Iusti LipsI Admiranda, siue, de magnitudine Romana libri quattuor

51쪽

si , DE MAGNITUM. ROMANAM h tatio fuisset λ de postea Triens φ In ipso Euangelio, ubi numise censius quaeritur: mox subi jcitur, Denarium obtulisse. An ergo ille tantum aequaliter in capita ridiculum, nisi si Venarius aureus fuit. Qiijd Ermiter definiam, nescio: res tenebras, ut dixi, habet, nec nostia nunc cura illustrandas. Pluscula cogitaui aut collegi, fateor: sed intricatis, aut mere litterari js, non nunt i cus. Dico igitur breuiter, Laimpridij locum hoc tantum cssic

re, onre acta omnia vectigabar adeo ut qui pro exemplo) decem amrea daret, minc Amssem aut Tremissem: &quia imminuta illatio crat, in eius rei nacmoriam voluisse & nummos minores Alexandrum cudi . Sententia autem tota & vera, contraxisse eum

Tributa 'que ad Triente conatum ad uadrantem nec insi a potuisse. Quis si quis periendit,nummos pro modo Tributi ita custos: ubi igitur illi suntὶ cur praegrandes aliqui non exstantς Denique statim infinitos custos oportuit, ad pensiones totius orbis. Nihil est: & Hesychij aut Christi verba hoc modo v lunt , ipsum illud quod cx censu in Tributum darent, Censium appellatum; atque adeo pecuniam, siue grandis ea siue pauci esset. Quin hoc totum pro priore sciatentia magis sit, quia Capitatio fuerit ex censu.χur enim Numit a censu di at , si ip-lius census nulla habita ratio' Plura sunt: sed dissero, & nunc

inquiro,quod coeperam, in Capitationis Mictum. Multum rediisse ex e multitudo capitum dicet,quae in Romano orbe.Ι - s hi m sephus de sola 2Egypto scripsit,habere eam 'septin entas c qui umquaginta mi riadas hominum, Alexand Uexcepta . idq; liquere ex trisbi, 'quod in capita singuli pendunt. Postrema haec ita palam Grasce hanent: etsi interpres leu iter alio deflexit. Sed argumentatur& colligit de Capitum numero,cx ipsa Capitatione,& tabulis scilicet Censualibus,quas inspexit; aut ab ijs qui inspexere,hausit.Nam etsi non Pueri aut Senes conferrent,ut praedixi: tamen & eorum nomina scripta probabile est, contra fraudes, & pro cetera diligentia aut curiositate Romanorum. Si igitur talis ille

AEgyptiorum numerus & lexandri emcolas ctiam excipit,quilipsi ad centena aliquot mi ia: facile intellectu eli, in quantum

creucrit capitarium hoc vectigal. Adde enim alias prouincias in partem: quarum omnium in populis numerum siti, Augusto voluit Stad. as exprimere,atq; utinam is locus recte habereti

52쪽

δεο ὲ χ reperti sunt Romanum ditionem incoletes quam dringentae aecem myriades issi cybeptemdecim viri. Falsi plane numeri, & perexigui: cum sela AEgyptus vltra donet. Emendare tamen, non nisi rius est, qui diuinandi artem certo tenet. At Tertulliani locum non ins aper habeo, tui egregie asserit c piam hominum, cultumque orbis, in suo, id est Seueri Imp. aeuo. De Anima,cap. xxx. serte quidem ipse orbis in promptu est,

CvLTIOR DE DIE, instructiorpristino. Omnia tam peruia, omnia nota, omnia negotiosa. Solitud nes famosas retro funal amo nil imi Obbterauerunt, siluas arua domuerunt, feras Iecor Nau runt. arenae feruntur, saxa pangu ntu realudes eliquaritur. TANTAE URBEs, QUANTAE NON CAsAE QUONDAM. Iam nec insulae horrent, nec scopuli terrent: VBI LE DOMUS, UBI E POPVLus, ubique res ubbca, ubique vita. Summum testimonium uer

