장음표시 사용
151쪽
pulerunt 'r ferramenta nauis residua, quae magnopere expetunt, redim eren Lindies quoque quamplurima Can ad naves accesserunt cum cibariis reti,ctamentis neccssariis aliis quae omnia ferramentis ex Amsterdam naui detractis cocinimus. Inter ea, Canoas una veneraticausam satagens, cur potius nauem
exustam, quam Regi aut Gubernatori loci venditam voluissemus, qui eam pretio non vili redemturus fuisset Dieri. Ian.pueri duo ad Maduram capti,ex Hollandia naui profugi, enatando se in insulam G B, proripuerunt, cum scaphae n. . nostrae pro aduehenda aqua abessent. Eodem die, cum propter puluinum fluuio et praetensium nobis aquam haurire dissicile futurum videretur, anchoras proposi in tofines ad auam orientales adeundi,& ad reditum nostrum in patriam nos ne . - cessariis omnibus instruendo concepto, releuauimus. In medio itaq, cursu breuis ad insulas obiectis Hollandia nauis tam violenter impegit, ut tota retro con s. ha siliret. Deinde vero loci statu explorato nos in mediis scopulorum cinctibus ver αδεί- sat con spicati sium us, adeo, ut, quo aditu ingressi essemus, per eundem nobis o i cninino regrediendum foret Policleuationem ibi tentantes, austrum sex gradibus&minutiis Io. attolli obsieruauimus Ostium itaque dictum iam rursus per ramia. transituris nobis, cxΗollandia naui nauta quidam elapsus, oculis nunquam vi H uidendus periit ostio enauigato,cum propter obiectos undiquaq; scopulos nulla I
porro pateret transitus, cursum versus orientem in Maduram relegimus,insulat vicinae littus perpetuo tenentes,quam humilem pressamque,&nullis montibus exurgcntibus asperam notauimus. Die a . sinum orientalem occupantes, versus austrum defleximus iuxta porrectum Ballabuan, ut Iavan pone ambiremtis. Nam ad Septentrionem procurrere, nec per ventos aduerQs, nec per anni conditionem nobis licebat.Ex eo loco continentem Iavae,Valde montosiam, rem finitimam conspeximus Aqua cum . adhuc milliaribus abessemus, rem ad littus austroZephyrum perreximus. Pinas, quae sub Ip. diei auroram nos praeuo orium
lauerat, interea nobis tormenta displosio terrorem incutiebat haud modicum, 'quod de ea male agi suspicaremur hac praesertim de causia, quod propter crassas tenebras, nec eam conssequi omnino possemus, nec ignem succensium eius petauidere. Denuo itaq; ex tormento signo dato, scapham nobis etiam obuiam misit,ut ex breuiis, quibus impegisset, eam expediremus. Quam missis aliquot de nostris iactata anchora ob id extricauimus. Mane ardentem stupra Panarucam a bisulat 'tem iterum conspeximus, quem cum magno incolarum incommodo vix hunc ante decennium erupisse primum supra comemorauimus. Ex eo crassissimum di densissimum fumum eleuari procul speci abamus, ut&montem iuxta alium,
Merra de Pagiae siue Pracada, a Pagiae, grandi templo stuper eum extructo, aut ab oppido Pracida, iuxta fluuium ibi sito nuncupatum. Ad imum huius mon V 2tis, vidiximus, Pina nostra illisierat in Praciae oppidi confinio duo adhuc oppidula alia provisebantur, ad quorum num Chandanam tres Linco anchoris T 'b
Ηoc ipsi adhuc die fretum ad Balniaum in littoris Iavani longitudine pro '
eurrentes attigimus, qui locus crebris curuaturis dissicilis, insiper quoque sic pulis' breuiis multis periculosius obueniti Ibi ergo i, orgiis in fundo luto se cons edimus, versus ortum Bal insulam, versus occasum Iavam habentes,quae omnis regio valde montosia, oryga plerunque obsita concernitur. Hic erutis. vespertiliones videre licet, gallinas magnitudine aequantes, quas assas indigente 'n' manducant. Hollandia itaque nauis littus saty incurrens, cum angulum eius prope m n iam abluislet, fluuius eidem occurrens tanta violentia&insultu eam retrop. ''jWlit, ut pernicissime volitare putaretur. Cui sustinendae nulla vel robustissi nia rudens sussiciebat. Nam impetu uno iamin ad aversus Septentrionem μ'
152쪽
milliaria retroacta fuerat,4 parum aberat, quin paruae cuidam insula intra Bal-uivi lauam sitae, impegisset. Primo insultu anchora e naui iactabatur: cuius tamen rudens breui minutim dirupta est. Tandem vero denuo infra lauae insi- Iam iactantes, s. orgiis eandem obfirmarunt, e conspectu nostro prope emotam Ianuar. I 8. die aurora promicante iuxta Bahyinsitam lauae subiacentem, 26. orgiis anchoras demisimus. Die Io. Hollandia ad nos rediit, ubi cum Paraos in littore Iavano multas conspicaremur, celoce expositi ad eos appulimus, ut de dulci aqua haurienda percontaremur.Propius congressi in una Parao septem v ros ostendimus,quia modo ex Pana cam se venire dicebant, ubi quidem aquam haurire liceret, sed multo minore copia, quam quae nobis susticeret. In Baltimbuam vero unius diei meta a nobis absita fluuium quendam amoenissimum nos inuenturos astirmabant, ex quo abundantia summa nos reficere possemus ad quem propediem se quoque vela facturos spondebant. Hos itaque nonnullis merculis donatos, ut propius ad naue nostras accederent,vi inde nos in ciuit tem educerent, rogauimus: operam se non frustraneam facturos promittentes. Cuius praestandi ipsi quidem nobis fidem receperunt. Nos interea ad commeatus parandi occasionem excurrentes, Iuncos iuxta Chandanam morantes
