장음표시 사용
61쪽
gnificatione recedere Mujd igitur, per aperire, claudere, uelit intelligi, colideremus. Ea nimirum aperiuntur, qu clausa sunt;&liniuiit
aperta, clauduntur Sole olim dominante, cum magna siccitas es et ea res inscriptura hisce uerbis eli explicata Clausum est coeltim annis tribus&mensibus sex. Quare a scripturae oratione, qua dicuntur apertae cataractae coeli sirenificari arbitror ipsum coelum fuisse clausum Luri . e. tempore siccitatis . Quo quidem tempore cum . u.i7 nubes e mari sublata , pluuia dem illa, coelum
aperuerit; constat, ne tunc quidem, firmamento
coeli disriipto, e aquis, quae super illo dicuntur esse, imbre in defluxisse, sed coelum appellari aerem, qui terram ambiens uaporibus termimuri constituit, quo a subtiliore natura illa superiore seiunganthi , Ultra quam nihil eorum, qtiae grauiora sunt, potest aspirare, non nubes,
ipsae uolucres Mu'd autem aer hic capitibus nostris impendens coelum inscriptura uocetur, facile intelligimus, dum in ca legimus , volatilia coeli Aerem enim per ea, quae in ipso uolaiit, coelum dici cognoscimus aeterum licethrecita se habeant, nondum eXplicata est illa quaestio, quo modo uapoitim in siccum commutatio humultimi naturae calidae consumptum non imminuat Aliud praeterea ordine se iniitu inquit endiim quod accuratiore studio ita laetantes forte consequemur. Audisti pro-
62쪽
phetiam diuinae potestatis magninidinem ex
iis, quae in rebus procreatis admiranda cernum tur, cnaIrantem hoc nodo: Quis manu dimen
ψ 60 us est a quam 4 coelum palmo, iugillo terram uniuersanaa Quis in latera montes, talles in lance collocavita His uerbis, ut arbitror, aperte docet propheta propriam singulis et, mentis praescriptam 9 mensuram a Dei mnia complectentis potestate, quam ille manum, palinum, pugilltim uocat, suis unian.
quodque terminis 3 mensuris coercentem
Necesse est igitur, si Dei potestas coelum dimensa est, si manus eius aquam, si pugillus uniuersam terram, si ualles in statera constituit, si montibus pondus praefiniuit, omnia mensuram, ac modii tueri suum, nihil eorum augeri, nihil m. minui tuae mensus est Dei is, quaeq; ipsius potest ite continentur si nulla autem robus accidit accretio, initia diininutio, ut prophetia testatur H sua prorsus Uniinqtiodque mensura Perpetuo manet, cum natura ipsa rerum commutabilis cuncta uicissim conuertat, inum
in aliud mutet, idemq; rursum conuersione iam lationeq; pristinum in statum reducat . Sed quia uaporem hunc humi sum in flamma postum, siccitate per combustionem acquisita, in qualitatenuerrestrem transire e superiore olei exemplo satis ostendimus deinceps considerandum est, uinum uapori materia in contrariam conuelsa, reliquiae ipsius combustione
63쪽
fu ajor im H DX AI M. 27 subtiliores, ac tenuiores cstostae supra manere possint. Hoc autem eXemplis item nobis manifestis poterimus inuestigare. Neque enim iiiii Oo illa subtilissima perpetuo hic in aere permanet sublimis, sed per aeris raritatem ad cognatum sibi clementiam transitens, terrie, parietibus, tecto ruq laquearibus adhaerescit Qusdde uaporibus illis quoque cogitandiim est, ut ad superiorem , igneamq, regionem a uentis compellantur, is humidae qualitatis commutatione materiam seruet, arefactisq; ad id, quod eis cognatum est, ac similes, detrahantiir, humiq; consideant Naturalis enim rebus omnibus attrahendi uis instita est ut minutae absurdum uideatur, si uapores quidam, sicci, ac terrestres esseti terrae siccitati, inualitati commisceantur. Quod si e olei materia cuncta costarent; in crassitiidinis qualitate uapores eius modi in colorem nigrum exustione conuerterentur;&eX specie illa conspecta, quid fieret, ctimis esset perspicini m. Verum quia subtilissisima liquidissimaq; nanira in uaporibus est, hi Mero eo, quem supra diXimus, modo in igne positi qualitatem humidam in siccam conuemini, necesse est, ut quidquid illud fuerit, quod ex illis redactum animo comprehenderimus, Pu-rum,o aereum aliquici, quod subtilitate sita cogistionem effugiat, cogitemus. Sin quispiam pensu magis quam rationi credendum putar, qu tq; oculis indiuidua, ac caeca illa corpuscu
64쪽
