장음표시 사용
91쪽
int criora reuocat, cur pavore affectis cor tremit a Respons Quia timor etsi calorem interius adigat , non eum ad cor, ne d ad interiores partes compellit. Etenim in metuentibus crassiescunt,
fiuntque grauiores spiritus stigore, quod parit imaginatio desectus ad rei istendum imminenti malo, ut D.Thomas i. 2.quaest. ἡ .art. i.ediisserit.
4 Cun iis,quos subitus timor perculit, capilli horrenti unde, illud nobilis poetae. Ollupui ,stiteranus comae, ervox faucibus haesit. R. Quia nigiditas, quae calori in viscera prae metu fugienti succedit, spiracula cui is, & capillos stringit qui pressit, striciique sut-
sum. Eliguntur.Similiter obtremit vox, haeretque metu consternatis,quia sormandae vocis instrumenta calore desticula praestare ossiciunt nequeunt.1 CvR metuentes si iis invadit ut patet in iis qui dicendo
conturbantur sitire enim vehementer consueuerunt. Itaque labra eluunt, & nonnihil subsorbent. Idem etiam liquet in iis qui praelio victi fugam arripuere.Namque graui siti se tunc fuisse opp. 2 s. i., pyest 4 confitentur. R. Quia collecto introrsus calore ardent vii, in f scera, humidumque absumitur,ex quo sequit ut Digidi,& humidi appetitio,quae est stis. 6 CvM pudor species timoris sit, definiturque a Philosophis
metus iustae reprehensionis, cum rursus timor contrahat, &in occultum demergat, quonam modo pudor sanguinem diffundit,& faciem tingit ac rubefacitὶRespons Hac dissicultatem proposuit, sed in solutam reliquit Gellius libro I9. Noch. Atti c. capit. D. m. 6 Eam tamen explicuit D.Thomas in I. a. quaest. .art. I. in hunc sere modum. Cum se nobis obiiciunt pericula, quae non solum appetitui animali, sed etiam naturae aduersant ut , cuiusmodi est mortis discrimen : in tali metu non solum accidit contractio ex parte appetitus; sed etiam ex parte naturae corporalis; proindeque reuocatur introrsus calor de hoc timore paulo ante locuti suimus. Malum autem,quod verecundia extimescit, non opponitur naturae , sed appetitui animali; ideoque fit tunc contractio secundum animalem appetitum , non secundum naturam cor- . poralem , hoc est, refugit quidem appetit us obiectum pudoris, non tamen natura introrsum fugit ad se tuendum , cum id naturae non sit aduersarium saltem dilecto; ideoque pudefactis dis. Wrab. sunditur ad exteriora sanguis. Addit Macrobius, libro sexto. Saturn capite undecimo. Naturam pudore tactam ita sanguinem ante se pro velo tendere,ut videmus eum, qui erubescit, manum tibi ante faciem stequenter opponere. Fracastorius in libro de Sympl. & Antip. capite I r. ait quia verecundia versatur circa desectum proprium in praesentia alterius, ideo fieri motum sanguinis & caloris ad eas partes , quae maxime laborant : laborat autem maxime facies in praesentia alterius, qui nostros defectus iudicet.i
92쪽
DE VITA, ET MORTE. . νιτ CvR apud veteres philosophos in prouerbium abierat Dri A ...iram non habere, qui mentem non habeant ὶ R. Duplex est ira, allela illiberalis , contuna acIsque naturae signum , qua tendit ad odium, ad ultionem, ad contumeliam , & occasiones nocendi i 'f'. ruaerit,ae tempora. Altera, tuam sortitudini, cotem d:cunt,quae opitos animos erigit & ad rem gerendam ex uicitat, quae ex animo mollitiem , langorem , hebetudinόmq; omnem exterminaratque ad virtutem , & ad decus capessendum calcaria admonet. Non priorem iram,sed posteriorem comniendabat uctus illa philosophantium paraemia. 8. C vn verecundia in adolescentibus ingenui animi signum I m, L. habeturὶ R. Quia indicat curam desectas, qui timetur cuius pro- se t inde corrigendi spes est. Vnde qui atrogantes sunt, caetero que contemnunt, nec scelerum & propriorum desectuum curam ha bent,impudentes,& inuerecundi esse consueuerunt.