aggressi, eius copiam sussicientem impetrauimus. Sed iobilis expana canad naves nostras propinquabat, commemorans, se a Rege ad pagum quenda memissum eo, ex quo omnes incolae metu belli, quod Rex Passeruan Baltimbuanis iam grauiter obsessis, fecisset,profugissent Hic se nos in portum ad Ballam buandeducturum spondebat. His ita agitatis ,iuxta Bali oram in sinu quodam innumera vel cum limminum vi maxima consistere proIpeximus, quos nobilis ad saluandam Apraesidio eruendam ciuitatem ibi conuenisse annuebat, qui numerari illic poterant, viri Soco.erant, iis exceptis, qui aliis locis vel secretioribus, vel remotioribus videri non poterant. Nos tamen nobilis fidem parum ratam habentes,omnes illas copias ex laua eo ad nos impetendos, intercludendum transitum confluxisse potius sulpicati sumus. Certo itaque ordine collecti dispositi, ad vim reprimendam nos accinximuS. Dre a I. celoce nostra in terram egressi, cum incolis collocuti sumus, ut&cum obuia quadam militari parao,quae aqua potabili instruca a,naue quoque alias commeatu oneratas incomitatu habebat, ad Ballambuam ciuitatem refi- p. misis ciendam comparataS in Pasia an qui habitant, Mahumetani sunt, ob id bel- Mahum tum acrius urget. Panaracani vero coultinbuant cum finitimis aliis Ethnici sunt.
Id -ι. Freti transitus intra Austroeurum SeptentrioZephyrum porrigitur. Eodemni Gistitis die nauibus nostris duae Param acclinauere, ex Ballanbuan egressae, quibus&Sclauus rhonachi cuiusdam, qui Christianis infanaruca concionaretur,4 eoς dem baptisaret, aduehebatur. Hic longa serie denarrabat nobis, quod iam modo ex Ballambuan veniret, quae fame misera iam ab obsidionis usque initio premeretur: quod tres Lusitani ex Panaruca eo profecti tormentisque curandis praefecti, iam animum de ciuitate porroseruanda admodu despondissent. Quibus perceptis,ad ciuita te tam prope naues adegimus,uto eam prompte cotueri,&castra hostium , ad fluuium vicinum posita, oculis usurpare possemus: qui nimirum ex utroque latere eum aggeribus muniuerat,in palis impactis intercluserat, ita,ut nec commeatus nec milites illo aduehi possent Circa vesperam trihus a ciuitate milliaribus in fundo areno anchoras emisimus. Die a rursus leuatis anchoris, cursum ad ciuitatem propius meditati sumus quam tamen propter fundi humilitatem obtinere non potuimus. Ad ciuitatis itaque alterum latus sub blatiore terra Io.orgiis unius milliaris spatio sub-ledimus, ex quo loco Pinam ad pervestigandam recentem aquam emisimus.
153쪽
Illa quam proxime se terrae applicans, fluuio nullo inuento, re insecta ad naves. xeuera est. Postea vir quidam nobilis, qui priore nocte ex urbe elapsus erat, ad naves nostras accedens,obsessae ciuitatis statum omnem nobis aperuit,quod nimirum silmma annonae penuriatam plurimi confecti periissent, obsidione interim nihilo ignauius continuata,elli hostium ultra tria millia tam gladio,quam periculis aliis iamdudum occubuissent quorum primo inuasionis tempore ci ci tergo oo .fuissent. Sed de causis belli expecuebat, quomodo nimirum Rex
ide Passuruansiliam Regis de Baltinbua sibi poniam popostisset, quam comitatu rege digno ipsi adductam, prius dolose defloratam,post ferro nefarie obtruncas Causa M-set. Qua iniuria nimirum deinde ad regem Ballambuam delata, ad eam vindi. zzz V
candam is militem scripsisset. Contra quem itidem sui tuendi gratia, Passaruanrex civitatem dictam obsidione cinxisset: commemorabat illidem, huiusce R i is patrem adhuc in vivis esse, virum aetate grandissimum, in penitiore terra aedem regiam habentem. Et cum simul mentione nauis cuiusdam faceret, quae nostrae similis ante decennium ibi cospecta fuisset: huius dominum Capitaneum
Candi tum, illum hunc Regem esse opinati sumus, quem Candi ius annos Gam h -
13 o. excessisse scripsisset Cymbas hoc loco actuarias octo inuenimus, ex insulata' Sambara pro Ballanbuae salute satagenda ebmissas Histe omnibus diebus aer a. ob crebris& asperrimis ventis molestissimus toti illi regioni fuit. De quocum incolas rogaremus, an ibi plerunque spirare selitarent,responderunt,4 sibi rem hanc nouam videri: ab incolis tamen hanc nψbistum adductam tempestatem esse, passim credi. Diea . cum Pinam ad explorandam dulcem aquam emisissemus locis dispectis omnibus, postquam nullibi eam adipisci posse nos constaret, leuatis anchoris in Balinversus ortum traiecimus. Cum vero naues nostrae orae aequo propius admouerentur, rursus iactare anchoras coactae postero die Babu arripuerunt,ut pro reditu nostro annonam sussicientem oneraremus. Iam
etenim praeter orygam&aquae modicum nobis nihil supererat. Ex supradicto monte sulphuriuomo hoc loco fumum effari densissimum conspeximus, ut haec raritas uniuersis admirationi esset.