quentiae humanae, ONEROs I SUMUS MvNDO. vix nobis elementa

justiciunt : c ' necessit. 7es arctiores, querelae apud omnes, dum iam si Natu ra nonsi meta luit impressus dici ',test de pleno frequentique orbe: quod item ad felicitatem, quae sub Romanis, licet ducas. Sed vidistincte deCapitatione nil dicam,tamen de uniuersis Tributis aliquid, dum siluas de lustra excutio, videor indagasse:& ponam. Velleius ubi de auctis sinibos imp iij, & prouincijs adiectis,ita ait: Diurer Augustus praeter Hi lanias alas uegentes quarum lituus Forum eius praenitet, PAENE IDEM, Iucta AEgrptoppendiaria, quodpater eius Gadia, in aerarium rediti contulit. Verba ea tollo & appendo, soluisse Egyptum, quod Galliam: ergo ista plus etiam dedit. Quid si inueniam Tributi igitur igyptiaci modum Z propemodum in Strabone, inai sic tradit : Ciceronem in oratione quapiam fr Lib. xVriptum reliquis , tributa ex Me pio redii si Ptolomaeo illi qui clopatrae pater fuit, tusserata innua duodecim misita em quingenta. Vbi hoc Cicero,nescio: hodie non exstat, & puto tamen ut iste in ea pro Rabirio Postumo, quia argumentum eius tale aliquid vel admittit, vel petit. Sed parum hoc ad rem: illud maxime, quod Strabo adnectit, his verbis : Si igitur illa rex nul enter ignaue imperans, lintrem redigit : quid N v N C censendi m est,

53쪽

s DE MAGNITUD. ROMANAcaon omnia TANTA DILIGENTIA ET ORDINEM inistrantur,

is que Troodytica σDd negotiationesica- ASatis praeitia bis & adserit, multo plus in Tributis AEoypti suo, id est Augusti vel Tiberis, aeuo suisse: quam olim o Ptolomaeis. Atqui 1i tunc tot illa dicta talenta ea faciunt sipi mi Aones oe semis

quidni ad decem aut duodeci midiones producatim instaquenti aeuo 3 nec nimium censeo me dixisse. AvD. Censeo te

dixisse Lipsi,censeo. Nam primum Strabonis illud Diodorus Lib. xVii. refellit,qui lustrasse sub id tempus AEgyptum stribit,de accepisse ab is qui res rationesque Taias tractabant, ictam accipere supra sex milha talentum annua. Iam .in Gallia etiam habeo quod dicam: sed tu de isto prius. L 1 P s . Semper mihi res cum Diodoris 'amo scilicet hoc nomen, ob unum illum virum. Sed tu scito breuiter, Diodorum si ab Eeyptijs hoc accepit, AEgyptiaca igitur talenta etiam intellexisse, quae maiora Atticis, de habent minas siue libras : quod Plinius ex Varrone scripsit. Ita igitur si consideras , haud nimis ea sex missium summa aluodecim abit,etsi tamen abit. Sed addit Diodorus, etiam accepisse: quod ipsum nos iuuet: & denique Ciceroni a*Str

boni lubet merito,prae Diodoro, credere atq; adhaerere. Enim uero opes AEgypti magnae, reditusque: & Iosephi verba tuli. rua, haec audi. inquit, multo amplius Romanis persinguloimensis p*dit, quam vos, o Iudaei, toto anno : praeter pecuniim, amnonam flumentumque quattuor mensium urbi Tomae. Ita Agrippa rex in concione Iud os alloquitur:& duo ex iis discas,grande aliquod AEgyptios intulisse;& Iudaeos vix duodecimam corum partem. Sed ut coeperam dicere,si tanti a istud bEgyptus: quid iam Gallia, quae plus, ex Velleio, & ratione snam multo grandior laxiorque est) plus, inquam, longe dedit Z An minus igitur, quam xv. aut xx. nugon AvD. Et hic erat Lipsi, in quo volebam te non reprehesum fortasse,sed repressium. Q id clamas de Gallia Z os tibi claudit Suetonius, vel te restituente: Caesar Galgiae CCCC . Hs. in annos Avulos, Tributi nomine, imposuit. Hoc tu ita ex libris veteribus: hoc & Eutropius idem dicit. Atqui quadringenties illud, quid nisi Mimidio est 3 ut videas corruere tot illos a te superstructos. LIps. Ego tamen fimmiter satis struxi: nec machina haec tua delici aut quatit Nam restinii f

