Xenophontis philosophi et historici clarissimi opera

301쪽

sum ordine, qui sibi manibus ut diu parant. Nam me pateri futuit pueroru disciplina, cum ipse parce operaretur, aleretq;. Sed ubi in adolescentia excessi, cum me nequiret ocissium acervin agrum deduxit, i0yiis ut operam Ac remmis igitur ego illum alui contra, nec uixit: ipse terram uertens ac ferens, Cr asellum sane admota paruum,

nec mesum quidem,sita omnium iu Uimum. Quodcun cepi flet semen, pulchre iushs reddebat Cr ipsum et 'us

bim haud ine multum: quandos tamen ob genero sita: tem duplo ijs plura reddidit, quae acceperat. Domi igitur ego uiuebam ita: nunc uero haec omnia quae uides, orsis mihi dedit. Et Sara inquid O beate quidet cum ob alia, tum propter hoc ipsum, quod ex paupere diues efficturi Multo enim te arbitror ob hanc etiam rem suauius ditari, quod cum pecuniarum Ametenereris,sectus es diues. Ad quem Pheraulas repondit : Num enim ita Saca existimasime nunc eo uiuere iucurim quo plura pini oran ignoras me eν comedere et bibere et dormire nullo uio misi hi iucundu quam tunc cum eram pauper fQvqd isteni

haec fiunt mihi pomultu, tantum mihi est lucri quod pla, i ta me oportet custidire,plura alijs tribuere, et quo plural cur o, est mihi plura esse negocia. Nunc enim simuli multi

l cibum a me nerunti multi Dorum multi amictus alii egenti inicis. Venit et lim aliquis qui serat pecudes a lunas alis sumptus, aut boues praecipitium passos, aut morbum peis eoru dices in si fle. Itus mihi uideor magis tristari quod

nunc plura polyideam, quam antea quod pauca haberem. Verum, inquit Saca, cumsalua certo esse multa intueris, multo magis turis quam ego Ad quem res Ondis Pheorduus: Nequaquam Saca ita iucundum est haberepe o

302쪽

LIBER OCTAVUS.

nius,ut molestim in amittere. Noueris autem me uera dicere. Nemo enim diues cogitur uellare propter uoluptat sed neminem eorum uiata qui aliquia amiserint, prae ldolore pos)e dormire. Medi idω, inquit Saca, neque idiorum quenquam qui aliquid acceperint, somnolentum uide. prae voluptate. Vera,inqui narriss enim aliquid habere ita siuaue esset, ut accipere, diuites multo flicitate praeitirent pauperibM: sed necese est etia Sara qui inu, Issulta νψ seta posidet, eum ficere multum etiam sumptum, cir erga denti muuiondeos G erga amicos ta' erga hostistes. Qui litar ualde fimp p μη s dele 'itur, certo sicito hunc etiam uis de tri; iri j sumptum Ariat. Per Iouem, inquit Saca, ego non sum ex horum numero: bed hanc rem Vicitati dan dum puto, eum Acere multum sumptum, qui multa posideat. Quid igitur, per deos immortalis, inquit Pheraulaue, non ine

quamprimum fas admodu stlix, ex mei uni selicem μή ctias Accipe enim haec omnia,ac posude, ijsq; utere pro 'u0luntate tua, mes aliud nihil quam ut ho1 item ale, eg tenuius quoque quam hospitem. Satis enim mihi futurum l , qμodcunque etiam ipse habeas, quod horum Isim par luceps. Iscaris,inquit Saca. Et Pheraulus iureiurado Myrmauit serio loqui st. Et alia quidem tibi Saca imperabs,inqμit, a ro, ut neque eius fres te curare oporteat, nesin expeditionem ire, sed tu diuiti' abundans domi mane: Use haec'cium et pro te ex pro meipso. Et si quid boni praeterea accepero ob ori cultum, aut etiam ab aliqua re militari,id ad testram, quo item pluribus domineri solum mesoluito hac cura. Nam A mihi ab his ocium, si rlim puto ut ex inibi et oro magno usui m. QMUM ita uictu haec ιnuicem composivere,Aciebantque. Et Scca qh- S