Auid Palin insula ubeunti obueneriu
VLTVRNo vento istam regione toto anno perflantelom quaquam proximesecundum omni vela faceremus,a meridie I3. orgiis consedimus. Vbi cum paulo post sedato vento cum quibusdam incolis sermones nonullos obtriuissemus, intelleximus , recta ante nos fluuium quendam , nostrisne i cessitatibus abunde suflecturum inuentum iri Eum itaque recta impellentes, septem orgiis demissas anchoras firmauimus. Interim Paraus una naues nostras accedens delata amicitiae fide signifiea. uit, quod tum aquis, tum annona caetera necessaria ex eo loco abunde instrui: possemus. Cuius rei, cum iam ante saepius lusi documentum certius captaro cogitaremus, posterodie Ρinam cum scapha adiuncta eo amandauimus. Quaei fluuium quidem aliquem inuenerunt, sed minime tamen profundum, cuius
ostio quoque puluinus praestratus iacebat, ut vacua scaphiis adiri non nisi dissi culter posset. Ad huius ripam villa quaedam'o sere domibus coni cua prouisebatur, cuius incolarum pars maxima texendis vestibus xylinis occupatur, quas industrie R artificioseex omni coloruingenere parant,vi infinitimas insulas divendunt: adeo ut commerWa illorum arri in muccas, Ambon, Bandam,
154쪽
quam Iaram, Pantam se matram excurrant aut extendantur. Ex eodem fluuio incolae ad naves nostras subinde quam plurimi contendebant, qui magno numero ibidem ad Ballam buae praesidium excubabant. De 7 vela versiis angulum quendam fecimus, qui e longinquo instulae similis comparebat quem die postero transmissuri,vesperi 3.orgiis naues de fiximus. Die o paraus nobis appropinquans, unde&quid actum veniremus,4 quo iter nostrum meditaremur, rogauit. Quibus cum responderemus, a, his anchoris mittendis stationem idoneam quaeri, ex qua cibamenta necessaria venari possemus locum versius Orientem decliuiorem monstrantes in Continentem redierunt. Die sequenti Paraus alia nauibus applicuit, quibusdam fructibus 'natibus altaris nos demunerans pro quibus Regales ipsis aliquot,&xes nonnullas alias refudimus Circa vesperam altera item Paraus acclinauit,referens, Regem datis literis,undenam veniremus,scire percupere. Quibus cum misi scripto,nos Hollandos profiteremur,qui amice cum Rege negotiatum,&necessarium commeatum mercatum venissemus, ipsi discessione facta, postero die ad nos cum Paraus pluribus replicauerunt. Die 1. Februari cursum nostrum ad anguIum quendam Balyinsulte exuperandum direximus sed vento contra nitente anchoras decutere coacti sumus. Tum vero temporis Paraus aliquam multae cum anatibusvi fiuctibus disscretis ad naves nostras appellabant, quas tam aestuosis existente mari cum pusillismuibus ad nos contendere, oppido admirati sumus. Februar.2 tribus ante auroram horis ad dictunt angulum transmittendum,denuo inde ituimus. Cum vero ventus e littore nobis iterum obstaret, velorum obliquatione contra fluctus nihil obtineri posset ad mittendas anchoras iterum compulsi orgiis aue consedimus. Eodem loco fumantem ad Panaracam montem clare adhuc conspicati sumus transitum interim nullam accommodatum exploratites. Quo loco contraluctante vento validissimo oborto anchora nauis Hoblandiae fracta concrepuit,cui tamen confestim nouam substituimus. Die . anchoris iterum attractis promontorium porcorum quod nos ita indigetabamus ambiuimus. Cum vero nauis Hollandia serius se promoueret,
turbine aduersio impedita, infra illud subsistere, anchoras fundarc coacta est. Nos interim qui angulum dictum tranavigassemus, secundum terrae depres littus excurrentes, ad breuia bina ibi sita incolas quosdam piscantes attigimus: a quibus porro quoque angustias illas legimus, quas quondam Franciscus Draco, cum orbem uniuersum ambiret, permeaverat Inde itaque cum Pina ad sinuinquendam quem fluuium elonginquo rebamur progressi,eum depressiorem,&breuiis interiectis difficiliorem offendimus, quam ut hauriendae aquae causa scaphis penetrabilis esset Attamen hoc loco subsistentes,naues caeteras quae promontorium nondum transiissent, opperti simus ad quas interim incolaruni bini cum fructibus venientes, eos ad exuperandum locum viriliter iuuerant. Di. . Continentem egressi sumus,ut indigenas quosda aquationis Iocum nobis monstraturos,venaremur. Nec spes fefellit per omnia illico enim incolaru plurimos attigimus,qui vividebatur 'soro peregre redirent,vi merces si stibia f. emptas gestarent, pecudesq; multas per orie protractum secum agerent. Sed αζ zzz multo proxium vorsum secundulittus equis distursitare vid quenda a . Scia uis sella compositum portari conspeximus, cui .praelongae hastae, longis ex xylo laciniis, tum albis tum nigris desuper religatae praeferebantur. Ad hunc nostratium unum equidem amandaui, qui illum deseruo quodam aquae hauriendae metam nobis praemonstraturo rogitaret. Qui ob id, postquam nos aliquot donasset fructibus, obsidem quoque alterum nos postulasset, suorum biniste- missis ut ad diem futurum eo reuerteremur,iussit.
