장음표시 사용
91쪽
dat, pro illius copia qualitatibu ς,&aliis conditionibus uario modo prognosticandum : Si deinde uteri facultas impedita fuerit, cum impediri possit a causis internis, de externis, caeteris paribus, illa erit peior, quae ab internis causa causis producitur , quae cum fieri possit a morbo in mala compositione, &soluta unitate, maioris momenti uidebitur unitas soluta, quam mala compositio & ursiis pro utriusq; morbi,& causarum diuersitate diuersa prognosticandi ratio colligi poterit : Si deinde uterus per consensum afficiatur, deterior ea suppressio erit, quae fit per consensum a toto,quam ratione partis,4 pro totius ac partium diuersa affectione, diuersimode prognosticandum erit. Unde si totum afficiatur ob quodlibet morbi genus, difficilius Symploma orietur , quam si ab unico genere nascatur in pari si pars affecta principalis potiu, iuerit quam o principalis , iden Symploma uariari poterit, quemadmodum etiam pro diuerso affectionis
genere, vehementia , resistentia 'nam ero, diuturnitate,
aliis , diuersimode prognosticandum erit; praeterea dum materia qui per uterum exire deberet, ob dictas causas non exit,uel per alia loca effluet, uel intra corpus detinebitur, Si intus ohibeatur,deterius erit quam si quo p s. . . uis modo expurgetur, ut si sanguis per nares effluat uel pb ..haemorrhoida , melius erit , quam si nullo modo evacuetur,& dum intus detinetur, uario adhuc modo prognosticandum, pro Symplomatum magnitudine, uehe Sympl. mentia, numero , duratione, loco affecto causarum varietate Vnde si materia decubuerit in partes principes, ut in carrebrum, Epar cor malum erit maioris momenti, quam si ignobiliores partes occupauerit,is dum cerebrum petit , ibiq; poplexiam , Epilepsam uel aliquod
deliri genus causauerit potius, quam grauitatem, dolorem , deterius praedicendum,praesertim si haec Symptornata vehementia potius suerint, quam remissa, frequen-
92쪽
tia quam rara, diuturna quam breuia, plura quam paucio . A pari si eadem materia in cor decubuerit, fiaceritq; lypothymiam, aut Syncopi potius quam palpitationem , idem statuendum erit, quod de cerebro dictum fuit , merito durationis hyp. lib. de morbis ut dicebat quod ubi suppressio durat per sex menses amplius
non curatur, quod intelligas ubi cum vehemetia symptomatum est coniuncta. Quo uero ad res naturales, consideranda est,irtus totius ac partium tum generi ce, tum specifice, pro ut robusta uel imbecillis fuerit, atq; ea ratione solidorum tantum, uel carnosi generis, uel spirituum, uel plurium,uel omnium simul praeterea prout huiusmodi esse potest , in prs sentia tantum uel in futurum etiam stimul ex iis enim omnibus ratio prognosticandi Uriatur nam virtus simpliciter robusta, omnibus modis, in omnibus etiam morbis spem salutis pollicetur,eadem secundum omnem rationem imbecilla,morte potius cominabitur quae autem a dictis extremis recesserit, prout magis ad unum quam ad alterum accesserit , poterit etiam modo mortem modo vitam significare,in quo genere rerum naturalium praeter virtutem principalem consideranda etiam erunt illi annexa, cuiusmodi sunt temperatura , stas, corporis habitus, consuetudo,uitae institutum huiusmodi, quae omnia, ut signa possunt connotare propositis virtutis robur uel imbecillitatem . Postremo res etiam non naturales contemplandae erunt , quarum omnium temperatura, temperatus usus futuram sanitatem pollicebitur, contra intemperatus se habebit,imo ad recte prognosticandum aron satis erit triat se,
res inquam naturales, non naturales, ira ter naturam
seorsum simpliciter considerare, quin imo etiam oportet easdem mutuo conferre , expendendo semper quae magis possint ad bonum es malum citcntum in morbis
prognosticandum quod etiam Hipp conceptis verbis
93쪽
significauit dicens, in morbis minus periclitantur aegro secunda a-tantes,quibus iinq; propriae naturae, de aetatis 5 habitudi 4b. a. ni temporis regionis& horae ηgritudo inest, magis quam quibus no propria secundum horum aliquid inest..
