장음표시 사용
71쪽
in Genesim, & Ruperti s de Trinit. cap. 3 o. cui adsti putantur
verba illa terti j capitis Ceneseos, ne fete mittat manum Aam,2 sumat et am de I gno diitae, est cum dat 2 viiset in aeterrem . Nec ratio Scoti vim habet, quia ligni vitae esus , caloris dispendia ex aequo resarciret: nec vero id prie stando, produceret' effectiim in fini tum,id est, infinitae pei sectionis, ut patet, aut etiam infinite duraturum , qtias una eius comestio deberet sussicere ad propagandam vitam dia sempiternum tempus : operteret enim ad id Pro-g: essu aetarii in aliis & aliis pontis vesci, ut monet S. I homas prima parte, quaest.' . art. vltimo. Si autem petas quonam pacto id poma alia potui flent praestare :.dicendum , fuisse eis indita a Deo qualitatem quandam : sue supernaturalem, ut credit D.Augustin. lib. 8. de Genesi ad lii te. cap. 1 & lib I i. enassein operis , cap. ηο.5 D. Bona uentura in L. distin .i . Sine, quod probabilius est. naturalem, ut Strabus, Hugo de S. victore, & D. Thomas videntur opinari, qu .ae qualitas altricem facultatem, tonόsque eius admi-mstras, via licci coctricem , attractricem , expultricem , & alias, quae circa cibum negotiantur , a quarum deinde ministeriis, de Opera caeterae corporis potentiae depondent, ita corroboraret, de de Anderet, ut neque actione cibi, neque alterius externae causae occursu infringerentur, aut fatiscerent. Tueretur etiam primos parentes quan diu praeceptum diuinum minimὸ violassent, ab omnibus noxiis rebus, & incommodis extrinsecus incidentibustum propria ipsorum cura, tum maximi diuina prouidentia quibus adminiculis potvi sient in infinitas seculorum aetates vitam extendere. Sed enim e terris in coelum ad beatiorem vitam sui L. sent traducendi.
1 C v R qui eminentiora loca libero coelo incolunt tardius senesciant, qui autem curua & palustria citius 3 R. Quia ut docet Aristoteles sech. i . problemat. qnaest 97. senectus putredo quaedam est , putrescit autem quod quiescit non quod mouetur, ut aqua conclusa. Igitur vi locis editis aer afflante undique spiritu agitatur,& alius succedit, ita cauis manet immotus : proindeque minus sincerus. Quo fit, ut hic oc y us, illic tardius corpora
6 Q v o D N A M temperamentum ad senematem serius ducit 3 R. sanguineum : quia abundat calido , dc humido, multus verbi calor copiose reponit: humidum affluens aegre dissipatur: non senescimus autem ni si arescente humido, sergescente calido. Culi senes timidi sunt, incurui, tremuli R. Cum extrema aetas frigida sit, & magna ex parte destituta calore, qui animositatem parit,& hominis corpus in rectam staturam excitat, ac membra sustinet: consequens fit, ut senes cuncta pertimescant,
72쪽
quia experti, hoc est , quia longo rerum usu didicerunt quantum peruersitas, si audisque in hominum dictis , & factis lateat. Vnde quae vident in sinistram partem non rard accipiunt, ideoque, ut
inibi Mistoteles ait, neque amant, neque oderunt nimium : sed secundum Biantis praecepturixi&amant violari ,& oderunt Ut Tiamrit amaturi.Tum praeterea nihil affirmant nisi cum temperamento, sertassis. are Min rebus aῖendis non aliter eis, quam pronuntiatis demonstratione conclusis essentiendum esse commonet Aristoteles 6. Et hic. c. Ii
di CVR illiberales sunt Z R. Tum quia vivere peroptant, & ic-- -- circo ea,quae vitae necessaria sunt, aegre dimittut.Tu in quia com- pertum habent quam sit dissicilis rerum acquisitio, quam sacilis iactura .Aristoteles a. Rhetoricorum c. I 3. io AE sunt ea, quae senilem grailitatem maxime decent R. D a dimo Vt ait auctor libri de duodecim abusibus c. a. duae sunt pacticulae ut*- -- homini cauendae, quae in eo non obsolescunt, & ad flagitia tra- ' hunt.Cor videlicet, & lingua: quia cor nouas machinari cogitationes non desinit: lingua impigre loquitur, quaecunque cor machinati senserit. Caveat ergo. senilis aetas ne istae iuuenescentes particulae totam sui harmoniam decipiant, & per res ineptas reliquam corporis grauitatem illudant. Unicuique etiam consideiarandum est quid aetate eminenti dignum sit , ut hoc agat, quod nec vitam, nec aetatem, nec ministerium vile reddat. Debet proinde senectus anteactae vitae partus esse,non naufragium.
