Xenophontis philosophi et historici clarissimi opera

291쪽

resino est minuidui quoniam esset ditis M. Sed quod cultu ac diligentia, qui rex esset,amicos antecederet, hoc sane admirabilius. Ille igitur narratur nulla re,ubi uperaretur, ita manis sis pudore affici confluese,ut amicorum cultu. Et eius oratio memoria prodita eli,c in dicereta milia elbe opera boni has ris boni reris. Num Er pas stirem decere id praeita t pecora habeant filiciterita 6s uti, sit tandem pecudum est felicitus. Et regem identi dem decet urbes Sue homines felices facere, Cr ijs uti. Nihil imis mi ue I bacestet sententia, ut pertinaciter

uellet omnμ homines obsequio praestire. Pulchrum etiam documerum rus dicitur Croeso demonstrasse, quando uis eo admonebatur pre ut in multa largitione pauper foret, cum liceret ei uni uiro quamplurimos auri thesauros domi repo ere. Et oram dicitur percunmtum:Et quot

iam mihi necunias futurus fui arbitraris si aurum collegisbem,ut ipse ius es mi o tepore sium in imperios o funis respondisci magnum quendum numerum. Atque rum ad haec dixisse: Age igitur c est, mitte visu una cum hoc Hstula,cui tu maxime credis. Tu uer) msta, sta circumadiens amicos, dic eis me auro egere ad opimquoddi:etenim uero egeo: eiss iube,mihipraebeant pes cunias quocunq;finguli queant scriptani autem vibsignatanis epistolam dent frendam CroesiAmulo. Haec autequaecunque dixerat, cum cripsi fiet obsignassetA litera eas I Iasti 'rae ad amicos dedit, scripsitque ad omnes ut Ηγα exciperent ut amicum suum. Cum igitur amicos

ait Histi φώ: O rex ore, etii me iam ut diuite decet uti. Adbum enim mulia donatus muneribus ob siteras tuas. Et

292쪽

om ait: M igitur tim etiam bis nobis Croest lesu. rus est: dos uero ipse intuere, et streputa quot pecuniae uni paratae, si quid mihi utendum flii Supputatis igitur crosim pecun s, multo plures inuenit quam oro dis rat luturus f ireum in thesauris,s eas collegisα Quod ubi patuit, rus dixitFe traditur: Videsne Croest mihi quoque esse thesauros At ipse mihi iubes,ut eos collectos

apud me habeam, ut propter eos er inuidiae in Er odio, ac fidem habeam mercenari s coaedibus, quos in praesto cerim. At ego dum amicos diuites reddo, hos mihi thesauros este puto c des simul tum mei ipsius, tum meos rum bonorulonis Melioris quam si praefissiuriossipen durios praefecissem. Atq; aliud item dicam tibi Ego enim Croest,quod dij dederat animis hominu, qui omnes identidem pauperes fecerunt,hoc ne ipsi quidem possum esse superior, sed in asiabilissium pecuniarsi quemadmodum es Verum ego hoc mihi uideor multitudini praestire quod hi poskaqua plus quam fatis est adepti fuerint,asias

suas pecunias de*dientes,alias marcescere acientes,alias

numerantes, metientes, expendentes, uentiantes, cultiodientcis, turbationes tabent. Et ipsus tamen cum intra des tot habeant,nes comedui pluε quam ferre posuit frangeresur enim: nes induuntur plut quam ferre etiam queunt: fuscarentur enim. Sed pecunia se eruacaneae negocia afrunt. Verum ego minillarium praesti immortalibus, ac pluris pecunivi femper desidero, quas cuadeptus luero,cis quas mihi uideo superesse,his indigensti' amicoru leuo, ex diuit s homines ex beneficin pro

seqμctii, ex ijs beneuolentia et amicitiam mihi comparo. Pecuni mra ijs uero hominibus stinus mihi sit securitas bona ψ -

