장음표시 사용
131쪽
Iam vero alteram viam tenentibus, Beniali cum suis picturis visiuhtur. Ad
dextram forum lintearium virorum, ad laeuam foeminarum nuptaru occurrist quorum metam nemo sub grauis mulctae comminationem ingredi audet. Ex troq; porro latere forum est pomarium,Nucarium, ubi pariter variae herbae fructusq; nostris multum dissimiles venundantur. Qui vero horum nostros referunt, sunt poma aurantia, Citria Limoniaci Granata seu punici, quorum forum adfines viae terminatur. In reditu forum aditur Piscarium ad cuius laruam forum Carnarium est, emendis carnibus bovillis, ceruinis tubalinis comparatum. Porro itaque forum se pandit Aromatarium, ad quod suis tabernis mu lieres aromata, pondere minimoin ad cuiusuis arbitrium sollicitato emetium tur Aromata autem haec fere sunt, piper, Garyophylli,albi, nigri, Muscatae, Macis, Cinnamomu,Cuminum,ZinZiberaridum, Zedoaria,Zurumbeth,piper logum, ubebae, Amsiun, Fagara, Calambar,Garro,Santalum, Costus Indicus, Nardus,luncus odoratus, Calamus aromaticus, Chinae radix, Rhabarbara, a, lariga, Seuersassiue semen Zedoariae, Foeniculum,anissim, Coriadrum, sangue, Datura , cinnoxii, Cantior, Samparauro, Curcumia, Pontion, Gaio Gambeis, Sagam, Darino, Di, Gumbi,Tianco,Mandio, Maispodi,Sari, anti Darin Trio. gari, Iurahan,Sambala, Latine, Paradas, Comonputo, Benionis, Saga albavi nigra,cum caeteris quamplurimis. ω sorum ad dextram est, cuius copia maxima saccis
prompta astat, nauiculis ad sorum caetera recondita asseruatur. In processus longitudine forum sequitur ollarum,saccorum,storearum,&sialis,cuius ibi pr grandes cumuli prostant,a Ioartandi locis finitimis aliis aduecti , porro alio diastrahendi. Ad laeuam sorum olei istu Cocos estuam itaq; ad locum, quo mercatores obambulare diximus, reuersi, horum quoq; negotiandi modunonnihil ex pendamus Mensura,qua piper vendunt,trium librarum Q partis est,Ganta dicta. Sed & aliam maiorem, oryrae Sali, fabis iebus aliis vendendis accommodatam habent,libras quatuor integras piperis capientem. Quod si podere mal xe piper emunt,tum faccis illud tradunt, quorum quilibet Cales 3 aut so libras habet: quod pondus nisi exquisite appendatur, in damnum id fit emptoris, ne autem unciae binae sunt Attendi autem diligentissime oportet ne ala uanis aut caeteris quoque emptori fraus fiat, cum plerunque piperi nigros quosdam lapiblos commisceant, a pipere haud facile distinguibiles. Sed de pipere selecto aridoque satagendum est. Foro hoc finiente,alteri exordium datur, in Pacebam, siue ad palatium Regis, quo annona omnis generis comportatur,&a Chinensibus insuper etiam piper expromitur. Hoc ad meridiem, interdum quoque ad vesperam durat. A meridie ad Chinensiu habitacula victualia omnia, ut Capel lae,gallinae&c Venum exponuntur. Huiusmodi itaque fora singulis diebus squomodo celebrantur,in cuius quaestu faciendo Chinenses se valde ingeniosis praebent. Caeterum de pecunia eorum alio loco commemorabitur.
Teia morum in Bantan res ove cis
Nipsi laua,vi& ad tractum maris littoralem uniuersum siu- perstitio Mahumetana gliscit. In ipsius vero terrae meditullio Ethnici sunt, instituta Pythagorae rata habentes: cuius P hoc singulare dogma fuit,animam hominis, e corpore suo ' ut vetere hospitio expulsam illico in corpus aliud migrare
quodcunque obuium. Hac etiam de causa& ab omnibus, quae vitam vel habet,vel habere possunt, prouide abstinent: α animal nullum occidunt aut mactant.