in menstruorum suppressio, tantorum malorum causa esse possit, ut quandoq; miseras mulieres ad mortem usq; perducant, non erit illius curatio negligenda uel proroganda,sed propositis scopis satisfacientes per
omnes auxiliorum materias discurrendum erit,quae licet plures ac propemodum infinitae sint , ex triplici tamen fonte omnes deducentur, chirurgico pharmaceutico diaetetico, ut ad fontem chirurgicum ea omnia spectare uideantur, quae chirurgi ope manuali operatione magis indigent,sub quo genere continebuntur uenarum,&arteriarum sectio,cucurbitulae scarificatae non scarificatae,hirudines, cauteria,uesicatoria,sinapismata, frictiones, ligaturae huiusmodi. Ad fontem pharmace uti cum attinebunt omnia medicamentorum genera totum parte aspicientia, intusq; extra administrata,& si intus, siue lenientia fuerint per supernum os exhibita ut uomitoria, uel per inferius admota,qualia sunt , Clystoria suppositoria, caetera per secessum euacuantia, siue praeparantia extiterint, atq; haec uias respexerint, aut humores, biliosos, pituitosos melancholicos,& rursus siue crassi fuerint, uiscidi,tenti,acres& huiusmodi, siue purgantia sint, quomodocunq; purgauerint,corpus inquam uniuersum, uel determinatam partem, ut prioris generis sint, Diaphoretica que per sudore,uel halitum insensibilem euacuant,
Materia medicinales ex fonte M piuntur Materiae pharma. Lenientia.
94쪽
siue extra admota fuerint, citiusmodi sunt Balnea calida -que aerea, quae suo calore porositates pcriendo materia' intus detentas extenuando,& fundendo, a centro ad circumferentiam attrahunt 'Eadem sit ratio de illis
quae intus exhibentur, siue sudorem prouocent, materias attenuando, uias aperiendo&uirtuti robur addendo; perpurgantia uero per determinatam partem illa intelligo, tuae otium prouocant,ut iuretica, per uterum, ut prouosiantia menses, uel per secessum quae solutiua nuncupantur, quae omnia licet per determinatam partem Guacuent , uniuersum tamen corpus respiciunt , quibus illa etiam adduntur, quae ad partem determinatam magis diriguntur' topica uocantur, quorum alia ad contenta alia ad continentia ordinantur, quae contenta respiciunt, purgantia erunt, ii uero continentia , roborantia alterantia nuncupantur . sic respectu capitis crunt caput purgia, siue sensibiliter caput inaniant , siue insensibiliter euacuent , quae a loco per quc ducuntur humores denominationem sumentia, uocantur masticatoria, nasaliam auriculari , quae autem inscia sibiliter euacuant erunt lotiones stillicidia, fomenta. I pari respectu uteri erunt pessaris, clysteria, suffitus,sessiones, fometa huiusmodi quae uero continentia respiciunt , roborantia icunt ire, qu a remouendo intemperi cm, malam
orirantia dispositionem qualibet parte natural si tonum restituendo illam roborant, quae pariter intusta extra administrari soletari intus quidem , ut decocta , infusiones Syrupi , con crus, electuaria, succi, pulueres, ambitiua
trochisci huius nodi Extra uer erunt i ii hcti
leni aenta, emplastra , cerata, omenta, stillicidia sessiones' similia , de quorum formis suo loco sermo erdenui ad sontem laeteticum spectabit univcrsa uictii
ratio, quae consistit in recta administrationes cx re
95쪽
intelligendo per aerem, regionem, anni tempus coeli constitutioncm , per cibum rectam cius administrationem intelligo materiam quamcunq; auxilii alimentalis plenioris, tenuioris & mediocris, secundum quodlibet genus magni uel parui nutrimenti, boni uel mali succi, facilis uel difficilis coctionis, temperati uel intemperati, crassi di tenuis, crudita cocti intelligo quin etiam illius substantiam , quantitatem continuam, discretam , qualitatem primam,& secundam,temporis oportunitatem, iucuditatem, praeparationem & modum exibendi per potum antelligo uinum 5 aquam, uinum inquam generosum pauciferum mediocre per aquam intelligo tum simplicem, tum altera tam , cum alimentis uel medicamen
