장음표시 사용
391쪽
PROLUSIO PRIMA. 369egi igitur, quod miremur, nec apud Pausaniam nec apud Plinium aliumve scriptorem ullum huius acinoris ab artificibus Euripide antiquioribus depicti deformative exstare Vestigium. Sed cum semel nobilissimus Tragicus hanc fabulam in amplissimum Graeciae theatrum induxisset ad illud
ius illuc confluens cupidius emeret. Plura in angustias brevissi inae notulae non cadunt. Sed in proclivi foret, haec incunabula tercaturae Grae-Cae, quae pauci agnoVere, e omni antiquitate eruta ostendere. Nec
deerit haec latius exsequendi occasio in mythologicis, quos diu iam paramus, commentariis. Plures anno ibi commorati esse feruntur Iason et Medea, stabili et certo matrimonio. Decennium ponunt pollod Ι 8, 28. Diod. IV, 54. Deinde incidunt turbae et in inlicitiae, quarum causas et exitus varie nariarunt historici et in thologi Euripide antiquiores. Fecit illius fabula , ut obliteratis illis antiquioribus narrationibus, quam scenae
inserviens amplexus erat Opinionem de Creusae exitio et liberorum, quos Medea e Iasone genuerat, Caede, apud recentiores sola fere fidem reperiret, unde τραγωδων τεράτειαν in hac fabula interpolanda iotavitiam Diodorus IV 56. Fundum omnis illius τερατεια mihi reperisse videor in monument aliquo sepulcrali, tumulo vel cippo in arco Corinthi antiquitus consecrato, et anniversariis Xsequiis ad illum tumulum ductis. Medeae liberos hic sepultos esse, constans fama ferebat. Commemorat μνῆμα una cum luctu Corinthiorum, qui pluscula in hanc rem servavit, Pausanias II, 3. p. 189. Sed post excidium Corinthi haec onmia intercepta vel loco suo exturbata fuere. Vetustissima fama ferebat, regnasse Medeam Corinthi et sacra instituisse Iunoni in arce, hinc ἀκραίας cognomine dictae v. Kust ad Suid. . . it, et V. D. ad Hesych. T. I. c. 202, 16. Scholia, quae excerpsit Apostolius Ι 82. p. 15 diserte tradunt Ἐραν ἀκραῖαν sic enim ibi legendum ἱδρυσα ι Μήδειαν nec Onsuluisse pigebit docta scholia ad Pind. olymp. lII, 74. Illic igitur, qui
immatura moris interciderant, Medeae liberi, sepulti et matronae Corinthia cum liberis pulla veste mictis quotannis ad sepulcrum adesse iussae. Nam cum nil adhuc scriberetur, aluerunt eiusmodi instituta ad memoriam ad posteros propagandam. Facti rati paulatim, ut fit, oblivione deleta evanuit. Mansit mos ab antiquis traditus, ad quem explicandum mira portenta confinxere aeditui et monstratores. nprimis placuit illud, ultos esse Corinthios Medeae celera, prole eius lapidibus obruta. Quam fabulam si quis ex eo ortam esse dicat, quod vetustissima sepeliendi ratio lapidum congeriem in tumulis XStrueret, aggeremque pararet v. Daizel ad Chev alter descript Troiae p. 134 vers. theotis c. , is a vero
non multum abludet. Praeterea autem percrebuerat rumor alius, perantiquus, de Creusae nuptiis, incendio arcis a Medo inflammatae et mirifica ignis, qui extingui non posset, vi de qua infra dicendi locus erit. Arripuit haec omnia Euripides et popularium rumorum fundament Superstruxit nobilissimam fabulam, in qua Medeam τε κνοκτονον tragici ingenio deberi ipse docet Aristoteles c. 15. p. 231. trocissimum facinus impune affingere licuit mulieri barbarae v. 1339. seqq. tantamque illi con- nare invidiam, ut ab illo tempore κακὴ Μήδεια in proverbium abiret,vid. Eubuli fragmentum apud then. XIII. p. 19. cum nota cupii ad Suid. p. 403. Lips. Facere tamen non potuit poeta, quin sepulcrum illud liberorum et τελετci in honorem illorum institutas, primordia scilicst totius τερατείας, in fine fabulae significaret. HOC Satis apparet, monumentum illud multorum sermonibus iactari et Medeam mortuos illuc deserentem ostendi potuisse; sed qui caedem ipsam a Medea factam argumentum sibi eligeret, artificem reperiri vix potuisse.
