3c arterias, ministret facultati, cui praedictumnus incumbit, ut optime Gai. aduertit lib. 2.de presaypul. Caeterum id opus non temere & ut cumq; perficit, sed praedictia duobus mot: bus intermedijs , quos continuat usque ad extremum arteri arum,quarum origo existit. Ratio quidem huius rei potissima fuit,quia cum sensiit & origo innati caloris,quosngulae totius corporis partes uiuunt ac reficiuntur,ob id quiadem oportuit motum habere perpetuum,nam calor qui indies crescit & ex pabulo reficitur exureretur profecto dissipareturq; ac propita ammitteret temperiem, nisi temperameto aliquo cum natura moderaretur ac regeret. Quod sane benesciualiunde iuenire erat impossibile, nisi a Pprio & peculiati mo-
tu,quo tu sceptaret uicinum aerem,a pulmonibus ibidem p r spirationem transmissum aut attractum. Qua ratione oportuit hoc uiscus nunquam motu carere,qui eo calorem gubernat sibi δprium & singulis partibus communem ex aere attracto. Verum licet hoc sit commune cordis os licium,non tamen est totius ut antea scribere caeperam sed alicuius tantum partis, ii quidem dexter uentriculus ut qui ingente calo ecare' esui
latione non indiguit,& obiit motu .p rio orbatus . igitur linistrum cordis uentriciatu praecipulina esse an cii pulsus authorem:& obid quadruplicem obtriteretissam, quatenus. ad pulsu .n attinet, primum sidem sedem esse uitalis potentiar: secundum fontem ac officinam innati caloris: tertium motum edere Ppetuum: quartum uero & ultimum originem pii rearteriis ut ex Gal. probari lib. 3. de placi. facilὰ potest Quod fecto ita esse factum oportuit quia coro arterias communicat singulis particulis suum benescium,& iplae q 'oq; candem gra . tiam partibus eisdem impertiuntur. Itaq usiis unus est cordiocarteriis,facultas una quoq; litat a corde mutuata, caeterum lo- .cus in quo haec officia persici utur,non unus: siquidem quae uis particula non recipit hoc beneficium immediate a corde, si dabarteriis,& non a quibus uis. Hi itaq; sunt in communi t tius cordis usus,caeterum partes ipsius peculiare raeeant bui
Non sidem temere factum est, ut cor durae esset subit nilae: . nam ad motus uehementiam riserendam,& ut uchemcntius ac oti a s spiritum conficere coatincrct, ita factum sui se oppor
48쪽
tuli An qua re non leuis oritur difficultas nam mille in loc sGal. fatetur, ad veloci sit mos motus quos pulmo em cere tenebatur, eum natura facilem leuem ac tenuissimae substantiae genuisse:cur igitur cor, membrum alioqui continuo motui dicatum, durae ac densae fabrefecit substantiae. Cui dubio dicimus, pulmonem opportuisse sic construi, quia ad motum alteri ua
moueri tenebatur, ac ne motor omnino pondere aut retinen
tia ipsus defatigaretur,&'ultimo ut prompte obsequeretur,vel vacuo, ne detur, vel thoraci ad se cum mouetur allicienti. Caeterum cor, ut quod seipsum mouere tenebatur, opportuit robustae& selida esse contexturae, ad cuius pensum constat illi naturam praestitisse vim & eiscatiam ad se mouendu aptam.
Partium cordis harmonia mirabili fabrica constructa, a si vis Ambris earum sumpto initio sese iam offert. Dictum quidem est euidis
for fuisse factum solidae substantiae,ut sufficeret vehementibus ... motionibus: pari prorsus ratione quia dilatationi, retentioniae expulsioni erat dicatum, decebat eum multiplici villorum genere esse intertextum,& minime simplicem obtinuisse su stantiam, si munus situm adimplere studebat, vi Gal. probat. . de temper. Nam cum fibris inquit Gal. quae secundum loti tudinem porriguntur, contrahentibus sese,reliquis vero omnibus Iarisae diductis contractior quidem facta fuerit longia ludo, laxior vero uniuersa ipsius latitudo, hoc statu cor totum videbis dilatari: contra autem contrahentibus se iis, quae sunt secundum latitudinem, eo statu contrahi ipsum perspicies ac deprimi medio porro inter has actiones interuallo exigua quaedam lites intercidit, corde videlicet iis quae continet undiq; ad unguem adstricto , fibris autem tunc omnibus agentibus . Itaq; cum fibrarum quae in corde reperi utur duplex sit genus, utriusq; usum diligenter examinare oportebit: primum sane est earum quae ipsum constituunt, quarum nuper meminimus,& earum usum Gal. optime exposuisse constat lib. 6. de usu par. nam probans differre cor a musculorum-substantia fibrarimi multitudine, duas cordis constitutiones seribit, unam binos retullimus ad dilatationem , perquam fibrae secundum longitudinem exporrectae contrahunt sese : reliquae auten i xant ir adeo, ut longitudo cordis contractior fiat & latitudo
linior. Alteram vero constitutionem, per quam fibrae oppo- D situm
49쪽
De usu cordis, arteriarum ac pulsus.
