장음표시 사용
141쪽
ORIENTALIS C A P. XXXIV. 1 sotecta illa in nauem destensus nulli datur. Malos grandes, cum antenna sortissina a ferunt,summaque imaque parte arundine longa clausa,eo modo, quo apud nos epidromi radius velum ex certo graminis genere contextum est: cuiusmodi in nructan plurima parantur Eadem iriterdum ex arborii foliis consuuntur. Proram se plerunq; viri occupat,Vt,si opus sitiremos trahant. In puppi duo clauum tenent,uterq, suu peculiare: qui non in puppis imae medio affiguntur,sed restib. ad latera nauis elatiora religantur.Remos huius generis Iuncos ipsiorum uniuersae habent, quibus mare traiiciunt in Moluccam, dandam,Borudo, Sumatrum se Malaceam insuper in prora praeter antennam interdum ilia Siparii malum habent, ab illa ad puppim usque superstrato tabulato intectae,ut contra ilis aestum, imbresvirorem tuti sedere possint nauigantes Parte postica citatam seu Speculam habent, soli nauis Capitaneo destinatam Inferna parte Iunm in spatia disicreta dirempta est, quibus merces intrudunt. Per tabulati utrunque latus ingressus qui Lpiam est, quo etiam loco suos socos habent. Tabulis hydrographicis nullis v-tuntur, cum illarum ignari sint illarum quidem institutionem quandam a Lusitanis nacti, nunc Compassio utuntur,vi tamen praeter octo ventos non cognitos habent: cum apud eos toto anno duo saltem venti frequentius pirare soleant. Quorum unus Borrholybicus, quem sua lingua Milam vocant, octobrimense exurgens, ad finem Martilaut Calendas Aprilis perducat. Quo interualla, unde tam impetuosa fluctuatione in Orientem exaestuant,Vt ex intula Le Boia ti,,bi aliquandosiluentes, post undecim dierum velificationem ad eandem repulsi isti. nos fuerimus Aprili mense Euri, quos Imror pro insularum appellatione, quas perflant, siculo Galli austrumae ventis Mose, id est, ventum ex Scotia spirantem appellant)nuncupant, perflare incipiunt, quorum impulsu abortu ino casum fluctus tanta vi mouentur,ut vectoribus illis nauigatio ad occasum perfacilis, ab hoc in ortum difficilis sit. In Moluccas aut Bandam insulas nauigaturi milliare aut sesquimilliare unum a littore tecundum Iavae longitudinem excudirunt, ita, ut in prospectu Iemper Oram teneant. Cumque prope littus unda protundiorvitutior, quam ab illo remotius sit: insuper etiam de die violentiore mari ventus astanus expectari debeat fit, ut iuxta littus felicior currus fiat. Ventus enim iste accurate diligenterque attendendus est,& vela interim omnia ad littorum contigua cogenda, dum ventus consilelcat. Vbi dein post noctem mediam ab ipsia terra ventus commodus grato frigore optatus,donec Sol Carcie vicinus sit,&altanus redeat, perspirat. Eo tempore praeter binos gubernatores clauium nemo torquet: qui perpetuo in littore, viae apprime gnari procurrunt, nec ulla mappa opus habent. Navium harum Iunco quam plurimae fabricantur in pandermachin, quae ciuitas insitae Borneo est quo loco una mercibus insiper necessariis, ut Cera,Oryga piscibus resiccatis aliis commode instructa, vili plerunque pretio comparari potest ibidem nauis quoque aliud genus fabricant, praemagnum, ad Iun. eo fere similitudinem, acatiis impulsum Biremes seu cit u quamplurime conduntur in Lasson, Iauae ciuitate,intra Charabaones Laparum sita: ubi ligni, nauib. extruendis commodissimi,copia maxima prouenit. Indicae Orientales insulae pleraeque nauigatu commodae siunt nauest, men interim pusillas tantum ferentes: ita ut biremis maxima ultra et o onera non capiat.Accepimus tamen eas quae ex Chinavi Pegu importantur, aliquam maiores esse Celociu minorum genus quoddam habet, cursus tam pernicis, ut admirari opus sit quarum similes nullo nos vidisse loco commeminimus. Eae ex arboris trunco excavatae sunt, priore parte admodum acutae, cum aluo rotunda. Quae ut ne facile euertantur, utrinque ad latera binis arundinibu crassissimis, na e celoce orsi protensis, quasi in aequilibrio sustinentur:
142쪽
ipsis arundinibus tamen tum ante,tum post paro transmisib firmatis,4 ad nauem religatis. His velum tam grande superstructum est, ut nauem ventorum immani violentia velo suo non euerti pessiim ire admiratione dignissimumst. Quod si quidem aliquando fieret, tam expediti tamen illi natatores sunt, ut. nullo ipsis euersio periculo futura sit. Quod si forte nauis, arundinibus dictis noaggravata, evertitur, tum illi repositae tam diu connatant,dum resiccata ea &4quis euacuata cursum caeptum promouere possint Longius pronauigantes,suas Famisiare semper sibi uxores lacias assumunt nos impendio aliquando admirati, quod --- . tam longinquum iter sine ossicio mulierum confecissemus. Nobis itaque grati-iarum, ficaturi, nam de suis, nauibus nostris adduxerunt quam tamen ad eos in com*μ i' iii eiurrentisimus, de foeda sponsa ipsis gratias habentes.
