Nicolai BurgundI ... Historia Belgica, ab anno 1558

351쪽

HI s T. BELG. LIB. III. 339 respublica concessit in gremium optimatum: qui cosestim quadrintntos suarum partium cives conscribunt in centurias. Petersemium,& Cancellarium liberos dimittunt , & trecentorum civium praesidio deducunt in reagiam. Delegatos denique ad Gubernatricem destinant. Pollicentes se imperata facturos,

modo ne cogerentur praesidium accipere.Sed illa conditionem omnem aspernante, rursus alios mittunt qui deditionem offerrent , inquam universus populus sponte , aut metu iam consenserat. Noircarmius civitati praesidium imposuit, & Tornhautum rursus exercitum traduxit.

Siquidem Antverpienses defectione validissimarum urbium, Procerumque in pacem conspiratione perculsi; simul abscissa undique spe,remittebat sensim altiores spiritus,& haud obscure civium studia nutare coeperant. Nec Gubernatricem fallebant illa consilia. Proinde ostentari potius obsidionem, quam pro moveri jusserat. Longe tunc alia civitatis facies. Quid de ipsis quoque statueretur,si contumaces esse pergerent, propinquo Valence-nensium exemplo admonebantur. Redacti itaque sunt ad summam desperationem. Nec tacita consternatio in omnium animis percipiebatur. Ministris impetus exciderat. --tus seditiosissimis furorem excusserat.Sciebat

quoque magistratus , nihil salutarius , quam Y a pacem

352쪽

3 o NI C o E AI B VRG VNDI pacem experiri , gaudebatque id ipsum non displicere civibus. Au iacus in pristina simulatione perseverabat. Eoque auctore missi sunt, qui Gubernatricem deprecarentur, datisque conditionibus invitarent in oppidum. Illa nec se pacem daturam , nec ante Venturam respondit , quam praesidium militare recepissent. Haec in urbem relata Ministris Scseditiosiissimis non satis arridebant, querentibus unos se peti, daturos sanguinem vindictae publicae. Placuit tamen delegatos ad Gubernatricem rursus proficisci. A qua tandem has conditiones accepere. Ministros, apostam, exules, caeterosique improba nota homines, s-nibus ejicerent. Illicitas conciones is ministeria tollerent. Religionem catholicam, ct delubra restitue-νent. Sectariorum templa i ita Regi videretur, dirusrent.Nova non ad carent. Cipes sacramento Regi obfringerentur. Religionem quam pellent, me fraude prosterentur. Miles a magistratu laetus, idem sacramentum acciperet. Incola obedirent legibus,qua de religione deinde ferrentur a Rege, vel sine fraude oppida cederent. Ad Iconomachos,perduelliones, reosique ma- , tutis hac pacta non pertinerent, nec diutius rata est

sibit quam Majestatiplacuisset.

Dura profecto haec omnibus videbantur rsed per fortunam recusare non poterant. Ad flectendas vulgi mentes magno momento Auriacus fuit. Non amore pacis, quam tunc potissimum oderat, sed necelsitatem aestimando

353쪽

HIs T. BEL G. LIB. III. 3 et mando obsequium praeferebat. Tacito,quam

professo odio semper pernitiosior consiliis publicis. Adventum Gubernatricis opperiri non ausus, Bredam se cum uxore recepit. Ibi paucos dies moratus , privatorum negotiorum obtentu in Nassoviam proficiscitur. Hooch- stratanus,&Hornanus eum sequebantur.Post quae, dimittitur per vicos praeco, qui intra horas viginti &quatuor Ministros omnes excedere iuberet. Exulibus,apostatis,diaconis, se nioribus,breviter omnibus qui e Consistorici fuerant,triduum praestitueret. Tunc primum tacita indignatio defixit sectariorum animos. Quid agerent , quid secum efferrent consilium prae metu defecerat. Compita & portas implebat continens migrantium agmen. Illi uxores & liberos tanquam ultimum visuri amplectebantur. Hi secum in fugam trahebant. Iram Gubernatricis exspectare nemo audebat. Pars ad Brederodium in Horulandiam , pars in Germaniam proficiscitur. Magistratus interim sacramentum Regis accepit. Nec reliqua multitudo, mutari facilis, moram fecit. Quinque urbanae cohortes exauctorantur. Cum statim turma equitum

supervenit sub Gubernatricis auspi cio. Sequebatur Ernestus comes Mansveldius cum sex