392쪽
Rigendum in gelidumque, anquam ad palmam in medio
propositam celtatim confluxisse alii fices ex iis, quae scriptores Vetere Super hac re tradiderunt, manifesto appa
saet. tqui nec Tragicorum nec artificum ingenia in ea fabulae tractatione, quam Euripides amplexus fuerat, sibi
acquiescendum Sse putaVere. Nam quae Semper fuit eritque humani inge iiii labes atque perversitas, ut bene inVentis maiorum dexteriora et elegantiora addere gestiens, hoc ipso studio pii ma quaeque amplificandi exaggerandique nativum aureae simplicii alis nitorem ossus cet et, quod in
10 proverbi ridetur, nubem inanem Pro Iunone amplectatur, hic quoque accidisse Vero Perquam affine Videtur. Omnes,
ut ita dicam, lecythos et arculas artis iragicae in pingendis Medeae affectibus exhauserat iam Euripides. Sed quod
acutissimum poeiam decebat, modum nunquam XC es Serat;
POpello Portenta et nubes captanti nil praeter licitum indulserat ); quae iiitus geri digna essent, Toras XProniere et
' Non me praeterit, fuisse, qui poetae nostro graveni inscitiae culpam impingerent, quod monstros draconum alatorum curru, quo avolat Medea in fine fabulae, portenta populo hianti, praestigiatoris instar, obiecerit. Et traxerunt huc reprehensionem Aristotelis ceti c. c. 16. machinam in hac fabula diserte culpantis. Sed longe aliam fuisse causam, Cur haeCin seprehensionem Aristotelis incurrerent, supra iam monitum fuit Alatos draconum currus Sophocles iam in Triptolemo spectatoribus ostenderat vid. Lexicon Sophocleum s. v. uφιπλi T. IV. p. 705. d. runck. Nec abhorret a vero Med am ipsam iam ab eodem Sophocle in Ῥιζοτόμοις curru draconum deserta loca ad herbas venenatas legendas per agantem inductam fuisse, praesertim si vidium Metam. VII 220. Compares. Nam totam illam scenam apud Ovidium ad fabulam Sophoclis expressam esse, alii iam suspicati sunt. Nimirum, quod de Aeschylo, ex Eleusiniis mysteriis plurima choragii ornamenta derivante alibi iam observatum fuit v. Die Furiennias e m Traue, spiei uni an den Bild-werken p. 28.); in universum pertinet ad cenam tragicam Atticorum. Cererem et riptolemum in Frri φανείαις Eleusiniorum et pompis ibi ductis alatorum draconum curribus sublevatos apparuisse, dubitari vix potest. Atque hinc Omnem istam draconum pinnigerorum machinationem ad Sceni- Cum P paratum OnVersum esse, coniectura satis probabili ducti affirmare possumus. Restat aliud, quod quaeramus, Cilicet quo iure currum eiusmodi draconibus iunctum sed eae admoveat vetus tragoedia. 4 Sole se
hoc vehiculum . rhedam appellat Varro in Marciporis fragmento apud Nonium V. Varronis si agnam p. 288 ed. Bi poni. accepisse ipsa gloriatur in tabula nostra 1321. Comparat Vossius, qui acute de bis disputavit in Epistolis mythologicis T. II. p. 126. currum Solis, quo una Cum Circe se terras longinquas lustrasse perhibo Medea apud Apollon Rhod. III, 308. ideoque draconum currum a Solo acceptum Conscendisse illam
eΣiStimat, quod draconum magna in auguriis et vaticiniis XSet reverentia. Sed venofica fuit, non vatos si ituri praescia Medea, nec quomodo istud alii mal ad Solis ministeria et Tamulitium tertineat, mali apparet.
393쪽
in scena traducere religioni sibi duxerat. Audimus clamo-II res liberorum, impendentem matris gladium expaVescentium. Caedis ipsius spectaculum procul a nobis esse voluit
Poeta in Sensibus, qui miseratione continentur, excitandis mirus arti X. Timore suspendere, miseratione complere studuit spectatorum animos. Aurium igitur, non oculorum
sensu id sese adsequi posse probe intellexit is, qui in hac quidem sabula nil molitur inepte, poeta. Octamen, ut sit, sequuti sunt Carcini Neophrones et id genus poetae alii, qui Euripidea novis lenociniis interpolare, et quos ipse
diligenter caVerat, errores adniittere non erubuerunt I.
