장음표시 사용
41쪽
IN HI X AIN. Ghi de ratopiis, cima inteliebris non esset, ut illustra-' retur. Quae si recte considerata sunt, aqua pro
'iae et Mecto, super qua ferebatur spiritus Dei, duler- R r i sa est ab istarum aquarii naci ira, quae deorsunal Ira tuin et firmameto ab aqua grauio ad inferio dei a tendente seiungitur. Q sed autem in scriptu-
ra Hocetur aqua etialia illa, qua stiblimiori contemphitione diu liartim mentium plenitrido signi hcatur; ne lim id alien'im, aut noli imputet . Nam&Deiis ign:scosum ela esst, attamen Deut . . d.; si ignis inalexia pur is intelligis tr. Quemadmodun gitur , cum audis Deum esse ignem, aliud initiddam ab isto igne diuersum est illum cogitas: si mani, cum diuino spiritui aquam subiectam discis, ne putes illam esse istam, tiae insenti riora Petens in terram fluit. Nam spiritus Dei stiper terrenis istis, atque instabilibus non fer-
tur. Verum, it clarior nobis hic sensus patear, breuiser repetamus ea, quae dicta sunt Firma- r i mentum. Quod vocatum cst coelum, terminus ibi: Qmm, Uaelei libit Scoprelieailntur quoa ultra illum terminum est, id res, Ciliae men , perLipuli tur e cipiunt, in quibus nec pecies cst . nec magistudo, nec situs in loco, nec interitas mensura, nec color, nec figura, nec
qualitas, nec quidquam aliud eorum, quae sub
J coelo cernuntur. Nec quisquam arbitretiir, nos Derborum interpretationiae hac moras eXpΟ-Gai sit one confusionem asterre tiropinionibu eo
lucexum, qui ante nos interpretatisunt, faueamus,
42쪽
dicamusq; potestates illas, quae delaceriir, abyssum dicra, principem uero tenebrarum hitelligi tenebras illas, quae super abyssum erant. Nunquam enim ita delirarem, ut res a Deo iactas malas esse ducerem, cum perspicue stiminam colligens diuina scriptura dicat: Et vidit Deus cuncta, quae fecerat, ira ualde bona. Quod si quaecunc hic Deus fecit, sunt bona , abyssus autem, quaeq; ad illam pertinent, a numero eorum, quae facta sunt a Deo , non eXcluduntiar:&haec igitur in ordine suo bona, etiam abyssus ipsa, licet tu Probus insita nondum circa illa splenderet Proinde cum in scriptura bysthim audio, multituditaem aquarum significari dico. i. λὶ Sic enim in Psalmis quoque describitur coturturbatae sunt abyssi, imittitudo sonitus aquaru. Tencbras autem circa illam audiens, uim illu-1iitindi in rerum uniuersitate sitam nondum eiu Sisse intelligo. Aquarum uero separatione per firmamentum consecutam, dicens a scriptura, Uihil absurdu, aut a nominis significatione alienum mihi facere uideor, si discrimen intercarunaturas intelligam, atque unum genus illarum sursum tenderc, nihil graintatis habere, Signe leuitate superarciathi persuadeam, adeo ut sil-pra naturam calida nianens, illius subiectae nec motu conuellatur nec ardore in diuersum ordinem committetur, sed igni subtercurrenti nullum ad se accesssum praebens, Integrum maneat.