ἴeditum signis. Et post eum Carolus ejus Mius cum plena legione. Dein tria vexilla Be-auvolsius induxit. Cujus terga claudebat Li

354쪽

342 NI Cor AI BURGvNDI kii dominus, cum ea centuria, quae Gandavi per aliquot dies steterat. Miles tanquam in hostili solo iter fecit. glande ori inserta siclopos

pulvere oneraverat. Tum demum successit Gubernatrix, succincta mille admodum equitibus,armorum fulgore splendentibus. Proceres Dominam sequebantur. Quidam e Fina tiis & Privata curia comitatum instruxerant. Noircumius quoque propius admovit exercitum,ut si tumultus in urbe oriretur, in tempore adsisteret. Armati pedites gemino ordine dispositi,intrantem Dominam excipiebat,

deducebantque in hospitium quod publice

praebebatur. Animis civium exspectatione detentis, quid primum actura esset, quatuor captivi repente producuntur. Eos Brabantiae praetor ex fuga retraxerat. Cruce in foro ere cha seditiosum spiritum laqueo evomuere.

Nec multo post Joannes Ongliena quem Iconomachorum principem Gandavi extitisse memoravi mus) eodem supplicio dignam

sceleribus mercedem accepit. Tranantem

Ant verpiae sum cia, Gandavensis consul sibi notaVerat, manumque injici fugitivo jusse rat. Octavo Cal. Maij his legibus civitatem

ordinavit. Incola pacem quietemque fovento. Concionatores noPa religionis amissis bonis capite plectan-ror. Fautores eoram puniuntor arbitrio Gubernatricis. Parentes se heri, pro familia tenenior. Convent;cula ne sutato. Magistratus hac ipsi di anto. Si quis

355쪽

HIs T. BELO. LIB. IV. 34 quis indicast, impunitatem habeto, ita tamen si deinceps te bus se accommodaverit. Iconomacla laqueo pilam finiunto. Si magistratus non prohibuerint,damnum refundunto. Matrimonia, aliosique ritus no Pa religionis exercentibus,laquei poenam irroganto. Insan tes ab hareticis bapti ti, rebapti litor. Obstetrices intra horas viginti oequatuor puerperis magistratia denuncianto. Ludi magistra non publice, non ivatim juventutem instruunto,nisi prius examinati, se Jura' ti. Docere illicita capitale esto. Magistratus,praetores, visitatores bibliopolarum 9 puraphorum diligentem rationem habento. Oui libres illicitos sepius distraxerit,capite plemtor, caeteri poena extraordinaria. ITributa injussu Regis ne imponuntor. Ne conferuum tor. Qui secus faxit quadruplum restituunto, θ π-bitrio Judicu plectitor. Eleernos narum collatione pauperes ad novam religionem ne alliciunto. sui ad te gendum militem pecuniam contulerit capite luito. Conventiculorum auctores rebelles habentor. Exulesct apostata, urbe excedunt o militer o hi,qui in pro vincias confluxerunt , ne vita testimonio. Catholicis vel sacerdotibus nemo injuriivi esto. Sinsecus, capite σanustione bonorum punitor. Nulli siua religio fraudi e sto. Eccle alicis parato. priscis legibus edicti uestator, quoad a Rege ex conflio Ordinum aliter alutum suerit. Gubernatrici interim cura sore,ut generalem gratiam Rex indulgeat. Post haec sectariorum templa militibus praedae de diti Cives arma sitia ad magi stratus deferre jussit. Imagine stemplis restitui t. Sacrificia, di supplicatio