303쪽

demst ducebat felicem' quod multis pecuni α minareturHeraulus item arbitrabatur se beati simu e siquod tutorem es et habiturus, qui ibi ocium praeberet ad

agendiim qμodclinque ei iucundum foret. Erat autetaeis raulus natu ra amicorum sitidiosior, er col*e nitates tuis cundum ita es e uidebatur nes ut , ut homines. Etenimi arbitrabatur hominem animalium omnium esse optimum Cr gratifimum, qu)d uideret er eos qui ab aliquo laudaurentur,contra etia hoste alacriter Iasidare,enitig uic nitra rem gratam his licerent; qui sibi gratificarentur: erquos cognosceret beneuole habere, in istos nos cotra esse beneuolos: et quos uideret amare eos, bos odio habere nopos siparentesque magis Pam omnia alia animalia: comi item ueste colere Er vilios π mortuos. Cognoscebat aute

aliaue quasq; animantis er magis ingratus esseminusvi be fiscij memores, quam homines. Sic igitur er Pheraulas asciebatur maxima uoluptate, quὰd Abi licitum foret,ut liberatus cura aliarum possionu, ud alios amicos uersari posset: er Saca plurimum latabarur, quod quia haberet multa, multis quoque usiurim esset. Amabat autemerSa Pheraulam, quod temper afferret aliquid: er Sacam Pheruulus, quod accipere uellet omnia, semperq; plura curans,nihilo magis ei praeberet occupationem. Et hi quidem ita degebant. At Grus cu sacri aset uictoris praemia epulatus, uocauit ex amicis qui persticue uiderentur ipsum uelle Cr amplificatu ire maxime, CT honorareneuolent tae. Inuitauit etiam una cum his Artabatum Medum, ET Tigranem Armentiam, π Ηγrcanium prae kctu, er Goboam. Gadaiaue uero sic tristris eius praeis

eruchubi ille parauiset, ibi omnem intus uictim cons dimic

304쪽

ytuit. Cunis aliqui una coenaret, Gadat 3 nesidebat quid sed curam habebat. Dum uero ipsi abessen coenabael ipse quoque uni cum coro: delect abatur enim uni cum eo ese. Pro bis aute rebG multis magnisq; benefici hοαGrabatur a Gro, er propter Grum apud alios quos erat in honore. Sed ut uenerunt inusitati ad coenam, noti . temere et incoctulto fingulos locabat ad mesam: scd quem , maxime honoraret, adfinistram federe labebat manum, . quod haec in dijs magis subiecta sit quam dextera: secun dum uero ad dextram, tertire rusus adisinistra, Cr quam tum ad dextram. Quod si plures efflent, eodem modo. DUM , clarare enim quo pacto hingulos honoraret, hoc ei bonsi esse uidebatur. Quod ubi adhuc homines putant eum qui melior fit,nes proclamandit, neque praemia accepturum, liquidὸ patet eos hic mutinae inuice habere pisiiun erased ubii qui optimus sit longe praefertur, hic maxima cum

alacritate non obscure omnes certant. Atq rus ita

curabat eos qui apud se erant optimi, continuὰ incipien, a confessit ex Vithntia: baud sane immortale quem conmst uni iuirat, co struit, sed lege cauit,ut bonis operibimad honoratisimu confessum ascenderetur. Ac si quis uo*raciter immundes uesceretur, ut is fecederet ad D emininus honorificam. Qui aute excelleret in confeJu, Crarum pudebat, quod minus is uideretur bonis plurimis ubi se ab i. Atque haec quaesiub ro fuerunt, ita etiam hoc tempore sentimus permanere. Cum uero cornaret usumqt Goboae, quodsingula permulta 'ret, minime esse mirandum apud uirum multis imperitantem. Sed quod rus qui res adeὀ magnas gereret, si quid iucundu cepit evisscretκ nihil consumeret solus, sed id honoris haberct,