155쪽
Dies plagae Septentrionaliori accedentes, ad nostros reuehendos scaphaeum binis sciauis denuo littus egressi sumus. Ostquam itaqibos primati retii os isti.
tuissemus, nostras idem reddere hac de causa inficiabatur, quod extra suu terri lis, lib.,άtorium vela facientes excessissemus Multis tamen promissis factis,ad scapha no πρη ur
stram quida ab eodem missus venit, significans eum loci huius primatem esse, qui nos locu mutasse peraegre ferret. Nostroruinus Sclauus Lusitanicus fuerat, quem &ipsium pro interprete emissum Primas secum retinuerat. Cum hoc postero die ad Rege profectus est, qui se palatio magnifico in Bal ciuitate spectandum exhibebat. lnde ergo cum ab obside nostro ad nauem Hollandia litere mititerentur,nunciantes,quod cum Sclauo suo a rege humaniter exceptus esset pro re &veritate certius nostenda, virum altu ad littus emisimus: qui reuersus, postquam nostros in terram penitius abductos esse retulisset scapha emissa quoquo-
uersum iuxta littus excurrimus, ut pro nostris vicissim aliquos captiuos corriperemus. Quod dum illi conaretur,interim duae Paraus cum viris aliquot ad naves nostras appulere, annonam alia aduehentes, quos ob id nobiscuretinuimus, scaphae reuersionis indicium facientes.Horum deinde unum regi nunciaturum emisimus,sententiam nostris ratam stare captiuorum nullos remittere,nisi liberos itidem is restituisset prius nostros. Leuatis post inde anchoris ulterius ad Septentrionem aquae explorandae causa promouimus quam eo loco nullo dubio inuentum iri captiui nostri percensiebant Dies .ibi defixi,sinum pulcherrimum. peramoeno fluuio optatum ostendimus, ex quo quotidie aquas necessarias depromebamus. Missis ergo literis,ut nobis seiungeret, nauem Ηollandia inuitabamus: quodvi annonae simul, animalium Omnis generis, fructuum iuxta variorum summa hic abundantia frueremur. Illa vero cum Porcinum angulum
se haud commode transmittere posse videret, pro Regis admonitione sinum quendam incurrit, quo aquam inuentum iri spem sibi secerat Regi interim pro ossicio et o vinas figurati holoserici, partem aliquam corallij, aliquot vitra crystallina, sipeculas,&huius generis alia deserens. His ita utrinque agitatis, obses noster cum Sciauis binis rediens, recensiuit, quam laute a Rege habitus admissus esset, & quod idem nostris facultates suas uniuersias addixisset,propediemque tum aquam,tum necessaria alia missorus esset. Nec vanum hoc Regis verbum fuit. Postero enim illico die quatuor porcoscium binis doliis aqua plerus per suos nobis praesentauit , commemorantes pariter,quod antea 8 annos ibide nobis per omnia similes homines appulissent, qui funiculum in quinq; vel sex partes discindentes, eundem redintegratum illico oculis exhibuissent. Quos nos Dracunicum suis comitibus fuisse persuasium hauhebamus. Rex quoq; ipsemet deinde currui artificiosse caelato insidens ad littus cotendebat,quem bini candidi bubali,pannis pretiosis constrati trahebant. Re . gem stipatores praelongis hastis,& cannis telivomis,quaru pice inaurati erant, Graiin. muniti praecedebant Discessurus ille, in sui honoris gratia tormenta aliquot diss plodi rogitans, id facile impetrauit Sequenti die vasa adhue . aqua plena naui-hus obtulit.Interea ad nauem Hollandiam pedestri itinere nuncium secundum amandauimus,qui eam properare,di ad nos primo illico tempore pergere iuberet: cum eo loco,quo essemus, ad reditum nostrum necessaria omnia adipisci liceret. Ad quam adducendam insuper quoque Pinam ipsam emisimus. Nuncius Raeis uaaute ministrato equo a Rege ad nostros promouebatur interim, quos binis bo-uibus quoque iuxta donabat A quo,cum de summa sibi a Rege praestita huma , nitate edoceremur,tres obsides incolas in terra quoq; exposuimus,cum prius ablati comeatus solutionem integram accepissent, honorariis aliquot assecti eo sent Leonauis intelligens nos tam comoda statione uti,&occurrentem sibi hac de causa Pinam proliciens,leuatis anchoris recta transmeando Porcino angulo
156쪽
sese accommodauit, quem tamen Vix magno molesto labore die Ia.demum exuperauit. Vnde porro iuxta longitudinem littoris vela faciens, &die 16.nos aratingens,23.orgiis anchoras demissit. Cui ergo loci coditione explicata,ad aquam hauriendam manus postmodum auxiliares praestitimus.