132쪽
Ad littus Iavanum, ut diximus, Mahumetem colunt,cuius Alcorano pertinaciusime credunt. Prophetas saltem quatuor agnoscunt, Moysen, Dauidem, Iesum Christum, &Maho metem. Templis suis, Messina dictis cultum suum seu religionem peragunt, cum silentiovi deuotione singulari, faciem ad solem dirigentes,&in humum se subinde multoties prosternentes Ad monachorum ritum horas plerunque suas lectitant, nulla venia intermittendas Ieiunia seu Quadrasimia binas uno anno instituunt: nam celebriorem a 3. Augusti ad dies o. continuant, quo elapso tempore cum Scia uisin ministris suis uniuersis Pascha celebrant, ut Sartores no circulo considentes,&in terra coepulantes. Eo tempore dominis si is solennem honorem exhibent, pedes eorum a planta sursum ad genua manu ducta promulcentes, idem amento dein per faciem ad occiput usque repetentes.Hoc quouis 3 Aug. die fieri uolet. Primarioru uxo-DM ς nullo Vnquam Gn,is pauciores ductari sueuerunt, pro dote multis clauis, viris adducta: Loco isto cum nos adhuc commoraremur, Sabander filio suo secundo quandam e stirpe seu familia sua conjugans, pro dote O viros, o mulieres,& o virgines cum 3 oo ooo. G- quae nc strae monetae faciunt 23. Regales octonorum, computando zo oo Caxa pro Regali uno coaddidit. Cum his omnibus sceminis rem ipsis habere licitum est. Qui ex maritali cohabitatione liberi nascuntur,lios viris vendere non permissum est, cum primariae coniugi omnes nascantur, eluti Ismael Sarae quorum ab illis quamplurimi occiduntur. Quod si quandam ex amnibus suis uxorem ducunt, tum ante exactas nuptias nec sponsus nec spon-
se pedem domo efferunt. Nuptiarum die cognatorum serui siclauique ornatissi-1 isti me vestiuntur poliunturque vel ad sponsi vel sponse aedes hastae ex ordine multae defixae sunt, albis rubeisque Xylinis laciniis sie vexillis, lancearum militarium forma modoque superne religatae, tormentorum interim sonitu quoquo versum perstrepente. 'prandio Equus Ephippiatus sponsio adducitur, quoipsie uniuersiam ciuitatem ostentandi sui causia perambulat. Vesiperi ad sponsam idem redit, ad quam interea, dum sponsus abfuit, claui dotales cum suis praesentiis seu muneribus accesserunt, inter quae Dos ipsa eleganter adornata composita consertur. His factis conuiuium latum geniale datur, quo parentes sponsi aut sponsς cum his se exhilarant A quorum obitu deinde sponsus cum sponsi sub unum tectum, velis circumcirca cinctum,deducti, suo arbitrio con- cum bunt. A quo postea tempore sponsa extraneo nulli conspicienda datur. Sines. .lti di Betelle aut Arecca raro Iavanorum offendas, quae calce permixta masticant. Ex quo si os omne purpura intensissima tingitur, ut contra dentes connigrantur, quos ipsi tamen subinde limant,vi herbae cuiusdam amictu tauigant. His mandandis adeo intenti sunt, ut nec in Regis alloquio ferientur. Qu'ssi familiarit tis gratia alter alterum visitat, Betelle Cistam numero in medium collocant Ad ea amicis praesentibus porrigunt, abeuntibus Cistulam suam replent. Consessuri alicubi altero autoritate maiore valente, minor alter incuruatus ad sedentem alterum ingreditur, dum adsideat: utrique interim caprarum modo Betelle suum
133쪽
goo habitu comitatus Capitaneussim Primas in Bantam
I ex causia quadam Primas aliquis hos Capitaneos dicunt ad Pacebam siue Regis palatium pergit tum eos unus vel bini hastis,in tertius gladio vagina ex holostrico vel rubra,
vel nigra condito instructi anteambulant. Cuicunq; itaque hastae tales praeseruntur,lios Sclauorum aut aliorum vulgarium nemo praeterire secundum latus audet, sed in calc neum tuu considentes,Capitaneum transeuntem praesto. lari coguntur,quo praetergresta, vias suas pergunt. Fastuose illi arroganter incedunt, pannis filo aureo intertextis vestiti, caput cidari ex sndone Bengalica subtilissima, telam cameralem referente, contecti Palliola nonnulli manicata holoserica coloris aut rubri, aut atri gestant vivi pugiones, Cras dictos, ante vel post cingulo defixos, quibus multum fidunt. Eos pone ministri cosequuntur,quorum unus cistellam Betelle, alter urceum aquarium fert, tertius umbellam distulam, Lusitanice Euttinet dictam, domino suo obtendit, ut eum a Solis aestu vindicet. Nudis pedibus omnes incedunt, calceatos prodire ignominiosum rati Domi tamen interim ex corio rubro calceos,in Clinia,Malacca aut Achen sutos, Si stafiost vocatos,induunt.