Nimirum aligeri quoque dracones cum sexcentis aliis monstris cantiquissimis orientalium picturis et vestibus stragulis, quibus intexti suerunt, maritimis commerciis mature penetrarunt ad Graecos. in cognata Soli animalia. Hinc centauri, chimaerae gryphes, nuper a Velthemi nimis contorto explicati. Plenus fuit talium draconum cristatorum, aligerorum oriens. Documento est, quod eruditissimus et de omni ponuantiquaria meritissimus . . illinuq cum maxime publicavit, monumentum vetus ersepolitanum in Monumen antiques ne itis, T. I. ab. VIII., et X. Et abundare putabantur omnes regiones Soli orienti subiectae draconibus V. liilostratum in V. . . II 6 p. 98. et quae in HieroZoico undique congessit Ochartus. Caeterum mille incantamentis et veneficiis
cum Omne pateret Serpentum genus, hanc quoque ob causam dracones
Medeae famuli appellari potuerunt. Et habuerunt Anguitiam suam ex Aeetae familia Marsi, praestigiis eiusmodi nobilitati v Init ad Silium VIII, 500. Denique notissima est historia serpentium detracta cuticula,
quam γῆρας, senectam appellarunt Veteres, quotanni iuvenescentium, . Neimari notas ad Dionem XI, 2. p. 980. Hoc munere a Medea accepto gaviso osse serpentes et ministeria eius libenter obiisse, vetus fuitanicularum fabula. operae pretium sane acturus esset, qui Tragicorum Euripide ro-centiorum fragmenta et argumenta fabularum, quantum nunc coniectura assequi possumus, eo consilio perpenderet, ut quomodo sabulas, ab antecedentibus iam tractatas, ad palatum seculi ut recoquerent, planius intelligeretur. Multa in hanc rem suppeditabunt Rhetorica Aristotelis, bonae frugis plenissima, sed nunc, quod dolendum sane, penitus neglecta. Hoc apparet, multa, quorum tituli adhuc laudantur, fuisse tantum διασκευάς et interpolationes antiquiorum dramatum , in quibus componendis antiquiores illi nec ipsi sibi cavorant a plagiis. Vide doctissimo chwela haeusero laudata ad thon. I, 30. p. 143. In universum autem recentioressumum e igne, antiquiores lanoni o sum dedisse censendi sunt. Sed haec iam non sunt huius loci. Nunc illud tantum teneamus, omnem movisse lapidem posteriores Tragicos, ut Euripide meliora comminiscerentur in
hac Medeae fabula adornanda. De Carcini tragici probo distinguendi ab antiquiore illo , quom ridet Aristophanes, quicum confudit tamen ipso Bentleius m Dissert ad Phalarid. p. 278 Lips et qui illi obtemperavit, Schwe h. ad then. T. I. p. 178.), qui vixit sub lexandri M. temporibus v. ongitor Biblioth. Sic Τ Ι. p. 122.), Medea locus insignis est in Aristotelis Rhetoricis II, 4 . p. 286. b. d. turm unde B pparet, rem in concionem populi deduxisse poetam, in qua Medea, parricidii in liboros
accusata, doceret populum, se amandasse liberos, non intorfecisse. Sci-
394쪽
l2Aginen clausere Romani, hic quoque ut in plerisque aliis seri studiortim appellandi, qui cum in omnibus solitora et
vehementiora avide consectarentur, in hac quoque fabulas cenam PS an Caede ueroruna cruentari, quam intrauerminos tragicae verecundiae consistere maluerunt ). Idem
licet amarunt posteriores poetae, quod aliquoties observavit tiam Val-ckenaeritis iii eruditissima diatribe ad Eurip. Fragmin fabulam tragicam ad γωνας ot certamina forensia, quibus impense laetabatur populuS, revocrere, quibus praeluserat iam saepenumer Euripides crebris personarum, ius fasque deposcentium, altercationibus. Aliam viam ingressus est Neophron, amicus Callisthenis et supplicio una cum illo fractus ab lexandro M. qui vestipi Euripidis tam arcte ubique pressit, ut novam tantum διασκευνὶ illius Medeae edidisse id retur, unde rumor, quem indicat Suidas, Medeam Euripidis eophroni tribuendam esse, exiit. Sed ut, curae eius posteriores quantum gratiae et splendoris conciliarent fabulae iam ad nauseam usque decantatae, Ostenderet, multa in scenis ingulis novavit, in quibus fuerunt haud dubie nonnulla satis subtiliter e cogitata, veluti cum Aegeum induceret, de industria Corinthum potentem. ut Medeam consuleret vid. Schol. ad . 666.), cum in Euripidea fabula vix appareat ratio, ibique Aegeus plane de coelo delapsus causam non asserat, cur ab oraculo Delphico reversus Corinthum adeat. Idem mutaverat, quae in fine fabulae de mortis genere, quo Iason periturus Sit, praedicit Medea v. 1387. ubi id Schol. Nec hoc insulse, cum risum vi teneamus audit mortis enore , quo animam efflaturus sit olim heros fortissimus. Atqui in ipsa caede infantum doni Neophron in eo turpiter se dedisse videtur, quod in apertam cenam, quae intus gerenda essento gesta esse fingebantur ab Euripido, depromeret. Colligimus hoc fragmento, quod servavit Stobaeus in Sermon. XX. p. 378 ed. Schoets.