,-- .ii. Nos in V L sali adortum iuxta magnam auae insula sita est:
cuius borealis angulus sub graduus poliari tarctici porrigitur, ambitu fere mill.Ia Germanicorii sortita, ad ora aquilonarem valde montosia,&populis tamen abundantissima.
n..ti . Rςgioni huiu homines nigri sunt, crilpis capillis spectadi. habitis Regem habent acrem imperiosum. caeteroquin Ethnici,
F quod uis primum de mane obuiu,eo die adorant. Vestitumrahi. - Iavaniso finitimis alii consimile gerunt.Vxores plures ducunt, ex quibus adeo liberos frequentes suscipiunt. Et licet indies hominu magnus numerus venum ,-- eat, nihilominus tamen insula Ultra OOo oo.alere confirmant opificiu eorum principale est,agricultio,&textoria cum ossypi &ipsia simul insula feracissima sit, δε -- locisci circumsitis copia indies gradis importetur Armentoru, ut taurorum,bubalorum,caprarum,porcoruna ibi magna copia Equos quoque sed pusillos,Gallicanis similes habent quorum unus cataphractum es rem vix
ferat. Qui, cum perraro eX insula transferantur,numero suo valde cumulantur.
Incolae pauperiores illis saltem utuntur, pagatim per spatia breuia discursuri. Opulentiores siquidem: primariisellis Sclauorum humeris impositis gestantur,t,A AEis aut curribus,bubalorum opera vehuntur. OryZa oppido abundant,cum interdi ditiis clo Regis eius nihil inde efferri liceat. Hanc collecta numerosissimi incolae suis cibis adhibent: si quid abundat, castellis ad hanc rem montibus superstructis, aut pro sterilium annoru blatio, aut pro famis, obsidionis alicuius tempore futurae remedio recondunt. OryZa enim pr cipua omnium Indiae orientalis loco. rum annona est. Omnis quoque generis eadem volucres promit, ut gallinas, a- . nates,phasianos,pauoneS,perdices,turturesvi similes. Fructus eorum primarius
est, qui incolis pro cibo optatissimus venit, ex quo&oleum valde filubre exprimunt caeteri sunt aurantja,limonia,citria, quoru prouetus in sylvis est. Fructum insuladaltu promit pyrum magnitudine referentem, & cortice tenui intectu, forma castaneae, minus tamen aculeatu,interius albicantem, saporem iucundu, nonnihil tamen astrictorium lingue offerente. qua qualitate scorbulo salutare remediu praestat. Hic: accharo codiri, & sale macerari potest. Qui si post coquatur,deposita salsugine iteru codulcescit. Sed fructus alius ibi natiuus est, sub terra editus magnitudine nucis iuglandis, sed durior tamen & oleosior,quoad codiendos cibo utuntur. Insupervi phaseolos virides albosque, quicquid Ia-ua promit,producit Aromata quoque ibidem prouenire, nullo indicio captare potuimus, praeter ZinZiber, quod in uniuersia india crescit, 'aucula alia medica,ut sunt Galanga,Deringo, Canior, Fange Mare pisces tam grandes,quam minutis isti 'ΟSelargitur, magna copiarquibus Vt maxime victitant. Negotiationes mariti xuο:miis mas nullas agunt, nisi sorte per parvas Paraos, quibus littus saltem Iavanum addi uendendos pannos xylinos ablegunt. Eadem insula statio satis commoda illis nauibus est, qui ad CmoLccanas instulas, Bandum, Ambon, Maccardo, XLmores δε hac transeunt, ubi plerunque necessariis rebus se reficiunt, aut pannos Xylinos permutant, quos in insulis circumiacentibus deinde reuendunt. Arma
157쪽
Arnia gestant, praelongas hastas, pugiones flammiformes, coprimis vero Can nassagitti uomas, cx quibus teretes exilesque sagittulas,exarundine fabrefactas, in apice vero intoricatos emant, valde noxias. Quae si corpus penetrarint, extrahendae aculeum in carne relinquunt,qui postmodum putrefactus, veneno pantes omne vicinas inficit,4 inflammatione ingentique dolore lancinat, quibus rasi breui moriuntur Telahaxandianis lethalia creduntur, Quibus tamen ali- suando nostrum nouem uoci multis vulneribus fauciati dolorem nullum a. lium senserunt, quam qualis ab arundine infixa insertur, quam rem Iavani oppido admirati sunt Parma Iauanensibus similes habent. Ad hos interdum Chinenses commeant, aduehentes acinaces, quibus post incolae quoque utuntur.Hoc loco taxas minores in nullo valore sunt, sed tantum maiores, quarum cooc pro uno Regali octonorum appendunt,quibus suas merces uniuersias permutant. Sed metallorum variigeneris terta ferax est,ut ferri,cupri, auri, cuius