305쪽

ut qui aderant omnes,rei sibi datae participes ficeret,hoe

sane mirabatur. Persaepe quos eu uidebat Gobois haec

absentibus quibusdam amicis mittere, quibuου ipse delectiretur. Quare post aquam coenauilbet, Cromnia Cyrus, quae permulta erant, misi flet a mensa, dixit Goboas: At ego ore, hac te re plurimu caeteris praestire hominibus ducebam, quod esta rei militaris scientsumus: nunc auratem, deos te1kr, certo mihi uideri te magis humanitate praestire quam re militari. Per Iouem,inquit riminui, to prostelo mihi iucundiuου embumanitatis opera demonstrare, quam rei militaris. Qui tandem s inquit Goboas. Quoniam,sequi temonstranda fiunt cir ea quae homines male aciunt, G ea quae bene. Flinc igitur ubi modice biis bilynt, interrogauit Hstistii orum: Num, inquiens, re Auccessurus mihi sis, si te interrogauero quod audiare ex te uolas Sed ita per deos,inquit, contra tibi succenα fierem fisentirem tacere te, quae tibi interrogare uoluntas est. Dic igitur,inqui mihi, num ullo unquam tempore cum uocatin Ebs telum,non uenis D melior inquit oras. Sed dum obedio,num ocis obedio Ne hoc quidem.

si quid etiam iam mihi iusse tu, non id egis Haud te, inaquit,accuso. Quod autem agerem,unquam deprehendi lime non alacrite aut iucunde minus id a me agi Hoc omisntu minime,inquit orM. Cinare famen,inquit,per deos

immortalis ore, Ch fantam si ripsi cui honoratiore in loco quam ego poneretur Dico sane quod in re est, inis quis orM. Omnino, inquit Hs M. Et tu rursus non

mihi succensibis βι uera audius f C in uoluptate, inquit, afficiar si didicero me non pati iniuriam. Cho antas j seur, qui hic primm qisi vo cxpectabat uocari m

306쪽

sed prim quam uocaretur, aderat rerum mearum gratia.

Dei niue nonid tum quod iubcretur,sed etiam quod ipse cognosiceret ese mihi icto metu hoc agebat insaliquid dicendu efflet ad socios, quae dicere me pudere consulebat mihi: er quae sentiret me ueste fori scognosti, mei animaduerteret pudere de meipso loqui haec ipse dicens tanquam suam esse sententiam 4kndreutataque his in rebus quid prohibet ipsum mihi esse meipso etiam meoliorems Ac Ri quidem semper ait, praesentia omnia fatis 4be: mihi uero persticuum est eum usque considerare quid

ruUM utilitatis sit allaturus, multos magis exultat actatur meis bonis, quam ipse ego. Ad quae ipse restondit

Flu pus: Per Iunonem ore, laetor haec me percunmotum. Cur maxime inquit rus. Quoniam ego etiam hoc enitam facere. Sed unum solum ignoro, quonum modo simos furingaudere me bonis tuis. Virum manuum comcusione utendum est,an ridendum, an aliud aciundum Et Artabazus inquit: Saltandum est Persice. Quibuου in verbis risiis actus est. Procedente autem hinposis Gorus Goboam interrogauit: Dic mihi δ Goboa, hoc ne tempore libentius putas horu alicui filiam tuam dare umrem, an cum primum nobiscum cogre*m ess Num etiam ego, inquit Gobod uera loquors Ita mehercule, inquit rus, utpote quod nulli interrogationi mendacio opus est. Certo igitur, inquit, cito me nunc multo libentis. Fut an etia habeas,inquit ru dicere quam ob rem fΗ eo equidem. Dic igitur. Quoniam tum equidem ast icie*am ipseos aequo animo tolcrare labores ac pemcula, ni ης vcroco idem uideo res fecundas temperanter si c. Vi