356쪽

nes restituit, queis ipsa ingenti intererat pom pa, cum Purpuratis & Optimatibus, ad caeterorum exemplum. Scholas quas erudiendae juventuti lactarii erexerant, ad alios usus traffert, ut nervos eoru paullatim exscinderet; &inclinatis ad poenitentiam seditiosorum animis, impetuque novitatis consumpto , popu lus amaret redire ad quietem , quam tumul tuantium furor excusserat. Urbanus miles reliquus exauctoratus est.Firma praesidia civitati imposita. Vectigal quo idem miles ante alebatur,praesidiariis cessit in stipendium. Quibus rebus effectum est ut vinaria, & cerevisia ria vectigalia sine ulla Regis invidia intenderentur per omnes provinciaS.Semper quidem mansura. Nullo postea fastidio populi oneribus assueti,nec aversantis rerum speciem longo usu conciliatam , quam diuturna patientia legitimam fecerat. Ea tum quidem haut difficulter impetrabantur a magistratibus, hac ratione salutem publicam redimi credentibus. Cum e contra paullo post Albanus , nullo necessitatis praetextu eadem augendo , res priscas novare , vimque Regiam intendere arbitraretur. Populo certe nimiae libertati innutrito aliis artibus imponere debuerat. Omnia ipse per externos agebat. Cum

id rectius provinciales faciant. Qui fastidita tributa non favori , non libidini, aut sceptro ; sed necessitati publicae dare

357쪽

HIs T. BELG. Lia. III. 3 streduntur.Tantum interest quid a quoquam,& qua causa fiat.Populus duci vult,non trahi. regi, non subigi. Nec refert qua via, dum eo quo tendis, pervenias. Ergo rebus in hunc modum Antverpiae statutis, comes Mansueudius civitati praeficitur. Summa benevolentia opulum continuit, nulla remedij asperitate

acessitum. Cum interim in Flandria acerrimae quae stiones de noxijs haberentur. Civitates tanquam semet absolverent, ultione gaudebant. Multitudo metu perculis impune contemnebatur. Nam & vis aderat imperium exerce

tibus. Ipris duo Ministri attolluntur in patibulum. Quibusdam spectatorum fremere ausis,circumfunditur miles , & intento ferro turbatos discutit. Cecidere multi ex plebe,& quidam innocentes in promiscuo discrimiane. Nemo deinde ausus est obstrepere. Seditionum auctores per provincias conquisiti varijs suppliciorum generibus afficiuntur. Ioannes vingliene & Bacquerelius, vitam laqueo finiere. Sectariorum quippe principes

fuerant. 1lli crimini datum, quoa Rotna- censes ad publicandas conciones Gandavum deduxerat. Hic vero Iconomaehos in sacrile gium Aldenardae redemerat, ut iupra retulimus. Bona utriusque fisco illata. Reliquum Vulgus extra periculum,quod aliena magis ivsania,quam proprio ingenio deliquerat. Pr x

358쪽

346 NIco LAI BURGUNDI Rcge tame & religione juramentum praestare jubetur. Iconomachi passim & undique sine

misericordia necantur. Infamati magis, quam convicti relegantur in exilium. Replentur cruces cadaveribus, Germania exulibus. Nullatum quidem Gubernatricis invidia . quando omnia per magistratus agerentur.Nam de ipsi magistratus non irae , aut saevitiae imputabant

supplicia; sed utilitati publicae. Seditiosissimi

quique jure putabantur damnari , tanquam sceleri bus suis proraeruissent exitium, quod a propriis civibus irrogabatur. Et hoc re vera in ejusmodi tempestate sincerissimum est remedium, ut optimorum civium sustragijs delicta vindicentur. Qui a nutu Regis pendentes,eX utilitate eius omnia constituunt. Et si quid severius fecerint, merito facere videntur, sine infamia , vel criminatione Principum.