R. Quia ut ex dictis constat,eorum nos pudet, quae in propatulo sunt de quae existimamus no probari iis,quos videmus,& quorum auctoritate extimescimus. Vnde,ut refert Atheneus lib. I pudω in oculis esse dicitur. Quo re exit Socrates apud Platonem in Phaedro,ubi de amore dicturus oculos.tegri .
excitato ad cor seruore; sanguis tenuior in caput ei fertur, & aE
oculos, in quibus, quia pellucidi sunt, vapores languinei sacile
docet Aristoteles p. Ethicorum cap. 6. R. Comitatur iram dolor, quia ira oritur ex accepta iniuria, aliove damno, cuius memoria dolore facit. Sed altera ex parte nascitur voluptas quatenus illata vindicta,eiusve inserendae praemeditatio,iucunda est. 12 Qv i N A M suopte ingenio audaces sunt Z R. Qui multo sanguine, & spiritu abundant atque adeo natura calidi existunt. Namque in his anima strenue operatur, & resistit, Jc in pericu- 2 lis & u portio sanguinis, & spirituum in interiora secondat. bo
na tamen pars loco manet.Quare nec expallescunt,nec tremunt,
ut alij.Quod si ante pugnam aliudve periculum, id iaciant, mox
animos assumunt, & timorem castigant. E contrario natura frigidi & exangues,timidi sunt,ut senes, minae,& melancholicorum genus. a 3 Cure nimium audaces, initio, ante pericula promptiores Amtice D- sunt, in ipsis verb periculis timent, ac nonnunquam pedem reserunt Z R. Quia cum rei, quam aggrediuntur, dissicultatem ρο& magni dinem non ante expendant, & omnia prospere sibi cessista confidant, initio praecipites seruntur, postea in ipso congrestu, inopinata periculi magnitudine deficiunt, & intimiditatem recidunt. Secus iis accidit,qui vera animi sortitudine com-
93쪽
muniti sunt. Nam cum se , suasque res & actiones expendant,
nec quicquam ultra, quam vires & recta ratio exigit, conentur; nihil eis improuisum accidit, cumque honestatis & decoris obtinendi ergo, sese in discrimen inserant, virtutis ardore incitati coepta i ersequuntur. dolorε ia. Cun dolor, seu tristitia fietu, contemplatione, somno mi-. tigatur Z R. Doloris acerbitas fletu mitescit,quia strangulat inclui sus dolor atq exaestuat intus , cogitur & vires multiplicare suas: fetu autem diffunditur malum ad exteriora: & animi intentio quodammodo dissipatur, atq; ita dolor, vel omnino,vel ex parte deponitur. Accedit quod ea operatio, quae affectioni,&statui praesenti congrua, & accommodata est, propter conuenientiam , delectationem parit: homini autem tristitia affecto nihil Cmmptiti' magis consent 1neum,& cognatum, quam fletus. Minuitur etiam V i tristitia cotemplatione,& somno, tum quia haec duo valde iucunda homini sunt,iucuditas vero tristitiae aduersatur,eamque pellit: tum quia liqc cogitationem auocant a consideratione rerum,quq tristitia peperere. I s. Cun tam dolor, quam laetitia lachrimas excutiun R. Quia dolor auocato intus calore meatus stringit, qui humorem oculis contentum exprimunt. At laetitia diffuso calore meatus laxat quibus similiter oculorum humor egreditur. Sed cur lachrymae quas dolor sundit , calidae, quas laetitia, frigidae sentiuntur'n.u ι, Nimirum quia dolor genas , quibus lachrymae fluunt, frigidas
- '' in reddit, collecto intus calore: saudium easdem calidas es scit calore ad cutem diffuso,unde calidae genae frigidas sentiunt lachrymas, frigidae calidas: quia unumquodque a suo contratio d ignoscitur:& lachrymς comparatione unius subiecti calidae sunt, comparatione alterius, rigidae. I 6. CVR qui gaudent ruborem ad cutem fundunt ' R. Quia anima appultu rei iucundae spiritus , sanguinemque refundit;&,ut Alexander i . lib.rroblem. quaest. i 3 . ait. atuina Ponte rei o currit qm grata extrinseces accest: quemadmodum nos amicis obuiam
