장음표시 사용
111쪽
I8 DE PAssio NI BUssundo odio, sed ex subitanea Aversione quae eos derepente occupat, quia cum eo propendeant ut imaginentur omnia debcre eo modo procedere quem optimum judicant, quam primum aliter evenit, id mirantur , & inde ostenduntur, saepe etiam etsi res eos speciatim non spectet; quia cum multum diligant, caulam eorum quos amant eo animo susciapiunt ac si sua foret:& sic quod nihil nisi materia indignationis in aliis esset,ipsis abit in causam irae. Et quia inclinatio qua propendent ad amandum efficit ut semper habeant multum caloris & multum sanguinis in corde, nequit aversio quae eos derepente occupat tam parum bilis eo propellere, quin statim id excitet magnam commotionem in illo sanguine. Verum saec commotio parum durat, quia vis inopinatae aversonis non continuat; & quam primum deprehendunt, rem ob quam irati sunt non debuisse eos tantum commovere, illius poenitentia ducuntur. ARTICU Lus CC ILAnimas imbecillis se abjectas altera magis abripi. Astera Irae species P in qua praedominantur Odium & Tristitia, non
ita primo obtutu apparet, nisi forsan in eo quod pallorem inducat facies: sed ejus vis paulatim augetur agitatione quam servens vindictae Cupiditas excitat in sanguine, qui permixtus bili quae propellitur ad cor ex parte inferiori jecoris & lienis, in eo excitat calorem asperum admo- dum & pungentem. Et sicuti generosiores sunt animae illae quae plus gratitudinis habent, ita illae sunt superbiores & viliores infirmioresque quae se magis abripi patiuntur ab hac specie Irae: Eo enim injuriae majores apparent , quo superbia facit ut quis se ipsum magis aestimet, quin etiam quo pluris fiunt bona quae auferunt; quae eo magis aestimantur quo anima imbecillior & abjectior fuerit, quoniam ab aliis pendent. ARTICUL Us CCIII. Generositatem essepro remedio contra Irae excessus.
C Eterum , etsi hic Affectus utilis sit ad suppeditandum nobis vigorem necessarium propulsandis in riis, nulli tamen excessus majori cura vitandi veniunt,quod perturbantes judicium saepe in ea inducant errata quorum postea poenitere oportet; imo quandoque impediant ne tam bene repellantur hae iniuriae quam aliis fieri posset, si minus adesset commotionis. Verum sicut nihil est quod Iram magis intendat quam superbia,ita credo Generostatem optimum esse remedium contra
112쪽
TERTIA PAR s. 89 illius excessus; quia dum facit ut parvipendantur omnia bona quae possu auferri, & contra maximi fiat libertas & imperium absolutum in semetipsum , quod perit ubi ab alio laedi possumus, essicit ut contemptu solo aut ad summum indignatione ulciscamur eas injurias ex quibus alii s lent offendi. ARTICU Lus CCIV. De Gloria.
OUod hic nomine Gloriae indigito, est species Laetitiae sundata super
Amorem sui ipsius, & quae oritur ex opinione aut spe concepta laudis apud alios obtinendae: Atque sic differt a satisfactione interiori, quae nascitur ex opinione quod aliquam bonam actionem secerimus: quandoque enim homines laudantur propter res quas ipsi non credunt bonas , & vituperantur ob eas quas meliores arbitrantur; sed ambae aeque sunt species propriae aestimationis ac Laetitiae . Causa enim est se ipsum aestimandi ubi videris te aestimari ab aliis. ARTICUL Us CCU. De Pudore.
P Udor e contrario est species Tristitiae, fundata quoque super Am rem suimet ipsus , S qui procedit ab opinione vel metu vituperii: Et insuper species Modestiae aut Humilitatis, & propriae dissidentiae: Cum enim quis eo usque se ipsum aestimat ut nequeat imaginari se ab ullo contemni, non facile potest pudore suffundi.
GLoria autem & Pudor eundem usum habent, in eo quod nos ad virtutem incitent, illa spe, haec metu; solummodo instrui debet judicium de iis quae revera digna sunt vituperio vel laude, ne pudor ob patex bene sectis, aut gloria ex vitiis; ut pluribus evenit. At non convenit penitus exuere hos A ffectus, ut olim faciebant Cynici : Etsi enim populus pessime judicet, attamen quia sine ipso vivere non possumus, & nostra resert ab illo aestimari, saepe debemus eius opiniones sequi potiusquam nostras, quoad externa nostrarum actionum.
