장음표시 사용
31쪽
IN HEXAEM. IIlum, aethera stellas, ignem, aera mare terram,
animalia,plantas, quae quidem omnia Dei oculo cernebantur, potestatis ratione conspicii est inquit propheta: Qui videt omnia prius, qualia Dan I c. siant. Sed potestato, sapientiaq; ad singulanimmundi partium perfectionem collata necessaria quaedam series ordine quodam cosecuta est, ut univiri aliquod e tota rerum unirierstate primum extiterat,&apparuerit. Deinde post illud necessario alterum secutum.Tum, ut arti X natura cogebat,terturna, quartum. quintuimes reliqua deinceps non casu,&fomina inordi-Dato,& celeri quodam motu, sed, ut necessaritisitaturae ordo in rebus disponendis requirebat, a singula ficta suis e narrat, de natiiralibus institutis philosophatur. Q iasdam edam uoces imperantis Dei,singulis rebus. illa generantur, assignat,idq; recte,& conuenienter facit. Quidquid enim ordine sapienterq; factum est, quandam ueluti uocem Dei uicissim refert. Itaque cum Dei naturam ignoremus, ipsam potentiam, ipsamq, sapientiam animo concipientcs, Deum mente nos credimus comprehcndisse. Iccirco quando conditus est orbis uniuersus,antequam fingit partes ipsius apparerent, tenebris totus obtegebatur quia splendor ignis, qui sub materiae particulis latitabat, nondum effulserat. Etenim , quemadmodum sillae in tenebris obscurae iacent sicet uim hicidam, at oue illustrantem naturaliter in se contineant,
32쪽
quippe qliae pariant ignem, si inter se collidantur; scintilla uero ab ipsis prolata, splendore illvis ipsi quoque cernuntur: si obscura caecaq; crant omnia prius, quam perlucida atque illustrans natura in penum proferretur . Nam cuvno diutivae volutatis motu nuper indistincta rerum uniuersitas nihil existillet; omia iaci clementa inter se cocrota perini Xtaq; essent lignis, qui ubique disseminatus erat, obscurus iacebat, materiae' impotentia supprimebattir Uerum,clnoniam ui citis uelo X, atque agilis est, sinaui .rque reruIn naturae diariindi constitutionem a Deo motus principium atque incitatio adhibita est, ante illa omnia, qtia gratii ora sunt, exiliens, lumine cuncta statim illustrauit. Hoc autem sapientiae ratione fecit potentia conditoris, qua, it eius iubentis oratio a Mosedoscribitur
sat inquit, uX, iacta est iii N. oratio enim ratio in Deo, ut ego sentio est opus, fictu. Quidquid enim ab eo se ratione sit. Et in iis, quae a Deo prosi iscuntur, nihil a ratione alienum, nihil inordinatu, aut fomitium animadueititur. Quare credendum est, in rebus sinetulit sapientem quandani ac solertem in
tionem, longe tamen Pncstaiatiorem quam ut a pectu nostro comprehendatur . Quod gitardi Sit Deus, quando rationis imperantis ea ovest, non dignam, opinor, Deo cogitationciri suscipiemus, si ad rationcm rei procreata insitam dictum retulerimus. Sic enim has uoces
33쪽
magniis etiam Dauid nobis Xposuit, omnia, inquiens, in sapientia cisti. Nam imperantia rerum conditarum uerba, quae a Mose ex dulina uoce descripta sunt, D auid ipse conspectam in rebus generatis sapientiam appellauit. 'u'-