lacontueti, is poterit aerem alibit particulis refertum aspicere, quando radii solis per fenestiam Xcepti, eam aeris partem clariorem reddiderint, quae splendore fuerit illustrata . Hic enim infinita corpusculorum in acre volitantium multitudo, quae in reliquo aeris spatio oculis cerni non potest, radiorum beneficio perspicitur. Si quis igitur aciem oculorum intenderit, corpiiscula illa subtilia assidue defluentia deorsum ferri conspiciet. Quod autem in una parte aeris ostenditur, indicio est, idem in intuerso mundo fieri, siquidem inter se continuus est, ex partibus compactus. Porro si tenuia haec indiuiduaq; corpuscula, quae in aere iactantur; in terram defluunt, certumq; est, aetheriam speciem non discerpi in ea, nec dissipari, quando confractionem, atqtie essiasionem eiusmodi nopatitur ignis natura necesse est tit credamus, materiam csta illoruni uaporum, quorum digestionem ante considerauimus: qui cum laum, di sint, a calida attrahuntur natura, cXustiq; , ac terrestres effecti non amplius in acrescontinentur , sed rursima in terram reuertunt tr. Quemadmodum autem cibus in nobis per concoctionem in tenuem quandam qualitatem im-nuitatur, cflictuaque corporis parti per digestionem accesserit, eam auget; cumq; in corporis constitutione uaria sit mei labrorum in sicco,
litimido calido, & frigido differentia quocunquo cibus concoctus digestiisq; perii
65쪽
nerit, talis euadit, qualis est ea corporis pars aqua sitscipitur,qilae litissem Oppomine tenuitatem digellionis comprehendit, eamq; sibi accommodat,in similem, ac propriam reddit: eodem pacto, licet non sentiatur, assidua terrae sit accessio per indiuidua illa corpuscitia. itiamobrem quidquid alicubi cohaeserit S coalu rit, illius partis aqua susceptum cit, natiuam subit, fitq; gleba in gleba, arena in arena, lapis in lapide, quodcunque fuerit solidum illud, a quo suscipit ir, in eiusdem naturam commutatur. Quod si quis in lapide propter duritiam putet esse difficile, licet id ipsit in ratio persuadeat, ego tamen cum illo non decertabo . Nihilo minus enim conficietur, quod propositum est, cu terrestris materia deorsum fluens, a partibus ea non sii scipientibus ad suscipientes a uentis transferatur. At aliquis dicet fortasse, oratione nostram non eo tendere, Uo proposuimus: nobis enim fuisse proposimim , ut ostenderemus aquam semper in ea mensura, quam initio obtinuit, permanere, imprudenter autem illuc esse progrestas, ut cotrarium confirmaremus:
siue nim digesti uapores in igne consideant, si
UereUertantilr in terram , Utraque rediminutionem aquae parite sequi, eoq; ipso copiam aquarum ostendi, quod omnino semper absim
mantur. Necessarium igitur erit, Ut rerum naturam itertim consideremus , quo disputatio
nostia rectius per ipsam ad finem propositum uti
66쪽
Perdilcamr. Qimaam igitur est rerum natura Nihil eorum, quae cerniantur ordine terram rambire constans, firmum,4 immutabile ccii onstitutum est a rerum omni tim opifice Deo: sed omnia inter se uidissim committaUtur Inest enim quaedam uis, cuius perpetu quodam in orbem motu cuncta haec inferiora circumaguntur,o perminantur, rursumq; in semetipsa reducuntur. Quae quidem comutatio cum sacri nunquam cessset, necesse cst, in alia ilicis sim omnia transire, per eadem iterum uestigia remeare. Nihil enim horum a se ipso conseruaretiir, nisi cum altero genere commixtum naturam suam obtineret. Quo modo, hi quies, illa commutandi uis per quatuor elementa in orbem commeat Neque enim quasib et ex quibuslibet uicissim filii it, neque cominutationis circulus per res singulas aequaliter uagatur sed aqua quidem per uapores in aerena refunditur, si ii uapores autem pabulo flammae sumministrat letifereti estres fiunt, in cinerem quodammodo re inldacti, posteaquam cum igne uersati sunt. His tui:9 diaero susceptis terra mutationis in se circuluna sistit. Neque enim aquae natura riimus ortum jecon illa habet clerra. Qita quidem ratione relinquitur 'arat considerandum , utrum terra in aqua naturam mutari possit. Quod dum inuestigamus mo orationem nostiam irr longiorem accuset. Videmus ea, quae naturastini sicca sponte sua naturali quada proprietat madefieri Vtinsa deu
67쪽
de laet inmera, in metallis, in iis, quae X humore aliquo conglaciante consistunt. Horaim cum siccitas propria sit, tamen, si quidam e ipsis liquo descendat, humida fiunt, siccitatem msuam in humidam qualitatem conuertunt. Talis etiam cernitur mellis natura , quod calore eXiccataim rursum sit aliquo humorem resoluitur. Sed haec omittantur. Praestat enim, ut e principio aliquo necessario disputationis ordinem persequamur . AnimaduertimuS, nota naritialitate elementa singula conitimi. ab aliis elementis separari, sed uariis qualitatibus comprehendi, quarum aliae inter se pugnant, aliae simul inspiciuntiar, S pugnantibus inter se pariter cohaerent di qua erant. Vt in terra: aqua siccitas Iumiditas conuingi nequeunt. Horun tamen utriqueeX aequo frigiditas inest, qua lignantes quodam modo deuinctiliatur. Aqua item S aer grauitate leuitateq; separantur, sed in his quo lite igiditas Urrique conueniens ut medium quoddam uinculum spe statur: Discrepat aer ab igne ea, quae est inter frigidum xcalidum, disterentia, sed leuitate inter se conciliantur, atque comi enuint. Igrus demque a terra leuirate seiungitur, sed siccitatis necessitudine copulantur, X foedus ineunt. Quae sorolumus declarare, siccXordianahir Frigiditas quidem in terra simul Saqua, aere perspicitur, maiori tamen e parte Ungruit 'illae, eius in se quodam modo natiuam conseruat,