113쪽
. ARTICU Lus CCVII. De Impudentia. IMpudentia si ve Inrerecundia quae Pudoris contemptus est,& saepe etiam Gloriae, non est Passio; quia nobis nullus inest motus specialis spiria tuum qui eam excitet; sed vitium est oppositum Pudori atque etiam Cloriae, quatenus utraque bona est: sicut Ingratitudo opponitur Gratitudini, & Crudelitas Commiserationi. Praecipua vero Impudentiae causa oritur ex gravibus contumeliis quibus aliquis saepe affectus fuerit. Nemo enim dum juvenis est non putat laudem bonum esse, & infamiam malum majoris momenti ad vitam quam postea experientia liquet nonnullis, ubi post passas insignes quasdam contumelias honore se vident penitus distitutos & spretos ab omnibus. quare illi impudentes sunt &inverecundi, qui bonum & malum ex Commoditatibus corporeis metientes, vident se illas aeque possidere post has contumelias ac ante; imo etiam aliquando melius, quod exonerentur multis necessitatibus ad quas honor ipsos obligabat; & quod si jactura bonorum suo infortunio juncta sit, extent personae piae a quibus in eo subleventur. ARTICU Lus CCVII I.
Fastidium est species Tristitiae , cx eadem causa ortae ex qua ante Laetitia processit. Ita enim constituti sumus,ut pleraeque omnes res quas possidemus, bonae non sint nostri respectu nisi ad tempus, & postea fiant incommodae. .Quod praesertim apparet in cibo & potu qui non sunt uitiales nisi quamdiu viget appetitus; sed fiunt noxii ubi cessat; & quia tum cessant Gustui grati esse, haec Passio Gallice dicta fuit Dego . ARTICUL Us CC IX. De Ordolio ex bonis quae serierunt. Cordolium ex bonis qua perierunt est quoque species Tristitiae , quae specialem amarorem in eo habet quod semper juncta si cuidam Desperationi, & Recordationi Delectationis quam nobis attulerat fruitio. Nunquam enim Cordolio tali asscimur nisi ex bonis quae quondam possedimus, & quae ita perierunt ut nulla sues supersit ea recuperandi eo tempore & modo quo eorum amissionem dolemus.
114쪽
9 IO TERTIA PARS. ARTICUL Us CCX.
De Hilaritate. DEnique quae mihi dicitur Nilaritas, species est Laetitiae quae id habet
speciale,quod ejus dulcedo augetur recordatione malorum praeteri torum, ex quibus homines se ita sublevatos sentiunt ac si grave aliquod onus quod diu bfulassent ex suis humeris remotum sentirent. Nihil autem video in his tribus Passionibus observatione valde dignum , nec etiam alia de causa eas hic posui, quam ut sequerer ordinem enumerationis supra factae. Sed mihi videtur hanc enumerationem sui sic utilem ad ostendendum nos nullam ex iis omisisse quae digna foret speciali aliqua consideratione. ARTICUL Us CCXI. Remedium Generale contra Passiones. NUnc autem postquam eas omnes novimus, multo minus metuendae sunt quam antea. Videmus enim, eas omnes natura su a bonas esse, nihilque nobis vitandum ex illis praetcr earum pravos usiis aut excessias: contra quos remedia quae proposui suis cere possent, si quisque sit curae haberet illa usurpandi. Sed quoniam inter illa remedia posui praemeditationem, & industriam qua quis corrigere possit desectus suae indolis, sese exercendo in separandis motibus sanguinis & spirituum in se a cogitationibus quibus jungi solent; fateor, paucos dari qui se satis