in rotii flori leg. p. 107. et vidit hoc iam Nic. 0 ensis Epiphyll. IV,
17. T. V. p. 28. Fac Crit.), quanivis abutatur loco ad Callistrati oc-phrasin salso illuc detorquendam.' Post Ennium, qui totus pond0bat ab Euripide ab vidi primunt
hoc argumentum retra :tatum esse novimus. Magnam sane hac fabula amissa iacturam nos fecisse , clamant diserta Quinctiliani et auctoris declar orat testimonia. i unum alterumve eius extat fr3gmentum, unde quam viam in illa adornanda ingressus sit, divinare iam non OSSUmUS.
Noc consuluisse pigebit Lurmanni ecim di notam ad Antholog. Latinam T. I. p. 149 sq. Sed aetatem tulit Seneca Medea, qua quid ineptius insulsiusve cogitari possit vi reperias Pudet pigetque rhetoris, pigmenta sucumque puerilem ex arculis suis ubique allinentis. Hausit haud dubie is quo ille plura e penu Graecorum recentioris aetatis. Fotissima est post ea, quae Francogalli elegantiarum magistri et Iurditis in Commentario ad Artem oratianam T. I. p. 128. aliique bene multi, quibus testimonium iam de nunciavit Blumnertis, disputarunt, vituperati caedis a Medea Romana in tecto superior illuc enim ascendendum illi fuit, ut Coram populo haec fierent in conspectu omnium practae. Sed acute monuit Iadenius, cui nio Senecam tragicum novis curis nitide XpOlitum debebimus, in libello de causis neglectae a Romanis tragoediae P. 65. vix aliter sibi constare potuisse putidum, qui haec portenta omnii 'DiSCeretur, poetana, quippe sui in antecedontibus iam ad furorem Medeae Pingendum Omnes lecythos consumsissset. Hoc unum igitur restabat, ut caedis ipsius spectaculo satiarentur dici spoctatorum animi. Tales enim sibi finxerit portet qui hunc in onii sui foetum tragoediam appellari voluit Donique qui Medea sabula in contonibus Virgilianis ConsarcinatRm,
395쪽
plati usu venit artificibus scenam illam aere et lapide exprimentibus Meditantem scelus vel in divorsum tractam e- deam effinxerant priores, caedem ipsam exhibere nec artisue verecundiae suae esse rati. O reperti sunt, qui ca-13stigatam istorum modestiam usque deque liabentes, ab O minandam matris crudelitatem in ipso sceleris articulo Pro-Ρonerent, quo Ortentosiora Ssent, quae Comminiscerentur, eo maiorem apud imperito gloriam e consequuturos
esse certo confisi. Non alienum igitur erit ab re nostra, Primum ea commemorare, in quibus artifices Euripidi ve stigiis pressius inhaerentes omne intelligentium punctum tulisse putandi sunt. Primum in his, nisi fallimur, locum Obtinuit statua edeae, quam inter praeclarissima artis statuariae monumenta recenset Callistratus c. XIlI. Ρ. 905.), cuius εκφυασεις Philostratorum iconibus adiectas legimus. Do
tendum sane, nullum artificis, cuius Sollertia tio Opus perfecerit, nomen ab enarratore, in fucanda Omendaque oratione unice Occupato, commemoratum fuiSSe. Forsan neCartificem noverat nec statuam viderationus ille Vir, argumento, quo ad ἐπίδειξιν suam uteretur, unde libet petiio. Sed celeberrimam fuisse hominumque sermonibus multum iactatam istam imaginem, O camillum πολυθ9υλλητος , quo ab initio statim illam salutat et extollit, manifesto declarat ). Eadem an revera suerit archetypon an ad praecia 14rissimum tantum exemplariosterioris artificis manu expres Sa, OStra iam parum refert. Hoc tantum tenendum est,
exstare adhuc et Iegi descriptionem simulacri a praestantis sim aliquo antiquioris aetatis artifice florente adhuc Graecia, confecti, in quo tanquam in persectissimo Opere imi tando assim elaborarint osteriorum aetatum Caelatores
et pictores Constat enim in omnibus fere id genus persο-
ridendam scilicet ion lugendam nobis propinavit Giammaticus in Anthologia Latina libr. I. 179. T. I. p. 1 9-186.), caedem etiam in scena miserabiliter induxit.' Non te sugit, Heynium, Virum Summum, in illustratione Callistrati statuarum Goetting. 1801. p. IX. iis calculum suum addidisse qui logium illud ad ipsam Medeam, non ad imaginem reseirent. Sed si tredecim statuas, quas verborum luminibus florido depinxit Sophista, or
dine percenseas, Omnes fama nobilitatas et inter praeclarissima artis opera, quae quidem Romanorum rapinae antiquis Graeciae sedibus nondum emoverant, relatas reperieS.