ibi Auaesit Drum materia, ornes Bis varietas.
V o N i A M de aetatibuς disseruimus, non erit ab instituto alienum dedentibus,& capillis, quae duo aetates comitantur, & cum eis mutationem subeunt, in praesentia disputare. Primum quod ad dentium materiam attinet sciendum ex Aristotelis doctrina 2. de Gen. animalium c. . eos eiusdem naturae elle,cuius ossa, & ex eadem materia coagmentari,quae materia crassior cit, & aridior, quam ea, Dinia
ex qua nerui,& cartilagines, aliaque eiusmodi componuntur. N Hoc tamen inter reliqua ossa peculiare habent dentes, quod soli, docente Aristotele loco citato, tota sere vita crescunt , ut videre est in iis dentibus , qui tactum mutuum declinant. Id vero pro- s. i. pterea natura machinata est , Ut sungi ossicio suo possint: breui enim tempore contrario occursu, dc attritu consumerentur, nisi aliunde dispendium resarcirent. N c i p i v N T autem dentes e mandibulis emergere ordina- Orius ditin. Con. Comm.in parua Nati K
73쪽
rie post septem menses. Deinde post septimum anniam,qui primi cmerserant, decidunt, de in eorum locum alij ad solidum cibum aptiores subrogantur. Redeunt vero qui per id tempus decidunt , qui aut docet Aristoteles: quinto de generatione anima lium,capue octavo, in osse adhue nascente oriuntur, de dii madhuc vi eorum generationem tempus idoneum est. Nullum t men animal ordinarie maxillares permutat teste eodem Arist. 2.
H A B E M v s porro dentes sere triginta duos, rard plures, pauciores nonnunquam,quorum multitudine longiora promitti vitae sp acia quidam putant: Uno ordine in vitaque maxilla sexdecim continentur,singuli singulis alveolis infixi. Parte antectori it,quos primores, & incisorios nuncupant , utrinque quaterni C.im,. acuta, ut possint incidere: ultra hos sunt canini utrinque duo adiu seriorem basim lati, superiori parte, acuti e si quid propter diseritiem ab inci liis minus scindi potuit, id ipsi confringant Se Maiulta ει. quuntur deinde maxillares dicti,utrinque quaterni, asperi, latiq; praeduri, ac magni ut incisa ab incisoriis, de fracta 1 caninis peniatus levigare, ac tetere queat. Ex his duo,vel tres vltimi, & intimi genuini vocantur , qui circiter vigesimum annum gignuntur, nonnullis admodum sero ,etiam octogesimo anno, ut refert Aristoteles secundo. de Histianim .capite quarto. Primores,& canini unica radice nituntur, maxillares binis, aut ternis , quaternisve, atque inferiores una minus,quam superiores.Omnes vero in sitis cauitatibus,praesertim circa radices utraque gena insertis neruis valide constringit, ne Acilὸ concutiantur. Sunt & alia dentium discrimina in animantibus. Quidam serrati, alij contigui, alij exerti. Serrati pectinatim coeuntes ne contrario occursu alterantur, ut serpentibus, piscibus, canibus, mantichoris, quae triplici dentium ordine praeditae sunt: contigui,ut homini, & equo: exeoti,ut apro,elephanto. Q v o D attinet ad finem, cuius gratia dentes I natura dati sunt , dicendum tribuis te eos naturam animantibus communi quidem ossicio ad conficiendum cibum. Privatim vero quibuΩdam etiam ad aliam unia,ut homini ad sermonem , quippe vocis sermonisque regimen primores tenent , dum concentu quodam ictum linguae excipiunt. Vnde cum deflux re, distinctionem, explanationemque adimunt. Multis etiam belluis ad pugnam dari sunt, . . ut apris,& elephantis. Lege Aristotelem 3. de Partibus animalium, capite primo, Galenum ad