Et si dicere licet , famam Albani nihil magis

eravit, quam quod extraordinaria ratione,& externis in consilium adhibitis , in eadem . - facinora tam animose surreXerit. Poena reme- dij loco admovere non credebaturi: sed malis publicis ad occasionem avaritiae abuti, qui conscientiam magitti aluum suspectans, extraordinem judicia 1nstitueret. Quarum rerum documenta apud antiquos multa recensere possem. Sed haec commodius suo tempore. I itur Sectari) ad dandum sacramentum pasium citabantur. Contumaces ademptis bonis in

359쪽

HIs T. B ELa. LIB. III.

in exilium acti. Et quia promiscua fuga fumerat, ne civitates incolis destituerentur, &ad externas gentes transirent commercia, fugitivis ea lege edicto publico reditus permittitur, si religioni Regique sacramentum dicerent. Fuere qui praeferrent exilium,fuere qui rever

terentur.

Caeterum Lutherani tam infami proscriptione exulcerati apud Electorem Saxoniae fortunas sitas deflebant. Nulla culpa provocatam Gubernatricem maximas contumelias in si statuisse. Non festonte concessis e in Belgium: sed commuχ i con siensia invitatos. Ibi quoque in siumma magistratuum obedientia egisse, citra cujustiam injuriam. Civitatem imperi, Antreviam esse. Vnde certe ejίι non possint sinereligionis flua infamia,qua non alia esset,qllam religio imperii. Quod ergo fluum delictum Z an quia pro catholicis nuper armati , ct ne violarentur, vitam suam obtulissent in disicrimen , in quorum perniciem Culpinista urrexerant ρ e spaeniteret obsequi, honesius saltem dimittipotuisse, quam siubseditiosorum

invidia. theranoram protectorem Electorem ese,ei quepotissimum incumbere,ut innocentiam illorum petit adiutam. Haec & plura in eana sententiam referentes:pervicere tande, ut Oratores mitteret in Belgium. Quibus Gubernatrix, habito consilio,in hunc modum respondit. Sci tote me,qua de religione constitui, nihil proprio fecit' judicio. Regis imperium executasimi, quodsine crimino pratermittere non poteram. Cum iri igitur

360쪽

faepostulandum est vobis. Prudentius tamenfacturi.s eodem jure permittatis Regemstui, quo ipsi utimini.

suid vobis cum nostra provincia ρ 'quare pultis alijs regnandi modum praescribere, quem ipsemet a nemine .ccipitis Z Quid in Germania Vestra faciatis Regem nonsollicitat. Religionem quam libet amplectimini.Paci publica, ut placet,consi lite. Nemo deposcet a vobis rationem imperj. Relinquite, precor, Regi provincias sua dia quas nemo principumjusjι vindicat. Ille quidem religionem a majoribus traditam, θ ρ- Iemnisacramento sancitam retinerestatuit. Bellum Oomnia potius toleraturus, quam libidini populari electionem sacrorum permitteret. Neque enim videri ex majestate, ut his malis tanquam impar , fuccumbat, ac libertatem indulgeat,quam vulgare nonpotest , ne

sceptri discrimine.Quod o Illustrisiimus Elector probemtelligit. sis extra unos Lutheranos sacriscandi licentiam nemini facit. Ministri ergo vestri quid queri

posisint,non pideo.In pacem publicam serpentes,provinciis exegi.In quas injussu meo novas religiones,ct nescio qua turbamenta ausi fiunt adferre , ct in quastionem

adducere, qua ratione colendasnt numina. Ut in tanta

mei varietate,nihil sacrum,nihil anctum,nihil denis de veris certum populvi credere assueficat: deinde viribus eptri contumaciam βam conserat. Aurivisse vos arbitror,labefactatam ab his populorumsidem, de craptos exercitus, siublata vexilla in Rege, parismi absuis ab omnium pernicie. Uiud si vires illorum hominum patientia nostra adolescant, qui pace serre non possunt f. Cum hoc responso oratores dimisfi sunt.