Dessauanorum natur genere armorum, Flesiis.
AVANI fere,obstinati, infidi, malitiosivi crudeles a naturaiunt Victores immane grassantur. Furtis faciendis ita solertes sunt,ut nationes omnes exuperentemilites interim industrij, imperterriti, iamen tormentis aut 1clopetis,siirpandis nidonei, Quibus si quidem uti stirent, nulla vi domabiles essent. Arma illorum sunt strissae flammigeratae,&pugiones,&acinaces,aut cortelassae, Clypei sunt aut lignei, aut ex corio multiplici conglutinati Thoraces quoque ex bracteis ferreis annullatim commitas, aut consertos gestant, ut huc spectante ex imagine noscitur. Capillos magna parte praelongos fouent, vivi ungues prominentes Dentes lima obterunt. Dicto superiorum audientes sunt, in tantum, ut&quodvis mortis periculum eius consectioni posthabeant vindictae ita auidi,& iuxta robusti, ut ab hostibus perfossi per ipsi quoque arma sese ad occidendum vicissim percustarem adigant, aut acclinent quod his nostris oculis vi dimus. Stipendium extra belli casum nullum habent: cuius tempore pro vesti-hus, armis, victu, oryza&plicibus merent. Mancipia pleriquc omnes sunt, qui postente rescribuntur. Primatum illi diuitiae potissimae lunt quorum qui numerosiores habet, opulentior potentior a caeteris aestimatur otiosi perraro sunt, quod agant, praefinitum semper habent, in vaginis ligneis pro pugio nibus exstulpendis praecipue occupati, quas tam subtili artificio cactare pocsunt, ut spectantibus ars admirationi sit. Eas ex albo santalo parant. Ali arma sua poliunt, toxico plerunque in hunc finem delibuta, ut vulnera lethalia
134쪽
inserant: quae eadem quocure tanto laeuore poliunt exacuuntque,ut nouaculis acutie nihil cedant. His quoque tantopere fidunt, ut nec de die, nec de noctesne illis inueniantur. Eadem somni tempore capitibus supponunt. Aliis eadem contingere non permittunt, veriti nimirum,ut gladio iugulentur proprio: adeo proditionis plenisiunt,ut neutri vel tantum ridat etiam amicissimus. Quinimo nec fratrem facile frater compellat,suo Cras non probe instructus. In vestibulo aedium plerunque 3.Vex . duodenae hastarum clypeorumque pendent. Sed in areis persaepe plura tormenta, Base dicta,collocata habet, munitione tamen caetera orba Ad sagittas emittendas fistulis etiam sumatoriis utuntur, quibus , nimae impulsa venenata tela exsipirant aut excutiunt. Ad cuspidem illa binis crenis exasperata sunt, ut pilum, ex piscis dente factum, venenatum in corpore fracto bacillo relinquatur,&putrescat. Sciopetis ut dictum est uti nesciunt. Cumque nostrates aliquando illorum unum de explodendo siclopeto insormassent: disiciplinae perceptae sidens, ad seras seriendas egressus, inque bouem Jluestrem forte obuium dirigens eum quidem glande traiecit, sed una cum illo cadente, ipse quoque in humum prostratus,binos dentes stibi excusos,& os faciei seu maxillam inferiorem perfracta sensit, postquam a longa animi defectione sibi ressiditus consurrexisset. Laetus itaque tauro caeso, deinceps tamen tantum fulmen tractare nunquam redausius est.
De mercatoribus in Bantam indigenis, de eorum item commercjs autographis, sobi gationibus.