s. - tua. I7- s 3 similitudo beneuolentiam conciliat, ac mater amoris .auseam, . . dicitur: Unde Aristoteles 3. Et hic. cap. i.ait simile appetere simile,& 2. Rhetori c. lib. cap. II. recensens quae quibus sint iucunda, scribit, ut plurimum ea natura sese delectari, quae genere sint coniuncta, aut similia,ut hominem homine, equum equo, adolescentem adolescente: si inquam ita res habet, cur qui eandem artem profitentur, eiusdemque rei studio cognati,ac similes existunt, non raro mutuis sese odiis impetunt: unde prouerbium:
Fit cur Hulim figulum odit Faber fabro inuides 8 R. Quia beneuolentiam
Iiί- - quam artis similitudo conciliare deberet, in rixas e onuertit, honoris , & pecuniae aemulatio : ob idque in Symposiacis Plutarchus vetat Sophistas, Poetas, cantores, & id genus hominum,
94쪽
ad conuiuia iungi, ne quid oriatur rixae. QV AM OB REM interdum amantes amentes fiunt Τ R
IS Tum ob alias causa suum quia vehemens, & assidua cogitatio rei erga quam assciuntur, spiritus in cerebrum euocat, & calore iis aduecto cerebrum , atq; internorum sensuum ossicinas ultra modum accendit earumque temperiem dissoluit, qua dissoluta nequeunt potentiae suis muneribus rite ac recte fungi.
V EMADMODv M vita in calido, & humido consistit,ut fuit , nobis superius explicatum ita causa logioris aeui in hisce duobus optime tem-ζerati , idoneamq; inter se proportionem linentibus sita est, de c conuerso caula vitae bre- uioris in eisdem parum apte commistis. Cententur vero h c optime temperata, cum humidum illud, quod ae- De t rei ra- reum & tenax, ac bene cohaerens este oportet, haud nimis prae eualet, alioqui calorem obtundet,& extinguet, non secus, ac oleum sese effundens et lychnij flammam abolet. Item cum calor non ita excellit, & dominatur,ut humidii sua voracitate citius, quam par est, depascat, & absumat. Opus est etiam ut humidum non multa excrementa, aut peregrinae materiae admixtionem in se cohibeat. Vt enim flamma olei faece depasta, tetrica, de molesta est: sic naturae munia a natiuo calore orta, si calor turbido, & ex crementitio humido alatur , obscura sunt, imperfecta, morbida parumque diuturna. SEn praeter diistam humidi,& calidi temperationem,ac symmetriam , aliae quoque sunt extrinsecus aduenientes causae, quae ad vitae diuturnitatem , de breuitatem non parum conserunt. In iu- primis coelestium corporum influxus sydetiimque aspectus,&irradiatio, tam ea quam quisque in genitura & ortu suo habuit, quam quae ad regionem, in qua versatur, pertinet. Cum cnim mundus hic in serior, ut i .Meteor. cap. a. Aristoteles ait, supernis Ari t. lationibus obnoxius sit, ab iisque regatur, non dubium, quin viventia pro ratione aspectuum, nunc beneficam qualitatem ad
95쪽
FAcir quoque ad id soli, & regionis bonitas aut inclementia, teste Aristotele .de Generat .animalium cap.vltimo, siquidem haec corpus assidue alterant, ac permutant, & nonnunquam eius substantiam nimio aestu dissipant,nunc frigore arefaciunt,& congelant. Propter coeli, soliq; Diuore in ea Indiae parte,quam onor vocant ,indigenas longae uos,& integra valetudine esse peihibent, ita ut alii ad vigesimum supra centesimum annum cruda, viridiq; senecta perueniant, alij et iam multo diutius vivant. Item in qua dam Indiae plaga narrat Plinius lib. 7.cap. 2. homines non expia
Ie, non capitis, aut dentium, aut oculorum, raro aliarum corporis partium dolore assici. Praeterea gentem, quae Pandore dicebat ut , in convallibus sitam annos ducentos vivere solitam, in iu-
uenta candido capillo, in senectute nigro. Ad haec in sestigio montis Athi scr: bit Solinus cap. 1 i. oppidum suille Achrotum nomine, in quo dimidio longior, quam in aliis regionibus incolentium vita prorogaretur.