74쪽
Solutio problematum,quae ad dentes pertinent. ': N
CcvRREMus nunc aliquot problematis,quae inconsideratione dentium se offerunt. Primum est. Cur dentes canini inter primores,& maxillares siti suntὶR. Quia canini inter primores,& maxillares mediam natura muntur,quatenus,& acuti sunt, ut primores,& lati,ut maxillares. 2 CvM leones, canes, lupi, utrinque multos habeant caninos dente ur homo bino tantum parte utraque obtinetὶR. Quia, ut Galenus I I. de Usu partium cap. 9. ait, cogitauit naturam h minis procreatione, se animal ciuile , atque mansuetum estingere,cui robur,ac vires essent ex sapientia ,:non corporis sortitudi- miro QM:proinde e caninis dentibus non multos dedit, quasi ad pugnam, sed qui ad comminuendum cibum, modo superius expli- A. .' ''cato, at estent. 3 QIAM ob causam in extrema aetate ratiores fiunt dentes, rui antea coniunctio tes fuerant Z R. Quia cum a radice exilioresnt, ad fastigium latiores , continuaque attritione absumantur, exiccata etiam,exesaque ad imum carne,necesse est plus ab se in
tis defectit, sicuti arborum folia,vel ob nimium humorem excre- 'mentitium,eius aetatis proprium,qui calorem suffocat. Decidunt etiam non raro excessu frigoris contrahentis neruum, qui eos implantauit. Putrescunt,& in aliis aetatibus peregrino calore, & PMt δε μ humido male commistis, compactionemque soluentibus.
amplius,quam caro senti utὶ R. Quia, ut docet Aristotcles in pro blemat. Sect. 3 quaest. a. dentes tenuibus nituntur infixi meatibus & neruulis , quorum exiguus calor sacile istigore vincitur,
6 C v R nullum cornigerum utrinque dentatum est sed omnia saltem primoribus superioris madibulae dentibus carenti R. Quia . 7ἡia a. alimentum,quod in eos dentes digerendum, dispensandumqtie
erat,in cornuum recrementa absumitur, quanquam nonnulla reperiuntur quae denegante natura ad utrunque materiam & cornibus earent,& utrique dentata non sunt,ut cameli.
rum calor quo abundant, excoctiam humorem eis detrahit, quo detracto eximius ille candor existit, sicuti etiam albescit cera solis calori exposita, nec mirum quod idem calor cutem nigriorem reddat, non enim is candorem inducit, nisi cum eximit humorem corporibus, quae ob illius permistionem atra sunt. Vnde . : R ,
75쪽
carnem an quae hiriusmodi bumoris copiarii non abses ait, adurit in atro colore inficit. Lege Aristotelein libro tertio, de Historia animalium capite nono, in Problematis sect. io. quaestione 63. de 66.
Iuaesit eorum materia ortu nis.
V NC de capillis agendum. In primisque materia,& generatio seriuada. Aduerte igitur, sicuti in se, lunari mando dii plex halituum genus, cernitur, quidam humidi, calidi,qui Solis vi e locis humi dis excitati in pluviam, rem, caeteraque his. similia addensantur quos vapores nuncupant:alij sicci,de calidi,quos eadem vis e terrae elemento ad ignitarum impressionum mat riam excernit, vocanturque exhalationes , ut in Meteoris exposuimus: ita&in homine, qui paruus mundus , Philo Ephisv catur , quosdam ineste halitus humidos, qui ad conciliandum somnum, aliaque munia obseruiunt: quosdam siccos , qui in pilos,Vngues,ungulas,cornua,& reliqua id genus, pro paritum diuersitate,concrescunt.