iis per somnum intelligo breuem, longum,profundum, moderatum secundum quodlibet genus turbulentum uel sincerum peruigilias moderatas & immoderatas intelligo per inanitionem , euacuationem materiae excrementitiae intelligo copiosae, paucae, moderatae, sponte natur uel arte factae per repletionem intelligo cibi ac potus sumptione secundum omnes iam propositas differentias, per motum intelligo corporis exercitium modera tum immoderatum cum uiolentia di citra uiolentiam,
tempestiue intempestiue factum,deambulando inquam currendo, saltando, ludendo, nauigando, equitando, uel alio quouis modo corpus exercendo per quietem intelligo priuationem dictorum motuum , per scssionem aut de cubitum factam , siue tempestiue siue intempestiue longiori breuior aut moderate sat per animi accidentia intelligo , eas passiones, quae possunt corpus conseruare, alterarem immutare modo ad bonum modo ad malum, siue spiritus moueant a centro ad circumferentiam, uel e contra a circumferentia ad centrum
96쪽
Lib. de sang. mis per ueneuo C. s. Meth. .
De materiis Chirurgicis, recta earum administratione. AP. XXXI.
t suppressione igitur menstruorum interdum conum ni sanguinis missio interdum non distinguemus autes ad propositos scopo sis indicationes semper respexerimus, quandoquidem ubi aderit praesentia principaliter indicantis, nempe sanguinis plenitudo putredo & motus&absentia prohibentis , praestabit ang mitere dum modo uires stas consentiant dum igitur sanguis redundat, aetasq; florens fuerit, Qui res robustae , hic sanguis
uel intus detinebitur uel per alias partes effluet, per nares uidelicet haemorrhoidas N similes partes utraq; r dundantia conueniet missio sanguinis, ut ex parte qua intra corpus detinetur, duplici de causa competere uideatur . Primo quia redundat Secundo quia non evacua tur , ut euacuari deberet merito autem sanguinis redundantis , sed qui per alias partes non decentes euacuatur, conducit pariter sanguinis missio ratim quia redundat, tum etiam quia per loca conuenientia non evacuatur, de qua euacuatione Hipp etiam loquebatur , dicens, mulieri uomenti sanguinem menstruis erumpentibus solutiost, quod si menstrua prouocari nequeant, non propterea stipprimenda erit prior euacuatio , non solum si per uomitum fiat, sed in agis per alias partes, ut per uenas narium, de qua uacuatione idem Hipp: locutu fuit, dices mulieri cui menstrua deficiunt , languinem e naribus fluere bonum est. Eadem sit ratio me uacuatio fiat pee uomitum, per secessum,sudorem,uel alias partes ab eodem sanguine corrupto scopus etiam oritur mittendi sanguiuis ad quem gal respiciens , dicebat in omnibus seb. putridis bonum sic sanguinem euacuare ubi autem
mcnses non fluunt, quia sanguis deficiat,desit autem uel quia
97쪽
quia per alias uias evacuetur, uel quia non generetur, sicut contingit in hectica. febre, uel nimia inedia, tunc nulla sanguinis missio molienda erit , quia desideratur principale indicans . nisi reuissionis iratia id fiat, Dum autem licebit mittere sanguinem, clim mitti possit enM materia magni aut parti auxilii, quenam eligenda sit, di xiij stinguemus, respicientes ad genus plenitudinis nam si magna fuerit plenitudo ut inde etiam magna suppressiosiat, magnum etiam auxilium indicabitur, cuius materia erit uens sectio. Si autem plenitudo parua fuerit, ut ipsius ratione, remissior suppressio habeatur, indicabitur sanguinis missio , sed debiliori auxilio facta , cuius materia erunt hirudines, cucurbitulae huiusmodi. Caeterum Quantum cum utraq; auxilii materia sanguinem euacuare po4simus, agendum. in magni in parua copia unica uel pluribus uicibus, distinguemus quantitatem continuam, respicientes ad malo apide