A D idem multum habet momenti ratio victus: si enim is tela
peratus sit, materiae dilabentis fluxum commode re farcit, vitam.
que seruat, & promouet: si modum excedat , alendi vires labefactat. Quod quotidiana docet experientia. Multi enim,etiam infirma valetudine temperantiae beneficio diutius vivunt : multi sibi nimium indulgentes, ciborum ,& potuum nimietate immature decedunt. His adde multa esse ciborum genera, quorum alii suapte vi corporibus detrimentum , & morbos afferunt, alij valetudinem tuentur. Lege Plutarchum in orationibus de esu carnium & in tractam de praeceptis bonae valetudinis. Tandem solent vitam minuere labores intempestiui, animi perturbationes, prosata corporis voluptates, frequentes curae, assiduus inm-Ior, caeteraque id genus, quae aut natiuum calorem dissipant, aut coactum praefocant. PORRO de si non uniuersio, frequentias tamen accidit, velongiori vita stuantur animalia, quae grandiora sunt, & sanguine praealta, de terrestria, qti m minora & exanguia: quaeq, in aquis. degunt. Vt plurimum etiam diuturniora sunt quae in calidis, quam quae in frigidis locis incolunt, & mares quam taminae, vi
flocet Aristoteles can. i. huius libri. Et vero quaedam ex animan-- tibus insignem vitae breuitate sertiuntur. Nam verbi gratia apud Hypanim fluuium in Ponto circa Solstitium ori tyr voluere quadrupes, quod ultra diem non superest, unde Hemerobion vocatur, teste Plinio lib. t r. cap. 3 6. & ante Plinium Aristot. lib, 1. de Natura animalium , cap. i'. Alia prae caeteris longaeua sunt, ut cerui, & elephanti, quippe ceruos post centum annos vivere deprehensum est aliquibus cantis cum aureis torquibus, quos Alexander Magnus apponi iusserat,vi refert etiam Plinius lib. 8. cap. 3 2. Elephantos vero ducentis annis, & quosdam tercentis sa oei stues esse a Trinat Aristot. lib. 8 de Histor. animalium, cap. 9.
96쪽
DE LONGIT. ET BREVIT. VI TR. 9
Qvo D ad arbores attinet longo aevo durant,& vltra ducentesimum annum olea, oleaster, cupressus, platanus , ilex,palmar& ut plurimum quae natura tarde crescunt prolixe viuunt. Quae
vero celeriter adolescunt, cito occidunt, ut ficus, prunus, malus, myrtus, calix. Item aquaticae celerius emoriuntur, praefacundae senescunt citius, odoratae, & quarum crispa materies est, vivaciores sunt.