circa coeloSctialia ala, naritare gloria Dei. Artificiosum nimirum, qilod in ipsis e comicr-sionis concentu spectaculum uisitur, apud peritos munere fungitat orationis . coesos autem enarrare, dirmamentit m annunciare dicens, erudii cos qui eiusmodi uerba crassius intelligerent, inrtasse uocis etiam soniim,diltinctumq; sermonem cinariatione coelorum cinpectarent, dum inquit, Oecte loquesas, neque sermones, quibus non audiantUr Uoces eorrint, Pas.l8. a. ut sapientiam, quae in rebus procreatis perspicitur, orationem esse declaret, licet haud articulate, distincteq; p mmcietur. Rursu S, cu magnificis quibusdam uocibiis Deum sibi locum esse dixisset Moses, dum admiranda illa signacderet in Acgupto, id ipse David sublimitis multo, quam ut quilibet suspicetur, eXplicauit, posuit inquiens , in eis uerba signorum citis, Prodigiorum ipsius in terra chan. Hac enim uo P io .ece propheta trina earum rerini adimirabiliiiiii effectricem , ratione quadam ea S Xecutam planissime demonistrauit, cum no rationem in He bis consistentem scd signomi misistiendorum potestatem ita nominaret. Sic igitur etiam tunc anteuertit,&ccleritato mobilitate a mauis illu
34쪽
minandi a rerutiniuersitate secessit, se i ipsam ab aliis naturis seiunxit, atque ita spledida illius potentia illustratus est orbis. Qua autem ratione haec effecerit ignis natura solius Dei est cxplicare, quinariirae uim inseruit illii minandi amque illustrandi . quod scriptura sua Magnus etiam Moses restatur cum ait; Dixit Deus, fiat luX,eiusmodi uerbis ut arbitror, significans, diuinam orationem esse lucis opus omnem humanam cogitatione superantein Nos enim, quod factum est, tantumodo aspicimus, sensuq percipimus, admiramur. Vbi autem ignis latirans repente generetur, siue e lapidum collisione, siue e aliarum rerum attritu prosiliat,
Squamam uis id, quod ab ipso comprehenclitur, Xedat, atqUe consumat , quaeq; aerem flama collustret, neque cernere possumus, neque
ulla cogitatione coplecti sed in solo Deo tam nitrificae rei rationem reconditam esse dicimus, qui, arcana potestatis ratione, in igne lucem in- generat. Quemadmodii in sermone suo Moses attestatur, diXit, inquiens, Deus, fiat luX, S facta est luκ. Et vidit Delis, lucem esse bonam Vere enim Dei solius est, intueri, quo modo sit ita bona Imbecillitas autem naturae nostrae, quod sit, perspicit illa quidem, qua ratione au- te fiat, nec perspicere potest, nec laudare laudantur enim, quae cognoscuntur non autem quae ignorantur. Vidit igitur inquit, Deus, hicem esse bonam ct dualisit Deus inter lucem,
35쪽
IN HEXAE M. I3dite vias . Rursum Moses,qtiod natiirali quodam ordine, atque concentu ut, necessario ad Deu auctorem referet, e iis, quae dicta siliar, ut cgo sentio, docens, omnia quae necellario ordine se consequentia, proditura erant, Deo priamini fuisse cognita. Etenim cum natura ibia lucida atquciliti strandi uim habens quae in rerum uniuersitate lilleianitiati dispersaq; erat, ad id, quod stibi cognanim ac simile erat, accurreret, seq; Oi a colligeret aecessario ea, quae a resiqua elementor tui materiaconPecta remanebant, obscurabant tir, haec obscuratio tenebrae erant Qu'd igitur consecutiun est, ii quis in formitum alique in casum reiiceret, P loses esse Dei opus sterilit qui rebus conditis camtribuisset facultatem . Ignis autem naturam, celerem esse, ad superiora tendentem, semperq; mobile ii etatis, qua uidentur, cuilibet patet. Et haec quidem per hoc principium intellio enda proponuntur . illi id autem in genere narrationis historice a Mose coscriptum est: Et factit in est uespere, factum et mane Mujs cnim ignorat, cum res procreatae ita dualis sint, ut alia mente, aliae sensibus comprehendantur, onmelegislatoris sttidium, inccbdirigi Non,
Ut eas, qti metate atque animo eicipum ir, c XDonat, sed ut ecus, litae cetiriantur,rerum
sensibus obnoxiarum ornatum S dispositionuostendat ξ Cum igitur ignis, qui natura suac ilcrrime sursum tendit, tanquam sagitta ab arcu