N I mercatores adprime versuti,fallaces,ingeniosi infidique sint erga peregrinos praecipue aduenas Inter sese nonnihil tamen fidelius agunt, in finitimis quibusvis insulis negotiantur, bona disicreta inde aduehentes. AM calper Sumba a insilis in Bantam oryzam,ira Malaice dictam important: ubi mensurae ternae, dic, quarum mensiuraru quaelibet in Bantaminam Gantam appendit)
plerunque Io oo.Veneunt. In Bantam eiusdem mensura potin Gantae binae vel ternae,pro temporis usu Io oo. caxis reuenduntur,quaesumma S luseros unam Blancam belgicam constituit, quae inde rursus in Mala
cam prouehuntur Ex algambuam ciuitate multae nuces Indicae, siue cocos inferuntur, ubi harumloo Caxis 1 Oo O. redimuntur in Bantam vero S.pro Sata v-nO,aut O .pro Caxis Io OO. Inde quoq; permagnis ollis oleum ex Cocos expreLsium aufertur, ut&ex Ioartan Gerricis Pati. Iavanain confinibus aliis locis salis crassiusculi magna copia affertur, cuius 8oo Gantas plerunque 3 o. caxis emuntur In Bantam vero Gantas 3 Caxis Io oo reuenduntur. Idem quoque eaei, Sumatram, nempe in Na Speriamon, lomnuam, Andra renαambe distrahitur pro Lacca, pipere albo nigro Nemo o gossypio, testudinum
operimentis Tartar ait hic dictis)mercibusque aliis permutant. Cera Bantam inuehitur ex Lacaira, ranam, Timor, Palimbo, Iander c &dunensio pondere venditur. Ex iisdem quoque locis mel optimum magna abundantia avehitur cuius olla 3. fere Hollandicos cantharos seu mensu
pia tamen modica exportatu colore non album,sed subpurpureum,quale Hollandica
135쪽
landica lingua Nothum dicitur Ex auaon Bandermachin moles maxima piscium resiccatorum effertur Ferrum maxima abundatia traijcitur ex Κer ara, ad fines occidetales a Borneo sita, id ex Arpus, ex Bandermachinis Banca instula cuius primaria ciuitas ipse Panc dicta est, ubi copia dulcis aqua ad 3. orgyas hauritur stannum plumbum a Pera. Gustiamiuxta littora Malaccae autem excida Gomypiu. cx bali Camhau vestes,& res aliae Bantam inuehuntur. Merca tores qui opulentiores sunt, domi plerunq; mansitantes, aliis, qui cum nauibus negotiatoriis abeunt, certam pecuniae summam in dupli, vel maioris minorisve restitutionem, prout peregrinatio longa futura sit,dinumerant. Ad quam rem firmandam syngraphis datis sese mutuo obligant: ita, ut prospere&feliciteriti nere confecto creditori contractus tenore satisfiat sin minus, debitorini iunio aliquo tactus soluere reuersius nequeat, tunc is uxorem suam cum liberis pignoris loco creditori tradit, tam diu,videbitum integre solutum sit nisi sit, ut nauis ipsa publicam aliquam cladem sustinuerit Isto etenim casi creditor da tam pecuniam ex iure perdit Hi&similes contractus in folia cuiusdam arboris stylo ferreo describuntur,que designata postmodum conuoluunt. Si vero papyro insicribantur, eandem duabus tabellis ligneis industrie filo interligant In papyrum quoque Chinensiem Uaxij coloris&summae subtilitatis scribunt it&aham, ex arborum corticibus consectam Typographia quidem carent, penna tamen admodum industrie& composite pingere norunt Characteres tantum
eto. habent,quibus omnem suum sensum expedite pronunciant: interim&Ma
laica lingua&eorum quoque characteribus usi, quam addiscere facile possunt. Quam qui callet,non in India solum, verum insulis uniuersis prompte intelli gi potest. Scholis institutis Arabicam quoque linguam addocent.
De mercatori alienigenu niantam habitanti , sibidem negotianti .
V s v, in laua cora e dicti, aut Gemmaria, aut Medicina
sibi victum parant, homines sapientesvi amabiles,cum quibus aeque pacifice tractari potest. Extraneis aut peregrinis oppido fauent: nationes caeteras uniuersas, quotquot ibi negotiantur, comitate&ciuilitate post se relinquunt Ara
bes' Pegusiimaxima parte in mari negotiantur, merces et da
suas e ciuitate una in aliam traij cientes Achinensibus si varias merces coemunt, quas in finitimis insulis pro aliis com mutant.Pipe etiam colligunt, quod Chinensib. postea deferunt mmiti Omsi,m pecuniam foenore exponunt ura tibin, qui pauperculi sunt,&remigum plerunque ossicia praestant. Illi una pecunia saepe duplum aut triplum lucrantur. Veste sina induti sunt,' caput T leguntur. Cum negotiandi causa in Bantam veniunt, foeminam sibi quandam pro diurnis nocturnisque ossiciis emunt, quam recessuri iterum vendunt. Illae si interea ex ipsis conceperunt, tum natos secum abducunt, &foeminas libertas faciunt persilitam consuetudinem. Quae postea aliis coniugio iungi, rem familiarem propriam administrare pen
136쪽
De hinensium negotiatione, eorundem
