Gymnasii Ticinensis historia, et vindiciæ a sæculo 5. ad finem 15. et plura de ejusdem urbis antiqua nobilitate. Authore Antonio Gatto ... Ad excellentissimum senatum Mediolanensem

91쪽

sς GYMNAs II TI INENs Iscul. . pari. I. in Elogio B. Alcvini pag. I 68. sequitur ante annum 78 o. florere coepisse literas Parisiis cum Petri Pisani, tum Clementis studio, atque opera , ut dictum est cap. S. & sic ante annum 78 o. illos Monachos accessista in Galliam , & Joannem Albinum Papiam missum a Karolo Magno . Quamobrem recte observasse videtur Bularus tom. I. Historiae Universit. Paris. pag. 93. dum ait s uad fab anno 779. Parims conve erunt Doctores Angli, sientiam vanalem habere clamitantes. Quo factum suit, ut sub antro 78 r. levis adhuc fama esset Parisiensis studii apud exteros ; & ideo, cum eodem anno constitiI- tum fuisset conjugium inter Rotde dem sfiliam Karoli Magni, & Filium Constantini Imperatoris Orientis, Irenes Imperatrix Elisaeum Eiuauchum, & Notarium, qui Graecorum literas, & linguam, receptosque per Imperium Romanum mores eam edocerent, rCliquit, ut ex Theophane tradit Karolus Coit lius Annalium Francorum tom. 6. n. 3. sub anno 78 I. licet anno 7 7 s. qui suit secundus Constantii, & Irenes, asserat haec eveniss o

Paullus Diaconus in Historia Miscella lib. XXIII. edit. Basil. anni I 69. qui neque disiunctos fuisse tradit Elisaeuin, & Notarium ,

92쪽

ΗIs TORI AP s Eliseum inquiens Eunuchum atque notariuis: Qui Eliseus , atque Notarius illi forth sustulat, qui postea literas graecas docuerunt Parisiis ; quos Constantinopoli accersitos cred. bile esse ait Ludovicus Thomassinus de V teri, & Nova Ecclesiae Disciplina part.2.lib. I.

Posset utraq; opinio conciliari, si diceretur Joannem, statim ac advenit in Galliam, missum fuisse Papiam, hocque evenisse ante annum 8o. deinde fuisse accitum Parisios a Karolo Magno , quando publicam Academiam ibi voluit instituere s indeque rediisse Ticinum anno Isia r Sed de hoc nihil, ut in cap. superiore assirmare contendo s praesertim , cum Petrus Angelus lib. a. de Proscisoribus scribat Joanis

post iacta sundamenta Scholae Patisiensis venisse Ticinum anno 8I3. quos Joannes esse diversos iam probavi.

93쪽

CAP. VIII.

Pereus Pisanus e Seholis Papiensibus in Galtiam voratus a Xarato Magno, primus Parisiem.

As Studii institutor . Une Scholas Papienses iuriscutis non Discopales ineu Coenobiales , sed publicas , ese universalaifusse

EA biicu'xie apud aliquos ex nostratiblis,

quos vulgus eruditos existimat , insedit opinio, quando Joannes Papiam iansuit missus a Karolo Μagno, non viguis se ibidem artes liberales, nec ipsit in Joannei inscientias professiim fuisse, sed tantum Papiam transmissum ut literarum rudimenta postliminio revocaret, bellorum seritate expulsa. Jam supra cap. V. probatum est clarissimo ipsius Alcuini testimonio floruisse Ticini literas docente Petro Pisano , antequam Kar lus Magnus potiretur Italia ; quinimmo ipsinriadvocatum a Karolo Magno e Papientibus Scholis, suisse primum authorem Parisiensis Academiae fatetur ipse Bulaeus Universitatis