293쪽

nominis ima, γα neqi e marcscunt, ne e quo plura sunt, πumpuntur. Sed oriae quo plus est, Vmatis G melius, π ad bisendust leuius: sepe etiam metis eos leua, γψμs fertur. Vt aute hoc etiam fici Croest,ego non eos felici imos duco , qui pecuniaue plurimas habeanto pol ideant choc enim pudi, qui muros cus, utit, ese sent felici imi, quippe qui omnia quae fiunt in urbium cu stidian uerum qui cir coparare plurimas pecuniis iucst hos 4 et iis uti honeste plurimis hunc esto felicem ese

pMto,einq; peclinus. Atq; haec Cγrus dilucide iciebat, quemadmodum etiam dicessit. Ad haec cum rus cogi πρ multos homines,si quidem bona ualetudineutanture, p*riri ut int necessaria habituri, eas reponere Pue usui ιnt ad uici&m bene ualentiu : ut autem si aegrotarint orent utilia, huius rei non admodu eos habere diligenotiam uidebat: itaque exi mauit circa haec quoque sibi elaboranss, medicosque optimos ad sese accersivit ut cum his loquereturi. quaecunque uel instrumenta utilia ese diis xiij et ψliquis eorum, uel uenena, vel esculenta, uel potui lenta, haec omnia parata feruabat apud se te. Consider Pindo qgis eoru aegrotaret, quod set curandi tempus, praebebas qmnia quibus op s 6het. Habebat, etiam medicis natum, cum quis sanaset quenquam eo. ru quos ab istis anados accepisent. Haec igitur ex huius modi permulta moliebatur, ut apud eos excelleret a quia

binamari uellet. Quarum alitem rem certamen prorununciabat ac praemia proponebat,uolens inlicere contentionem de pulcbris bonisq; operibus Taec Gro laudem obegnant, quod curaret ut Murtim exerceretur. Et opus malibus quide haec certamina invicem in ciebant et lites

294쪽

ex pervicacis. Insi per Gr segem cWm coni fuit, suco cutis diiudicanda essent, siue ciuili causa, sue concertastisimul hi suctvi dijudicatione aptu esset, refugium haberent ad iudices Perflpicuum igitur erat coniecti refotatos inos aduersarios optimorum amici)fimorum iudio cxm ambos aliquid. Vssim autem, bis qui uicerantimis debat, o qui non pro se fiententiam tulisfient eos oderat. Qiii autem uicera, simulabat iure uincere, itaque exi mabat Iratiam debere nemini. Et qui amicitia prisi apud cγrum esse uelles, quemadmodum urbi Κου alij, ita etiam hi inuidi traicem habebant. ItaquλpUreTiffribant aeter alterum e medio tolli, quam una agere inuicem boni quicquam. Et haec declarant orum moliri sistitum, ut hi qui

potenti)fimi essent, magis eum amarent quis fiet os inuuicem. Nunc autem iam enarrabimws, quo pam primum rus emisite rema: et memisionis uenerabilitia uidetur n0bta ars una ex his quae moliuntur, ne imperium sit cotemptui. Jtas primum antequam egrederetur, vocatis

ad est Persiis ex alijs qui praeerant magistratibus, di stribuit inter eos stilas Medicus: Crium primum Persis Medica stiluini mili sent Iri di fribueret Diui haec uerba ad eos loquebatur: se emittere uelle ad delubradi s immortalibus consstut ac simul cum illis sacra Deore. Adesh igitur,inqui ad fores stilis hisice ornati ante folii ortum,con lituiminis quemadmodu uobis uerbis meis nunciarit Pheruulus Persas: cunis ipse ducam, eritis in ea qμα uobis diri fuerit regio e. Quod si uestrum alicui aliatcr Midetur melius quam ut nunc immittamus, cum reuertcrimus is me doceat.Vt enim pulcherrimum atque opti