C A P V T II. Solutio problematum ad diuturnitatem breuita
temque vitae pertinentium. E QV i T v R explicatio problematum, quae ex proxime dictis oriuntur. Primum sit. Si humidi copia
longioris vitae causa est,cur homines prςcipiti aetate, cum iam ad moriendum vicini sunt, humore scatent, unde & frequentius excreant, & hasmate in- se stantur 3 R. Hi non aereo, de vitali humido conspersi sunt: sedaqueo ,&excrementitio, quod natiuum calorem interimit.
a C v n humidum innatum beneficio humidi nutrimenti iij non poterit ex aequo resarciri, atque in multa secula hominum vita prorogariὶ R. Semper id , quod in locum innati humidi reponitur deterius est, habetque se ad illud uti aqua ad vim, quod1ui permixtione decolorat, & debilitat. Videlicet tribuit natura in primo ortu humidum longe melius, quam vel artis industria, vel ciborum exquisita bonitate ascisci queat, quasi propria praestantissimi humidi ossicina fit maternus uterus eiusque natiua materia, illa quae viventis sorinam primbexcipit. Itaque aetatis
progressiti semper humidum illud primigenium, hoc est a vitae
primordiis inlitum degenerat : praesertim cum & alimentu quantumuis salubre sit, & aliae caulae externae ipsum continenter oppugnent , & ii primaeva temperie deiectum assidue carpant, ut in libris de ortu, & interitu pluribus exponemus. Quo DNAM E quatuor temperamentis ad vitae diuturnitatem aptius est Z R. Quod obtinent ii quibus sanguinea complexio inest: haec enim optimam caIidi, & humidi permixtionem sortitur, cum in caeteris aliis qualitatum permixtio ad prorogandam vitam minus commoda cernatur,ut GJor, & siccitas in tem- Nequit humi
aquati bon tale resurrari. Temperamemta quatis F.
97쪽
inualidum eisse,quia minus sit respirationabus opportunum,proindeque facile putrefactum iri cum sua natura humidum sit. Nam & reliqua etiam dum non mouentur & torpent, neque ex halant , facile vitium contrahunt, & tabescunt. His adde demes raros, materiae imbecillitatem, aut paucitatem arguere, quod debilioris naturae argumentum est. 1 Cur bibones,& qui se frequenter vino in gurgitant mortemi bi accelerant R. Quia asci titio calore humidum primigenium celeriter absumunt ipsumque natiuum calorem evanescente- eius pabulo disti pant. Secus accidit iis, qui moderato utuntur vino , quo nativus calor iuuatur,&ciborum decoctio prom uetur. Plato tamen 2. de legibus omnino vetat, ne adolescentes ad annum usque duodevigesimum , vi num bibant, &recte quidem, ne si vini calor ad seruorem aetatis accesserit, ignem igni addant.
98쪽
In librum de memoria , & reminiscentia.
ria inteste Iii a propri/ memoria siti, an nun. pG caput 3. Memoriam intellectivam non esse facultatem re, aut essentia ab intellectu desinim. pag.6 caput . Memoriam sensitivam conuenire etiam brutis,licet non omnibus. pag. 8 caput s. Non esse negandum competerep cibus memoriam. p 9 caput 6. De organo memoriae sentitiuae. pM. IIc ut 7. De actu memorandi reminia scendi. pag. IIcaput 8. De utilitate memoriae, eosque admiranda,r abili usa ri. pM. 3 3 caput. a. Quo pactoLmnua fiat.ρM. 2ICaput 3.Finalis capsa summ,eiusq; mul-
gilia vitam auspicemur. pag. 26 Caput s. Non fuisse a statu innocentiae ablegandum si num. pag. 27 Caput 6. Quomodo animal expergiscatur,
Caput 7. De iis, qui dormientes obambulant. pag. a 9 caput 8. quid caussae esse rideatur, cur galli siato noctu tempore expergestat, oe canant. pag. I. caput 9. Solutio problematum, quae ausomnum pertinent. pag. 3 a In librum de Somniis.. μι ι .quid sit somnum , ct quo-
99쪽
ta ut 6. Froblematum ad somnia pertinentium dissolutio. pQ qqIn librum de Diuinatione
Cia iit I . Diuersa veterum philosopi um placita de Divinatione per omnium. pM.q Caput r.Aristotelissententia. pag. PCaptit 7. Quousiluesomniorum prasagia auscultanda sint. pag. Si cap. q. Explicatio problimatum ad somniornm praesagia pectantium, pag. 3 3anrotogesaythagoram aliosque philosophos. pag. 6 9 caput 3. Dissolutio problematum ad hominum aetates spectantium. pag. 7 Ocaput q. De dentibus qua sit eorum m teria,0rtus nis, rietas. pU-73Caput s. Solutio problematum, qua addentes pertinent. pN 7 scaput 6.Decapillis,qreae sit eorum mat ria,Ortus, sinis. pag.76 Caput 7.De capillorum Narietate. p. 77
caput 8.De calvitio ct canitie. mg.78 Caput 9. Dilutio problematum ata capillas spectantium. pag. 8o In librum de Vita,& Morte.
