Disputatio philologica De historicis Polybii laudibus

101쪽

tiam vetustatis, et imprimis etiam, ut magistram vitae Cic. de orat. l. II. c. . Sed de his etiam Polybii laudibus ut accurate existimetur, agemus primum de consilio, quod in conscribenda Histortia sibi proposuit, tum de legibus, quas sibi servandas esse duxit,

et tandem de orationis forma et ratione qua usus St.

Honestissimum hoc sane sui et pulcerrimum consilium Spectavit nim communem hominum cum utilitatem, tum elicitatem Pauci Historici tam egregium sibi sine proposuerunt, pauciores etiam hunc finem tam constanter petierunt. In ipso jam operis exordio suam facit hanc alio

, mam institutionem praeparationemque ad ge- rendam rempublicam esse doctrinam eam, is usi ex historia paretur magistramque cla

102쪽

rissimam atque unicam, quae fortunus muta- tiones fortiter ferre doceat, alienorum esse ca- suum recordationem . Ad eximiam illam de Reguli fortuna observationem, quam supra p. 44. memoravimus, haec deinceps subjicit aurea plane verba. 'Eγω του τανυπεω

Θώσεως. Equidem ista commemoravi ut hi, piis o commentarios legerint meliores stant. Nam cum duae omnibus mortalibus ad proficien- dum propositae sint rationes aut per propriosis casus, aut per alienos evidentior quidem, est illa, quae per propria ducit in minia: at tutior, quae per aliena. Quapropter prisse rem iviam ne quis sponte ingrediatur; aD se nis enim hujusmodi correctio laboribus coimis stat et periculis. Posterior vero via semper, est captanda per quam absque ullo damno id quod melius sit, cuique cernere licet. ET συνιδόντι, καλ- παλ- ητέω - -'ODA Rον, την, τηκ αγ-ιπης vis ministis isse ἐμπυριαν. νη γαρ υτη χωρὶς βλιν -

R--. Quod reputantem, sic apud se quom, que statuere oportet, pulcerrimum disciplinae

genus esse ad veras vitae rationes cog sc

si us peritiam ex sori collectam, quae, gestorum eram et exactam rationem in se

u com

103쪽

is modo, dijudicandi id quod melius sit, faculta-

tem tibi largitur . . I. c. 35. Idem consilium, ut veram utilitatem et commune bonum ex historia sua percipiant homines, animadvertimus, . III. I. Erunt forte,

si qui in lectione historiarum nullo judicio vorta. Misi solent, qui dicant, nihil fuisse causae, curis in hac oratione 4disquisiverat de caussis belli Punici secundi, si diutius inmoraremur. Enimvero, si quis putaverit, satis sibi in se

uno esse praesidii adversus omnes casus, huicis ego notituam crum antea gestarum honestam is quidem at non ortasse necessariam, fore, duxerim. Sed quando homo natus nemo id is dicere ausit, neque de privata sua neque de, publica re quoniam, licet praesenti seu turis elicitate, defuturo tamen sanae mentis nemo si certam spem sibi sit sponsurus iccirco praeteri, larum rerum seriam cognitionem, non modo is honestam, verum etiam necessariam pronuntia- re, equidem non verear Nam sive ipse, autia patria ipsius injuriam a quoquam accepe, rit, qua ratione adjutores et socios sibi con-

, ciliaverit sive acquirere sibi aliquid, et prioris ipse belli initiumsacere cogitet; qui alios incita, verit, ut sua incepta velint ire adjutum quo

104쪽

- 95 si modo denique s rebus praesentibus acquiis escat, alios impulerit ut quam ipse formam, Reipublicae probat, eam assirmare velint, que sollicitari statum civitatis patiantur; si nia, hu habuerit ex ante gestis, quod singulis in se memoriam revocet V Similiter . III. . . Postquam dixerat traditurum se esse, quom O. do orbem terrarum administraverint Romani, hae subjicit. Ex his enim perspicue sane se intelligent ii, qui nunc sunt, sugiendane sit

- - , Neque enim siliciamum eam tractati- onem putamus convenire, qui historiam con- foribat verum etiam ad emendandas instituis en ire Respublicas, studiosis hominibus pari-

105쪽

is, ter et iis qui rebus praefiunt, apprime futu-- ram utilem. Sic etiam dicit, . II. c. as, se de Gallis disputasse, quomodo primum in Italiam venerint, quas postea res gesserint atque 'tandem quo modo illo tractu penitus exciderint χολαβάνω διει --ας - αειν

ράδοσιν τοῖς μ/γω, --. Existimantem Dium is esse scriptorum ut hujusmodi lusus fortunae, memorabiles ad posteros memoriae tradant ne, ventura aetas, si de similibus casibus nihilis plane cognoverit, subitas atque temerarias, Barbarorum irruptiones expavescat sedis contra breviter doceantur, omnes facile . ac se modico tempore deleri genus illud hominum is posse ab iis, qui sortiter restiterint; et omnia, prius experiri in animum duXerint, quam ne-- cessaria ulla re ipsis cedant. Porro rationes reddens LQU. c. a. cur tamdiu do Ponto Euxino et locis vicinis egisset, digressonis caussam hanc fuisse ait, a sui

, puerorum cogamur quicquid dictum fuerit ore, hiante excipere. Sed qui estigia atque indiis cia