nilim esse uobis uideatur, stasingula c0Mucnda fiunt. Vbi

295쪽

mseprimari s distribuit Ibus pulcherrimos, extulit Minquoquestibu Medicas. Permultas enim parauerat nihilo parcens, ne purpureis,neg ferrugineis, es puniceis, pes caricinis uestibus. Cumq; horum amissium partem

singillatim distribuisseet inter duces, his rufit ut amicos

suos bifice ue1tibus ornarent, quemadmodum, inquit, vos estis a me ornati. Et quidam ex praefientibus eum intermogauit: Tu, inquiens, ὀ re, quando ornaberes Reston*dit autem rM: Non enim uideor nunc uobis i se ornau ri,dum lios orno Ergo si queam in uos amicos esse beneficus,apparebo etia in Jhla quam habeo pulcherrimus. Sic igitur isti abeuntes, accersitos amicos stilis ornabant. At

rus arbitratus Pheraulam, qui erat ex oriane plebssi

et casti m esse er elegantem cir modes him e sibi quer Afficanssudiossim, qui olim de singulis pro dignitate honarandis internuncin uit: hunc igitur ubi uocasset, con Auli is quo pacto ei et facturus, ut emi sio benevolis uisu pulcherrima foret, inimicis autem maxime formidabilis. Vbi ueτὰ ipsis co siderantibus eade ambobus fiunt visa, rus Pheraui eiusit curandum ut crus ita fieret emisio, ut visa est pulchrἡ habere. Ego enim dixi,ut tibi de emisio.

nis ordine parerent omnes. Verum quo libentim te praescipientem audiant, fir tecu basce tunicas ad sticulatoruduces: equitibuεs uocatis, dato has etiam equitum duciabus,et curruum si laribuε basice alias tunicus. Pherauus at tunicas acceptes. Quiem duces ut uiueruntii cebant: dignus iam sine tu es E aula quandoqua

iussismue es nobis iaciunda. Non equidem,r Mndit Pheia M. Non blum enim non iubeso,ut uidetur,sed feram C, cina as nuncfer os Dos amissis, stemmateri:

296쪽

alteri: ei is quidem horum cape utrum ipse uis. Exhinc igitur illle accepto amicti, inuidentie est oblitus, contis . tiuoch eum c0nsulebat utru caperet. AI Pheruulus ubi coit

fuluill et uter esset melior, dixitFetj: Si me accusaueris quod tibi optione dederim, rursus cum ministi uuero me utere ultero ministro. Pheraulus cu ita ut rusus fuerat tuonicas distribuis et,continub ea curabat quae ad egre, nEregiam pertinebant, quό singulis abitura essent quampulcherrim . cum uero dies pos Frui licitus esset, omnia ante

lucem erant pura atq; expedita. Ordines sisterant er ab hac er ab ultera parte uiae, quemadmodu hoc etiam temporestat, qua rex e immissurus,intra quos nemo ingredi potest qui minus sit ex honoratis. Flagri eri etiam sisterant, qui uerberarent si quis turbaret. Steterant praeterea primu spiculatores circiter quatuor millia ad quaternos ante portus. Duo millia uero ex utros portarum latere, aderatq; omnes equites qui ex equo deficederunt sublatis manibus per can us uestis. Et nuc etia eas tollunt quado uidentur a rege. Et Perse quidem stibant ad dextera, sed alij μ' ad laeua uiae parte currusi eodemodo luris dimidium. Sed ubi patefactaesunt portae ipsim regiae,prismu agebatur tauri Ioui optimo minimo perpulchri quo terni, ijs dijs alijs quos Magi fiunt interpretati. Putati tenim Perse, multo magis artificibus esse utedu erga deos immorsari, circa res alius. Pos ues autem amantur equi,ad Solis sacrifctu. Post bos aut educebatur currus albus coronatus,iugo aureo, qui esset Iouis sacru. Post hunc