94쪽

iis Parisiensis Historicus lib. I. in Catalogo Virorum Illustritim lit. P. . Petrus Pisanus imTiciaensibus Scholis diu floruit, deinde arolo advocatus in Palatinis Parisiis Grammaιicam docuit, eamque ab eo Xarolus ipse didicia teste linaris , ct alibi . Itaque Petrus ille,

merito diei potest primus Schola Palatina, ct

Regia institutor. Non ergo paucorum ann rum citrsu sic eliminari potuerunt literae, ut opus suerit e Gallia magistrum ad earum ruindimenta tradenda deligere , nam, licet etiam omnino Scholae publicae, quae ibi erant, interiissent, adhuc adhuntiliores scientias tradendas supersuisse privatas Scholas, seu Coenobiales,& Episcopales perspicitum est. Comcilio siquidem Toletano a. can. i. jussum est. Ut pueri, qui recentes ab ubere dicati faisse a Ciero, ui omnes in domo privata instituerentur a praceptore , est fab Episcopali praefestia erudirentur ι Quod sub anno 6a . confirmatum fuit ab alio Concilio Toletano IV. can. 23. quibus succedentibus temporibus accesserunt etiam Concilia Toletana VIII. & IX. illud can. IX. & istud can. II. In Harum Scholarum locum post Concilium Toleta num II. visa sunt successisse seminaria, & sie Archidiaconis sublata cura docendi in Sch

95쪽

so GYMNAs II TICINE N s Istis Episcopalibus, quod eortim milia iis suisse colligi potest ex epistola A. S. Remigii tona. I. Concilior. Galliae, ubi inquit. Cum Situr Levitas feceris, Prassteros consecraris 'Archidiaconam institueris Prι micerium Scholae.

Aliae pariter aderant Scholae Coenobiales dictae, quas summopere auxit D. Benedictus, qui pueros in Coenobiis educabat , informabatque ad pietatem , ejusque Monachi disciplinis, & omnium scientiarum genere eos instruebant. Quarum Scholarum tantam fuisse famam memoriae tradidit D. Gregorius Dialogorum lib. a. cap. s. ut ad eas Romani Cives nobilitate insignes, & alicui sacro ordini adscripti confluerent, suosque eis filios omni . potenti Deo educandos committerent. Quae Scholae s-ulo VIII. Imperante Karolo Magno adhuc vigebant, & eximie ordo Divi Be . nedicti florebat Papiae; ubi plura hujus ordi. nis erant Coenobia , quemadmodum constat ex Historia Paulli Diaconi De Origine, & Gessis Langobardorum , licet tepere viderentur an Galliis, ut probat epistola, quam ipse sΚarolus Abbatibus, & Episcopis scripsit, relata a Karolo Cointio Annal. Francorum rom. 6. pag. 3 o. uapropter pluribus Syn dis sub eodem Karolo rellitutae, ut in Conci,

liis

96쪽

l ii

blis ToRIA' 6 tIiis Galliae tom. a. pag. IEI.,& in Capitulari Aquisgranensi legitur ann. 787. can. 72. . Praeter istas Scholas erant etiam Parochia..tes, ut in Concilio Moguntino can. 6 F. quibus pauperes pueri, qui ad Urbes accedere is non poterant, instruebantur : licet ego, has non ad scientias pertinere, verius credam, sed s Iuni ad prima fidei rudimenta, sic mihi suadentibus verbis relati Concilii . donent ad Schoiam , sive adMox feria, sives-ras Prasbiteris, ut fidem Cat,olicam discant, es Orationem Dominieam, ut domi alios edocere valeant ἐρqui aliter non potuerit , in sua lin. gua hoe discat. Quare Concilium III. Tur nense can. IT. Episcopis mandavit. Vt easdem homilιas quisque aperte transferre sudeat ον Visam Romanam linguam, aut theotiscam, quo facilius cuncti posnt intelligere, qua dicuntur. Ad Coenobiales Scholas licebat primum omnibus accedere 3 propterea deficientibus Monachis eruditis, ut qui Sacro se alicui ordini devoverant, & in saeculo degentes instrueren . tur, etiam ab Imperatoribus Magistri perquirebantur, & mittebantnr ad Monasteria, ut factum suisse a Pipino, & Κarolo Magno nar-tat Hedio Historiae Ecclesiasti lib. 6. cap. 9. Doctos Visos,inquit,e Gracia in Gallum venisse,