396쪽
1us Finici fuisse uiatina aliquod, idque omnibus numeris absolutum pus artificis Veteris, unde, qui arte Statuaria, caelatura Scalptura et Pictura eandem historiam tractarent, similitudinem ducerent et prima peris lineamenta ). ncertamen descendit cum arte tatuarii ars Sophistae, cuius fucatam rationem et mellitos verborum globulos iam sigillatim expendere nihil attinet' ). Hoc apparet, ObVerSR-
tam esse artificis animo, cum huic operi manu admoVeret,
Euripideae edeae aestum et lieta costa ciis, in nostr dramate inde a v. 1085. mirifice depictam. Duplicem igitur
Vultus et totius figurae habitus prae se ferre debuisset affe- Cium, exasperat irarum stimulis animi et tenerrimi in liberos amoris. Sed iudicent artis periti, an haec duo valde inter se discrepantia et tantum non adversis frontibus pugnantia eodem Vultu et gestu exprimi potuerint. Ingentes animi exaestuantis fluctus et diram ferocitatem ostendi potuisse a15 statuario, nullus dubito. Sed distorquendum illi fuissetis, exasperanda facies, incitandus totius figurae habitus. Λο-Iuit hoc, qui artis pulcherrimae fines Probe perspectos haberet et exploratos, limati iudicii artifex ' ). Intumescen
' Hoc inprimis nunc spectandum esse puto iis, qui antiquariam supellectilem aditu scrutantur, archaeologi vulgo cluent, ut varia imaginum priscarum exempla ad unum, unde reliqua fere profluxerunt, archetyponrevocent. Hoc enim reperto, faciliores tota res habet Yplicatus. Egregia huius indagationis specimina dederunt Iiscontius et mynius. Sed multa restant, in quibus investigandis magna sagacitate, infinita lectione opus est. Et haud scio, an operae pretium facturus sit, qui Callistrati statuas hoc consilio diligentius consideraverit. '' Ιn emendando hoc capite pro mira, qua pollet, sagacitate ingenium exercuit Iacobsius in Specimine Emendati in Epigram. r. p. . . et quae ibi proposuerat, novis curis retractavit in Xerciti Crit T. II.
p. 60. Nonnihil praesidii eidem attulit elegantissimus Huschhius in Ana-ject Crit ad Anthol. r. p. 8 . Denuo recensuit et locis nonnullis conclamatis modicinam fecit Ill Neynius in Prolusione ad Callistrati statuas p. IX. Sed sic quoque nondum omnes exemtos tibi esse senties scrupulos offenderunt Iacobsium et eynium verba in fine capitis παιδικων λογων μετὰ τῆν σφαγην ἐπτεται. Nec ullis fidiculis sensum bonum ex his e bis extorqueas. Incidit mihi suspicio, refingendum esse παιδικων χοῶν; de inferiis cogitat, quas pueris quotannis ferrent matronae Corinthiorum.
Sic enim diserte Medea in fine fabulae v. 1381 se filiis solemnia ministeria τελη ossicia, ministeria, nil amplius, v. Musgrau ad Suppl. 1l 3.)
Constituturam esse, praedicat, σεμνην Ορτην καὶ τελη προςαψOsιαι.