tamen mineras aperiri rex non patitur. Soci nostri, qui apud regem fuerant, vi r' derant, eum tum aureis tum argenteis poculis multo pluribus abundare, quam apud quem cunuis alium regem obseruassent: etsi illorum grandem quoque copiam apud Gubernatorem in Bantam numerassent, quae a Chinensibus fabrefacta suerant. Quaeriamen nec numero, nec aemmatione cum huius regis Chrysendetis comparari poterant. Hic enim valde splendide se gerit &Pompatice, stati adeo ut nec summis ipsius cum eo colloqui, nisi complicatis manibus liceat. Rex penes se Gubernatore habet que dicunt.Hic aequo modo insulis dominatur, quo magnus Cancessarius regno Poloniae cuius decretis,mnia stanto cadunt. Iste subiectos sibi praeterea primates multos habet, quorum qui libet ditionem a Rege sibi mandatam moderatur. Quae ossicia tanta concordia tranquillitate obeunt, si quam primum se quidam caeteris temere opponat, coniuncta manu reliqui eundem aut opprimant, aut saltem proscribant. Veluti
ante 12.vel 12. annoS factitatum audiuimus. Cum enim ex causa quadam Regis
familiarissimus &cognatus contra eum rebellasset, adeoque editione facta, ad eum suis in aedibus obtruncandum copias ingentes eduxisset prodito instituto uniuersi capti.& mortis supplicio addicti fuerunt. Quorum tamen misertus Rex poenam mitigauit,&eosdem in incultam quandam Insulam ad Bali Orientem
miram, serio Rosse vocatam,proscripsit. Quo ipsi loco adhuc hodie habitant, Regi quidem Bali subditi, sed tamen in insulam Bali intrare non audente ,- - GLinsula eadem nuc populosissima apprime exculta est: tum Sciauis tum pecoribus illapso tempore valde aucta.Superstitionis Ethnica sunt, non minus aedi si qui in Bali versantur. Apud quosvi hodie perniciosus ille mos urget, ut cum de ra-
functis viris multae simul coniuges comburantur eodem rogo, cui oleum sus ' 'in δ'
fundunt. Santalum iniiciunt,si quae mulieres eundem cum viro rogum con citata
scendere renuunt, parum probae habentur. Caeteras ad pyram promptas faci
les, honestissimas 'viri amatissimas pronunciant, dignas qui illi in futura quoque vita cohabitent. Ritus iste primitus a rege quodam ideo institutus est,ut mu R imiterum proterviae hoc pacto obuiam iretur Solitabant enim mulieres, viri pr*- ' sentis sature 4 alius ardentes innumeris dolis,aut varie commixtis venenis eum e medio frequenter tollere. Quo flagitio cum rex sibi viros quamplurimos pes sum ire viderer, hoc ritu instituto, malitiam muliebrem nonnihil infrenari posi se arbitratus est. Nostro tempore cum primate quodam O-Viuas uxores exustum iri referebatur. Cui tamen funesto exemplo nemo nostrum spectator interesse magnopere fatagebat.
158쪽
Otia in Bali insula porrogestam , de nostro itidem e
sinu dicto cum moram longiusculam ageremus, omne studium rebus in patriam reuersuris necessariis convehedis impendimus,"idie in terram egressi sumus, ut naues caeteras opera nostra aqua sum cienti oneraremus. Die Febr. 16.Rex ad nos Gubernatore suo ablegato summam nobis amicitiam detulit,&sclopeia aliquot cum pulueris pyri parte petiit pro quibus missis armenta aliquot&porcos vicissim dono dedit. Die 2 o. cum in Continenti essem us, duo nostrulongius in regione progressuri,abeuntes admonuerunt,ne se diutius sors eman--, . s. suros praestolaremur. Quos ab eo die nemo nostrum oculis vidit, etsi de illis in-iandiro di inuisitiones crebrae fieret. Die 2I.proselicis in patriam reditus auspicio anchorastes,n.A. sustulimus qua tamen breui post propter adueris ventos Ia. orgiis iterum a GAtio B ctare coacti fuimus. Postero die recta in altum asstendentes,transitum apud Iaue spicium. austrum quaesiuimus, binis saltem nauibus Pina instructi Tertiam si quidem Numisi ad Le Boc insulam exustam esse, supra commemoratum est. Ex hominibus 2 o. Sup.rstitia qui nobiseum Hollacidia auecti sunt,tum sani tum aegri in omnibus nauibus saltems O. numerabatur,caeteris Ibo. medio cursu defunctis Metam nostram ergo versus Zephyroaustru dirigentes, secundo tento&fluctu pronauigauimus. Die 1. April. nauium nostrarum una fissura adeo discrepuit, ut sentinando