54쪽

restitui ita, fateor, libros secutus: sed quid si in numeris aberrantes ξ non insolens est: dc hic, chim inquiro & penetro,planὸ est factum. Dic sodes tu aut alius, illa ampla, illa diues Gallia sic enim semper habita & laudata non nisi missionem annuum in tributo dederit ' O clementiam imperi j Romanis 5 illos

bene meritos de ibe,quainceperant; de populo,qiuem ad e tremum armis prouocaranti Non sunt ista prosector: & audeo adfirmare Suetonium atque Eutropium scripsisse oo oo oo eis. id est, quater missio. Ea summa decem mugiones reddit: minus

inquies, quam AEgyptus: ita est , sed addo, & ratio comprobat, aucta haec Triouta largiter, & vel in duplum, ab Augusto esse. Nam ille censum per Galli iustituit, optumuum ma Fermn Gastu ut Claudius in Oratione apud Scnatum is uitur) & ea ratione immensum auxit. Quod secit idem insis prouincijs , & in Syria etiam, ut ex Euan lista notum ritemque in Hispania,s 'd tem horibus diuersis. At iam, mi Au diror, si solat AEgyptus & Gallia ad xxx. aut circiter Amssiones ρο- . penderunt: quid totus Orbis reliquus ZAn non Syria&Asia tantum ἶ Africa & Hispania ἰ Gnecia & Illyricum ' Insulae

omnes simul l & multa omitto: & concipere summas vereor,std supra ' centum quinquaginta missiones fulsi Gantino hoc sentio, & ore etiam promO

D 'Atrario militari, ε' Tigessima, Tige a- quinta, Cente a ad id explentam.

Ic iτ v R opes immensas cum consideroi & maxime in diligentia ea quam Strabo commemorat, cuius exemplum etiam iocosum, lubct dare. Scribit idem alibi, Qui timsi is non insulam, sed scopulum apauculupiscatori u habi in m. atque eos ipso in tempore quo a fuit, Legatum ad Caesarem mi- deprecatumgrauitatem tributi. Nam impositos sibi centum quinquaginta denarios,cam aegrὸ centumpossentpondere. Tu rides 3 licci sed vides quam nihil cos fugerit, & saxa & rupes etiam habu

55쪽

16 DE MAGN ITV D. O M A NArint sub tributo. Nec de magnis sane prouincijs hoc Senecae a ceperim : Cuium Caligulam ' centies Hs. absumpsisse, Ni prouinciarum tributum una caena fieret. Mediocrium dico aut tinui uinprouinciarum: nam ampliores,quanto amplius ζ Et stacin ego mc putabam : sed tamen alia etiam se obijciunt&occurrunt, sine fraude magna Eris; non omittenda. Min Augustus ille, qui mi de rem Romanam auxit ; etiam onera, & hic quoque pronomine suo fuit. Nam is ararium btare scorsim initi tuit, & ad id explendum reditus nouos de certos. Suetoniuslia: aeuidquid ubique militum esset, ad certam STIPENDIORVM PRAEMIOR v MDE formidam adstrinxit: di finitu, pro gradu cuiusque, temporibiu militiae, commodis missionum . ne aut aetate, aut inopia, selicitari ad rea nou. upossint. Ptqueserpetuo, ac sine duscultate jumptus ad Tu ENI Os eos PROSEQUENDOS ME suppeteret, aerarium militare cum v ECTIGALIBUS NOvIs instituit. Notandum ell, duplici pecunia opus fuisse, ad& ad Thaemia r quod scorsim Suetonius diicit,ad Tuendos,iri militia sciliceti& ad Prosequendos, nempe post militiam,& a irai sione. Quid autem inquies, an tot igitur il hi tributa non suia sciebant alendo & ornando militi Z Suffecissent omnino, nisi α alia publica onera, eaq; immensa sinissent, in populo pascei do, in ludis dandis, in operibus, in inagistratibus &omciis:& quae distini 1e aut accurate dicere, non sit huius loci. Vtinam Appiani liber exstaret,qui haec omnia fuit complexust Ita enim ipse, initio operis, ubi id diuidit & disponit: in

quit, COPIAM MILITAREM, quam e quantam Romani habeant ; tum c ' PROVENTUS PECUNIASQUE, quas persingulasgentes capiunt,item quid in CLASSEs impendunt, siquid erit huiusimodi. O pulchrum, o desiderabilem illum librum s sed perhi: scire tamen Appianus illa potuit, tum quia S: ipse in Republica fuit, tum quia moris rationes illas imperi j in publiaco edi. Suetonius de Caligula: I iones imper: ab Augi 'proponi statas da Tiberis intermisses, Pu BLICAVIT. Rationatium, & Breuiarium imperii, hoc idem Suetonius alibi appellat: αTacitus explicat dcscribitque, cum prolatum a Tiberio libe

scribit, quo 'Es Pu BLICAS continebantur. quantum ciuium se riorumque in armis, quot classi regna rouincia,tributa aut Nec sta-