Q batur etia Solis currus cadidus et is coronatus ut anterior. Post hunc etia alius tertius currus educebatur,cuius

equis rati erat puniceis amElib. et post ea uirisequeba

297쪽

tur, qui ignem portarent in magno quota foco. Posthecinero iam ipse apparebat prior ex portis super currum, remm tiaram habens, tunicamq; purpuream pariesbo distinctam, alij uero semialbam habere non licet: ercirca crura perisicelidus hedereo colore institu et can-Gn purpureum totum. Habebat etiam diadema circum tiaram, atque eius cognati idem hoc habebant signum. Et hoc etiam tempore hoc idem habent. Manus uero habembat extra chiridus. Comitabatur aute eum auriga magnin

quidem, sed minor fune quam ille, siue re ipse minor, tuo

quomodocunque Verum oras longe maior uidebatur,

qve omnes intuentes adorauere siue quod alij rufi essent incipere, siue quod eu Lipesecti ob apparatu, γρd

rus er magnus uideretur er pulcher. Antea ueta Persarum nemo adorabat Grum. Sed cum procederet ori

cursus, procedebant histiculatores quatuor millia. I xta te siquebantur in reper qui eum circunda anifice prefri in equis ornati,uni cu pilis circiter trecenti. Aia ducebantur praeterea equi a coro nutriti. qui haberent a nurea, amictusq; uirgarustrati essent, circiter ducentosit post hos hastistri duo millia. Dein uero equites

qui primi Acti sunt decem misit instructi undique in cen

tenos, quibus Ch fantas praeerat. Post quos sequebantur Persarum equites alij decem millia, eode instructi modo, quibus Η tiliaue praeerat. Et post hos alis decem millia identidem, quibus prisctus erat Dut M. Et post hos alij, quoru dux erat Gadat M. Post hos vero sequebantur Medi equites, dein Armenis. Post Armenios Ηγrcanis, post Ηγrcanios uero Casi ij sequebitur. Post equites autem sequebaniar inrms qμaterni instructi, quibus praestAin

298쪽

tius erat Artabates Perses. Sed cu iter Aceret,pera multi homines sequebantur extra AP aliivi rem alia magantes. O vae inm ad eos misis et quosdam ex ceptri iris, quae--nifiequebantur iuxti ex utras preste curam,rei huiusce cassa ut nunciarent, iussit ut ijs dicerent, fi quis aliquid ab eo uellet, id doceret alique ex prae

ad se uocabat, ct Huinadicebat: Si is horum qui me ii xta sequuntur, uos aliquid doceat, qui uobis usus fuerit nihil dicere,nolite ei attendere. niueia tu se reuem egere uideantur, mihi nunciate, quo ρ er publicam consili tione eos expediamus. Alij igitur cum uocaret uehemenα ter immittentes obediebant, imperium Θro adbiri, o his dentess gehementer se parere. Erat Daiphernes quidam incultis moribus, qui putabat, i minuε ccleriter obediret, liberiorem se uisium iri. Q Nd rus cum dulcisset, prio

uam fe is adiret, fecunis distis eret, cum misso quodam sceptristris, risit ut ei diceret quod nihilo amplius eobbi opus esset,ac caeterum non uocabat. Vt aute qui post eum uocatin esset, prius quam ipse obediuit, immiseu or ,eiq; equum dedit ex js qui iuxti sequebantur,iuolt sceptristro cuidam illium ut ei ageret, quὸ ipse rufisset: qizd quidem uidentibus usum est bonori cum quiddam