Loidgestum sit, dum captas Iuncos exoneraremm qu modo item ad fluuium Tantun aqua haurienda
BANTAM ciuitate cum soluissemus, adeoque ad exonerandas Iuncos captas, post insulas quasdam concessissemus, Dominis eorum indicium fieri accurauimus,ut ad nos profecti, praestitam solutionem auferrent. Cum vero nullo responso dato, Bwω biduum integrum relauandam ditti remus,spem nobis subinde de dominorum accessu factitan, tes: frustra nos morari videntes, tandem merces exonerare occepimus. Interim nos cinctum, duncos redadeptum M .f. laniani expeditionem laboriosam parabunt ad quam Lusitani eos inflamman--μηρua tes, auxilium solidum ipsis condixerunt. Caesari quoque, militi seu Duci imper-sr,' ' territo propositi sui urgendi, nuncium fecerunt. Hic itaque cum O.vcl7. biremi.bus,13o .viris conflictum avide sitientibus infra oduam excubabat, ad nos simulanter enuncians, quod Bantanis indignabundus, ciuitatem eorum ingredi non dignaretur suam interim nobis amicitiam deferens, ad cuius veritatem testificandam quoque capram mitteret,&contra Bantanos auxilium nostrum consiliumque sollicitaret. Biduo antequam haec fierent, nostri Iunco quandam longo maris tractu persectantes, eandem tandem vi ceperunt. Quod intelligentes Bantani, profunda nocte Iuncos duas emiserunt, ut in altum mare longius prouecta,mane redirent,& in Bantam se contendere simularent. Quo strat gemate futurum sperabant, ut, ad prioris diei exemplum, nos adeas excurreremus, dongius a tormentoru praesidio nos esterremus: quos ob id ipsi occasione hac biremibus suis in medio cursu obruerent, leuersuros interciperent. Cuius quoque rei gratia iam dum naues aliquot si, loduum collocauerunt. Nos tamen singulari Dei prouidentia admoniti,&dolum intentatum subodorati,contra illas, naues nullas emisimus. Interim Caesar denuo Paraus quandam cum munere ad nos expediebat, tutum commeatum illicitans, quem impetrauit. Postea Paraus iterum alia ad nauem Mauritium appulit, cum .vel 3. Chinensibus, quorum unus hospitis nostri in Bantam frater fuerat,ablutionem a nobis acceptum aduectus. Cui cum fidem dare per omnia non possemus, per eundem tamen nauium dominis quos ipse Gubernatoris mandato in vincula abreptos aiebat, veluti nobiscum facientes it ventitarent ipsi, enunciari curauimus. Nihilominus, qui victualia apportarent, nauibus nostris quotidie aliquia I,
143쪽
ORIENTALIS CAP. XXXV. macclinabant. Quibus, cum ad Gubernatorem literas quasida credituri essemus officium ipsi excusantes,sine venia&voluntate Gubernatoris se aduenisse in ob ad literas tuto non tradere posse, praetenderunt. Ex his ipsis, classem potentem cum Parausotriremibus magna festinatione contra nos apparari intelleximus,
xam dum certo decreto facto, quisna eorum conflictui principiu daret. Itaq ab insulis nonnihil longius egressi sumus, vivi ad hostes prospectandos, & eosdem reprimendos,maior occassio esset, neq; ab iisdem insperato a tergo invadi posse-
nriis. Sequente die Caesar ad naves appellens,rogauit, ut cum captae iunco nobis nullo usui essent,illarum unam sibi impertiremus. Cui extempore respositim est
eas adhuc siuis dominis asservari.Qui si venirent, tum eosdem & has recepturos
dimluper debitam pro exoneratis mercib. pecuniam. Qui si vero omnino emanerent, tum easdem nostra pace Caesaris haud aegre cessuras Nobis tamen intest Iim persuasim erat, euplus explorandinos animo qua Iuncos impetrandi insti-
gelium it longa sieti eidem denarrauimus certo nuncio nos edoctos ini per zCori prorelli, quod is ipse nos prodendi obtruncandi consilium coquere Quem isθῆ
sermonem intercipiens, resipodit, odio sui a malevolis haec omnia talia spargi quae nos ob id mera figmenta crederemus Clam ad nos interdum quidam etiam Gustarates Abyssimi veniebant. Postero die Caesar ad naves nostras, means abducendas Iuncos instrumeta secum necessaria omnia aduexit Quem tamen priore responso dato dimisimus. Discedensis nos de nauali expeditione Bantanorum iterum admonuit, naues nostras breui oppressitra His itaque ex causis commissariis&classiariis omnib. coactis,an,cum de omni negotiatione infantam confirmanda desperatum esset, loco eo discedendum sit, deliberatu est. Prius tame placuit,ad convehendam adulce fluuium Tisis incurrere ea hausta deinceps