Haec si cum Callistrati verbis compares, ad Euripidis verba illum re-8Pexisse, vix dubitabis, quorum cuni parum meminissent librarii, muta- xuiit oco in notius vocabulum λογων. 'D Tralatitia iam sunt et acerrinia, quae nuperrime iterun recruduit, lite multum agitata, quae post effingi Laocoontem de offici ar-
397쪽
tena igitur diverso affectu, non lymphaticana et irarum furiis planissime iam exagitatam effecit et eam. Hoc cum non intelligeret satis rhetor, finxit nescio quid tranquillitatis et consilii subesse, quod cum duabus aliis animi commotionibus conflictaretur. Inepta prosecto, ne dicam Stulta rati Sophistae Sed nonne gemina germana hisce quotidie effutiunt et deblaterant, qui intelligentiam haud vulgarem iritumque et subactum in artis operibus venditant iudicium ΘTenebat statua manu gladium, coma erat incomta amictu
Iugubri Nondum arripuit gladium in scena Euripidis, quae
Ob Oculos versabatur statuario. Sed instigat se ad corripiendum gladium in scena posteriore V. Id s. quae in unum
colligere faciles licuit artifici. Addendus enim illi fuit neces
sari gladius, ut quo tenderet ille tumor animi, significaretur et mansit hoc in omnibus Medeae imaginibus, ut gla
dium prae se ferret, atrocissimae. Cui Se S a Cingoret, Re
dis insigne et documentum ). Iulti haud dubie statuam illam a primario artifice divine excogitatam variis dein ope 16
ribus CXPreSSerunt Argumento sunt epigrammata in Antho
logia Graeca, in statuas eiusmodi composita ) Sed om
tificis assectuum vehementiorum turpitudinem castigandi mitigandique passim disputata sunt. Patrocinatus est affectuum vehiementiae in signis et picturis amicissimus Hirtius, qui multa subtiliter monuit de vero figurarum χαρα κτηρισμφ. Sed placent adhuc, quae monuit Ieynius in Antiquar. Auffitzen T. II p. 22. Seqq. et valetit hic quoque illa Horatiana: quae mihi sic ostendis, incredulus odi.' Gladio . quo dextram minitabundae armaverat tragoedia, semper designata fuit sedea. in in pictura B Sculari, quae Continetur opere Tischbeiniano T. I. ab . . ubi Medea caed in Peliae suadens filiabus eiussistitur, gladio tamen eam defraudare noluit pictor, qui ad uni braret ista in vasculis. Vid Commontarium ii istam abollam in lib0llo theotisco scripto I aseligem sitit T. II p. 68. Sed quod nondum Observaveram, cum illa scriberem , gladius, paraZonium vulgo dicunt, quo Veteres iam artifices Musam tragicam, Melpomenen vulgari traditione appellatam nam multum a tralatilia opinione discrepant antiquiores ministeriorum, quae Musis tribuuntur, designatores exornant v. Vinckelmann Mouum. Ded. n. Ab et illi docte gladium hunc Musa Vaticanae vindicat, Uiς contia Mus uni i0-Clement T. I. p. 40. , ex hoc ipso Medeae, nobilissimae scilicet in omni tragoedia vetere mulieris, ornament transiit ad com munem Musae tragicae significationem. Sic clava, qua pariter insignitam eam reperimus in monumentis veteribus, ab uno Hercule ad totum genus fabulae heroicae IIelden piel, sic enim pulchre hoc ramatis genus appellandum esse consuit idoneus, Si quis alius, harum rerum arbiter, Her.