106쪽

is ei quaedam eritatis habeamus , per nos is , sor, verum sit, an eontra, quod quisque dixe-- - dijud re possimus Scilicet, ut pariter Pronunciat Cicero, soriam ignorare idem est semper esse puerum. Solam autem hominum utilitatem scribendos spectasse ipse fatetur l. IX. c. a. Διόπερ ἡ

- ωλ- ῶν προσυπι- , ἄλλι παρῶν , ἐπὶ τἀτο τὸ μι- α WiχΘUD. Qui igitur Non se tam oblectationem lectorum hae scriptione quae, reramus, quam utilitatem eorum , quibus haeaeis curae sunt, caeteris historiae partibus,m i , ,, ad hunc potissimum nos eontulimus . t vero ab omni ostentatione et inani pompa prorsus erat alienus is Maxime quidem enitendum est ait L, XVI. c. o, ut omnes historiae partes ac nume, ros expleamus id enim inprimis laudabilo est: se in vero illud consequi non possumus, maxime, in praecipuis ac summe Recessariis ejus partibus, est elaborandum V. Ta--ων προ ὶφ ἐπδε, ει - - Θάπερ ναί - τλ-λων nos iπιὲ, ἐκαςοιο, π:σισπε. 4r του - α γρίαν - φαν

107쪽

Mat Atque haec ut dicerem eo sum adductus se quod perinde, ut in caeteris quibusque artiis studiis; sic etiam in historid, veram rationem, inqua id quod ad usum pertinet se plerumque negligi videam. Quod vero ad afri tentationem et pompam compositum est, lau- dari atque probarri tanquam magnum alia quid et mirabile eum tamen id ipsum inim, torta, perinde ac in reliquis scribendi generiabus, et elaboratu facilius sis, et ad placen. is dum multo minoribus indigeat Humentis . Summo igitur jure Polybius Τhucydideum iblud de historia is usurpare poterat. Mnaι. Nam historia mea potius ut perpetuum is monumentum, quam ludicrum certamen, quod si subito audimur est composita. V I A . Ex hoc Polybi in condenda historia consillo iam quodammodo patet, quam viam et rati nem secutus fuerit sed plene demum hoc intel: ligemus, si primarias quasdam leges, quas sibi servandas duxit, examinaverimus.

108쪽

De legibus, quas in conscribenua histo ia semandas sibi duxit P - .

Nova existebat, polybi aetate, rerum sero omnium conditio. Respublica Romana ecpa vis initiis orta sensim et auctoritate invaluerat et amplitudine aucta suerat. Nunc autem formussimas quasque gentes parum sit su*iciebat. partim ita debilitabat, ut brevi si inum iri viderentur. Universum hocce totius sere orbis

terrarum imperium non potesat non advertere

is turi sumus isopinata novitas is sum j jin itiis quemque assicies, nisabitque sim j enam. si H eniorem, ad historiae hujus lectimem Nam si quis erit adeo nihiIi homo aut ignavus. ,, cupiat quomodo et quo rerum adminis is, trandarum mera un rem popalarin Ier-

109쪽

rarum annis quinquaginta tribus, iisque nonis integris, sub unisi populi Romani imperium, fuerit redactus. G. Primariam igitur hanc sibi legem praescrip st, ut variarum gentium historiam non singulatim traderet, sed conjunctim exponerit, atque ita quidem, ut universi illius imperil

incrementa et progressus rite cognoscerentiu-

fieri non posse, ut per illas, qui particulares, historiusscribunt, totius rerumsummae dispositio, innotescat. Quomodo enini fieri queat , ut, qui nudas per se res Siculas aut Hispanicas legat

se aut magnitudinem eorum , quae gesta sunt se cognosscat intelligatve, aus quod praecipuum se est, quo modo, quove administrandae reipuisse licae genere opus Omnium, quae memoria se nostr gesta sunt, maxime admirabile fortuis a perfecerit Scilicet, ut omnes orbis te is rarum cognitas ad hanc diem partes unici in se perio ac dominatui subjiceret; quod num is quam antea factum invenimus. Nam Syracu. cias quomodo ceperint Romani, et quo modo se Hispania sint potiti, etiam e particularibus is istoriis aliquatenus posse cognosci, non ne ε gaverim at quomodo imperium in omnesis sint consecuti, et quid in partibus proposito

110쪽

is ipsorum de orbis totius Imperio obstiterit,

is aut quid rursus, et quibus occasionibus, co- natus eorum adjuverit, id sane absque universi, retum historial dissicile est animo 'mplecti. Nuibus iisdem de caussis neque magnitudinem, rerum gestarum, neque vim reipublicae hujus, M percipere iacile queas. Nam Romanos ocri cupatum isse Hispaniam aut Siciliam, et nava- is libus terrestribusque copiis bellum gesssse, id, si per se narretur et separatim, nihil adin, miratione admodum dignum habere videatur. is Sed, si haec simul fiant, et longe item plura his alia eodem tempore ab eodem imperio acri republica perficiantur; si etiam una cum his, spectentur calamitates et bella, quae in suisis et finibus iidem sustinuerunt, qui superiora illa omnia gerebant: V ἀτο οἰ - μων σαφῆ τὰ

Ita demum perspicuae sient res gestae, et apri parebunt admirabiles et haec unica est m, iis illas sic consideraridi, ut ponet. Atque si hae dicta nobis adversus eos sunto, qui eis scriptione res sint lares enarrante, unia, versae et communis historia notitiam assecu- is uinos se existimant.' Complexus est igitur