decernere, an ad Moluccana insulas procurrendum, an in patriam redeundum sit. Quod postremum nautae omnes acriter urgebant quidem causias, quae persuaderent, varias asserentes. Contra vero commissarii ad circumeundas insulas autores suasioresque non segniores se praebebant. Eodem adhuc die venientes quidam, de expeditisin paratis Bantanis iterum adamonuerunt, quod nimirum postero die nauibus suis nos oppressuri sint: cui rei se nobiles multi&ciuitatis primates adiunxissent, ad milites animosiores redadendos. Prioribus quoq; diebus duas supra dictas Iuncos emisias referebant, ut nos a nauibus excirent,&in altum perductos opprimerent. De rerum harum euentu itaque anxiecensentes, exomnibus circumstanotiis conclusimus, praelium hoc commissum nobis nec commodo nec honori suturum esset tamen fieri posse,vsilicet hostium numerum frequentissimum eaderemus, nostrorum tamen una aliquot desideraremus, in quorum vita nobis multum positum esset. Vt itaque necessaria ageremus,ad vesperae primum appulsum Iocum moue μω irates, ad fluuium Taniani , Versus orientem octo mill a Bantam situm velast cimus, quam postero die Aethiops quidam, natione Gugarates, nobis monustrauit, ad sinum occidentalem ad Bave de Lacatra post insulas quasdam positam. Ibi ergo versus Austroeurum ad fauces insulae Io orgiis fundo arcilloso, demissi inuenimus, lauae terram eo loco maxima parte ex ortu in occasium protendi, humilem depressam , discretis aliquot pagis esuuiis consipicuam , sed breuiis tamen undique impeditam , ut exempli causa, ad 3- , Taniaran, quae valde populosa est, se Paratu quamplurimis abundat, qua eYImm&littore finitimo in Bantam inuehuntur. Terra penitior multis patinis insulis habitatur, ut' sinus ipse maris: intra quas omnes insulas velis tutus transitus est, quarum quam multae hortisvi viridariis, fructus Iavanos promentibus
144쪽
tibus, amoenissimae sunt. Infra has insulas, piscium maxima abundantia est, ut horum gratia plerique piscatores e Bantam piscatum eo excurrant. Nouemb. 8 Nauem nostram necessariis viris munientes , cum dicto sup rius indice fluuium inuecti sumus, magnum quidem profundum, sed ad fauces tamen breuiis impeditum Eo loco focorum quaedam vestigia offendimus, a piscatoribus praeterita nocte ibi quietem captantibus relicta.Ηominum quoq; vestigia legimus, sed homines tamen nullos conspicati, etsi milliari uno per aduersum flumen pagus quidam magnus, Regi lacauae subditus prosipiciatur. Die proximo Chinenses aliquot cum Paraus naue ad nos appulere, inter quos hospitis quoq; nostri affinis erant. Hi aliquot ollas vini sublimiti ad nos apportabant, in Iacatram pro aliis quoque refectamentis auehendis propere redibant,commemoranteSprius in I catra unam adhuc Iunco Muscatis nucibus onerata su sistere, quae breui ante ex Bantam insula sisluisset. Quod nos tamen eius indiciuita interpretabamur,quasi eo nos propter Iuncos supra dictas geminas ipsius arbitrio nondum aeqῆ4blutas vindicare quaereret. Suspicionem hanc euentus confirmabat. Quotidie enim ingens in copia multis hominibus stipata ex Bantam in Iaratra cursitabat,q dante hoc isthac in regione nunquaeuenerat,&Iavanos ipsos in admirationem compulerat Dicti mensis dices noua Paraus ex Bantam nos exploratum in institutum nostrum percontatum appulit, titulo
Vendendorum commeatuum,&porcellanarum. Commemorabant hi Lusitanos Iuncos duas nucibus Musicatis plenas emisse δε easdem soluere coactos diLsidio vero inter eos coorto, Lusitanos quosdam glandi, traiectos esse nauium vero dominum, tormenti maioris globo attritum, occubuisse, Sed hae merae nugae erant. Interea hospitis nostri frater ad nauem Hollandiam rursus appulit, cum certificatione, quod Iunco nucibus conferta vel dum in fluuio quodam ad
Iacatram moraretur ad cuius rei veritatem certius noscendam suos iniperministros sub specie cibariorum emendorum in Iacatram amandauit. Nouemb. II. die, senatu classiico iterum conuocato, collectis suffragiis st, tutum est, ut in Iacatram aut Sundam Calapam vela fierent, compertum nimi rum&scitum,quae nauis istius nucibus confertae ratio statusque esset,&an eas numerato aequo pretio adipisci liceret. Cuius periculo facto, post consilium ex re&tempore caperemus. Postero itaque die, cum reuersisclaui victualia nobis attulissent, velis leuatis Iacatram incurrimus, a tribus insulis, fluuio praesitis, mare ascendentes: quod puluinorum alter ad austronotum versus terram porrigeretur. Ad Austroeurum itaque properantes, vitandarum insularum causa