de rus in Adrastea .QV. p. 286. migravit una cum reliquo choragio. In Analoctis T. III. 'Aδεσπ . p. 215. CCCI CCCIII. cum emenda tionibus Iacob sit in Exerciti Crit T. II p. 60 Furorem et misericor
398쪽
nes statuarios fama antecelluit et artis felicitate oculos enim pingere potuit et ingenii divite vena summus pingendi artifex Timoniachus Byzantius, qui , eSaris dictatoris cietate verba sunt Plinii XXXV, II. s. 30. Aiacem cipinxit et Medeam ab eo in Veneris Genetricis aeueamsitas, octoginta talentis I 20,000 thaleris, nostrae monetae Denumdatas. Et habuit hoc Medea Timoniachi, ut quamvis impersectam illam reliquisset artifex, operi isti
immortuus, auctore eodem Plinio l. l. s. 40. tamen inter miracula artis referretur ). Callide has duas tabulas, Aiacem puta et Medeam, inter se composuit, auctoritatem acturus praestantissimae ingendi arii apud populum Roma num, eumque, quibus limitibus illa quidlibet audendi potestas in pictoribus circumscribenda sit, Octurus, intelligentissimus harum quoque deliciarum dictator Romanus. Fuit enim in utroque argumento, quo Timomachi ars prae caeteris eXsplenduisse fertur, magna rerum et affectuum simili 17tudo' ). am quod ad prius illud attinet, non irruens in imbellem vium gregem furor et Oestro Percita, frenae
diam in statua ista pariter conspectam fuisse, uno ore tradunt ibi poetae. Sed haec non ad unguem resecanda tua in carminibus poetarum, in sententiis vibrandis contorquendisque mire sese iactitantium. Tristitia in cultu et habitu figurae ad misericordiam in vultu, quae tamen nulla fuit, translata est. Multum iuvabit legisse Angelio, acutissimo naturae humanae interpreti, observata de assectionibus ad ea, quae extra nos posita sunt, nos abripientibus et de motibus interioribus ii se ipsum quasi descendentibus, imi T. I. p. 162 seqq. Ira ad Xteriora, misericordia et amor liberorum ad interiora pertinet. Quo pacto haec uno eodemque temporis articulo pariter Xprimi possint, Vellei equidem mihi demonstrari vel histrionia arte vel statuaria.' Loca veterum diligenter collecta habes in Iun. Catalogo p. 215. seqq. '' Par tabularum nobilissimarum iam ab ipso artifice eo consilio elaboratum esse videtur, ut iuxta se positae magis lucoscerent et invicem comparatae divinum probarent in simili argumento adumbrando pictoris ingenium Memorat utrumque, Rrctissimo scilicet vinculo coniunctum, in
podem disticho vidius Trist. II, 525.
,, Sed et vultu fassus Telamoniti iram, Inque oculis facili is barbara mater habet.
Et subit mirari, qui nostris temporibus de his tabulis exposuerunt, Onanimadvertisse, quod in duplici per inprimis spectavit priscus arti sex, truculentissimae irae significationem, vel ante facinus vel post illud, in eodem quasi gradu collocari et utrobique eadem vi spectatorum animos Percelli potuisse. Intumescens Medeae ira eandem plane vultu truculentiam imprimere debuit, quam praetulit deservescens iam paulatim Aiacis
399쪽
bundaque insania Aiacis, sed paulatim deium escente iam irae aestu, doloris in lacrymas prorumpentis cruciatus et desperabutidus ac in mortem voluntariam Propensus animus eminebant in pictura Aiacis ). Ecquis dubitat, magnam moderationem et severissimum iudicium in his monstrandis adhibitum esse aleritissim artifice. Atqui in eundem gyrum ariem suam redigendam ess viderat in pictura Me deae, rosura dissima irae et misericordiae consilia animo volventis, sed ad extremam sceleris immanitatem nondum
offeratae '). Scilicet didicerat hoc ab Euripide , abominandam Medeae truculentiam callide temperanti et quae offendere potuissent ab oculis removenti Uicunque digna profecto fuit eximia prudentissimi castigatissimique icto ris sapientia, quae tot laudum raeconiis cum in antiqui tate, tum recentioribus temporibus passim in illam collatis, depraedicaretur ). ec dubitandum, multos ad illud exemplar in splendidissimo Romae templo propositum, in eodem argumento lingendo Sese composuisse l) Sed
' Aiacem Timomachi pudibundum desedisse et illacrymasse contumeliosissimo facinori novimus e Philostrat V. . . II, 21. p. 76. et Ana loci. III p. 213. CCXCV. cf. Winchesmarin Storia elle Arti T. I. p. 338.ed. ea. '' Notissimi sunt versus Ausonii, o Graeco fonte ducti Antiphili Analeci. T. II. p. 17 . XX. Epigr. 122. Ira subest lacrymis miseratio non caret ira, Alterutrum videas ut sit in alterutro. ' ' Decantatissima pictura epigrammatibus in Anthologia Graeca
Antiphili T. ΙΙ. p. 17 . XX. hilippi T. II p. 223. XLII. Iuliani Aegyptii T. II. p. 99. XXIX. et in δεσποτοις T. III p. 214. CCXCΙX CCC.