Rus modo enim, quod materia caret, cise locu
43쪽
im H DX Aram. II accomode quod e materia constata Alterum nitem illud esse, cuius naturam Siculis, gustii, S tactu cognoscimus. Qive enim hic, deorsum fertur aqua, ierlucida cernitur, gultu dignoscitur, eam, natura eius perspecta, Scognita, ad aliam notionem transferreio cogimur. At quae illic aqua dicitur,cima nec uideatur, nec fluat, nec ullis prorsus eiusmodi terininis coerceatur, quibus nanira litimida continentur, sed Stra locum sit, χX per omnitim qualitatum qiue sub sensum adluit, super ipsa feratur spiritus Dei, supra coelos esse credatur,&omnibus,ritiae sensu cognoscuntur, superior sit; qui non a communi aqua diuersam putet, naturamq; sensibus non obnoXiam, sed animo, ac mente solum comprehensam eXil timet, inter cos, qui iudicare possimi, arbitror esse nemilaena. Nam, ut e superiore disputatione coclusimus, quidquid mouetur, a natura, quae mente sola percipitiir, eXchisinia est, circa se ipsum conuersionein habet . Natura uero locoruspatiis terminata, rebus, quae mouetur, fines constituit, ultra quos natura, sola intelligeiatia comprehensa, nullis 1 locorum, aut interitali Ortim proprietatibus obnoXia reneritur supremum igitur nata irae sensilis terminum , eXrra quem ruhil tale est, qualia sunt ca quae cernimus sirmamenti nomine declarari licimus, sententiam
nostram scriptura uerbis illis approbante Diuisit Deus inter aquam inuae erat sub firm
44쪽
mento, aquam, quae erat super firmamer rum . EX his enim patet, ne initio quidem hac cum illa filisse confusam, sed, cum esset nomine coniuncti, nullam tamen habuisse naturae permiXtionem . Neque enim dicirur Erat subter aut supra firmamentum sed haec cro: sub fr-mamento, illa erat supra firmamentum. Quod si una statim in tenebris, ahera prorsus in luce, Sateliebris scincta, nimirum illa, super qua spiritus, quae simul etiam fuit supra firmamen-rtim, quod interiectum est. Quae de rerum uniuersitatis constitutione eXcogitauimus,4 quomodo in naturae potentia reliquis,cbus lux nos posterior dicet scriptura tenebras prius, quam lucem commemoret . quaeq; de firmamento probabiliter attulimus, Ecde aquarum differentia, quae illas nominis comimione con- itinctas in grauem, leuemq; diuidens, diuersas
de utraque ipsarum opiniones affert, hared his
similia sunt: quae utriun recta conuenientia sint, iudicet priidens auditor Posteaquam igi- ritu, quae cernuntur, aquae, ab illis, quae intelliguntur, secretae sunt, medimq; inter duplicem aquarum naturam confinium interiectum est coelima, quod simul cum terra, atque omnibus
iis , quae ad natandi constitutionem collata sunt, in principio factum esto dicitur , nunc autem perfectum, nominatum in demonstratione Drmament, ignis ambitu definiti, ostenditur, alter lucis circuitus Ilusumin obscurauit id, adii rat,
45쪽
IN HEXAE M. I 8 luod erat subiectu uicissim, illustrauit eadem quae ante dicta est, ratione uocatum est dies . Necessario autem atque ordinenarii ra numera rerum nurersitateiri ingressa est. Neque enim aliud est numerus nisi unitatum compositio. Quidquid autem praefinita aliqua circun- scriptione consideratur in in appellanmS. Quare cum circidiis undiqtie perfectus in se cognoscatiir, recte scriptura in nomine unum circuli ambitum constituit . dicens factum elluespere,o factum it mane dies imus,4 rursuin alterum ambitum hideminiam . Vtriusque uero compositio duo reddidit. Atque ita scri- Pthira numeri naturam mundi partibus adiun-Xit, ordinis consequentiam Dominibus numeri significans, factum est enim in litis, licspe- te, factum est mane dies unus. Cum igitur haec facta essent, rerum natura rursus ordine progrediens antecedentibus consequens addidis necessario . Atque huic stem operi diuiniim mandathim anteii, animos ubique nostros Mose confirmantes, ne quid sine Dei nutu constitere cogitemus, sed, quae singulis in rebus ad ml-randa perspicimus, ad Deum eortini opificem, auctore inq; referamus omni ergo tum lucida, nun ignea natura propriis qualitatibus a caeteris sciundia, atque distincta, aeris constitutio silentio pia ieini licitiir, cum tamen ordinis ratio