cursum crebro variavimus Vesperi ad Iacatram urbem substitimus, ubi polus australis grad. . minut. o.attollitur. Haec primitus Sunda Calva dicta erat, propter in seu nucum Indicarum ubertatem, quae Malaice citi vocitantur. Ibidem . orgiis fundo argillosis consedimus. Terra ipsa humilis: depressa,extuberantiis& Insilis plurimis conserta ut nocturno tempore illic transiri non nisi cum periculo queat. Eo itaQue appropinquantes, nucum paraus quidem ante fluuium perstantem vidimus,sed simul haues subinde alias atque alias tum adeuntes tum abeuntes,quasi eam exoneraturae, in Bantam traiecturae essent.Sed haec omnia in perniciem nostram ita excogitata erant. Vniuersus enim fluuiusquam plurimis nauibus, a viris instructissimis oppletus erat,nos certo invasuris, quam primum nostram celocem Iunco nucum applicuissemus. Diea . bono mane , ex civitate, Puram quam plurimae discretis vicibus cum cibariis nauibus nostris applicuere. Sedo Sabander ipse nos accedens obtulit, siquidem quibusdam rebus nobis opus esset, eas ex urbe aduehere. Si vero quendam e nostris in terram emissuri essemus, tum ad eorundem usque reditum se pro obside apud nos commoraturum. Enostris itaq; binos cum hospitis nostri
145쪽
nostri amne in terram emisimus, qui data opera percontarentur, num certa forte quantitas aromatum venalis prostaret Quos abeuntes Sabander, homo valde ciuilis,& Lusitanicae linguae peritus ad ciuitatem usque comitatus est, ubi nostrates ad 3o oo. aedium offenderunt. Ciuitatem ipsam fluuius quidam praemagnu Spermeabat, ludum congerie aliaS munitam. Incolarum vero pars maxima deserta ea profugerat. Sabander nostrates ad aedes suas vocatos, laute splendi ide habuit, circa Vesperam ad naues redeuntes quidem Caeterum de mercibus
nullis venalibus certiores Regi,terrestri itinere eo profecto aduentum nostrum Olosum. significauit Praecipuum maximum ciuitatis commodum, fluuius perlabens est,qui originem suam,ut supra dictum est,in penitiore terra inrtitus, regionem uniuersam irrigat,&ad fructus omnesesiculentos.vegetat quorum insignis copia sequenti die ab incolis post ad nos perlata est,de quibus cum iis amiceo paci sice conuenimus. Die 16. Rex ipse Hollandiae naui appropinquauit, primatibus& nobilibus multis stipatusaeui,undiquaque nauem perspicato honorarium oblatum est. Discedens de prompta humanitate: muneratione facta gratias egit,&siqua in re sua ope nobis opus futurum esset,voluntatem paratam detulit,Diea . Senatus classicus decreuit, ut in Iauam Versius orientem pergeremus,etsi nullius lucrispo id fieret Sequenti itaque die anchoras leuantes, proram recta per fretum secundum littus Iavanum orientem versius protorsimus Eo die cum vix boraminam vela fecissemus,nauis Amsterdam in breuia impegitia Iacatriduobus fere milliaribus desiia,quae prius obseruari non possupt,quam teneantur, cunihilum exaestuent. Quo impulsu nauis rimas egit, ad quam ob id inde abduce idam,Celocem paratam emisimus Vespere adpellente,iactis anchoris quod nocturno tempore vavigatio ibi periculosa esset,insbio argilloso lex orgiis, Iaca-tra sex milliaribus consedimus,propius ad Craraompagum,quo propter piscationis felicitatem piscatores plurimicosederunt. Postero die duabus anteauroram
horis leuantes, anchoras, recta secundu littus promouimus, quot'ca ora maxime incuruatur,ita,Vt rectitudinem nullam perpetuo tenore liceat. Die za. Iunco quaeda nobis obuiauit,quam cum Amsterdam nauiso Pina consectarent uti ad alloquium eos attingere non potuerunt. Cursum itaq; coeptum continuantes,die 26 procellis immanibus concussi stimus, adeo, ut Holladiaenauis velum ruptu solutum ventis dimaretur. Die a7 piscatores multos e mari orae appro perantes conspeximus qui compellati, nos quamproxime ad Iacatram esse de- nunciarunt.Interim collegium aliquoties collecaum seu coactum fuit,gratia de liberandi,quemnam porro cursum teneremus Commissari de Moluccis adeundis instulis instabant, tentatumin exploratum, an ibiMegotiationem certam 1 tipulari liceret. Hae insulae sere a oo