praeparaverint eo modo adversus omnes impetus; & hos motus in sanguine excitatos ab obj cctis Affectuum , sequi tam prompte ex solis impressionibus quae in cerebro sunt, & dispositione organorum , etsi eo anima nihil plane conserat, ut nulla sit sapientia humana quae possit illis resistere, cum quis non satis se ad id paraverit. Ita plures nequeunt se a risu continere cum titillantur,etsi titillatione non delectentur. Nam impressio Laetitiae de subitaneae occupationis quae alias illis risum movit candem ob causam, resussitata in eorum phantasia esscit ut ipsorum pulmo quantumvis invitis infletur subito a sanguine quem ad cum cor mi tit. Sic qui natura sua valde propendent ad commotiones Laetitiae, aut Commiserationis , aut Terroris, aut Irae, abstinere vix possunt a Deliquio animi aut lacrymis, aut tremore aut commotione sanguinis,ac si se-bri laborarent, cum eorum phantasia vehementer pulsatur ab ob secto
alicujus ex his Passionibus. Sed quod eo casu semper seri potest, quodque putem hic posse poni ut remedium generalius & observatu facilius
115쪽
91 DE PAssIONIBUs TERTIA PAR s. contra omnes excessus Affectuum est , quod ubi sentitur ea sanguinis commotio, praemoneri & meminisse oporteat,omnia quae se imaginationi osserunt non alio spectare quam ad animam decipiendum, eique r praesentandum rationes, quae inserviunt commendando objecto Passi nis suae, tanquam longe firmiores quam revera sint & e contrario dcbiliores quae ei dem improbando serviunt. Et cum Passio non nis talia persuadet quorum executio aliquam dilationem patitur, abstinendum S serendo de illis extemplo judicio; & alio avertendae sunt cogitationes, donec tempus & quies plane sedaverint commotionem quae est in sanguine. Et denique cum incitat adactiones in quibus necessarium est consilium sumi in arena, debet praecipue voluntas serri in considerandis S sectandis rationibus quae contrariae sunt illis quas Passio profert, etiamsi minus validae appareant. Ita cum ex inopinato insurgit & impetit aliquis adversarix , occasio ca non permittit tempus insumi deliberationi. Sed
id mihi videntur hic semper posse qui solent animum rcflectere superactionibus suis, ut nempe ubi se metu occupatos sentiunt conentur avertere cogitationem suam a periculi consideratione, attendendo rationibus propter.quas multo major est securitas& honor in resistentia, quam in fuga: Et e contrario ubi sentiunt vindictae cupiditate & Ira se incitari ad incurrendum praecipitanter in illos a quibus impetuntur , meminerint cogitare, imprudentiam esse, sese perdere, cum salus absque in semia potest obtineri; & ubi impares admodum fuerint vires, praestare honeste canere receptui, aut in deditionem consentire, quam se more belluino exponere certae morti.
Ab illis filis pendere omne bonum se Aratum hujus vitae.
CEterum anima quidem suas Delectationes separatim habere potest is sed quod attinci eas quae ipsi cum corpore communes sunt, illae pendent plane ab Assectibus,adeo ut ii quos magis movere possunt, magis mi stare possint hujus vitae dulcedines; prout etiam in ea possunt acerbissima & amara quaeque experiri, cum illis recte uti nesciunt,& ubi ipsis fortuna adversatur. sed sapientia praecipue huc confert quod nos doceat sic illis imperare, & tam dextre eas dispensare ut tolerabilia sint mala quae producunt, & ex omnibus Laetitia percipiatur.
116쪽
De Passionibus in genere. Et ea occasione de tota
2. Ad cognoscendas Passianes Animae, eius functiones a corporis functionibus distin
3. Ωualis regula eum inmem fit sequenda. ibi d.
