장음표시 사용
51쪽
poni ut potum sumat ex quo morbus augeatur; quam cum nullii talem eo vitium est a simili faucium siccitate moveri ad potum sibi utile .asIumendum. Et quamvis respiciens ad praeconceptum horologii usum dicere possim illud, cum horas non recte dicat, a natura sua deflectere Atq; codem modo considerans machinamentum humani corporis tanquam comparatum ad motus qui in eo fieri solent, puteillud etiam natura sua aberrare, si ejus fauces sint aridae, cum potus ad ipsius conservationem non prodest satis tame animadverto hanc ultimam naturae acceptione ab altera multum differre; haec enim nihil aliud est quam denominatio a cogitatione mea hominem aegrotum, lorologium male fabricatum, cum de hominis sani,& horologii recte iacti comparante dependens rebusq; de quibus dicitur extrinseca per illam vero aliquid intelligo quod re era in
rebus reperitur,ac proinde nonnihil habet veritatis. At certe et iasi respiciendo ad corpus hydrope laborans sit tantum denominatio extrinseca cum dicitur ejus natura esse corrupta, ex eo quod aridas babeat fauces,nec tamen egeat potu respiciendo tamen ad compositum, live ad mente tali corpori unitam, non est pura denominatio,
sed verus error natur: e quod sitiat cu potus est ipsi nociturus; ideoq; hic remanet inquirendii quo pacto bonitas Dei non impediat quominus natura sic sumpta sit fallax Nempe imprimis hic adverto magnam esse disterentia inter mente corpus, in eo quod corpus exitatura suasit semper divisibile; mens autem plane indivisibilis; nam sane cum hanc considero, sive meipsum quatenus sum anthim res cogitans,nullas in me partes possum distinguere, sed re plane unam integra me est intelligo:&quamvis toti corpori tota mens unitacs e videatur, abscisii, tamen pede,vel brachio,vel quavis alia corporis parte nihil ideo de mente subductu esse cogno co; neq; etiam facultates volendi sentiendi, intelligendi, c. ejus partes dici posse sunt,quia una eadem mens est quae vult, quae sentit, quae intelligit. Contra vero nulla res corporea , sive extens a potest a me cogitari quam non facile in partes cogitatione dividana, atq; hoc ipso illa divisibile esse intelligam: quod unu sussceret ad me docendum mentea corpore omnino esse diversam si nondum illud aliunde satis scire. Deinde adverto mente non ab omnibus corporis partibus immediate assici, sed tantummodo a cerebro vel forte etiam ab una tantum exigua ejus parte, nempe ab ea in qua dicitur esse sensus communis; qua quotiescunq; eodem modo est disposita, menti idem exhibet, etiamsi reliqua corporis partes diversis interim modis positiit e babere, ut probant innumera experimenta quae hic reccnsere non
52쪽
est opus Adverto praeterea eam esse corporis naturam, ut nulla ejus pars possiit ab alia parte aliquantu remora moveri, quin possit etiam inoveri eodem modo a qualibet ex iis quae interjacent,quamvis illa.