56쪽

LIBER SECUNDUS.

lis,oel, gitiones ac necessitates. O hunc quoquq laudabilem in rem . clini Princeps rationes quasi cum Republica ponit, de ostendit nihil sibi quaeri proprie, aut insumi. Sed abeo a meare, admiratione talium :&semel dicenda fuerimi. Nos igitur iterum iu spenso gradu qu. eramus quae perierunt, aut in obli uinis aquis latent. Dixi 2 arium militare institutum nouiter ab Augusto,&ad id implendum quςsitos sontes.Tres repperit, Vicesimam, I .cesimamquintam, Centesimum. Vicesima fuit hoi de qua in hunc finem instituta aperte ita Dio, in

actis anni DCCLIX. Postquam multaepecuniariae ratioues propos , stretae fuissent,ia Erarium militare: placuit tori ditque, ut Vicesima esset hereditatum cIr legatorum,quae cuique obuenissent is mento : exceptu tamen aut sanguine valde tuincti aut admodum pauperibus,quos hoc onere liberarunt. Duo venisse in hanc vicesimam vides,& Legata: Deus bone,quanta & quam crebrae vel in Roma tantum Z QPot illic diuitiae, & quoties, per c ptaturas & aucupia, ad externos translatae8Solueoant igitur si, pe Vicesimam :& nemo ambigat suisse incredibile Vectigal Excipiuntur tamen hic Froximi, et Tauperes: dc Nerua ac Tr ianus etiam, postea mitigarunt,quod in Plini j Panegyrico diffuse est videre. Atque ut verum fatear,hoc Tributi semis imutabile videatur,nec graue etiam pendentibus: cum laetitia ma- i & inopinati saepe prouentus obruat vel minuat sen*m in serendi. Sed sons alter, Vices quinta mancipioruU . de qua Tacitus: Vectigal Euintae in Nicesimae aenalium mancipiorum Neroneὶ remissum: specie magis, quam ri; quia cum Mnditor pei e cogeretur, in ρretium emptoribus accrescebat. Id autem Aer rio militari accestille, Dio item scribit, anno post Vicesimam ii stitutam. cum etiam pecunia, inquit, opu esset, maxime ad Vigilum cohortes iam institutas, Migustus I Ggal uinqua simae, is vendisione mancipiorum, induxit. Dico βinquagesimae: & sic

bendum, leui mutatione, id est quintae, pro verbis citaris Taciti, sit considerandum. Magis est, ut putem sic sui se, &Romano scriptori accredam: inanti hoc vectigal fuerit, is

Pgi siet, qui crebra m. ancipia in Romano orbe, Crebram mutationem, de maxima dcuade eorum pretia cogitabit. Decrc-H britatC.

57쪽

Uritate, alibi di mus: de pretiis, quis nescit Daphnidem va nise in Plinioὶ tre niis mssibiu septingentissestertiis ζ id est, septem missibus quingentis septemdecim Philippaeis cum dimidio grande pretium in uno fluxo &mqrtali homine, & quem staliis Grammatici titulus commendabat. Ab eadem classe&arte Laelius Praeconinus in Suic totalo emptius ducentis millibus num