rem Minorem copiam sanguinis redundantis,ut merito sanguinis copiose peccantis eius uacuatio largior facienda sit, praesertim si uires consenserint merito autem minoris copiae, partior etiam haberi debeat cognoscemus autem maiorem minorem sanguinis excessiim, respicientes ad habitum corporis, temperaturam, colorem, uenarum latitudinem is reliqua iam enarrata ut
mirum esse non debeat, si Galenus in muliere cui sup pressa erant menstrua per plures menses,etiamsi corpore 6. Epid.see. gracilior reddita esset, uenis tamen ualde turgentibus, co Com. piosum sanguinem & pluribus uicibus detraxerit quam s. uis enim ratione copia , merito cuius imminet aliquod malum cito clarge euacuandum sit , consequenter se. mel sanguis educendus,ubi tamen uires non ita sunt futurae constantes, ut copiosam evacuationem semel facta, citra iacturam non sustineant, tutius est partiri, euacua Vbi agen
tionem repetereri quod eo magis fieri debeti ubi sanguis dum minus copiose redundauerit, nec sufficit pro recta admi
98쪽
nisi ratione secandae uenae nouisse sanguine in redundare, sed cognoscere etia oportet loci coue nictemque saguis educi debet. Hunc autem distinguemus, respicientes ad eundem sanguinem, sed merito subsistentis consideratum, Plenitudo qua propter sanguis uel redundabit in toto corpore, uel in parte determinata in si in toto corpore, uel absolu- te aequaliter, uel secundum quid in ratione alicuius partis determinatae , si in muliere curanda sanguis ratione totius S simpliciter redundauerit , ut contingit in habitu plethorico prstere etiam adsit plenitudo partis , nempe ipsitus uteri, ex duplici hac plenitudineri sanguinis subsistentia , orietur indicatio mittendi sanguinem
per duo loca ut utriq; plenitudini occurramus, ut merito plenitudinis communis, uena etiam communis cubiti pertundenda sic merito plenitudini determinatae, ex parte uteri, aperienda sit uena malleoli, Midco Galen sibi ipsi semper constas, de com p. medicam in dolore coxendico citra plenitudinem totius iubet secandam esse uenam inferiorem tantum . At si in toto plenitudo fuerit praemittit sec. uene superioris . Ut hinc facili negotio Galenus laetius conciliari possint: Gai nus enim libro de curandi ratione per uens sectionem in suppressis menstruis iubere uidetur, secandam esse
Menam in alleoli, nequaquam autern ipsius cubiti, illa enim sit 'pressam purgationcm prouocat haec autem reuellendo inagis supprimit, contra Actius utramq; secari uoluit. Diuersitatis ratio, si, quia Gai loco citato ad plenitudinem determinatam tantum respexit , Actius uero ad utramq; '. Cum aut cm expedit ex duplici loco sanguinem ducere, cognosccndus adhuc superest ordo qui seruari et,ct,an scelicet prius uena communis aperienda sit
ad totius plenitudinem primo respicientes , deinde licia a malleoli respici cntes ad plenitudinem partis , uel potius uice uersa, in qua re procul ab omni errore pro ed cinus
Galeni cu entio Ordo seruatius in mittendo sanguine
99쪽