36쪽
emissa ab aliis ementis progrediens eXqualuersitate reruante exilitisic quam cogitari possis celerrime, caeteras sensiti affines res pertransisset, nec motum remina longius ualeret producere, quod res illae, quae ment solum percipi intur, ruallo pacto cum istis, quae sensibus sunt expositae, qualisistitiam ignis, comisceri queant, summam mundi rogionem obtinens in orbem necessario motu migit. Ab insita cnim vi naturalicii munitierso mundo ferri compellitur, locum autem, per quem recta motione feratur, non habet, luddvi res sensibus expositae suis quaeque sinibus continentur, quae animo tantum coprehenduntiar, ignis cursum, ut at te diXinatis, non suscipitant, iccirco in suprema orbis regione prospere legens circiamilcrtitur. Itaque Moses ignis motum consideriinS, Non ait lucein procreatam in eisdem partibus, e mansisse, sed uehementi motu crassiorem rerii
molem obeuntem & obscuris attulisse splendorem . illi istratis tenebras reliquisse. Hac autelucis tenebrarum si iccessione aequis temporis interuallis in regione inferiori peracta, Moses, ut nihil eorum, quae ordinc consectita sinat, aut fortuito, aut ab alia causa principium habuisse dociararet, diei noctisq; denominationem Deo tribuens, appellauit, inquis, lucem diem, clenebras noctem Nam cum illustrand uis natu- turaliter non posset ii iescere, ubi lux per summam circuli parten transiens ad superiora per-
37쪽
t perfla INHξXAξΜ. I Denit, necesse mit, urinferiora obscurarentur, crati ore natura, ut par it, splendorem no ad- inittente. Iznis igitur abscellilla ues eram nona inauit Rhirsus autem cum ignis supreinum circulim percuricret in superioribus i rurienasterret, illud ipsin factum locauit mane, crepusculi immic appellans. Sed paulo altilis se monem repetanatis,tu X positionis allatae nobis ordo X iis, quae spari mimi micta scriptura posita sunt, compmbetur Verba, quae mundi cotinent opificium, sic habent: In principio fecit Deus coelii terram . Haec nos ita stimus interpretati, tit rerum OmImina procreationem simul fuisse constitutam ex iis significam dixerimUS. E coenim, quod coiitinet, illud etiam ostendi, quod continetur. Nam eXtremis media comprehenditiatur EX Aema uero, 'Uantu quidem ad sensinu pertinet lata manum, sunt coelum, S terra. His enim spe bis hominu utrinque circunscribitur. Quemadmodu cnim qui dixit, in manu eius esse sines teriae media etiam, psal. V . aquae finibus concludutiir, intelleXit: sc Moses Per Xtremitates , uniuersam orbis materiam. compleXus est. qtiae quidein opinio X verbis,qilarii mi interiecta, confirmatiar. Scra Dium est enim terra autem erat imit sibilis. incomposita ut planum fieret, omnia quidem fuisse potestate in primo Dei ad procreandum appulsit, tanquam ui quadam seminis ad inmidi procreationem coniecta, actu uero res singulas minime
38쪽
stiisse Terra enim,iriquit, erat initi sibilis. Quod perinde cst, ac si diceretur, erat, io erat siquidem ad eam nondum concurrerant qualitates. Cuius quidem 1entutiae indicium est, quod inuisibilis fitille dicitur. Quod enim uidetur, color est: color autem esit quidam ueluti fluxus cistiperficie figurae figura uero non est sine corpore Quamobrem si inuisibilis erat, colore carebat omnino quod autem coloris esteXpers, figuram non habet . quod eiusmodi est, corpore uacat Quare in subita illa mundini olitione simul cum reliquis rebus omnibus inerat terra restabat autem, ut, id, quod si generari, qualitates adhiberentur. Etenim X eo, quod inuisibilem eam fuisse