mitigener .HINENfES in Bantam loco quodam separato habitant, qui vallo ex sudibus cinctus, malude proxima munitus est. Domus seu aedes hoc loco omnium per uniuersam ciuit tem maximaevi pulcherrimae visuntur. Ipsi quidem in commerciis tractandis valde prudentes,in insceneranda pecunia inuentiosi sunt, mensis interim opiparis victitantes. Ex China appellentes,sceminam, ut diximus,sibi seruam redimunt, quam in Chinam reuersuri,reuendunt, liberis ex ea prognatis secum abductis. Qui in Bantam illorum habitant, soras in pagos profecti,arusticis piper colligunt, ad eandem rem secum allatis lancibus instructi, proponderato pipere cum rusticis ex aequo bono paciscentes Pagani,qui pecunia opus habent, piper usque ad Chinensium nauium appulsum asseruant,cuius postea binos fa
ruan cOS pro Vna Cate fiam Ioo COO. Caras iis vendunt: qua pecunia dein ipsi iterum saccos fere octo recolligunt. Ianuario mense singulis annis octo vel decem naues appellere blent, quarum quaelibet 23 circiter onera, nec plura capiunt. Inferius enim eaedem acuminatae seu compressae ventrem extuberantem nullum
habent: specie magis,quam re capaces Pro mercibus istis monetam istiusmodi afferunt, quae probi valoris,o in Banta, in uniuersa Iaua vicinisque omnibus Ox quid Insulis habet,Malaice Glauane vero Pi dicta,obolo minorem,& ex plumbo cum cupri spuma permixto fusam,ita fragile, ut si forte manipulus illius imprudentie manibus excidat,leui isto casu Io. aut Ia pluresq; interdu frangantur. nica nocte in aqua salia maceratae, mane extractae tam glutinanter inter se cohaerent, ut distupturus, massam fere mediam perditurus sis Moneta ista in ciui-chiuehὸ tate quadam lan u,grad.23. ad polum Arcticum sita funditur, anno primum riμ- - 1ue oo. a Rege Hammis ciuitatis illius domino spargi coepta. Regis huius anteces Cβη 'μη so Zontricum obseruasset, Caras antea o. annos a Rege osten signatos, inn
t '' mera multitudine Insulas uniuersas compleuisse,cum tamen in China nihil valerent, sed vendlato omnis emptioque puri argenti adnumeratis fragmentulis,e,ἡΔ quae Conduris fabae rubellae minutae sunt, ex latere macula nigra notatae, Lati quid. ne Asem dictae apponderabantur, perageretur adeoque Chinenses mercatinres,qui monetae huius vim grandem secum subinde aduehebat,sbluendis mercibus nihil proficere consideraret: huius vilis &improbi nummi inventor fuit, ut nimirum crebro ille usii frangeretur,& aboleretur. Cuius intentummion secutus, eos adhuc multo nequiores cudit ac fudit Stramine per medium quadrangulare foramen permis ,2 Oo Vno semper fasciculo insitantur, quem numerum Satach ipsi vocitant, qui nostrae monetae sesquidenarium appendit. s. ae Quini huiusinodi Saraia millenos nummos faciunt,uno nomine Sapaco dictos, X: ... IaO OO. HOOC horum, pro moneta Regali octonorum aliquado redemimus.
θωd Caras veteres raro videre licet,cum prope omnes perierint, nec in ipsa Iaua con spicui illi antequam cuderentur, procaxis ioco O sex saccos piperis comparare licebat, cum tamen hodie post Chinensium aduentum duo saltem aut duobus additus dimidius pro Ioo Coo. Caxis iam valentibus emantur. Porcesianas ijdem quoque afferunt pretiosiores&viliores: quarum sub Chinensium aduentum, in Ianuarium incidentem, pro Caxis Ioo patinas 3.vel o. redimere liceat. Extra
id tempus,eodem pretio vix duas,aut ad summum ternas impetrare est Pannos
137쪽
&serici integros,vario colore tinctos,ut&pannorum partes,I .vel 3. vinarum,
cum mercibus aliis plurimis aduehunti Cuius rei qui plura scire desiderat,tabe nas illorum perlustret eo in capite, ubi de soro seu Bazar eorum dictum est. De conduri pondere praeterea hoc sciendum essi etsi Regales octonorum quamplurimi in Chinam inuehantur,illorum tamen nullos in usu quotidiano esse,sed in partes secari omnes, conduris de quibus supra diximus apponderari. Con-
duri io μου faciunt: Mas vero Io Tryn unu quae summa ia simplices Rega Coisinstes constituit. Laccan iidem omnem a ciuitate Toloniauo ubi ingenti copia ' 'abundat)aduectam coemunt, pro ea rotundos globulos reponentes, interim
per aduersum flumen ascendere coacti. Sed Gnil, in Arier ollis conditum, ut&Santalum Muscatas, Gartophyllos, Tam,m testudinum terga sunt, Τὰ f. . ex quibus in China elegantes cistulas condunt) dentes Elephantinos, ex qui g quid. bus sellas sormant, argento aequatas quod Qti Manduri sue vicereges iis portentur,aduehunt. In negotiationibus suis valde se providos praestant, ut nationes fere omnes superent Victus certum emolumentum quaerunt vino ex oryza,&nucibus Indicis destillat cuius artis prae caeteris peritissimi sunt.