CvM igitur fuliginosa,& terrea exhalatio, cutis spiramentis impacta,nec facile retro commeat, nec omnino seras euolat, &hanc alia rursum e profundo sebiens serit, aliaque rursum,de alia a tergo instat, complicantur istiusmodi exhalationes addensai turque in minuta corpuscula,& deinceps perpetuo nouae suliginis accessu augentur , eaque corpustula dicuntur capilli. Monet vero Aristoteles 2. de Partibus animalium c. .capillos, & eorum cognata omnia quamdiu insunt , tandiu augeri, & tunc magis clim corpora,aut aegrotant, aut senescunt, decrescunt-ve: quia uberior excrementi copia remanet, cum minus in partes alias propter senium,aut morbum insumitur. Doc ετ quoque idem Aristoteles a. de Partibus animalium cap. i . de ex eo Plinius libro r i capit. 37. humanum caput prae aliis plurimo capillo abundare. Quod ita fieri oportuit tum n cessitate materiae,tum praesidi j causa. Necessitate materiae , quia ubi plurimum humoris calorisque inest, ibi plus suppetit excrementi, quod in capillos facessat. Nam quod in aliis animantibus nonnunquam nutrimentum est, vel in cornua , aut fetas , aut pilos vestiendis ex toto corporibus abit, id homini suggeritur ad promittendum capillum integendo capiti. E si etiam ea capillorum stequentia adiumento, praesidiove ad muniendum cerebrum. Nam cum id in homine proportione in ximum , M. humi
76쪽
humidissimum sit,maiorem desiderat tutelam : propterea quod humidissima quaeque sacile effervescunt, de refrigerantur. Quibus autem animantibus capilli non si int, iis aliquid capillili pro-
itione respondens ingenio naturae datum fuit , ut auibus pennae,piscibus i quamae, herinaceis aculei.
SANE capilli,qui homini genas, & mentum vestiunt, bar-bimque essiciunt,multum decoris, & ornamenti pariunt. Vnde illud Theodoreti Sic eosqui sirilem aetarem ingrediuntnr, ct pueria γω tiles annos transierunt barba exornas, que genas aliqua ex parte cum men
io instriori vestit. Et primo quidem lanugine rent malae, deinde mia cum pilorum velamen easdem tegit , ut augmento hoc aetatis discrimo
doceat, s vultus figura homini persu eat, ut reli tis puerilibus ludis ad res berias accingatur. Haec Theodoretus tom. i. sermo, 6 dς Prouidentia. Sunt autem quibus barba in densam sylvam excrescit sunt quibus rara,&exilis est: qui aut Galenus explicat M. de Usu partium .iQuemadmodum herbae , ac plantae, quae ex terra humida,& pingui proueni ut, altὸ crescunt: quae vero ex dura aridique,paruae,& exigui sunt incrementi: ita capiti, qui ex humidi ac mollis temperamenti emergunt partibus, late luxuriant, qui ex partibus naturae durae , siccaeque parui, atque exiles evadunt. Porro e tribus potissmum causis barbae raxitas , & inopia oritur, nimirum, vel ex desectu recrementi, vel ex duritie cutis quam exhalatio penetrate nequit, vel ex laxitate pororum , per quos exhalatio consestim evolat, nec in pilos addensatur. Duritiem vero seu constipationem cutis plerumque frigus, laxitatem calor essicit.