integri dies exigerentur. Nam rimam serius inuenire poterai nus quam ex crebris to mentorum exonerationibus actam credere fas erat. Post aliquot elapsos dies nouam item aliam obortam crepaturam experti, ea obturatavi obstructa adeo scistinis velis prouecti sumus, ut ad diem a .April. terra de Natalconspectui nostro offerretur,quae plana editior, versus Africum carciam 13.milliarib.in longuCaphr. f. porrigitur. Caphres nobis visis passim succensis ignibus multos pro more fumos excitabant. Documento certo hic pernoscebamus,non tantum violentum Austroeurum, sed&ipsius fluctus impetum nobis insigni adiumento fuisse cum alias a oo. adhuc milliaribus a terranos abesse opinaremur, etsi nos illi iam vicinos esse,pyxide inspecta condoceremur. A meridie eleuationem poli 33 gradib.&IC .minutiis metientes, ventum e terra flantem habuimus: a quo Zephyrus, cum inundatione quadam spirare incepit. Hoc impellente versius Austroeurum cursitantes, proras postmodum adoram contorsimus. Diea 6 nocte Leo cum Pina a littore declinauerunt: ad quod tamen restes Hollandia, postero die desiderata est,turbine incitatissimo ita violenter disiecta,ut vela eius tria una decut Nau;um is rentur. Sed caeterae naues periculi non omnino secum erant, quae integra dieiprqcedispe parte quarta sine velis fluctuantes, propter aestum undarum,&laterum hiatusἰ tormentorum displosione violenta factos, aquae vim magnam imbiberant. Ad littus itaque conuersi,tum rapida aura fremente tum fluctuatione crebra inundate sine velis progressi sumus,& a meridie 36.gradus tenentes, 3 milliaria nos abactos fuisse stimavimus. Hic bolide iacta fundum nullum attigimus. Quod nobis,fundum ad L quiliniam teneri,argumeto erat haud temerario. Die 28. iisdem undosis tempestatibus, mero fluctuum arbitrio nulla veloru Ope ad gradum 37 ascendimus. Die 3o aues quamplurimae rostris albis insignes nobis co-
spectae sunt, a terra nos non longe abesse,haud falsae indices. Sed& maues in Da in hoc loco comparuerunt Die 6.Mai ex plaga orientali Damigcia tergo co--λ speximus,quod promontorium, preta cacumine, longius in mare porrigitur. Die
Terrari Nata riculum. boseu promonto. rium Da suillos. Auessalia
159쪽
Die . cum promotorium de Buona Hieroca transmittere cogitaremus, cursum ad Septentrioaephyrum dirigentes, 3. s. die Tmniis seu arundineta fluctu i , antia conspicati sumus a quibu s longius promouentes,23.die altitudinem insu rum ana-lae S. Helenae obtinuimus.Qua ex occidente in austrum continuata, insulam di et , etam ciei ab .aurora conspectui nostro oblatam accepimus, alte praeeminentem, .ia d. et sit ab ea . milliaribris adhuc abessemus Circa vesperam carbasis lateralibus tecta. districtis,ne insulam prςterueheremur,tota nocte obliquauimus Postero mane, cum ab insula . milliaribus distaremus,decreto ita facto, Pinas praecurrenS, recta sub angulo septentrionali stationem occupatura erat. Cum vero quatuor ibi. LuLusitan cassubsistere videret,periculi alicuius instantis displosio tormen.
o nobis signum dedit. Quo admonitis, cum de re deliberanda conuentus indiceretur, statutum est, vi,si una saltem rara a praesens esset, iuxta eam recta a nobis anchoraemitterentur Propius tamen admoti, cum aratas quatuor postea notassemus,longius a latere station statione erant, clos uos illico, iam ante in terram sparsim egressos, ad naues recol-ugerunt. Interim postquam nobis bene longo interuallo insula iam transmissa .esset, contra nos velum quoddaprotendere obseruantes,propius congressit Ilol. Jandiam nauu eam esse internouimus. Qua consipecta etsi oppido gauderemus: de statione tamen in . Helenae instila denegata non leuiter obtristati sumus. Hollandia vero nauicum o magna dolia,aqua referta, parata intellexisscmus, M; communi suffragio de patria recta repetenda statutum est. Vento ergo Eurono tiris . to intra Septentrionem&austrum nu. postea Calendis Iunilaues quamplurimas notauimus, quor ex apparentia nosi ab Ascensionis insula non longe abessinaugurati sumus: dum cursu continuato, die sexto: septimo lineam aequinoctialem transcenderemus, quam iam ab in tegro biennio non tenuissemus.