De Chinensium Religiones oeconomia.
T, 1 Chinenses quidem credant Deum esse unum,qui cuncta crearit,4 ex nihilo codiderit nihilo tamen minus diabolum adorationis cultu'enerantur, quem suis intemplis
aut larariis depictum expressum habetinimirum in editio. I I.
re, sed obscuro tamen& tenebricosiore loco sedente, tribus. Ἀθω. coronis cum exertis vastis cornibus caput cinctu, facie terri. bili formidolosa meruendum, pedum manuumque loco ungues exerente, &facie insuperventri horribili addita prodigiosium. Adsimulachrum hoc flexis genibus in faciem prouoluuntur, &capute illiso terram aliquoties percutiunt. Hoc exacto, quicquid sorte secum attulere seu fiuctus, seu res aliae sint, stupra aram eidem offerunt, nuncupantque. pedibus eius subijciunt. Postea ingenua considentes capite nutare incipiunt, dum portentum hoc oblatis satiatum esse suspicantur. Tum vero catinum, oblata replenum domum secum abripiunt,4 cum domesticis suis deuorant. An bis hi aliquando rogati,cur Daemonem malum adorarent,&munera ista eidem offerrent,vero Deo spretodi neglecto retonderunt,ad Deum placandum nulla oblatione opus esse,cum is natura sua optimus innox sit. Qu'd vero Diabolo sacra facerent, hoc a se fine fieri, ut, cum Genius maius&nocendi ingeniosus sit, nihil sibi damni intentaret Forte fortuna tabulas nobiscum quasdam habebamus, quibus iudicium Christi extremum, & infernus depicta erant. Quas natis Chinensibus nam praeter hos alij quoque ibidem diu habitarunt, Mahumetanam i resin professi) ostendentes, & Diabolum unguibus radentes, eo usque ira illos inflammavimus,ut pedibus terram tunderent,di furios brum more frenderent,comminanteS, harum rerum probe colicium Diabolum, ignominiam suae imagini illatam haud dubiobreui pacto acriter vindicaturum. Rebus oeconomicis plerunque occupantur,de mercibus irtiendo,o easdem ex ordine disiponendo Ad vesperam allicum aliis cogregantur,4 tripudiis choreisque interdum totas noctes iuncti conficiunt: cui se laetitiae persaepe quoque laruati quidam,aut personat histriones ingerunt Domos munda. probe instructas possident, de pane lucrando interim valde solliciti&operosi quem si industria sua compara
138쪽
runt, lautis epulis iterum impendunt, &agitatis inuicem conuiuiis, hilariterat
sumunt.Mulieres emptitias,ut dictum est, aliquot discretas habent quas suis of-ciis adhibent: t&disicretos quosdam mercenarios autemtos seruos,quo qu quouersum ad piperis rerum aliarum mercatum ablegant. Eosdem quoque aliis ad excursionis ossicium de pacto pretio accommodant, interim tamen ad suum quoque curandum iuxta commodum pecuniae priuatae semper aliquid
Asa arte Lusitani in Tantam, scoadiacentibus insulis negotientur.