Vi B V s causis varie coloretur capilli declarat Aridistoteles in libro de Colotibus, qui liber videtur ex duobus, quos Aristotelem scripsisse testatur Laertius,in unum coaluisse. De eadem te seripsit Galenus lib. a. de Temperamentis. Nimitum fit capillus niger chim deusto vi caloris vapore recrementum in exactam fuliginem permutatur. Flauus, cu vapor minus torretur. Est enim
quod tunc in capillos abit flauae bilis superfluum. Albus vero capillus m- capillus ex pituita nascitur. Rusus, sicuti inter colorem album, satiumque est medius, sic ex pituitosae, biliosaeque faecis media 'quadam natura prouenit. Adverte autem id, quod Galenus ait, videlicet candorem capillorum essici a pituita, non repugnare Aristoteli docenti canitiem, ut post liquebit, gigni humidita re,& ex desectu innati caloris. Pituita enim frigies est, de humida, proindeque idonea ad candorem, accedente cxterno calidri
77쪽
Caeterum non oportet semper ex hac m teria album colorem capillis innasci: quamquam is semper obueniat ex humiditate,&ex inopia caloris innati. Vnde illud uniuersim pro vero habendum,nauitiem, rused inena, aliosque colores intermedios fieri ex media permixtione humidi & stigidi interni circumfundente se calido asci titio,ita tamen ut haec permixtio in quibusdam magis, in aliis minus ad hoc,aut illud extremum vergat. VARr AN TvR etiam capilli pro diuertitate regionum, de aetatum, ut ostendit Aristoteles s. de Gener. animalium cap. Galenus loco citato. Nam qui calidam, & siccam plagam inc lunt, ut Ethiopes S Arabes , siccos & crispos habent capillos, ac breues. Qui humidam, frigidaliaque regionem habitant, vaIlliri j, Germani,s armatae modice auctiles, graciles, rectos, & r scis obtinent.jQui inter hoς temperato degunt tractu, robustos, modice nigros, mediocritόrque crassos: tum nec prorsus crispos nec omnino tectos emittunt. Quod ad aetates spectat, docent nonnulli medicorumci cerebrum probe temperatum sit, gigni ex eo capillum, qui , teneris annis ut caesus; . post adolescente aetate rubescat declinetque magis ad nigredinem. Vbi x ro cerebrum ipsum calidius fuerit prouenire ex eo capillum omnino nigrum. C v R autem non simplex capillus, sed intortus , seu crispu&interdum oriatur,causa est conditio materiae, siue exhalationis δqua fit,ut docet Aristoteles 3.de Generatione animalium, cap. 3. Si,inquit, mola est pra calore ct siccitate exsalatis crinfum escit capillum, quoniam duplici 'tur motu: siquidem quod inest terreni, deo sum, quia calido sursum commeat, eum i prae imbecillitate reduci facile queat, intorquetura , in capillis cra Iutudo est. Aut certe, quia cum parum omnino humidi, terreni autem permultum subest, studiab aere aestuante contrahantur capilli,& conuellantur, quemadmodum cum igni aduruntur. Galenus etiam libr. a. de Teinper mentiricrispitudinis causas hunc in modum explicat. Cri si re duntur capilli, vel propter siccitarem temperamenti, qua Eus intorquat qua ratione ε Ethiopci crimμnt vel propter imbecillimum exhalationis, quae rectam viam sibi moliri non potest. : υeἱ denique ob duriorem cutis naturam, qua imm exhalationem etiamsi validis sis prohibra recta
firmi, cogitis ut ad latus se inflectit est obliquum transitumpares. De caluitio, ct canitie.
A v v i omnium maxime animalium homines conspi
cue efficiuntur docente Aristotele libr. s. de Generati ne animalium, cap. 3. quamquam fmilis quaedam ais oeo in aliis visitur,videlicet in plantis, & auibus. Namque plantarum
78쪽
tarum aliae perpetuo frondis honore virent, aliae definito mensium curriculo frondes exuunt. Item ex auibus quaedam certo tempote seseabdunt, ut pennas deponant. Talis vero affectus in hominibus caluitium est. Ac quemadmodum hoc hyberno tem pote plaatis euenit, ita hominibus aetate senescente, quae humanae vitae, quas hyems est. Una veto tam hominibus caluit ij quim plantis,& auibus praedictae laetiarae causa est, idelicet inopia calidi humoris: hoc enim deficiente inarescunt omnino capillo tum radices, lia, pennae; & dissoluta compactione , quam humor & calor congruenter mista praestabant, sensim defluunt.