Die 17. Ventorum vi pulueris quam plurimum in nauem Hollandiam im te. t pulsum est. Qu' visio,ab in la)SAnthonis squae insularum Cabo Verde, id est capi i ti
tis viridis occidentalior est nos haud procul abesse ominati simus. Insita arum AS Z-Cabo Verde,a Lusitanis habitaturum,numero I .sunt: S.Lago,&Antonio, S. Vin 'r ι ν, .cent,&Lucia,S. colaianti Dos Titidi, suona ista. Isso, et ego, J Braua Has δε-- -- cum Lusitani primum detegerent, incultae quidem laesertae omnino erant: '
mutas, o Mel esse cumeres cum fructibus similibus quam plurimis, magna ccopia proueniunt. Sed&vites bis anno uno uas prψmunt. Nec ficuum Hilp niuarum, Sycomororumque penuria nulla est. Pecorum rero, maxime Caprorum utanti greges aluntur in instulis myo,non Visa es Dosal, ut iis integrae naves oneratae in Brasiliam auehantur,quae propter salis copiam ibi commodius condiuntur insulae siquidem istae sale multo abundant cuius materia in xis aestu in littus&terrae depressitata eructata, solis ardore postmoduexcoquitur. Volatilia quo-- μυ-que variigeneris insulae hae alunt, ut Gallinas Numidicas seu Barbaricas, Perdices,Coturnices,alaudas,aues Lusitanis F--ndictas,cygni aut Ciconiae instat magnas,in caetero corpore plumis albis,in alis vero saturate rubicundis vestitas, gallinas domesticas,pauones deas,turtures Pistium quinetiam vim magnam seis. mare suppeditat: qui resiccati aut saliti inde in Brasiliam exportantur. In Mayo insula equos quoque vidimus, sed rariores Metropolis in . Iago insula sita est, qua Gubernator consedit, qui Lusitanorum nomine insulis praeest. Eadem Episcopus habitat, templo Cathedrali aliis pastoralibus celebri. Insulae haena uibus longius abituris valde commodae sint. Mayo siquidem insilla, exoriente M. fluuio amocuo laeta,aquas abunde ministrat. Quas, quod nullis incolis habitata
160쪽
sit, nullo prohibente abunde haurire licet. In reditu insulari Antonio navibus exhaustis refectioni est quae praeter laticem cibaria quoque quaedam ωfructus promit comprimis aurantia mala. Quae suis usibus accommodare nemo prohi-bci, etsi Lusitani aliquot istid consederint. In hanc diuertere insulam etiam n bis propositum fuerat. Sed lineam transgressi longius ad orientem deflectere coactim mus. Insula ergo hac transmissa, mare Sarrasse contentim tenebamus,
L fas quod protrahebatur, usque dum gradus 3 . superaremus Sarrasso vero herba
quaedam est, cuius eo loco ingens copia fluctuat, quae nec unde impellatur, nec ubi crescat, scitur Alias enim eadem nullo loco conspicitur. Cuius ut notitia
liqua haberi possit, inferius imagine viva sua, ut& Tombrae,exprimitur App, csta quoque coruorum facies est, albis rostris insignium qui visi certum Caiade Euona Esseram signum sint. Die Iulij ro ex Hollandia naui puer quidem per imprudentiam elapsus est. Quem tamen pinas, dimidi milliaris pacto consecuta sustulit&saluauit. Die
12. apud insulam Corvo Flores nos nauigare rati, terram tamen nullam prouidere potuimus. Diei 3. Terram spectare opinati sumus, nullo tamen euentu. Die 17 versus caeciam promouimus,uento Austroeuro perflante Die Aug. .sub altitudine grad. 7 Canalem nos intrasse arbitrati sumus. Die 6. Aug. ventum aduersium occidentalem nacti, anchoras So. orgiis iactauimus Vesperi nauem quandam, vexillum principis ostentantem conspeximus cum qua tamen lon-
Husani lius remota colloqui non licuit Ameridie, san conjectui nostro obuenit: 'Dri cuius prouisio haud mediocri nobis gaudio fuit. Die sequente Continentem mihi fi Galliae conspicati, versiis occidentem properauimus. Eodem est Κιuias,in post Arati . . Angliam vidimus. Die, fretum, vulgo Demodon sest, Capita incurrimus, ubis. f., nauem quandam ex Amsterdamo attigimus, comitem nobis in patriam futuram. Quae tamen ante diem sequentem nobis propter ventorum vim coniunget non poterat. Haec nobis cereuisiaris, panes, caseos&alia ministrabat quibus tamen esitatis gonagra nostratibus valde exasperabatur Magna interim temper state coorta, ante Petren consedimus ubi Hollandia nauis suas anchoras perdi- dit. Die postero nimiririnis. Augusti X naui accepti,ordinario Comitatu in illam porro introductissimus. Sic itaq; longum &difficile iterconsecimui quo diuina gratia multis praesentaneis Ἀr uissimis in periculis clementer seruati fuimus Hollandia tamen nauis, iam viris valde exuta cum anchoras suas attollere non posset, circa vesperam nouisac validis tempestatibus obortis ita concussavi labefactata est, ut malum detruncare coacta, salutis porro suae spem prope nullam superstitem haberet. Qua usque ad diem I . continuata, tandem cessante turbine praesidiarii dicti ad eos appule-lunt,&anchoras fundo extricare iuuerunt. Quis ipsi deinde post infinitas eriantiatas aerumnas Tex mingressi sunt. Pro quorum, ut& nostrorum uniuers brum superstitum salute paterne procurata, Deo ittinoo vni laus, gloria, honor in aeternum; condicta sint Amen. , F I m I S.