remotior nihil agat. Vt exempli causa in fune A,B, c, D, si trahatur eius ultima pars , non alio pacto movebitur prima A , quam moveri etia posset, si traheretur una ex intermediis B, vel C, ultimat, maneret immota Nec dissimili ratione, cum sentio dolore pedis docuit me Physica sensum illum fieri ope nervorum per pedem sparso rum, qui inde ad cerebrii us' funium instar extensi, dum trahuntur, in pede trahunt etiam intimas cerebri partes ad quas pertingunt, quendamq; motu in iis excitant, qui institutus est a natura ut meu te assiciat sensu doloris tanqua in pede exsistentis: sed quia illi nervi per tibiam, crus lumbos, dorsum, colli transire debent, ut a pede ad cerebrum pei veniant, potest contingere, ut etiamsi eorum pars quae est in pede non attingatur, sed aliqua tantum cxintermediis, ideplane ille motus fiat in cerebro qui fit pede male allecto ex quo necesse erit ut mens sentiat eundem dolorem:&idem de quolibet alio sensu est putandii Adverto deniq; quandoquide uitiisquisq; ex motibus qui sunt in ea parte cerebri quae immediate mente assicit, non nisi unu alique sensum illi infert,nihil hac in re melius posse exco itari, quam si eum inferat qui ex omnibus quos inferre potest ad lo-
minis sani conservatione quam maxime, 'uafrequentissime conducit Experientiam autem testari tales esse omnes sensus nobis a natura inditos; ac proinde nihil plane in iis reperiri, quod non Dei potentiam, bonitatemq; testetur. Ita Zempli cause, cum nervi qui uni in pede, vehementer praeter consuctudinem moventur, ille corumotus per spinae dorsi medullam ad intima cerebri pertingens, ibi menti signum data aliquid sentiendum, nempe dolorem tanquam in pede exsistente, quo illa excitatur ad ejus causam ut pedi infesta,
quantum in se est, amovendam. Potuisset vero natura hominis a Deo
sic constitui ut ille idem motus in cerebro quidvis aliud menti exhiberet; nempe vel seipsum, quatenus est in cerebro;vel quatenus est in
pede vel in aliquo ex locis intermediis,vel deniq aliud quidlibet; 1ed nihil aliud ad corporis conservationem aeque conduxisset. Eod
modo cum potu indigemus, quaedam inde oritur siccitas in gutture nervos ejus movens, illorum Oile cerebri interiora; hic que motus mente asscit sensu sitis, quia nihil in toto hoc negotio nobis utilius est scire quam quod potu ad conservationem valetudinis egeamus, sic de caeteris. Ex quibus omnino manifestum est, non obstante immensa Dei bonitate, naturam hominis ut ex mentes corpore compositi
53쪽
compositi non posse non aliquando esse fallacem. Nam si quae causa non in pede, sed in alia quavis ex partibus per quas nervi a pede ad cerebrum porriguntur, vel etiam in ipso cerebro eunde plane motum excitet qui solet excitari pede male affecto, sentietur dolor tanquam in pede,sensus' naturaliter falletur, quia cum ille idem motus in cerebro non possit nisi unde semper sensum menti inferre, multoq; frequentius oriri soleat a causa quae laedit pedem, quam ab alia alibi exsistente, rationi consentaneum est ut pedis potius, quam alterius partis dolorem menti semper exhibeat. Et si quando faucium ariditas novit solet ex eo quod ad corporis valetudine potius conducat, sed ex contraria aliqua causa oriatur, ut in hydropico contingit, longe melius est illa tunc fallere,quam si contra semper falleret cum corpus est bene constitutu,&sic de reliquis. Atq; haec consideratio
plurimum juvat non modo ut errores Omnes quibus natura mea Obnoxia est animadvertam,sed etiam ut illos aut emendare, aut vitare facile possim. Nam sane chim sciam omnes sensus circa ea quae ad corporis commodum spectant multo frequentius verum indicare
quam falsum, possimq; uti fere semper pluribus ex iis ad eande rem
examinandam; insuper memoria, quae praesentia cum praecedentibus connectit: intcllectu, qui jam omnes errandi causas perspexit, non amplius vereri debeo ne illa quae mihi quotidie a sensibus exhibentur sint falsa, sed hyperbolicae superiorum dierum dubitationes ut risu dignae sunt explodendae praesertim summa illa desbinno, quem a vigilia non distinguebam iunc enim adverto permagnum inter utrumq; esse discrimen in eo quod nunquam insomniacti reliquis omnibus actionibus vitae a memoria conjungantur, ut ea quae vigilanti occurrunt; nam sane si quis dum vigilo naihi derepente appareret,statimque postea dispareret, ut fit in binnis, ita scilicet ut nec unde venisset, nec quo abiret viderem,non immerilli spectru potius, aut phantasma in cerebro meo esses u,quam veru hominem esse judicare. Cum vero eae res occurrunt, quas distincte unde, ubi, quando mihi adveniant adverto, earumq; perceptionem absque ulla interruptione cum tota reliqua vita connecto,plane certus sum non in somnis sed vigilanti occurrere. Nec de ipsarum veritate debeo vel minimu dubitare, si postquam omnes sensus, momoriam intellectum ad illas examinandas convocavi, nihil mihi quod cucaeteris pugnet ab ullo ex his nuntietur Ex eo enim quod Deus non sit fallax sequitur omnino in talibus me non falli. Sed quia rerum agendaru necessitas non semper tam accurati examinis moram concedit, fatendia est humanam vitam circa res particulares saepe erroribus esse obnoaiam, laturae nostrae infirmitas est agnoscenda.