Calvescimus autem potissimum priori eapitis parte, quia in eam cerebrum prominet, quod suo frigore calidum illum humorem pellit. Vnde est etiam quod homini maxime calvitium accidit, quia videlicet amplissimum ,& humidi stimum proportione cerebrum habet,ut loco citato a Trinat Aristoteles . Addit Macrobius lib. 7. cap. t o .ideo caluitium ab occipitio inchoari, quia hanc partem fecit natura rariorem, quod ex luturis , quae in caluariis conspiciuntur,planum est,ut quidquid superflui,aut sumet flatus circa cerebrum suerit, evanescat per plures meatus. Non caluescunt tame omnes, sed tantum magnam subeuntes inopiam humidi caloris, qui capillos retinet, seruatque e neque is desectus quouis tempore contingit, sed potissimum aetate iam declinante, in frigiditatem labente. Quale qui maturius caluitio insigniuntur,ij ante tempus praedicto calore priuantur. y o D ad canitiem attinet, eam docet Aristoteles libro s. de Generatione Mimalium cap. s. gigni ab excremeto putrescente,cum enim calor ob suam imbecillitatem perlatum ad cutem excrementum,unde capilli aluntur, perfecte decoquere non valet, fit inde ut collectum putrescat. Albet vero tunc capillus, quia humiditas possessa asi externo calore ob innati desectum vertitur in flatum; is flatus inter terreum contentus candido imbuitur colore, ut in carie parietum, cui canities respondet. Quod autem canities putredo quaedam, ac morbus capillorum sit, illud indicio est quod qui valetudinis vitio praematurὰ canescunt, ubi iam reualuerunt, calore augescente, atque adeo excrementum exacte decoquente, canitiem exuunt. Quod in segetibus quoque euenit, quae locis humilioribus , ac prope lacunas sub magnis, & continuis pluuiis perpalescunt. Vbi vere, calor ex- ciccauit liuinidum illud superfluens tunc propriam resumunt viriditatem. QI ORUNDAM tamen Opinio fuit canos ex ariditate prouenire: si quidem & ossa albescunt excocto humore, & lapides excocti albentem in calcem soluuntur, de cera Solis admota feruori candestit, delacatis ab illa humotibus, & terra aestiuis exiccata solibus albicat. Haec tamen sententia non probatur Aristoteli loco citato eamque refellit eo argumento, quod ex
79쪽
perientia constat,capillos opertos citius canescere, clim tamen operti minus siccentur. Itaque & si nonnulla corpora exusta humiditate albe sicant, in capillis tamen alia ratio est.
Dilutio problematum ad capi ossectantium. C A P V T I X.