mam: quae sinat quinque Philippaeorum milia. Iam Calvisius ille Sabinus in Seneca Fum an nostra habuit, singulos centum si biu emptos. Quot aurei igitur prodeunt e talibus singulis 3 quot ex millenis aliquot,qui,cottidie paene dixerim,vaeniebat Et Iurisconsiliti quidem pretia seruorum definiunt: in communi aliquo miginti aureos ; in artifice, mcdico, notario, eunucho, triginta, :& quamquam Romani aurci sunt id est duplices nostri tamen modica illa . estimatio, nec in vend iatione locum habet,quς nimis saepe excessit. Alio fine a Iurisconsiliis ea sunt scripta: aestimationis communis caussa;& sortasse ad Portoriaaliquis etiam trahet. Sed tertius soris, centesimae, quae rerum Naevibuni suit: de qu. a Tacitus, in Tiberi j rebus. oentesimum rerum vaenalium deprecante populo,edixit Ararium militarare eo subsidis niti. Si omia tum autem Varnaliu ira, qtiae & quam, infinita summa fuit ' Si in auctione tantum; minor, sed & siegrandis. Suetonius quidem sic restringere videtur, qui in Calitagula cientesima auctionum a pipstat,m remissim'uliae ab eo Principe notat. Finiui de AErario militari: quod proprie quidem adiipsum facit. Alias non nescio, & poenas siue mulctas legum,. item damnatorum confiseationes sepe in hoc aerarium relatas.

de quibus Plinius in Panegyrico : Locupletabunt strasium,

aerarium, non tam Voconiae ωJuliae leges Papias intellegit, de in Dritando rasaiestati singulare' Unicum crimen eoru pucrimine vacarent. Et magna quidem haec ratio fuit i sed illa

Maiestatis raro, nisi a deterioribus, usurpata.. Tetigisse haec istis sit: nos nunc ad alia imus.

58쪽

M tallis, argenti, auri, Hiariisque re

dixi. AvD. Hem,quousq; accumulabimus Θ & vide ne patientiam omnem illis excutias tot onera serendit imo & mihi paene fidem. LIPs.Confide,benu & firmiter imponam,& tem inoniorum suis vinculis ligabo. In ista re pecuniaria, an ipsam eius materiem,id est Metata omitta8 nefas. magni ex iis reaitus,& in varijs locis: Z reditus quidem innoxij, iusti, & sine onero subditorum.Terra,benigna illa male haec quoq; nobis donat. Cassiodorus pulchre: Metasiarii laeserto Huitura rapiunt,optauisibesauris sine inui perfruuntur, ω selisiunt homini , qui assique

vita nundinatione, pretia Nideantur acquirere. Iteriimq; mox addit: Murum per belga quaerere,vesar est ; per maria, periculum tersa L stares,opprobrium, insua Vero natura,iisi .Ncicio tamen,6 b ne Cassiodore, nescio de Iustitia: Si an non Saeuitia aliqua admixta Z certe,ut illi tunc quaerebant. Nam multa millia hominum huc adigebant, quosdam melccde conductos, plerosque damnatos ad metalla: quos in subterranco illo carcere, fames, labor,vapor,& ruina saepe etiam necabat. Ipse Cassiodorus non dissimulat Jntrant homines caligines profunda . inunt sinesiveris, selant a sole: dum sub toris compendia quaerunt, nonnimquam lucis gaudia derelinquunt. AEgyptiorum hoc inuentum iit. quorum reges aut Dio sortis omnes criminis damnatos, item ex hostibus tib i.

captos, siue quis regem σαπῶσt,ipsum ιν totam cognationem inter dum,auro Oodendo deputabant mul inficinorum poenam sumetes, simul quaestum uberem ex eoru labore capiemes. Alcli hi tali interdum numero apud Romanos,vr Polybius ad Carthasine N

uam, dinis in Hispania,non minus x L .missat vimini, n scribat assidue in opere versari. Plinius etiam holat, censeriam lege fuisse Ict muloru aurifodinae in agro Vercellavsiqua cauebatuin, ne plus quinque missa hominu in operePublScaeni haberet.Nec id credito miseratione aut cura pcreuntiu factum: sed cautione,& dispesitione operis,