VsITANI, ut pleris'. compertum est, ultra annos iam Ioo. in india commercia sua agitarunt, unde locis fere omnibus, quaestum aliquem professis, arces suas&castella munita extruxerui,sicut in Ti Moluccana insula, Gartophyllorum feracissima,&in Ambon siue Amboyna videre est. lndigenae vero de hac re cum Lusitanis fere assiduo depraeliantur. In Timor instula quoq; castellum extruxerunt,utSantalu album citrinum colligant,d in multas Indiae oras venum distrahant,nempe ad liti Malabar,Nesapato,beriati, uigan,Pegu,Martaban, Araca ubi in pretio singulari habetur,&vsib quotidianis impenditur.Eo vendedo quaestus tantum parari potest, ut pro ligni uno trunco, in Timor portione aliqua pamni linei binis Regalibus aestimati, redempto locis supra dictis Ia.vel 16. Regalibus reuendatur.Lusitani quinetiam in ruca ciuitate ad Iauae littus posita habitat, vivi in Bantam,ubi etsi nullo dominio viantur, operosic tamen cum mercatoribus aliis negotiantur. Sed ad ornatem insulam, quae: ipsa Moluccanarum v-na est,arcem olim possederant,ex qua tamen ante et O. annos a Rege adhuc hodie sceptrum tenente armata manu eiecti expulsi sunt, quod patrem ipsius propinato veneno sustulissent. Ad eam itaq; insitam rursius occupandam iam discretis vicibus varias artes comenti sunt,sed frustra Tandemvi anno si. manu collecta portum eius multis nauibus ad ciuitatem occupandam inuecti sunt. Cum vero praetoriae nauis malus ictu violento a tormentario Graeco costingeretur,&deij ceretur,re infecta iterum discedere coacti sunt quod illic loci obterrae siccitatem arbores malo extruendo idoneae nullae prouenirent. Sedit de arcibus eorum pergamus,praeter supradictas habent unam,quae ad stetu Malaccanum,&,liam,quae ad Septentrione,& tertiam ad Goam Indiae metropolim, quae sita est, vivi alias ad Cochinum, inum, Dis,Damaon, Chauco ad littus Malabar extructas,nec minus in nitin, Columbo,Malacca,Maccao, ina,Lapane quibus tamen plerisq; regionibus soliduimperiti non habent, sed diuersis locis quasi dispersi,ab no loco in altu cum mercib suis, celocibus propter haru celeritatem traij ciunt. In Bantam extra ciuitate cum Chinensibus habitant quod harum nationu nulli in illa considere concessum sit, ibi Gartophyllos, muscatas, macem, antatu, cubebas,piper longum, merces aridas alias comercantur, non pecunia numerata,sed linteiso mercibus caeteris, quas a suis dominis e Malacca accipiunt. Nam
Capitaneoru episcopi caeterorumq; fere omnes Factores sunt. In Banta nectemiapis, nec sacellum ultu habent attamen in Pana cam, quo loco Christiani Ni tim ulti sunt, caligis Indicis fluctuanti b. ad Persiaru morem induti Sclauos hi sucs semper cum uitaso pedissequos habent,grauitatem ubiq; suam magnificum tiam praeserentes sicut ex priore Lindisicholani libro repetere licet.
139쪽
Asalia Bantani conciliabula agant qua ipsi ma-
N Bantam conuentus publicos de causis particularibus in Paceban instituunt, quo tempore aestus Solis intensor dest buit. Ad illos quicunq; volunt,coeunt. Qu'dsi qui lites forenses habent,eos in persona comparere,causam suam dicere, Maduersarium diluere necesse est. Eo itaque loco procu ratores aut Advocati questum nullum sperare possiant.Nam nec ipsae causae tam diu apud eos protrahi solent. Cauta vero publicae legionem concernentes sub noctem ad Lunae fa sis, his, κcem decernuntur. Ad quem morem veteri superstitione, ex Persiaivilegitur GLu μ- propagata compulsi sunt: ita ut hodierno tempore ad novilunij apparentiam ' ' domuum tecta, arborum cacumina conscendant, tertinaci contuitu Lunam pervideant a quo spectaculo laetabundi in Senatu sedentes manent, dum Luna rursus occidat. Postea disicessione facta, domum quisque suam repetit,vidum fercula quaedam adornata sint, cum una suarum coniugum indormiens exhilaratur. A meridie iterum congressi eorum causas audiunt, qui postero die in Senatu easdem publice proposituri sunt. Quo itaque rursus collectio congregati, uniuersi in terram desident, in duorum Vel quatuor primariorum vno ordine considentium,medium,Rex vel Gubernator sesie collocat,qui caeteris causas necessarias proponit,& illarum deliberationem sollicitat, quo nempe vel modo vel via procedere oporteat. In responsis audiendis a summo ad imum descenditur, collectisque singulorum sentetiis tandemquod facto opus sit, decernitur. Quod si bellum res concernit, Capitaneis omnibus, qui co . sunt,couentus indicitur. Nam multitudo caetera omnis inter hos diuisa est. Expeditione aliqua decreta,exhoo.istis unus secernitur,cui caeteri omnes obediunt.