In ultimo diserte laudatur modestia pictoris, ne sanguine Pollueretur manus Medeae, diligenter caventis. In recentioribus nemo nostratium, qui quidem haec sacraria non a limine tantum salutaverit, ignorabit et gantissimas de artificio, quo, ut linius ait de Tini antho XXXV. 18. s. 36 6. Plus semper intelligitur, quam pingitur, animadversiones effingit in Laocoonte T. IX. opp. p. 45 et, qui ipso effingi Oculatior haec pulcherrime diiudicavit, Herderi in Epistolis ad humanitatis sensus excitandos alendosque scriptis Iriose ur σῶ, derun de Humanitu thSylloge VI p. II . ubi hanc diversam assectuum pugnam triumphum appellat, cauSis, cur ita statuat, gravissimis adiectis.l Scilicet, quod in epigrammatibus supra laudatis cernere est, laudatiore unius poetae sententia prodiisse et propullulasse uberrimam imitatorum segptem, in artis quoque operibus ubique observare licet. Sic intomachi artem haud dubie suo more reddiderat is, cuius picturam in pariete aedis elogantissimae commemorat Lucianus de Dona c. 31. T. III. p. 102. Attamen noluit in omnibus magistri premere vestigia , sibi ipsi quoque nudondum psse liquid, ratus. E Lucilii Aetna v. 90. in Poet 'lin. . IV. p. 203. d. Is crus d. apparet hi sitantes et exultantes
400쪽
18 quod in poeiis supra deprehendimus studium invita Miner-
a SuSCe Pium X aggerandi, quae priores severe et Sobrie excogitaVerant, inliciolibus quoque compesci non potuit.
Reperii enim sunt, qui ab Euripide et Timoniacho discedendum sibi esse rati nefarium scelus in ipsam scenam Protraherent ). iras argutias pictoris eiusmodi servavit nobis poeta incertus in Anthologia Latina, I, 28. T. I. Ρ. 96.
Burm. cuius epigramma sic se habet:
Opprimit insontes infidi causa parentis
Iasonis et nati crimina morte uunt. Sed quam is mater, Vivo viduata marito, Coniugis in poenam pignora cara meiat: Sacra tamen pietas insan3 mitigat ausus, Hunc furiat premit, Iunc miserat levat.
Picturam poetae haec scribenti ob oculos Versatam esse, nemo in epigrammatibus istis conici sirobe Versatus in controversiam vocabit. Mirari igitur satis non possumus ineptias artificis, qui ut caedis spectaculo asceret Contem plantium animos, nec laudatissima tamen diversorum asse ctuum ligna careret, e ProceSSit e cordiae, ut matrem,
puerili gaudio filiolos pinxisse linomachum. Hoc enim significant subtri ce nunc parvi ludentes Colchide nati, apud poetam illum nobilissimas qua Sdam, quae Romae visebantur, Graecorum tabellas percensentem. At novum arti suae devorticulum quaesivit in liberis istis ingendis artifex argutiarum studiosior; τω ἰθ1ίω τῶδε καθῆστον γελων τε ait Lucianus. Ergo tranquille assidentes et matri arridentes ex Euripido ductum acu nien v. 1040. esse cerat pictor noster, ut secura parvulorum transluillitas cum Medeae minis coni posita fortius feriret spectatores Callidum profecto conimentum et vitulo, ut cum pastore Virgiliano loquamur, dignissimum l' Huc , si essinium audire velimus in Laocoonte l. l. reserendus esset etiam pictor in cuius imagi item Philippus Thessalonicensis Analeci. II p. 223. XLIL carmen concinnavit ab Ausonio etiam conversum P Uno disticho, quo facile careremus v. Hi schke Analeci in Antholog. r. p. 83.), collocupletatum Arbitratur effingius, aciem huius carminis Stringi in ineptum pictorem, qui Medeam liberos suos coram trucidantem induxerat. Sed saepius relegenti et ponderanti hoc epigratiam nondum Per suaderi mihi potuit, de alia ac Timoniachi imagine hic sermonem ΝSe. Nam quo imagis vitupserat Iedeam, eo maiorem fuisse artem Pictoris, tali indignatione animum spectatoris implentem, consentaneum erit. OG igitur voluit poeta opprobriis istis in Medeam coniectis. Fec aliter explicari possunt verba postremi distichi, dummodo sincera Sint, ne Veteri iti incrustata v. Deobsit Animadvors V. II P. II. P. 76. ει α θέλεις, quae de parata caede sed nondum persecta iiitelligenda Sunt.