mili. versum Orientemsitae erant, ad quas attingendas&tempestas commoda, optatus ventus,in fluctus secundusia 'uere videbantur. Nautae vero caetori insulam Sumatrae relegendam. Iunco illam ibi expectandam,quae inde in Bantam piperis apportandi causa perrexisset, conmitius rati sunt. Sed frustranea haec omnia fuerunt. Dieas insulae cuidam successimus, ex qua piscatorum figens numerus in mare procurrebat. Hi nos ad austrum insulae vela facere debere innuebant. Quo indicio suspicabamur, eo loco habitaculum quoddam prostare Insula haec montib celsis vastisque e terra depressa erectis insignis est, arboribus iuxta undique conspicua. Eodem loco polus australis grad. 6.eleuati Insula i - vocata est, a continente noripiocul absita: ad quam fundo argillos anchoris demissis, a terra seminalbliari,nooccidentem versus Io orgiis consedimus Colle gio itaque hic conuocato,pro more nihil
146쪽
si uomodo quatuor naues inportu ad Cias anchorasmistrant. Deproditionemriter a Rege Uid o Brandaon
dicto, contra eas tentata. ORRO itaq; secundum littoris productionem prouecti
Decembr.ad nos appellentes pistatores quamplurimos co-sipeximus, Terram hanc supra Tubaon esse,nobis significates. Ad Angulum itaq; nobis oppositum permeandu omni nisiucontendebamus.Hoc loco terra ab ortu in austruma meridie in aquilonem porrigitur,montosa alias&ficile nosccnda: bi praeeminens quidam mons ab occasu in orientem nauigantib se galari forma cum margine lato pandit, in cuius vertice arbor quaedam, stupra caeteras omnes longe caput proferens conspicitur. Ad huius montis
respectum occidentalem sinus magnus quida, fluuio similiscoparet. Hinc itaq;vcrsius Euronotum a littore seliquimilliari progressu facto, contra nos angulum quendam, item curuatura protractiorem attigimus,ad quam piscatorias quas clam rates properare. Iram itidem aliquot anchoris subsistere videbamus.lbidem itaq; nosmet o. orgiis anchoras fundo care leo lutosbiactauimus ubi tamen desubito coorta tempestate, anchorae firmiter stare non potuerunt Loci itaque incori cum nos conspicati essent, ad compellandos Paraminam emiserunt. Quae turbinibus urgentibus ad nauem Amsterdam littori proximam appulsa,de aduentu prospero gratificata est, denuncians, si ad posterum vin diem ibi commorari placeret,id e revi voto nostro fiat liu. Praesto enim aromata que clam, ut Garyophyllos,Macem,nuces Myristica &allia esse, quae nobis vendituri essent. Re itaque inde ad naves caeteras disiectiores expedita, pernoctare ibi vinam quid erat.sedcu anchorae fundo lutoso nihil firmaretur, copulsi vela fecimus.1mpetum ergo nauis Hollandia secutura, Pinae tam violento insultu collisa est, ut eius stylum maiorem cum orbe mali confractu deiiceret,& ipsa simul haud leuiter collisione ea quateretur. Coactae itaq; illae denuo iactarunt anchoras, a cepti damni nos interim grandiore displosio tormento commonefacientes. Nos tamen signo hoc nihil pensitato, velis minoribus altum mare iam iis restrictis, iam diductis petiuimus, ut diem posterum consequeremur. Die 3 conuersi ad
naves caeteras iuxta littus, anchor misimus,intellecturi, cuius generis merces& qua quantitate adipisci liceret Terra hec ipla collibus asperata,tribusq; longis planis montibus,veluti mensis nuptialibus, Lusitanice Las Mesa de Mon, Malaice Milo I dictis,intersignata est. Cum aduenis itaq; caeteris nauibus
colloquio instituto, comperimus, discretas quasdam, -rebus ad commeatum spectantibus oneratas iam ante nos adcas appulisse, &indicasse simul, tres Iuncos Garyophyllis &myristicis resertas a Dominis earum nobis venum oblatas esse. Proculus tamen cortificatione virum unum cum Guaarate emisimus, de tres incolarum pro obsidibus retinuimus. Ad hanc metam ciuitates quatuor sibi inuicem vicinae spectabantur: Vna occidentalis Iu n, altera C 'o tertia Maon,&quarta orientalis Suruisa, caeteris minor Ameridie cum Gu rate
emisitius noster rediit,significans Regem se generosbequo pompatice spectandum praebuisse,3o .cquitibus promissas hastas gestatibus, ,editibus quampi rimis districtis acinacibus coriiscis stipatum. Specimen insuper optimorum Ga-ryophyllorum obtulisse, aiebant,de qui b incolae prius ad nos edisseruissent. Sed am aue Eemc nos donauerat,quem in Hollandiam nobiscum aueximus. Decemb.