postularet, ut igne constituto, de ipso aere disputarem qui, cima letiisset, cum ignis leuita-
46쪽
te quandam habet cognationem; deinde de na- rura graui uerba fierent Moses autem omisso
aere de hac ipsa disserit. Quod quidem ille non ideo facit, quod nihil ad mundi constitutionem
aer conducat, aut quod secllisus sit ab elementorum potest te, sed quia fortallu natura molli ac facile cedenti praeditus res omnes in sese suscipit, easdemq; prae se fert, cum nec colorem Proprium, nec figuram, nec speciem habeat, sed alienis coloribus, riguris informetur. Nam xlucis fulgore splendidus sit, tenebrarum interuentu niger, obscurus ser se enim nec splendidus, nec obscurus est, sed omni sigil ra, omniq; colorin specie imbuitiir,4 ad omnium rerum, quas suscipit, motum se accommodat. Etenim nullo labore illis utrinque cedit, hinc atque illinc, utcunque moueantur, ad carum magnitudinem circuncisus pone succedit. Quin etiam si humidum ex ain-phora , quodcunque in ea fuerit, essiindanisi aeretes susum amplectitur, c ultro in interiores vasis partes ingrediens iactium occupat. His, Saliis innumerabilibus argumentis aeris natura mollis, facile cedens os leditur. Quare cum in eo uersetur hontinum trita, cuinq;
limis prome uiuendi facultas, Tensuit actio in aere uim suam obtineat siquidem per ipsum audimus , odoramur in animam ducimus,
quod uitae mimus tuaXime Propriunt ac neces
sarium est, tui enim respirandi, idem simul se.
47쪽
u j lai HEXAE M. cit etiam uiuendi finem iccirco sapientissimus Μose illum, ut cognatum, conitiaictumq; nobis elementum, in quo ab ipso statim oletu enutrimur, tacite praeteriit, ad huiuis partis celar tionem satis cise putans, innatain illam, atque institam naturae nostiae cum acre comunditionem, atque habitum. Quae uero in ipso conspiciuntur, ea quo modo se habeat, sigillatim persequitur . Etenim cum dies secundus transistet, sapiens tumeris omnibus ab sollitus rerum conditarum ordo , quo aqua a terra separata est, Deitio mandattrinq; dicitur Vere enim,
quidquid sapienter sit Dei uerbum est, non instrumetis ullis uocalibus enunciarum, sed iis, quae in ipsis rebus conditis admirabilia uidelm
tur cXpre:lulia Nam clun adhuc terrena qualitas cum natura hii mida commixta esset, cuius
nisi uere diuinae potestatis, ac sapientiae fuit, uel terram propriis qualitatibus ita densare, ut, o-nanibus ius similibus patriculis in solidum redastis, ac constipati savimiditatem insitam ab ipsa secluderet, uel aquam terrae cauernis cohibitam,disclusam ab ius pernitatione secernere, atque in uiarina congregare Iccirco Moses huic rei admirandae sermonem Dei praemisisse dicit, mandatum ipsinis e plicantem: quo quidem eo o rationem rerum conditarum naturae
insitam significari uidico DiXit, inquit, Deus, cogantur aquae in congregationes suas, &appareat arida Necessarium naturae ordinem cer-
48쪽