q. Calorem ct motum membrorum procedere a corpore se cogitationes ab anima. ib. F Erroneum erie creaeere animam dare mo- . tum ct calorem corpori. ia nam differentia sit inter corpus viavens ea avem ibid. 7. Brevis explicatio partium cerporis, O de, Uribus iam irius Luctiombus. ibid. r. madnam sit principium harum omnium functionum. 4ςuomodo fiat motus cor . o. Muomouo producamur Diritus animales in cerebro. ibid. 13. Quomodo fiant motus Musculor Mn. 6ia. memeti obiecta externa agant in sen
tuum a Tana. . II Hane ob clarum extentorum actionem
i . Varietatem quae est intre spiritus, etiam ρε 'e variare eorum curius. T s. sint c. usae varietatu illius. ibid.I6. Gomodo omnia membra pusint moveri per objecta sensivum , est peristrissu, absque opera animae. 9i . maenam sint funoriones animae. I D
2o. De Imaginationibus ct aliis cogitationi-εω qua per animam formanIur. II
2 i. De Imaginationibus quae pro causa habent sotim corpus. ibid. 22. De meieren:ia qua est inter alias perce
23. De Perceptionibus quas referimus ad objecta quaesunt extra nos. ibid.2 . De Perceptionibus quas ad corpus nostrum referimu/. ibid.2s. De Perceptionibus quas ad animam n Irram referimus. 1326. Imaginationes , quaesolum pendera ama- tu fortuito spirituum, posse non minus ve rar Passiones esse, quam perceptiones quae pendent a nervis. ' ibid.27. Definitio Pa num animae. I 28. Explicatio primae partis hujus definitio- Π . ibid. 29. Exphcatio alterius partis. ibid.3o. Animam esse unitam emussas corporis partibus conjunctim. Is 3 l. Dariglandulam in cerebro, in qua anima suas functiones specialius quam in aliis partibus exerceat. ibid. 32. Quomodo cognoscatur hane glandulam esse praecipuam animae sierim. i 63 3. Sedem Allectuum non es in eorde. ibid.3 . Ωuomodo anima ct corpus agant infe invicem' i 3s. Exemplum modi quo impresores objectarum sese uniunt in glande quae es in merio cerebri. ibid.36. Exemplum meri qua Pas nes excitantur in Avima. ia37. inomado a pareat eas rannes esei is quadam metu spirituum. ibid.38. ixemplum motuum corporis qui comitantur Pa pones, ct ab anima nen pendent. 9
117쪽
I N D33. momeri eadem eausa post excitare riversas Passiones ita varias hominibus. ibid. n. Rus sit praecipuω essectus Passionum. ib. i. M aestis potentia animae rejpectu corporas.
43. momouo amin.r possit amaginum, attendere, movere corpus.
as. Quae sit animae potestas respectu Pasonum
rn ur ιu. mur inter par em interiorem se superiorem anιmae. ibid. 8. In quo cognoscatur robur vel imberi itas
animarum , ct quo nam infrmiorum H
9. Animae vim sussicere absque eo itione
SECUNDA PARS. De numero & ordine Passionum, & explicatio sex Primitivarum.
s i, Q Vinnam sint primae Paronum causae.
12. Iumam sit earum usus ; quomodo enumerari possint. ibid. ordo &enumeratio Passionum.1 3. A iratio. 27s . Existimatia ct Contemptus, Generosit.rsant Superbia, ct Humilitas aut Abyectio.. ibid.ss. Veneratis ct Despectus. 28s6. Amor O Odium. ibid.F7. Cui sitas. ibid. 32. Spes, Metus, geluupia, securitas, O Desperatio. ibid.
Emulatio , P Panimitas, ct Consternatio. 296o. 0nter s. . ibid.6 i. Gaudium se Tristitiis. ibid. 62. Irram, Invidia, Commiseratio. ibid.63. Acquiescentia in seipso. Pamitentia.
6 . Faver Gratitudo. ibid.6s. Indignatio or Ira. . ibid.66. Gloria Puti'. ibid.67. Fas dium, Desiderium se Hilaritas. ibid.68. Cur haec enumeruis rasilanum disserat/ ab ea quae vulga recepta est. 3369. Non dari nisi ex Primitivas Passenti. ib. De Admiratione,po. ei definitis ct causa. 32 i. Nultam mutationem accidere is est . mel insanguine in hac Pasione. ibid.
73. Pii sit stupor. 337 . Cui uoi inserviant omnes Pasiones, O
s. Aa quid specubter inservirat Admiratio. 3 76. In quo ira nocere post. Et quomodo ejus . desectus possit suppleri , ct corrigi excessitis ibid. 7 . mia nec stupidiores, nec doctiores in Arimirationem magis feramur. 3 s78. Eius excessum pose abire in Habitum, ubi ejus correctio negligitum ibid. 7 . Definitiones Amoris er Odii. ibid.to. omas: si ingere velseparare voluntate. 3ssi. D. distinctione δε ta feri inter Amre Concupiscentiae eo Benevolentiae. ibid.8 2. momodo Passiones vallae disserenter ean- veniant in eo quod Amoris participersunt. ibid.8 3. De Hsseremia qua est intersim Iem Bene lentiam . Amicitiam , ct De :ionem. 378 4. Non tu es odii species quot Ameris. 3 38s. De Complacentia ct Horrore. ibid.86. De Ditio Cui litatis 398 7. Cupiditatem esse Passienem quae non habet comrarium. ibid.