147쪽
Decem, . Paraus aliquamm uitae nauibus appulere,quibus desectilius quidam Lusitanus veniebat qui, ut referebat, septem annis in ista regione ha-h1tauit quem nos tamen a Lusitanis caeteris emisiam credidimus, ut quod coxit postmodum,infortuni intritum qu reret. Hic ad Moluccam nobis vectores offerebat seu viae indices, i Rege Tubuisse missum significabat, ut adventui nostro gratularetur: tandem obsidem se offerebat, dum a reb necessariis omnibus instructi essemus. Interim e nostris duo iterum in terram emissi, ibi promptos paratosque binos equos inuenerunt,quibus ad Regem Lelgi dictum pergerent. Quod tamen nostri officium recusantes, pedites ad regem profect i, ab eo humanissime excepti sunt: qui se postero die ipsum ad naves venturum affirmabat:&vituto in Continentem egrederemur, obsides se tam praestantes missurum pollicebatur,ut eortim praesentia contenti futuri simus. Nostratibus deinde quantum quidem metiri oculis licebat rio onera Garyophylloru monstrahant, quae si vellemus, bona paced aequo pretio nobis vendituri essent. Quibus transactis, ad naves nostri redierunt. Die postero ad regem excipiendum paratis Sinstructis omnibus, tum plustria velatilia secimus, tum nauem ornamentis praesentibus illustrauimus. Quod videntes incolae, cur aplustria proferremus, missa Parao causam quaesiuerunt, cum tamen amici nostri, tantanorum, pud quos idem fecissemus belli tempore, hostes essent. Quibus cum haec inhonorem regis fieri responderetur,remis impulsis terram repetiuerunt Lusitanus postea ad Mauritium nauem reuersus,res quasdam videndas rogauit, nimirum thoracem ferreum, fannum rubrum,quae regi empturus ille videbatur. Quibus tamen denegatis ad terram rediit.Interim duas Im a littore in altum mare excurrere. breui reuerti vidimus eo Videlicet instituto hoc factitantes, ut nos a nauium tutela longius prolicientes, post opprimerent Paulo post sex prς- grandes Parum, instar Triremium, hominibus instructissimi ad naves appule runt, quarum treSad nauem Amsterdam, caeterae ad pinam diuertebant illi, qui naui Amsterdam vicini veniebant, pecudes duas proferentes, eas nostris dono daturi videbantur. Cum vero nauem ipsam admissi ascendissent, pugi0nes suos, quos Creis vocant, distringentes,proximos quosvis inuadentes con*derunt. Quorum dux Sabander commissarium ipsum,& nauclerum cum binis aliis lethali vulnere illico sauciauit:&reliquos quoque, quotquot in superiore nauis parte inermes stabant, simili furore infestauit. Quem tumultum, cum, qui in inseriore naui erant, audirent, qui ouscunque obuiis armis, ut verubus, hastis,o machaeris arreptis prosilientes in medios hostes irruerunt, eorumque quamplurimos breui laniena prostrauerunt Quo successu crescente ipsis animo, e nauis editiore loco coniectis lapidibus tam violenter eos impetiuerunt, Vt I, uani de nauibus praecipitari paulatim inciperent. Ad nauem Param una suberat,&sanisin vulneratis quam plurimis onerata quam nostri displosis tormentis concussam funditus destruxerunt. Interim cum caeteri,qui Pinae acclinauerant, suos confertim de naui Amsterdam praecipites delici viderent, de eadem alea contra Pinam tentarida desperantes, nauem Amsterdam reuersi praetercu
Nos vero qui caeteris in nauibus harum rerum ignari latebamus, cum ad tormentorum fragorem excitati, Iavanos tanta multitudine e nauibus exturbari videremus, adeoque proditionem quandam gliscere suspicaremur: Celocem nostram insilientes fugitivas Paraos consectati, earum unam attigimus quam&tormentis fulminantibus&acinacibus districtis ita cocussimus, ut&illorum,&caeterorum pariter, qui e naui Amsterdam deturbati passim magno numero obnatabant, pauci superstitas relinquerentur. Huic tumultu qui e littorea tendebant, cum viderent, innatantes Iavanos nos tam acres' indesinentes P a furere,
148쪽
furere, cum 3. gradibus aram, instructis hominibus quam plurimis plenis ad
nos soluerunt. Quos tamen continuictoImentorum fulminibus naues caeterae ita praesenter exceperunt, ut ad littus remeare omnino cogerentur. Caedendis itaque hostibus iam defatigati, illorum captiuos quosdam ad Amsterdam nauem nobiscum abduximus. In qua tam miserum illico spectaculum nobis exhibitum est, ut verbis id commode exprimi non possit. Nam in primo illico aditu caesiorum tum amicorum , tum hostium magna strata turba comparuit. Et quod omnes omnium maxime in commiserationem pertrahebat, caesio pueritis natωὸ eiusdem, O . Vel P. anno nati, nauclerique cognati erat quem frendentes&ri crudelcs illi latrones etiam iam mortuum, Vulneribus 13. immaniter Pertuderant Euius crudelitata innovata memoria ita nos commouerat, ut captiuos
nostros omnes caesim punctimque ex tempore conficeremus. Hi prius commemorauerant nobis, quod ex Bantam ideo in Iacatram appulissent, ut sucum nobis monstrata myristicarum Iunco intentarent. Iuncos quoque illas binas, quas dudiim e littore in altum prouehere conspicati effemus, ad nos proliciendos,&dein inmedio cursu opprimendos emissas futilia. Conflictu isto Iavan rum O.&nostrorum Ir ceciderunt,& praeter hos quatuor ali vulnerati, qui tamen sanati euaserunt. Tota dies haecciiciendis enaui cadaueribus consumebatur, quae lauani tamen sedulo interim piscabantur, a nostris aliquoties elisis tormentis impetiti
Dpol Dis Ma ramo hinc adPulo Le Boia prouectione squidi cursu hoc obuenerit.