nis , quo modo, eXpressa aqua ab ipsa terra, quod ab humiditate secrettim est, eXarescat. quo modo, cum id, quod humidum est, non amplius in coeni morem cum terra permiXtulnsit, receptaculis qui bi is iam cingatur aqua me propter naturam si rixam dispereat, si effusio ipsius nulla re coerceatur Mihi iasi uidet ires: Nnum, de aquis, quae super coelos sunt, iterum mentionem facere. Nam si necesse est, ut hic apte ad aquas sitscipiendas terra fortaretur, quae quibusdam sinibus earum fluenta cohibeat matura:q; instabili firmam stabilitatem suam opponat: hii fieri potest, ut aqua illa superior, si uere est aqua, si perre mobili consistat , nec super curua re iacens dispergatur intenim si unam Meandem utriusque naturam esse statuimus iccestari ima est, ut, viae in his aquis conspicimus , eadem omniae illis cogitemus. Ergo coeli terga disiectassent, atque excavata in valles, earum similes, quae propter interualla morium in terra sunt,ut illis aqua coerceatur. At quid dicent, quando poli conuersione id, quod superitis nunc est, inferius iaet pocula ne aliqua in orbibus exc gitabunt, ne aqua suspensa e cauis inuat Vora est, in limini ignis, materiaq; indiget staminam perpetuo nutriente no succedentis extinguatur inopia, a semet ipso consum,tur. Ego uero, licet magna piaeceptoris nostii ilOX huic sententiae fauere uideatur, rogabo tyrra oti
49쪽
ordine sequi. Neque enim opiniones nostias, ut leges , auditoribus proponimus, sed e doctrin. ipfuis occasionem amplentes consentaneum ordinem intuemur. Quamobrem laetecoratio nostra, si quidem a decoro non abhorrii erit, ad eius sapientiam referetur. Qid igitur ad ea, quae contra dicebantur, respondebi-miis Non solum in igne,in aqua contrarias qualitates perspicimus, sed is singulis eletnentis iidere licet quandam proprietatum cum oppositis pugnam. ii emadmodum enim in elementi S, quae commemorauimus, contraria est
frigiditati caliditas , iccitas humiditatio sic in
altera elemeiatorum oppositione contrariae sunt inter se qualitates, soliditas, raritas duritia,
rutalitii, grauitas, Irilitas Siniquid alitid
in horum utroque proprium , alteri contrarium cognoscitur. Vt igitur in his dicere non possumus, contrarium unum altero contrario nutriri nec grauitatis consumptione aeris leuitem augeri, neque teriae densitatem oppositi elementi raritatem Dicere, aut reliquas eius proprietates alere aereas qualitates sic inquiet
aliquis, frigidum quidem, humidum, calido,
sicco est contraria . non tamen sequi, Ut mutuo inter se interiit nutriantur, neqtieeX CO, quod alterunt non sit, alterutri esse. Hoc enim
pacto neutrum consisteret, si utriusque uis in al
50쪽
terius interini sita foret. par enim in utroque corrumpendi alterum potestas est. sempere superantis potentia uicti pernicies nascitur. idq; Xpcrimento confirmatur. Si materiam aliquam ignis apprehenderit, deinde aqua coniiciatur, mimium utriusque itidebimus exitium. Quod enim in ut qtie dominatur, alienim perdit, cima utrunque asterius potentiae superanti Pariter cedat. Quandiu enim aequalis est utriusque uis, mutua iitrinque tentatur internecio, &neumina altero alitur, aut nituitur, sed utrunque simul uicissim deletur. Vt eas feras non dicemus muniam sibi uiuendi facultatem praebuere, quae sese ilicissim deuorant, sic humidum, sicci im ita contraria sunt, ut neutrum ab altero conseruetur, si uiatim alterius interim nutriatur. Quamobrem mihi magis consentaneum uidetur , ut ita statuamus quoniam omnia,
quae Deus fecit, ualde bona, pulchraq; sunt, in singulis inspici pulchritudinis perfecitionem portore Addit o enim illius particular, ualde, significationem intendit, eamq; perfectionem, cui nihil desit, plane declarat. Nam ut in animalium genere, quamuis innumerabiles disterentias cernamus, generali tamen rerum com-nacndatione couenire dicimus, ut unum quodque pulchrum illa dicatur. Quae tanten laus &commendatio non refertur ad eam speciem, S formam, filiae conspicitur. Alioqui nec scolo-pendra, nec terrestri rana, nec, quae e Putri π