In librum de Respiratione. C Pt r. De causa e ciente respirationis, O quo pacto respiratio fiat. pqζ- S Scaput et . Enucleatire; oplicatur quanam vi pulmones moueantur. pag. 3 6.
caput 3. Desine respirationis. pag. 3 3
Caput Quibus animantibus regii alio conueniat. mg. 6O caput s. Opinio ex illimantium omnes in iuersum pisces respirare , eiUPei agnatio. pag. 6 Icaput 6. Quo pacto inter se conuenianto disii deant cordis, arteriarumque motus respiratio. pag. 6 scaput 7.Solutio problematum ad ea,quae proximis doceptationibus conclusa sunt pertinentium. pag. FIIn librum de Iuventute,& senectute. C ptit I. Varia aetatum discrimina. pag.68 Capri 2. celatum consederatiosecundum
Caput 2.Frigira non concurrere per se adactiones vita. paga a
capi d a. Quid sit mors, quibus carasis a cidat,oe qua ema sint genera. pag. 8 3Caput η. De situ O Rura cordis, quod vitae fons dicitur. pag. 8 capht s .Quamobrem cor vitae fons dicaturi pag. 86 Caput 6. Quod animi perturbationes a
corde oriundae, interdum noxam com
pori, ortemqμe obserant. pag. 8Scaput 7. Solutio problematam ad cor spectantium. pag. 89 Caput 8. Dilatio problematum circa annmi perturbationes, qua a corde orium tum pQ 91 In librum de Longitudine de
CAput I. et aenam diuturnioris e
breuioris visae causa simi. a. 9SCaput et .Solutioproblematum ad diuturnitatem. reuitatemque vita perti trum. FQ 97
100쪽
TvRALIUM CONTINENT V R. in quo numerus paginam indicat: P,principium: M,mediuiu: F, finem.
Elatum varia discrimina. pag.68φ. Aetatum consideratiosiecunda trologos, Pythagoram, O alios.
pM.69.m Aetatum curricula no omnes eodem termino concludunt. Quaere infantes,iulienes, c. Anima.
ANima separata reminiscituar eorum, quae in Vita geoit.pag poenima separata quo pacto recordetur singulatium. . pM J fAnimae separatae infunduntur a Deo e-cies in abcessu a corpore. pag. 3 f nimae nonrae ut sit impressa imago Trinitatis. p g 7 p
ANimalia aquatilia deterioris notae,
quam terre Iiria. Cur animalium creationem si aquatilibus
Deus inchoauit. ibid. Qua animalia sin vitae diuturnioris.
Ex animalibus calidissima esse aquatilia non recte ab Empedocle dictum. p. 9. Singulis animantium speciebus peculiaris aut noctis unius spatio totus incanuit.
CErebra calidumnest, an rigidum.
e Sal In cerebro sensus commi vis restit, non in corde,νt risus Aristoteli. p. r. I fg cerebro hiritus animales in externor sensus urabuntur. ibid.
Cerebrum maius, quam caeteris auimau
tibus, datum homini pro magnitudine sui corporis. pag. 27. De cerebri silicitate sententia AriIiο- telis. pag. I a pia cerebro quo pacto Napores addensee tur. Cor. ibidem.