ATROCINII itaque huius facta pensitatione, cum de tota nostra negotiatione ibi actum esse, neque commodam nobis ulciscendi occasionem ipsa enim ciuitas mutis
vallis munitissima, nos contra ad eam oppugnandam insiti cientes eramus prostare prouideremus anchoris sib- latis sub noclem terrestri vento soluentes, Amsterdamn in uena viris muniuimus,&cursu recta in aduram insulam verius partem occidentalem tenuimus. Quo loco oppidum primarium situm cst Chersiae habitatum iuxta quod S. orgiis anchoras depressimus. Brevi tempore ibi ac ni considentibus duae illico Parao adnavigarunt, magistratus sui mandato, si placeret nobis negotiationem amicam aequam de nunciantes,4 insit per victualia necessaria promittentes. His de strage ad Cias facta omnia comperta erant, crcbris aram discursionibus quae eos quoque de cauendis nobis admonuerunt. Postero die, cum piscatorcSinnumeroSin alium excurrete prospiceremus, classi nostrae Param quaedam appulit, viris a8. instructa, qui se aromata quaedam ex naui quadam ante annum arenae impulsa redempta,veisnalia habere commemorabant. Sed mendacium hoc esse postmodum ab aliis cognouimus, qui harum rerum omnimodo ignari erant. Nos tamen nihilo minus eorum primario duo specula honoraria obtulimus. Die . Decembr. cum caelorum boni vendendis occupati essemus, ex Madura tres paraus ad nos soluere vidimus quarum prima minister interpres heritne aduectus num Regi&Cheri Isae ad naves noliraSaccessus pateret, rogitauit, secum nimirum Capras , oryzamin pueros venales allaturis. Cui,
cum licere quidem id responsum esset,seditione di tumultu in Amsterdam naui intcr
149쪽
inter eos; qui ad O vulnerati fuerant, coorto, interpreti reuocato, iniunctum &denunciatum est,ut Rex ad nauem Mauririum cum suis appelleret, non ad Amsterdam quo percepto is discessum fecit Paulo post singulari Parao I cxcum suis, aut obliuione dictorum, aut alio proposito malo actus recta ad Am-sterdam nauem vela fecit, a qua nos haud pridem cum 13 viris ad Mauritium
Cum vero una istarum nauium hominum duobus ordinibus considen tium ingens copia adueheretur praeteritorum malorum memoria terrore nΟ-stris incuso, d remedio tumultuarie cogitarunt, directisque in ad nauigantes tormentis tribus, contra Paraos intrepide defulminarunt, quarum una forti collisu ita contacta est, ut &tota undique disicreparet, hominum ea vect Ο-rum pars maxima aut occideretur, aut saltem grauius vulneraretur. Tormentorum itaque fragore a nobis ex Amsterdam naui obaudito, cum simul in hostili biremi erectas aliquam multas hastas contueremur: celoce nostra in eos confertim irruimus, propiusque contrapugnantibus coniuncti, caesis multis,21. homines captiuauimus, inter quos inasoemina erat Occupata itaque Parao,
inter caeso, Cherita notatus est,& Rex ipsemet,qui bulla aurea,gemmis quinque decorata, eademque ex cingulo pendula conspicuus erat. Qua ipsi detracta, cadauer tum Regis, tum Cherissiae cuius brachia tormentorum glandibus decussa erant in mare exturbatum est. Captiuis itaque iam ad naves deductis, fauciis obligatis , quaestione habita comperimus, hoc uno molimine aut proposito eos appulisse, ut, si occasio daretur, nos obtruncarent sin minus, ut institutum licitandis quibusdam mercibus velarent. Inter captiuos filius quoque
Regis numerabatur, annos circiter octonatus, tum membris, tum corpore uniuerso pulcherrimus animo caeteroquin ita prudens&sagax, ut eum omnes
oppido admiraremur. Puer hic pro suis subditis, saluis&intactis dimittendis, valde sollicitabat. Cui ob id gratisicaturi, postquam illis cibum praeministrassἰ-mus,instructa Parao nouendecim eorum in terram exposuimus,& binos saltem pueros, naui Hollandiae seruituros retinuimus. Populus hic ad exemplum eorum, qui in Cidayosunt adeo pertinaxvi robustus erat, ut siquidem franaea aut lancea perfoderentur , per ipsum instrumentum sesie ad vindicandum percussis rem peradigerent. Quinin insiper ex mediis undis natitantes tam animose suis pugionibus restiteriunt nostris, ut nisi praesidium accepissent maturii, cos omni no obtruncaturi fuissent. Hi ergo rerum praesentium periculis nouiter a nobis euoluti, expensis,si s.Decemb. noctem locum hunc deserere,vi porro vela facere consilium rati sumus Coacto tamen senatu nautico deliberatum est, fa-niusne videretur,ad insulam Bandum,aut Ambo nam,aut Moluccam nos procurrere,an vero agendis actis nauium unam deserere. Cuius tamen rei cum statutum expressum sieri non posset, ulterior deliberatio in diem futurum dilata est. Quocum denuo conuocarentur, Commissari rebus aliis occupati, suam ab entiam excusarunt quidem: sed simul tamen votum suum ad caeteros tale enunciarunt,vi,si nautis porro vela fieri non tutum videretur,altam illam terram tamen,quae ad Caeciam sita esset,nauibus incurrerent, sibi displosio tormento huius decre t signum darent Eo die integro Commissaririn Amsterdam naui occia pati su runt. Decemb.II. propius ad terram nauibus actis,ad insulae faciem occidentalem 13 vel 18 orgiis fundo argilloQ consedimus. Hoc die itaque Commissari libellum nautis obtulerunt, quo, quae progressa die deliberata fuerunt,4 petiuerant. quem tamen nautae acceptare nolebant. Ibidem in littore viros ra. oberrantes vidimus, inter quos & dynasta quidam spectabatur. Hi monstratum nobis certium venum offerentes,responsium nullum acceperunt,quod ad littui propius admouere nobis periculosum videretur.