stum seruant situm , longis nimirum laxatis, reliquis autem contractis: quemadmodum, dum cor quiescit omnes agunt fibrae ac praecipue obliquae. Secundum fibrarum genus intra cor locauit natura , quas sine fibras potius ligamenta licebit appellare, multis usibus proficua. Quippe adiuuat non minimum, immo vero omnium maxime, di totam, propemodum
cssciunt systolem,praedicta ligamenta quae in intimis ipsius cordis ventriculis tenduntur. Quae ob id robustissima quidem 'brefecerat natura,vt quae dum contracta consident, cordis tunicas intro simul trahere queant: desinunt nam; ligamenta ad medium inter utriusq; cordis ventriculi septum . Cum igitur tunicae hae prope septum accesserint, intenditur quidem tunc cordis longitudo, considet autem in se ipsam ac contrahitur latitudo: aut cum plurimum recesserint, amplitudo qui, dem augetur, contractior vero redditur longitudo . Ob quas igitur causas, cor tum fortia ligamenta, tum omne fibrarum Senus liabuit, ut nullo negotio atq; expedite ad tres constitutiones traducatur. Dilatatur quidem quando quod natura suae est accommodatum, trahere appetit,adstringitur vero undiq; , quando iis quae traxerit frui tempestiuum fuerit: contrahiturdςnique, quando superfluis excernendis, sese accinxerit. Ex a proculdubio cordis constitutione,prodit ipsum non prosilire cuspide in thoracem, ut multi arbitrantur in dilatatione: nam tune, ut constat ex his quae diximus,breuius redditur,sed in constrictione, cum per cam accidat multo quam antea longius fieri: quo tempore mirum non est , si ut multi censent iboracem Mungat, representetm, quodammodo ea parte motum. Sed re uera motum quem itainus, non esse cordis, ratio di expcrimentum euideliter probant, sed arteriae magnae : an si cordis esset, tune cor & arteriae non simul dilatarenturct comprimerentur , quia motu, ille in thorace perceptus, virx0batum est, nequit apparere nisi in contractione, at motus apparent in reliquis arteriis,sunt ipsis dilatatis, ergo necessum in . cor dc arterias dispari motu moveri . Sed comi arium omnino monstrat ratio & meimis , ergo motus Qui in thorace conspicuus si, non cordis, sed arteriae magnae est. Sed tempestiuum iam est, ad vium uentriculorum cordis.
Pervcnim Dexter icitur cordia ventriculus praeparationi sat suinis
50쪽
ouinis dicatus est, ut facile deinceps ex sanguine ab eode praeparato, ac forsam per resudationem in sinistrum cordis ueniatrem transmisso quia sensui non apparet alia uia,per quam sanguis in eum migret arteriosus sanguis fiat. Nam qua lege uentriculus alimenta conficit & iecori praeparat,ita & cordis dexter sinus sanguinem ex uena caua susceptum, attenuat & ceristo quodam modo praeparat, ut praedictum opus iacilius persi ei citra facultatis di caloris noxa possit: nequeunt.n. quae cratis si sunt, quavis uel leui transmutatione in tenuiorem commustrare substantiam, nedum in spiritum,& ob id sagacissima natura decreuit primum, sanguinem dextro uentriculo committere, qui praeparatione suscepta, aptior fieret conuersioni in spirituosam substantiam . Verum etiam si huiusmodi uenter
sanguinem susceptet, cum hoc tamen credendum est, non solum ex eo cor alimentum capere, sed ab alia etiam, cuius m minimus tractatu I.huius lib. ex Gal.decreto lib.7. de admin.
sect. sed praestat sanguis hoc uentre praeparatus,pulmoni aptualimentum,in quo usu maior conteritur eius pars, ut 'x reseram . Si prius dixero, hunc dextrum uentriculum duobus perforari locis,quae foramina multis sane usibus necessaria existunt. Horum enim primo riuod in eminentiore cordis partis prope dextram auriculam excavatur adhaeret uena magna, ut per id foramen cor ex uena illa sanguinis tantum susceptet , quantum capere ad praeparandum necessum erat. Secundum huius sinus foramen praedicto proxime adligret in eminentiori etiam loco, licet angustius sit, a quo sane exortum ducit uena quaedam arteriosa appellata: illud quidem, quia sicut vena sanguinem deuehit, hoc vero quia more arteriarum duplici constat tunica, cuius porro officium est sanguinem a vena caua transmissum,& a cordis dextro sinu elaboratum, in quImonem deferre, ut illi sit alimentum'. Quod vas mox ut a corde egreditur, in alia duo vasa secatur, quorum alterum in dexterum pulmonis lobum,& alterum in sinistrum inseruntur,a quibus etiam alia innumera in utramq; partem disseminantur, ut omnibus pulmonis partibus subsit alimentum . . Sinister item cordis ventriculus peculiaribus assistit minis
steriis, ut qui maioris sit momenti & pulsandi officio incumbat. officinaq: sit spirituum α caloris innati: qua ratione opor