IV. ζxhinc multo plures homines eum colebant. Sed ubi vcnertu ad delubra, sacrum fraee Ioui optimo maximo,o-tauros cremauerunt dein Soli totos equos crema

posta Telluri immolaverunt, ut Magi interpretiati sunt,

299쪽

sunt: dein heroibim Briam habitantium. si haec uerb quoniam Iocin pulcher eset, calcem demonstrauit ut ad quindecim stiria eis loci , er dixit ut per tribin totis uis ribus hic equos dimitterenti Una igitur cu Persis ipse is

misit ac vicit: nam maiorem in modsi oro equestris cura fuerat. E Medis uerb Artabates uicit: nam equum ei dederat Grus. E Sγris uero omnibus Gadat M. At ex Armeani Tigranes. Ex Hyrcani s autem praefectistius. At ex iacis priuatus uir quidam equo suo alios reliquit equos, cum est prope dimidiu curriculi. Hic igitur dicitur rus interrogasse adolescentem, βι regnum admitteret pro illo equo illumq; restondis:regnu equidem minime adimitterem, uerum locare gratiam apud uirum bonum,atam Furus essem. Ad quem inquit rus: Atquio ridere sibi uolo, hic etiam si clausis oculis iacias, fre ut non iubis erres a uiro bono. Omnino igitur,inquit Saca, ublata marru ostende mihi, ut hac ublatagleba illum strum. Ac rus demonstrat ei ubi Auom amicoru erant plurimi. Hic ueri clausis oculis immisit,ebam, Cr equo transcurrenatem Pheraulam asstquitur: nam cssu Pheraulus quiddam praecipiebat,quod rus rufraL Qvipercussim ne conversius est quidem, sed pergebat id ad Arus, cuiuε grata iussius fuerat. Saca uero resticiens, interrogat quem est

asculus. Non per Iovem, inquit, quenquam es ex praesentibus asecutus. Sed minime quidem, inquit a sesces, ex iubfientibus quenquam. Ita media dias, inquit ructu quide illum percussi, qui equμm celeriter inter curis rus immittit. Et quomodo,inquit,n5 couertitures Ad oue inquit rus:In anus quidem est,ut uidetur. Quod audia

ens adolescens bat Dium est cabderatur inuenit,

300쪽

Pheraula, cuin barba cir tem restira erat cir sanguine qui percivio ei fluebat ex nare. Sed ubi Pheraula adisset interrogauit si percubi esset Cui ille rest Mi Vt uides Do igitur tibi huc equu,inquit adolescis. At Pheraulas ius rogauit,cuivi rei gratiassi inc Saca rem ei narrabat,

dixtis postremo: Et equide puto no aberrasse a uiro boono. Ad que respondit Pheruulus: At ditiori quini mihi isiperes, eum dedises. Nunc uero ego quos equuta nitotam. Oro aute deos qui stcerut ut abs te percutere mihi dent ut licia ne te poeniteat huius munerationis erga me. Atq; nunc tu, inquit, abequita in meum equu Ucendens.

rusus ego ad te ibo. Ita quide hi inuicem ast discessem Ex Cadusi sucro uicit Rhadines.Dimisit te curruεμα statim C rus, et qui uicissent dedit omnibus, tum boues, quo ubi acrificassent uesterentur, tum etia pocula. Itas bouem accepit ipse uictoriae praemiu: sed ex poculis pa tem uam Pheraulae dedit, quonia usus esset eius inimi tanem e regia pulchre insti uxiisee. Itas ut tu rus costituerat, ita etiam hoc tempore perseuerat regis inimi lio, nisi quod bo e defiunt quando no sacrificet. Sed postaquam haec'e haebuerut,in urbe redeunt, ex distribuunt hi quidem quibus aedes data fuerant, in aedissim: quibus aute nodatae fluorat, in ordine distribuerat. At Pheraules inuitato σω, a quo equum acceperat, e T munera ei dedit,e alia praebuit allatim. Cus comati essint, impletis poculis νασςς perat a Cyro, Cr propinauit, et ea largitus eri Sacae. At Saca uidens multii quide ac pulchrustratu, anultu reii.ι. paratu,qc imulos ite multos:Dic, inquit, o isti se etiam domi es ex diuitum ordines AdqμςPοπήκω restondit: Quoru diuituras Ex illorusUὀ