res redditi, vim ante scirsunt. Rex,et Cha
150쪽
Postero die scapha parata ego in terram illam egressi is sumes et Le Bou&g,ἡj. 'cebatur. ad quam ante triennium Regis de a para, eius domini mandato Coalonia quaedam, ductore nobili vir &terrae eius praefecto futuro immissa erat: Quorum cultu diligenti breui tempore ita soccundata illa terra fuit, ut iam Uazae, gallinarum, armentorum, ceruorum, volucrumque abundatissima sit Ferarum, plumbumque apprime illi expetunt. Cumque de commerciis cum lex incolis sermonem fecissemus, iussi ut ad auferenda victualia a meridie reuerteremur,naues redadiuimus. Ameridie celoce emissa ab incolis, nos expcctantibus,
gallinaso fructus oblatos mercati sumus. Sed Farao ad naves acta nostris nunciabatur, Regem loci, ut& Gubernatorem insulae in littore eos ad colloquium cxpectare. Qua tamen die cum tempestas aerem turbasset, nihil a nobis actum, sed ad diem posterum omnia dilata sunt. Die itaque 13. egressi, cum feriae aut sabbathum ipsbrum celebraretur, commemoratione dignum nihil fere transegimus. A meridie commissari libellum iterum scriptum obtulerunt quem ipsum tamen nautae ex causa detrectarunt. Missis itaque Legatis, conceptis verbis commistari Qllicitarunt, ut Hollandia nauis cum Pina sibi traderetur, ad Molucranas insulas cum ultro futuris sociis adeundas. Quod tamen nec ipsum impetrarunt, naucleris contendentibus, multo fore conducibilius, ut Amster dam nauis bonis in Mauritium tranIpositis, deserta illa ad patriam rediremus,&dominis curatoribusque nostris itineris facti rationem redderemus. Discissis itaque utrinque animis, nihil prosectum est,quod nauarchi separationem nauium non ratam haberent vi ex Amsterdam naui pecuniam parata quaererent veriti nimirum,ut nostroru alioqui ea longius procurrerent.Nullius itaque partis sui fragio per omnia rato habito, tande, ut leuatis velis in patriam redirent, confirmatum est. Ergo a meridie vento insitano impulsi cursum intra meridiem septentrionem tenuerunt Ad dictae insulaea laua 1a.vel 13 milliaribus sitae angui. tum quendam breuia quςdam conspiciuntur, ex quo itidem loco duo praealtimontes lauani notantur, quos circa Passeruam esse, coniectura praeserebat. Decemb. I . die, cum non procul ab insula percurreremus, piscatores se plurimi visendos nobis obtulerunt. Occidentem versus ergo commeantes, sta tionem quanda tutam pervestigauimus, qua nauium nostraruinam relinqueremus. Nam ad promouendas naues uniuersas viri non sufficiebant,qui uno numero salte p. tum aegri, tum claudi, tum sani supereramus,& nauis praeterea
Λmsterdam ex illisu ante lacatrorum facto ita rimis undique diducta hiabat, ut nauteae exigendae perpetuo studendum esset. Spe ergo commodi loci adeundi usque ad divina vela urgentes, priorem insulam ad Caeciam sitam iterum conspectui nostro oblatam accepimus quam primo intuitu insulam Chirimaon Docredideramus. Cum vero diebus D. continuis ad Occidentem tenendum enixe laboraremus venti vero septentriozephyri, qui eo loco ab Octobriisque ad Martium spirare blent, magna violentia nobis obuersarentur: coacti in latcre Orientali sub insula dictaa7 orgiis fundo areno is iterum naues defiximus Eo nis uisti dem die nauclerus Iuniidenae mortuus derepente concidit, cuius obitu uni- η er Abit uersis grauiter perculsis,ita apud plerosque trepidatum est, vivi illi, qui antea Vl- 'U' ' teriorem nauigationem consuaserant, iam pleno voto reditum in patriam assererent, prius quam venenosio aere isto plures insecti,vitam exuerent. Postero die de nauclero nouo,defuncti loco surrogando deliberatum est.
Die 27. Decembris anchoris sublatis, ex insula nonnihil versus Orientem intrandae commodioris stationis causia promouimus, orgiis Ia considentes, Amsh υ Amsterdam nauem paulatim exonerare: exarmare occepimus. Quo labore usque ad M. Ianuarij diem, anno 1397. occupati, eam tandem admoto Vulcano, succremauimus. Qua adhuc conflagrante,incolarum multi suis Canois, vadis appulerunt,