XPLICEM us nunc problemata, quae circa paul ante dicta excitari queunt. Primum sit. Cur tenelli pueri aetatis ingressu glabri sunt ZR. Qu ia cum prinealidi ,& humidi sint, nullus adhuc eis meatus incute est,nec fuliginosum excrementum. 2. C v n calidae aquae capillum faciunt candidum , frigidae nigrum R. Quia calidae plus aeris in se cohibent: aer autem pellucens candorem gignit,ut videre est in spuma. 3. C v R calvescimus magis a syncipite : canescimus magis a temporibus ZR. Quia regio illa admodum sicca est, haec praehumida: i siccitate vero dest uuium,ab humore canities est. . C v n inter omnes animantes homo maximε canescitὶ R. Quia caeteris magna ex parte pili quotannis decidunt,ut equo& boui: aliis de si non decidant, breuis tamen contingit vita, ut oui: quibus proinde longo decursu aetatis in senio canities non aduenit: homines autem & longam degunt vitam , & deciduum capillum non habent. Si senibus ab udatia humoris capillos in canitie tingit,cur senectus sicca perhibeturὶR. Quia sicca dicitur, hoc est destituta humido innato: cu alioqui humido asci titio,& peregrino ab udet. 6. C v K capilli detecti tardius, quam operti canescunt 8 R. Quia canities a putredine est, flatus autem putredinem prohibet,
& operimentum statum arcet. 7. Q V i D causae fuisse putandum erit, cur quidam metu 'UM ID iis mortis, viaius noctis spatio totus incanuit sic enim accidissena
rat Scaliger exercitatione 3 I 2.in Cardanum. HIItoria, inquit, et
stra tempestatis Usub Francisco Gonga a Mantua principe. Is asonem
suo siu pectum coniurationis , cum in turri porta Caesarea ad quae Mone, au: vplicium si mari iussi fit,nuntiatum es mane totum repente canum factum. 2uod quasi prodigium flexit principis animum, qui ei propterea Gr veniae or vitae ficit gratiam. R. Subita illa canities orta videtur ex retractione caloris quam metus vehementia induxit: sicuti&in his qui senescunt,canities ex desectu caloris prouenit ad in dum superius explicatum. 8. G v K in equo prae aliis brutis animantibus canities appare GR. Quia equus,ut assirmat Aristoteles s. de Gener. animal tu, cap. s. os , quo cerebrum continetur, tenuius pro magnitudine, quam caetera bruta animalia obtinet,quo fit, ut Acile humor es- fluat, de per aetatem calor deficiat,unde canities oritur.
80쪽
L Α c u 1 et libros de vita & morte,& de longit dine,ac breuitate vitae ad disciplinae commoditatem , distinctionemque inter se distinguere eo modo, qui progressu patebit. Et ut a vita ordiamur, sic eam desiniit Aristoteles in libro de Respiratione. Uita est permansio animae vegetatricis cum definitionis intelligentiam aduerte in primis non definiri, & explicari in ea vitam in toto ambitu, sed eam tantum, quae corporibus conuenit, cum alioqui etiam substantiis separatis Vitae notio proprie conueniat. Licet verd multi sint corporum viventium gradus, nempe intelligens sentiens, loco mouens, vegetana : Aristoteles tamen per hunc postremum gradum vitam definiit,quia nullum sit corpus vita praeditum, quod eo careat. Quo fit, ut praedicta definitio communem omnium viventium vitam comprehendat. Secundo aduerte vitam rerum corpore constantium tripliciter accipi: uno modo pro anima ipsa, quae vitalium stinctionum origo & fons est, diciturque vita ellentialis, utpote essentiam rei viventis partiatim constituens, sicque in libro de motu cordis, definitur vita principium actus animς.Secundd, pro existentia animae in corpore. Terti δ, pro ipsis vitae sunctionibus,ut pro nutritio . ne, accretione, sensione: quo pacto vita a D. Bernardo in libro de Libero arbitrio,& gratia dicitur internus,& naturalis motus. I tur vita in praediista definitione non sumitur primo modo, ut constat . quis enim dicat animam esse permansionem sei ipsius in coopore ξPotest autem vel secundo, vel tertio modo accipi: si secundo , erit definitionis senses formalis: s tertio , causalis , ac si diceremus vitam , siue operationem vitalem esse permansionem, hoc est proficisci ex permansione vegetatricis animae in corpore, quod ab ea informatur. Post Ro autem licet vita absque primarum qualitatum, caloris, frigoris humoris, de siccitatis permixtione, neutiquam possit consistere, peculiariter tamen in calore sita esse perhibetur, teste Aristotele in libro de longitudine, & breuitate vitae, & in problematis Sectione i . quaestione Io. quia anima tandiu corpus in r-mat,quandiu in eo vitae munia obire potest: praecipuus verb admianister vitalium stinctionum est calor. Quonia vero huiusce caloris Con. Comm .in parua Nat. L