crurs mihi inre,difficilius inuenire uisu qui bona plii

307쪽

Res sie uni s chre strat, quini cui mala. Altera enim in contumeliam recte νη dit inultos, altera omnes in intemperantiam agunt. Et Cyrus

scilli ,si m inquit: Auditisne Hsti pa uerbum Goboues Ita nquit, ἡψης 1 mehercule. Quod si multa loquatur huiusmod multo migis me capiet filisfiae procum, quam si multa mibi po cutio 'niet. Profecto, inquit Goboas, multa mihi fiunt literis mandata huiusmodi, quae tibi non inuidebo si filiam

meam ceperis lix0rem: pocula uero quoniam mihi non uideris admittere, nescio an Chrysantae huic dus, quonia

ipse tuum festum abripuit. Atqui,sequit rus, ὀ Ηγstist Mer uos alij qui Adestis,si mihi dixeritis cum quis ue

strum nubere tentaverit, cognoscetis qualis etiam ego ad tutor uobis futurussim. Ad quem Gobryas res ondit Sed fi quis tradere uult filium, cui dicere oporteis Mihi, inis quit rus, etiam hoc: hanc enim artem egregie calleo. Qua enim' inquit Cho antas. Cognostere cilicetqund matrimon cuique conueniat. Et Chrysantus restondit: Dic igitur per deos, quam mihi uxorem putas pulcherri me conuenires Primκm, inquit rus, pamam: parum enim es etiam ipse. Nam si magna ducas uxore,ubi quan doque uelis eum rectam osculari, prosilire te oportebit, quemadmodum inferulos. Hoc, inquit Cho antes, recte prouides. Etenim nullo modo prosis ad altum sium apistus. Deinde, inquit, sima tibi uxor consid&rusit uota menter. Ad qui d item hocs Quoniam,inquit, tu es asinin

308쪽

quem restondit cho unis: Frigido autem regi possis, ne dicere per deoscuiusmodi uxor conducturusit Et hic quidem tum cγrus uehementer risit, tum identidem usi . Qiubus fimul ridentibus inquit I si bus: Multo equisdem maxime ob hanc rem tibi inuideo in imperio. Ob quam inquit cγrm. od potes etiam frigidus risium praebere. Et CNM inquit : Ρηka nolis emere plurimi, ut abs te haec diri essent cr ei nunciata, apud quam uis in

precio haberi te esse urbanum. Et bis cauissis ita utebano tur.Post a uero Tigrani extulit mundu muliebrem, quem iusbit uxori ut daret,quoniam fortiter in re militari segese

ferit cum uiro. Artabazo uero aureum poculum, canis autem equum, alias permulta ac pulchra largitus

est. Tibi autem, inquit, ὀ Gob a, uirum filiae tuae dabo. Ergo,inquit Im Mus, me dabis, quo hillarius quoq; a cipiam. Num, inquit rus, tibi substititia est digna reobus puelles Ita, inquit, per Iouem multo pluribus pecus nys. Et ubi est,inquit ruri haec tibi substinuus Hic,reo spondit Ηγsti has, ubi etia ipse sedes qui mihi amicus es.

Susticit mih inquit Gob M. Et continuo dextra cum extendisfiet:Da,inquit, re. Admitto enim. Et orus Η 'stistae dextram capiens, dedit Goboe. Ille autem excepit. Exhinc multa uis pulchra dona dedit Hsti par, quo capvellae mitteret. Chrysentam uero adst tractu osculatus est. Atq; Artabaeus inquit Per deum Cγre,n5 similis auori R mihi poculu dedi h et Chofantae dono. Verum tibi etiam, inquit, dabo. Qiraefuit ille: Quandos Ad trigesii

miim,inquit,annum. Itas sic te parato ut experiturimi, ut moriturum. Et tum quidem conuiuium hoc pa