De rufico, colonis mclauis inhum
Tergo ciuitatis Bantam, post littus de Sunda, ad radices montis Gooni appellati, piperis cremento celebris,po Gono B pulus quidam numerosus consedit,qui quondam a monte μη με iuxta Passamaneo Coloniam deduxit. Quo loco cum a Pasi s n Rege seruitutibus iniquis protererentur, in Bantam pace Regis,aliquot articulis praeuitutis, admiusi sunt,ciuita remque. dictam condiderunt,qua Rex ipsbrum consedit. Caeteri, quos ciuitas non capiebat, quoquoversum se in pagos distribuebant Pacis amantissimi sunt, agricultura victum quaerunt. Pythagorae leges: Braminiorum exemplum sectati, nihil quod vitam habet, edunt, homines admiraculum continentes. Priusquam Alcoranus aut Malim meti superstitio disseminaretur clauani omnes una religionegaudebant. Nunc Sper hos eadem varia facta est. Uxores nullasducunt, vestes ex candida arborum papyro suta gestant cuius materiae partem quoque capit obuoluunt,&item alia e lumbis demittunt.Hic omnis eorum vestitus est Vitam deniq; mere
140쪽
Agricolae Iavani a Rege aut aliis primatibus terram conducere solent: pro ea vel orygam vel caxas appendunt. His mutare locum,4 alio migrare, quoties lubet,licet quos aptiuos dei My vocant Sclauorum nonnulli inpagis quibusdam, unum dominum agnoscentibus, habitant, agros dominorum colentes,infimctus maturos colligentes,eosdemque herili culinae importantes Interdum hi prindia cadem a dominis suis coducunt,4 pro qualibet Cocos arbore 3 Oo aut a Ooo.caxas stipulantur. Qia' contractu ne quid damni sientiat,ipsi cura est. Hi iidem persaepe pro diali stipendio operis delatis merent, Caxas scio. plerunque cum vi cstu, aut coc. sine eo lucrantes Carteri, qui dominis suis domi deseruiunt, praetcrvictum &amictum nihil impetrant. clauorum quoque genus aliud est, qui sex diebus dominis. siex aliis sit bimet laborant, siue piscatores, siue opifices alii sint. Qua in re, ut fideliter agant, accurate attenditur. Si etenim de lucro vel tantillum celari aut praeripi ab iis nascatur,tum aut dominis aliis venduntur, aut compedibus induuntur. Eadem& mulierum sors est quarum aliquae in B taurpro constituto lucro merces vendunt, aliae texunt: quaedam fila trahunt,uniuersae id sedulo agentes,&suo, dominorum victui diligenter studeant. Horum Sclauorum si quendam domini vendituri sunt,eosdem ostiatim circumducunt. Pro quibus qui pecuniam Fardos plerunque quinque, qui nostrates florenoso. uiae constituunt, aut pluribus veneunt grandiorem defert, eos possidet. Qui ex his liberi nascuntur, dominorum non minus ac ipsi parentes proprii fiunt, sicut&apud nos boues, Oves,&animantes caeterae. His iure suo ad omne arbitrium
'tuntur, licet interficiendi potestatem, nondum consulto Rege, aut Gubern
De Biremib eu Fusto, Triremibus seu Gallotus nauibus ste Iuncis, Paraus, celocibus , scaphis , tum in Laua, tum adiacentibus alis locis usitatis , quo si uti condi extruis loco
N Bantam Biremes aliquot quidem&Triremis maxima viis situr, quibus tamen industrie uti non possunt Longa asse uatione Solisq; calore hiatus duxerunt, etsi stuperstructis te sis cotrahas iniurias quomodolibet munitae sunt. Illis vero
utuntur, aut urbem quandam maritimam occupaturi, aut expetitionem in quem cunuis locum alium facturi Easdem quoque mensibus quinque ante aduentum nostrum contra Palimbam eduxerant, nauibus aliis prope a oo. tum Fustis, tum celocibus, tum caeteri generis similibus munitas. Ad quas tamen instruendas segniores sunt. Harum deafubnexa suo loco figura exprimitur Fo mam quidem triremium habent ad puppim tamen circuitu sieu ambulatorio insignes. clauio remiges caeteri inferius soli,sed coclusi: tamen suum ossicium faciunt,quorum supra caput tabulatum pertensium est, in quo militescosistunt, ex eo loco liberius&expeditius pugnaturi EX prora quatuor plerunque tormera, ipsis dicta exeruntur. Nauis ipsa malos binos habet Param suas insulis submittunt, vi pyratas&incommoda maris alia explorent, eadem ordinariis de- nuncient. Cauent etiam,ne ulla bona clam, in fraudem vectigalis avehatur. Hae
aedi' more superiniectae sunt,ut: eorum,quo delitusadhibet, phaseli Nisi per