68쪽
iniitriamq; a siccitate prouenientem propellit ea repugnantia, quam habet u calido quem. admodum igitur adest calido siccitas naturalis, nec ignis solus in alio potest ostendi sic dicendum est, cum humido frigiditatem coniungi, ac deuinciri . Quod si humidum simul Trigidum aquae naturam constituunt, frigida autem qualitas terrae naturaliter inest sequiitlr,ut potestates aqua insit in terra, terra in aqua Naturalis enim humidi cum frigido copulatio non permittit, titulatim ab altero penitus seiunga-rur sed, etiam si contingat aliquando , ut alte rum in seipso separatim consistat, id non plane solum est, sed potestate utrunque in uno perspicitur. Nam iit, humido in acrem diffuso, frigiditas uaporum particulas insequitur: sic econtrario in intimis terrae partibus frigido commorante, humiditas cognatam qualitatem non derelinquit sed frigida uis, quae terrae naturaliter meae, tanquam aliquod la umidae naturae semen efficitur, semperq; cX se coniunctam sibi qualitatcingignit, cum uis illa commutandi uehementi frigiditate terram in aquam conuertat. Harum rertim si quis a nobis rationem causam QNquirat, rogetq; quae uis exaequo soliduin humidum conii ertat qliod illi respondeamus, non habebiimis, ut in reliquis etiam omnibus, nempe quo modo aqua in aerem diffundatur X quod deorsum tendit, insideat leui, graueq; in leue coinieriatiir. Haec enim fie-
69쪽
ri sensi ipso percipimus quo modo autem a natura fiant, ratione docere no possumus. Sin quispiam eXperimentis hanc opinionem comprobari cupiat, id adducto puteorum Xem plo facile praeitabliniis Neque nim, si terram siccam effodias, protinus quam offendes, sed prinui intactu nescio quid uliginosiuri sen- ule . quod si fodiendo altius ire pergas ad loca φ frigidiora, glebam magis coenosam inuenieS. at si ad magis adluic Digida loca descenderis, turbida quaedam aqua apparebit. sin autem sub M imo prorsus solo, quo minus uerisimilesiit ca- lorem solis penetrare, lapidem aliquem incide lata tis licet ipsius lapidis densitas obsistete uidea-thir, tamen uenae quaedam apertiliatur, e qui
bustindi itie defossiis pilleus a litis assilientibiis completur. Quod igitur in loco manu , atque ara opera facto, eXcauatoq; contingit, ut humortet et Tiandique in puteum confluat; id inimis loco paret euentre, cum humor se naturaliter in
unum cogat, atque conseruet. Sic ergo aquai. iii conficitur, frigidum madefacit, luimor ex
frigiditate totam aquae naturam perficiente constituitur EX aqua uero coacta, congrega--- raq; fluentum generatum , quacunque detur
aditus, terram apexit, &fons appellatur Qu'd
. autem aquarum ortus auctor causa sit ipsa frigiditas , illud indicium sit, quod loca septela- trionibus propinquiora frigidioxaq; magis abundant aquarum copia. Aprica enim Pro
70쪽
secto, opaca , depressaq; essent aequattuaquis irrigua, si frigiditatis absentia nihil aqua.
rum ortum impediret. Quemadmodum au. teme imbrium guttis collecta aqua torrentes
nascuntur dicet guttas ipsas separatim aspiciens, singulas per se pusillum' iiddam S pro nihilo
habendum existimes: sic e humoris sensime terra manantis copia multis fluentis coactis oti. untii flumina quorum si quis magninidinem, Perennesq; cursus consideret, undenam suppeditari tantam aquarum abundantiam existima. bita Num aliquos sibi in terrae sinibus lacus confinget Quinam, obsecro, tanti lactis esse queat, qui, nisi noua assidue accedant ait Nilia, non breui tempore eXhauriantur At alios i ills,ho Xcinem itanaiis. Ego uero requiram, quisnam alios illos rursiim exhaustos explebit. Qusdsi alios, atque alios lacus inueneris, ego Dicissim interrogabo, unde omnes tandem eX naniti complebiliatur cogeris igitur progresin infinitum, atque ita orationi lacus lacubus accumulans, ne fontibus desint lacus unde postremo aqua oletus principiu habeat, nanquam consistet . Quamobrem , cum reperienda se caiisa, qua primae quae natura constituitur, magis consentaneum est, eam in ipsos fontes con scri e , qua in sub terra lacus confingere, quo rum ratio commentitia statim ab a line natura deorsum tendente labefactetur,4 conuellatur.