309쪽

Cyri concio. 28o XENOPH. DE PAEDIA cYRI

eos deduxit ad fores inque. Postridie uero eis diei dimis sit socios quosque domum pro uoluntate siua,his exceptis

quicunque bubitare apud se uellent:quibus' rum dei dit aedis, quae omnia hac etiam tempestile poshri eoru qui remansiere,pofident. Hi autem fiunt maiore ex parte Medi ci Ηγrcan . Eos uero qui abirent,cu pigrimis mu

neribus donare bet, feci betq; ne quid expostillarent, T

yrincipes cir milites dimisit. Exhinc di iuuit inter misi, tes uos pecunias quascuns ex Sardibus ceperat. Atque ijs qui denis missibin praeeibent, eorumch ministris eleris pecunias dedit pro dignitate cuiusque, alies uero distriobuit. Et pecuniarum parte data praeseri, cuis denorum missium, his permisit earum tributionem, quemadmodum ipse illis tribuerat. Dederunt autem alius pecunias singuli principes, bingulos eos dijudicantes magistratin quibuπιμι prae beni: HlimG autem pecunias hi qui sienis praeis erunt,pro iudicio sius cuiq, priuato dedere pro dignitate.

Et ita omnes iustim portionem acceperunt. Vbi uero pe mcunias accepissent quae tum datae sunt, quidam huiusmodi uerba de Cyro loquebatur: Certe multaε ipse pecunias habet, qui singillatim nobis tot dedit. Aliqui aute dicebant: in us multus pecunia3 habet f ingenium ori non tule est ut ditari omnino uelit, ed dudo magis utatur quam posidendo. Qilae verba cum accepisset, Er em de se opinio, nes,cc siegit G amicos a tempestiuos omnis, atq- in huc modum loquutus est Viri amici, uidi equidem iam homi,

nes qui sideri uolunt prura posidere quam habeant, rati hi quidem libera. iores ita apparere: athi uidentur mihi secivi trahi quam uolunt. Num cum is qui uidetur habere multia pecuniώ, minuue pro iv state sub Entie amicis prodest,

310쪽

prodest,auaritis nomen subit,mea quide sententia. Sunteium qui utere alios uolunt, qua cunque ipsi baleant. Improbi igitur etiam hi uidentur mihi es ' in amicos. quoniam quos ini pecunivis baseant ignoratur, sepe mdigentes amici odalibus minus nunciant, sed decipians tur. Simplicis axiem aperti)fimis uiri mihi uidetur esse,

qui manifestita substintis,ex hac exercetur circa aequum bonu. Ego igitur os,ndere uobis uolo, quae mihi sunt omnis, quaec nque possent videri. Quaecunque te uia derino pol unt, ea enarrabo. Quae sequutus,alis quidem bona o kndebat, quae multa pulchras posidebat. Quae

autem reposita erant, ut quae uideri acile non possent, ea enarrabat. Postremo ita dixit Haec, ὀ uiri amicissimi, Omonia oportet uos arbitrari non magis mea esse quam etiam vestra. Ego enim haec congero, neque ut ipsie impediam,

neqge ut ipsie consumam nec enim possim id icero sed quo habeam quod im ei daturus, qui e uobis pulchri aliquid frcerit: ex quo si quis uestrum exi hinauerit rei alicuius indigere, si ad me ueniat, accipiat quod ei fit opus.

Et haec ane dimi fiunt ita. Sed ubi iam ei ulum res Baby Ione pulchre habere, ita ut etiam abire posse paravit re dirum in Persas, eumque alijs praecepit. Vbi uero putauit satis ea habere, quibuε egere futuru arbitrabatur,sic tantd soluit. Exponemus praeterea haec, ut multus exerciatus cum efflet,pulchro ordine parabatur, ac rusus itinerigccingebatur, atq- celeriter ponebatur quo in loco opor ret. Vbicunque enim castrametabatur rex, ibi uniuers regis exerci us siesie cum tabernaculis IocatMaestite σγ me. rus autem continuo hoc legitiinum dicit,ut tobernaculum poneretur ex orientis regione. Deinde con