59쪽

ι6 DE MAGNITUD. ROMA Aut ne in una conductione Publicani totum aurum exhaurirent. Itaque lex in elocatione dicta suit, de numero operarum. Strabonis locus est, qui abdicare a Rep. aut Principe Argenti Lib. iii. omnes fodinas Videtur, relinquere tanti im Auri. Verba: μι

oratiis: Sunt autem ninc Argentaria in Hispaniis, non tamen publicae, neque ΙLLIC neque in ALIIS LOCIS,sed adpriuatas re dempturas fiunt redactae. Murariae autem pleraquepublice exeres arar. Ambigua mihi hic sententia est, vel sine venditas Argentarias priuatis, certa pensione aut illatione ; an dumtaxat et catas, ut olim solet. At in Aurarijs aliter, quas ob lucri magni tudinem ipsi Principes exercent. Ex hac quoque metallaria parte igitur, magnum uberemque factum quaestum, & nostra aetas doceat: maxime cum pulcherrimas thecundissimas lua dinas varie haberent, ut uia Hi Ianius, Galgius, Norico, Salui s. IPyrico, Tannonia, Thracia, acedonia, Troconnese: quarum singulatim testimonia dare possim, sed fidei me unc hoc credes. Habuit & Italia,putatque Plinius alimn nulla aecundo ren metasiorum quoque uitarem esse: sed interdicto Patrum cautum, ut ei, Velut parenti, parceretur. Pr aeter haec, suerunt &riae, & Picari de Salmariae, Troiae, Ferrariae: & nullum genus quaestus e terra omissum.

A P. V I.

uuentricio. AM M alia video. Avo.Bona Mia Lipsi, etsi avide audio,

tamen taedere incipit tot illationum. Quid fialemus his opia us,& quin potius erogamus rei Ps.Alia,alia:& ab Augusto de triscis ad nouiores,atque adeo auidiores, veniamus. Exordium, a Vespasiano snam Caligulam consulto omitto, qui multa &. insana instituit, sed mortua cum ipso) a Vespasiano, dico: qui .

ut communiter de illo Suetonius, Avx Ire tributapnouinci nom milis G DvPLIGAvIT.In paucis Verbis quanta accesso rerum, attritio

60쪽

attritio subditorii in 3 Et quidni ille solita augeret, vel duplic

res,qui instituit & excogitauit etiam pudenda Nam 'ime -- TY Acommentiu est quod idein scri pior tradidit: & notus,cum filio pecuniam ad nares admouisset, in ea re eius iocias. Oriso huic Vectigali & caussa, quod in publico amphorae aut dolia stabant ad Urinam reddendam: quam Fullones, inor, Vert bant deinde in suum usum. Tune rides3 AvD. Largiter. & vali Vespasiane, non alia tua sagacitas in excogitandoὶ L I P s. Sed Principes etiam secuti tenuerunt,siue auxerunt: & vidctur hoc sitisse triste illud α su rum, historijs decantatum. Georgius Cedrenus quidem eo trahit aperte. Chrysargyri pensi uis, in-

talis, ut quisque meniam aut pauper, meretrix siue iam emeriat omnisseruus itemqi Iberti inferrent in aerarium provRDψΑ STERCORE, iumentorum etiam'camum: siue in agris, siue in opis aes habitarent. Et homines quidem triusvis sexus,Nomisina argenteum ,equus,mutu bos totumdem; asinus ει canis ollas . Cini

Cedreno Constantinus Manasses facit: Chrysargyrum sustulit onustasius Imperator. quod era ut omnes viri, feminae ueri,simh,

Meri,nummum argenteu nomine STERCORIs ET URINAE

co darent. Dem muli, equi, boues. Proh sancta fides t quanta haec pecunia sitisse debuit, ex omni genere paene viventium &quae umquam Capitatio accessitὶ Miror, & simul indignor, haec tam foeda&tristia a Constantino nostro Magno instituta: sitamcia ille. Nam Zosimus asserit,& eum culpat : ' Euagrius ex profesta nenat, &hunc ut hostem optimi Principis invadito Sane videtur a Vcspasiano exemplum, quicumque auxit & produxit. A v D. Phut,phui haec taliat & odor mihi nares spurcat. L I P s. Quid tu auertisti ἰ viri proceres & reip. primi hoc munus colligendi ambibant, non ab er Euagiij ve ba quam milliarem aliquam Fraefecturam,aut ciuilem magistratum. . O indignitas i sed Princeps dignitatem addebat, qui & in Sa crum aerarium Linc pecuniam recipiebat: ut idem ille Euagrius notat. Ne miremur iuuenalem tala olim scripsisse,de i, quos,

fortuna amaret:

conducunt se ricas. cur non omnia ' cum sinit uales ex humib maena ad Iastigia rerum sollit, quotiei voluit Fortuna iocari