118쪽
88. mae sint ejus diser a species. ibid. 29. iaualis sit cupi itas qua ex Herrore -- scitur. Um. Qualis sit ira quae nascitur ex Compla
s i. Definitio Laetitiae. 6 fr. Dinnitio Tri Dirae. 42s . mia sint caulae harum Pauponum. Ibid. s . Tuomodo Fi Allectus excitentur a bonos edi malis quae nil nisi corpus stentant ; cor in quo eo illai Tiridatio Dolor. ibid. s. rauomo o etiam pol int excitari a bonis edi malis quae anima non observat, etiamsinu tuism pertineant; ut voluptas quae stritur ex eo quod quis se in periculam con Gerit, aut mali pr eteriti meminerit.
os In Odis. 48 ID. In Laetitia. ibid. iio. In Tristitia. 49 iii. Iu Cupiditate. ibid. ita. Iui sint signa externa harum Pagio-
ii 3. De actionibus oculorum ct vultus. so It . De mutationibus coloris. ibid. xi s. momodo I aetitia inducat rubarem. si I 16. momodo Tristit: a patrescere faciat. ib. Ii . Ω mori tristes saepe rubeant. ibid. II 8. De Tremoribus. 12II9. De Languore. ibid. Im. Quomodo pro catar ab Amore pidume. 13
lai. Eum posse etiam profisci ab aliis P.i se omώur. ibid. 22. De Lipetis a. ibid.23 . Cur Deliquaum animi ex Tristitia non sequatur. s 2 . De Rr is ibid.ani. In Cupiuitate. abi d. ror. Motus santuinis spirituum in Amore. ibidio 3. In Odio. 6
ibid16. mae sint ejus praecipuae cassae. 1 F27. LFaesi: issius causa in Indignatione. ib. 2. . De origine Lachnmarum. 1629. Ω modo vapores in Muam mutentur. .ibid.3o. Ruomodo id quia oculo dolorem a Nere
eum aci Dchr manuum excitet. τ
33. Cur Infan:es Osene utile lachrymentur. ibid.3 . Cur aliqui Infantes potius pacliant quam lachrymentur. 393s De Susipimis. ' ibid.
36. Unis veniant est flas Passumum qu quabus arn hominibus peculiaresiunt. ibid.3 . De Gu quinque Passionum hic explieatarum. diro se ad cornus referuntur. rarum, prout ad corpus referuntur.
38. De eorum is inibus se me iis quibus
i. De Cupiditate, Laetitia, Tristitia. ib. 2. De Laetitia, ct Amore, comparatis cum Tristitia o Oilo. 6 a. De iijdem Uectibus quatenus referuntur ad Cupiditatem. ibid. 4. De Cupiditatibus quarum eventus nonnisi is nobis pendet. 6 s. De iis quae nomi 7 ab aliis causistendent: Et quid sit Fortuna. ibid. 6. De iis quae a nobis ci ab aliis pendent.
7. De Commotionibus internis Animae. 66 3. Exercitium virtutis si mam es e remessium contra P. oner. ibid
119쪽
TERTIA PARS. De Passionibus Particularibus.
A a T I C ρ. D L Existimatione o Despectu. 6 so. Has duas Passisnes nil nisi speties Admarationis esse. si . Etiam pos quem se ipsum existimare I aedisicere. ibid.s f Propter quam caWam nos aestimare pos
ibid.i o. De Satri actione sive Aequis sientia in
magis abripi. s82o3 Generesseatem esse pro remedio contra Irae excess. ivi. 2o . De Gloria. t. De Mnmiat. rect Audacia. 7772. De AEmulatione. ibid. 73. momodo Audacia a Spe penisat. ibid. 7 . De P 'animitate, Covsternatione. ibid.2 De Pudore
ibid. ibid.2ii Remedium Generali cintra ibid.ai 2. Ao i is Mys pendere ne bonum ct malam hujus vis . 9 i