si oculos direxerimus ad generationem &ordinem dictarum plenitti dinum: quoniam, ita a prior fuerit, ueluti alterius causa,illi etiam primum erit occurrendum, qua ratione utriq; plenitudini satisfaciemus, mulierem iuua bimus, quo ordine nc glecto praeposterato, maius erit nocumentum quam iuvamentum quapropter in hac duplici proposita plenitudine a sectione uenae cubiti omni in incipiendum erit, per hauc enim totius plenitudinem minuimus, simul l determinate opem ferimus, siquidem ex sectione uenae cubiti prius facta, non solum communem plenitudinem tollimus, sed sanguinem quoq; reuellina iis, qui cum impetu in uterum flueret autem uenae inferioris sectio praemitteretur: maior fierct saguinis praecipitatione in uterum inanitum, qua ita confertim facta, maior obstructio in eo fieret; conscquenter menstrua adhuc magis supprimerentur: at a uena cubiti totius plenitudinem respiciente auspicemur, maiori cum utilitate uena inferior secari deinde poterit, qua ratione utraque plenitudo communis determinata e medio tolletur;
ad quas plenitudines Aetius quoq; respiciens, iure cubiti uenam prius aperiri iussit deinde malleoli. At si utramq: I Meth. plenitudinem habu crimus, eo tamen ordine factas utile tib crerat: nitudo totius dependeat a plenitudine partis, sicut contingit in muliere non plethorica,in qua sanguis, toto simpliciterin absolute non redundat, sed gratia potius
partialis plenitudinis, nempe ratione uteri , tunc secanda tantu tu erit uena inferior , quia per talam uen e sectione simul cum parte totum etiam in animus. At si cubat uena prius secuerimus, tantum abest, ut ratione huius menstis prouocentur, ut magis potius supprimantur. Ex proposita resolutione respiciente locum ccandi uenae , qui libet facile poterit in aliis etiam aflectibus partium infernarum, renum inquam, uesicaeis testium oportunum locum secandae vcna inuenire quod ubiq; Gai ob crua ' de com-
100쪽
uit, ut loquens de dolore coxendico , iusserit inferiores
uenas siccandas esse, monens tamen an praeter hunc priuatum dolore totius plenitudo adsit, quae si fucrit, illi prius respiciendum erit cubiti uenam primo secando, sine qua dolor, picnitudo partis bene remoueri non potest: at si nulla adsit in toto plenitudo, satis erit ad det crminata plenitudinem respicere,inferiorem tantum uenam aperiendo: quare in uitiis partium infernarum,in qu bus sanguinis missio coueniet modo secanda erit uena inferior. modo etiam superior, prout uel unica uel duplex pleniat udo sucrit. Vbi praeterea uena secanda scopus oritur,siue in parte superiori aut inferiori uel utrisque fiat, cum huiusmodi uenae secundum utrius 1 situs differentias reperiantur in parte etiam dextra, & sinistra , tum penes brachia & partes superiores , tum penes crura di partes inferiores, ideo cognoscendus etiam hic locus occurrit, an uidelicet uena aperienda sit in parte dextra uel sit nistra, quod nobis indicabitur ab eadem sanguinis subsistetia in uno magis quam in altero latere hanc autem cognoscemus ex Symplomatibus, quae magis infestabunt partem affectam quam alteram,ut si in suppressione uteri mulier magis conqueratur de dolore, grauitate 5 similibus, secundum partem dextram quam sinistram, eruata rectitudine cum loco affecto uena eiusddm a fi cti lateris aperienda erit. Ad rectam praeterea administratione sectionis uenae, praeter explicata accedit etiam tempus idoneum quo operatio ista molienda est , quod pariter nobis indicabitur ab eadem sanguinis plenitudine praesenti, ratione inquam praesentis symptomatis, at dum menses sunt suppressi , semper adest pia sentia plenitudinis, aqua indicatur, ut etiam in praesentia per missionem sanguinis evacuetur uerum sufficere non uidetur, ut ita generatim sciamus , quod in suppressione cnstruorum sanguinem quocunq; tempore uacuare liceat, sed opo