97쪽

ιιam apud Sadbargenses iaciaruisse. Progressu tamen temporis laicis peresusus est aditus , ut sentit Cointius tom. 6. pag. 3 r. in fine: Quod jussum suisse videtur Aquisgrani a LiIdovico Pio anno 8I3. ut eruitur ex Capitul ribus Franc. lib. 3. cap. 19. in addit. ubi de Ludovico haec leguntur. Constituit ut Schoia in Monasterio non habeatur , uis eorum , qui

oblati funa Laicis iam provisum erat publicis Academiis, pluribus in Iocis institutis a Karolo Magno,& ab ipso Ludovicor quas

tamen, cum non in singulis urbibus extarent, idcirco apertas Scholas Coenobiales privatas,& publicas filisse coniicitur ex Enehardo M naco in lib. de Casibus Monasterii S. Galli

cap. I. Traduntur, inquit, post tempην, Ma eello Schola Claustri, eum Nothero postea cognomine Balbati, o careris monasticι habitus tueris. Exteriores autem, idest Canoxiea Isaei,

cum Salomone, o ejas eomparibus. Ex quibus Fileticus in lib. de Sacra Episcopor. Authoinritate cap. I F. infert, Claustrales istas Scholas in intimis Mosasterii penetralibus constitutas

98쪽

vii H Isaeo RIA.' 63 fuisse , alias vero extra Monasterium. Non itaque ambigendum est, num Papiae extiterint ante Karoluim Magnum monumenta

scientiarum , quum illuc iussit Regis venit Joannes Albimis , quod tamen quidam scio. Ius perperam , & audacter negare non dubiistavit. Nam paullo ante ex istis scholis a citus in Galliam suerat Petrus Pisanus , ut dictum est cap. V. ac Papiae, quoniam post ejus discessum scientiae interierant, ex recepto iure Coiiciliorum , & Pontificio vigere debebant Scholae Epitcopales, & Coenobiales: quapropter illum Ioannem Albinum non missum a Karolo Magno ut infimi ordinis scientias traderet, quum ibi Viri in his peritissimi, jam adessent, sed ut sublimiores,& magis reconditas, nec non Sacras literas, Arithmeticam, Astronomiam, Sc caeteras Mathematicas dictaret, ut supres eodem cap. V. in quibus Alcui. nus, & Joannes Albinus,

utpoth caeteris peritiores, maximε exiscellebant.

99쪽

ε GYMNAs II TICINENS Is C A P. IX. Monasterium Sancti Augustini Ioanni Albin/a Larolo Magno assignatar. In dicto serio aderant Benedi Ani ante Xarolum Magnum. Canonicis Regularibus in eodem Iocus datus ante annum a CCXXII. contra Ioannem

Mabilloniam: ibique apparitio Saxcri Aetum. ni cuidam Canonico Regulari fis XI. faculo.

Locus pii in concessiis Joanni Albino,

ut in eo scientias profiteretur, non parum consert ad veritatem ill ultra i dam eorum, quae diximus Cap. praecedenti.

Etenim , cum Scholae publicae instituendae es.sent sub Coelo salubri, quale est Ticinense, ut lath probat AEneas Silvius in oratione habita in Concilio Basiliensi , dum agebatur de loco eligendo pro AEcumenico Concilio cum Graecis habendo , quaci extractam ex Autographo MS. Ambrosianae Bibliothecae Mediolani mihi communicavit V. C. Anto nius Albuccius , ejusdem praesectiis dignissis

mus s

100쪽

ii HIs TORIA.' 6smus, Je ad eas scholas locus requireretur astrepitu, ac a turba semotus, huiusmodi erat Monasteriit in Sancti Augustini a Karolo Magno Joanni Albino assignatum, ut pote situm extra muros Papiensis Urbis : sicque remotum a strepitu populi, & sub aere saluberimo, ac propterea dictum in Caelo aureo , ut notat Bernardus Saccus Histor. Ticinens. lib. IO. cap. 3. Quamvis intra ipsum Coenobium semper non permanserint, quia post legem Ludovici Pit ann. 8is. relatam in cap. praec denti verisimile est, fuisse translatas in areola, quae hucusque vocatur dei lino apud S. Mariae Perroni, ut tradit Stephantis Breventanus de Antiquit. Papiae lib. i. cap. q. . Hoc Monasterium Sancti Augustini conditum suisse a Luithprando,testat tir Paullus Diaeonus lib. 6. de Geitis Langobardorum cap. I 8. his verbis. Hic gloriosissimus Rex multas in Christi honore per singula loca , ubi degere solebat, Basilicaseonstruxit:. hic Monasterium Sanriti Petri, quod foras muros Titinensis Civitatis situm est, Calum aureum adpellatur, instituit . Quod aliqui etiam ampliant, ac reserunt ad Ecclesiam. Hoc tamen alii negant, quia iam extabat templum Gotthorum , quod solum a Luithprando testauratum asserunt: sed d. D

E hoc