dicit scriptura, nec aliam ullam in ipsa qualitate fuisse demonstrat. Qu'd autem incona positam uocat, indicat eam nodum corporcis proprietatibus fuisse concretam S condensatam. Hoc autem e Symmachi, &Theodotiolais, inquilae interpetrationc claris sit, cum primus eoru dicat: terra all-tem erat iners, indistincta: alter alite erat inatus, Sestilla: tertius uero, erat nihil, nihilum. LX liis mini, ut ego quidem sentio, intelligitur terra e eo, quod inersisset, nondum actu fuisse, sed sola potest te. Quod autem indistincta, nondum singulas qualitates inter se proprie fuisse separatas, scd orbem uniuersum in confusa quadam, indistincta qualitate, cum nec color, nec sigma, nec moles, nec amplitudo, nec
39쪽
cus, si HgXAgM. Is ulla alia eiusmodi qualitas propria ratione distincta in subiecto cerneretur. Idem significat nobis, inanis, nulla. Nam uoce illa, inanis, uis qualitates separans indicatur , ut intelligamus, Iniindi conditorem potestatem qualitatu susceptricem produXisse, quae quide inanis crat, ct in se nihil continebat, antequam qualitatibtis
copleretur Tertiam interpretationem, ut X
Epicuri depromptam philosophia, sine cotide
ratione relinquendam cXistimo. Simile enim iiii ldam illa quoque declarat de primo rerum principio, uoces inanes effingens, per easq; nullam fuisse rerum non subsistentem naturam ostendens, cui simile est nihil, nihilum. Verum ad institimina nostrum reuertamur, uideamusq;.quo modo supremo naturae sensilis termino ab igne semel occupato, firmamentu deinceps factum sit, thiod stipemoriam inferioruaquamin confiisitim esse dicit. Ego enim existimo firmamentum, siue sit unum cXquatuor siue aluid illa complectens, ut eXterni philosophi triadideriuat, non esse corpus solidum, ac durum sed coparatione sempiternae,&incorporeae,&quae tactu non percipitur, proprietatis extremum illud natura sensilis, quod gia suis imperpetuo mobili ambis,sirmamentu ascriptii radici Q us enim nescit, quod solidum est, resistenti quadam duritie condensaria quod autem est densum, durum, ac resistens, qualitate graui non uacat quod uero natura graue
40쪽
est, sursum ferri non potest. At rebus cuncti, sensilibus superius est firmamentum e quo sit, ut nihil in eo trium, aut corpulentit in cogitari possis sed, ut dictum est, rerum, ill e cor
POret lacant,&animo tantum comprehendun
tur, comparatione, quidquid sensibus est obnoxiu in solidum sit intinaci; dicitur, licet natura, qtiam maxime cogitari possit, subtilem obtineat Merito igitur, quod ignis ambiti coprehenditur, comprehenditur autem quidquid ex crassa materia constat, id propriis semel terminis circunscriptum, ob naturalem materiae cra situdinem ad superiorum disteretiam uocatum est firmanaentum. Quemadmodu autem lucera diem S tenebras, noctem; sic illud, coetu, appellauit. Atque ab hac quidem eXpositioite diuisio aquarum interpositu niteriectu cl; firmamenti collitula non abhorret, scripturae couenit sic enim post illa, quae de terra scripta sunt, sequitur Tenebrae erant super abyssum , spiritus Dei ferebatur super aqua Arbitramui igitur tantum abesse, ut spiritus tenebratu, spiritus Dei sit, quantu abest ab omni malo . quod innui, metabilibiis salaciae scripturae testimoniis possit-h. Tim.6.e nari LOProbare,'ria Dei lucem osse ueram, habitare lucem inaccessam affirmant Spiritus auteni Dei a super quae fertur, similia facit iis, quae in luce sunt. Quamobrem aqua, super quam Dei spiritus ferebatur, in luce erat omnisao,d a tenebris separata, ideo illi non