장음표시 사용
361쪽
HActenus qdo praecipue & quam diversimo.
de, capitis pomoeria, sive k σν φαλυ integumenta, fici solent, descripsimus; jam nunc ad interiora ejus, & Letharti seri, quae proxime subjacet, ad bubstantiam corticulem de- eadem ae som scendentes, quibus potissimum affectibus haec pars obnoxia reperiatur. despiciamus. Cerebri corticem memoria sedem, &vestibulum esse, alibi satis fuse ostendi- Nempe ei-ea
mus;quapropter quieXcessum,atque memo- cerebri cor-
νia deiectum, aut eclipsin inferre solet, nempe Lethargum, ad corticalem istam cerebri partem jure referrimus. Lethargi vocabulum, affectionum genera,quae sunt i hujus morbi tanquam significare solet,
nam qui morbo isto laborare dicuntur, aut magno ejus in- saltu plane decumbentes, in tantum sopore Obruuntur, ut Lethargi pa- vix ab ulla sensibilis objecti impressione excitari queant: rox mlii, quia a punctione, aut vellicatione acriori, si forsan ocu-l0Saperiunt, aut membra surrigunt, denuo statim insensiles facti reclinant, & non raro, cum sibimetipsis relinquuntur , fomno perpetuo indulgentes, transitione facillima mortem quam in Dpo simulant, revera obeunt: cujusmodi paroxysmus saepissimefebrem adjunctam habet, quae tamen,cum aegroti evigilant,& ad se perfecte redeunt, plerumque sponte cessat. Vel pro lethargicis haben- somnolentia xRr, qui sensuum torpore immodico oppressi, in somnum fere semper proclives reperiuntur ue ita ut medio itinere, ὲmmo inter prandendum,aut quodvis aliud agendum,s - .knde in torporem prolabantur: atque in somnolenti cum diversi sint gradus , variique affectioniS modi, hinc etiam & dispositionis lethargicae constituun-O o a tur
362쪽
si, confinis, , di postea de Isimnsilentia stutiost, nec non de comath, 'comis. i. c. aliisque assinibus sopor ,item de pervigilio di elais'. Interim advertatur, in unaquaque fere Lethamst
sethargieb ὰλ Morbi hujuS insultum graViorem passi, ii quando in dedi Dissimi ex- natione ejus vi quadam excitantur, rerum omnium obli.
Σώῶι ti, haud propria, aut amicorum nomina, recordantur: s2ί, qui pocula haec lethara aliquando parcius biberant,
quantum in somnum proclives sunt , tantum etiam in moria deficiunt, ita ut nuperrime actorum immemores, i idem saepius agendum repetant, & eandem quaestiuam multoties proponant: quoad caeteras facultates, uti silatratio , phantasta, mentiae sensu Me , ac loco motivae, ebrum deliquia, aut desectus, juxtasomni & memoria en0tamitates proportionantur. Quapropter ut lethargi ratis
formalis &-melius innotescant, prius hic de& oblivione, quid nempe sint, & quibus de causis excitia
tur, disquirere Oporteret. Attamen de priori horum supra disserentes, ostendimas somni egentiam in eo consistere, quod anima corpereost paululum subducens, & irradiationis suae sphaeram coartis ς bahisa trahens , imprimis extimum cerebri ambitum , MFalis Gen- corticem ejus, & dein exteriora quaeque sensti 'ridic. motus organa, spirituum emanatione destituat, disseres occludat Α proinde ut illi reiectionis gratia istr/ ῖς Vocati succumbant, & quieti indulgeant , interlina ccit cristris pota, & meatus a spirituum excursibus imm De , & Vacui, liquori nerυeo, e sanguine pro novi. ipim tuum copiis extillato aditum praebent. In semηρα assueto, binae hae concausae, tanquam ex natur*p-
quodam mutuo conspirant, & simul continguax; fς . te ore spiritus recedunt, & humor nerVς.
363쪽
. in simηο autem nonnaturali,sive extraordinario, cau-
etdumbaeo, & quandoque illa prior est nam vel lius defessi, aut avocati, se prius subtrahunt, & hu Dii nerveo prae foribus aggesto introitum praebent, vel humor nerveus uberior l0ca ista adpellens, & quasi vi vi
is faciens, spiritus repellit , eorumque meatus subiens, duasi inundat: utriusque horum varias occasiones, & fiendi modos particulatim assignavimus. De Oblivione, sive ψιmbm eclipsi, Vel defectu, non est ut multa hic dicamus, quoniam eadem omnino hujus, ac somni immodici, causa est, nempe hiratasnranimalium, ab exterioris cerebri meatibus,humore quodam plenis, eucClusi'& commeatus pro tempore interdictus.
SomM praternaturalis , sive sopor insatiabilis quil praecipuum in Lethargo, & mo bis soporosis, symptomal est 4 ab iisdem prorsus causis in majorem
evectis ac somn- nonnaturalis nempe aut eausae sunt, spiritus animales prius affecti, exteriorem cerebri ambitum destituunt, humorique non tantum nerveo, sed &fero Laut alias Vitiorio introitum concedunt, vel humores Ira perfidi,& excrementitit, una cum neretrio, cerebri corticalis fructio . Urei perrumpunt, ejusque poros & meatus velut inundantes, spiritus exinde repellunt,abiguntque; causa modo h*ς,T0do illa prior, potior existit,quandoque etiam utra- Modo hαc, m
qde simul contingit: primo de illa quae Lethargi s4 est, nempe de humoris aut nimii, aut incongrui in cerebri fines irruptione dicemus ., & postea deinde his iram ὰ parte afecta decessu. ἐς burgunis serosὰ collu Die cerebri anfractus exteriores
Ridente ejusque poros & meatus cotticales subeunte, in- est cere' xςx RN oriri, Obserωatione Anatomicatafvis comprobat- brum exte
vidi ; in multis enim ab hoc morbo defunctis lum zzyμ' cerebri interstitia, aqua limpida repleta, quin ας jus substantiam a nimio madore mollem, &
364쪽
nus firmam, insuper in nonnullis c Vitates interiore, b
ud ,-. potius diluu O mund t m reperi. Quandoquidem te in Lethargo immani, & iunesto, saepe ad hunc modum iri habuisse constat, in f mkηtia minori, & curabili, extimas cerebri oraS humore nimis irrigatas, tractusqh spirituum plane obrutos suspicari licebit; praecipue sphae, aut seri circa alias capitis partes abundantis figat ap.
Nec tantum a aut alius humoris morbifici evis; sit interdum a malignitate ejus somnolentia gravis excitati solet: nam saepe accidit materiam quandam infestam, tim ΠΤ ηρ' virulentam, e sanguine in cerebrum instillari, quae substan.
sed , misi tiae corticalis poros lubiens, spiritus profligat, eos nempegnitas mor- aut extinguens, aut interius. adigens, proinde ut regiorent hac ab iis destituta, torpor, & oblivio succedant. Hoc in febribus mesignis, aut male judicatis, passim accidere, dellus est qui non advertat; porro in cachexta scorbatica, iaμro, & aliis quibusdam morbis chronicis, loco succi ne uti subtilis, &spirituosi, latex iners, & vappidus, ior'
poris & oblivionis parens suppeditatur. Haec Let largi causa conjuncta, st. Hamoris ηimii, sis procat ir' i' stet ivtra cerebri corticalis poros aggestio, a causi cticae. liis, nempe tam procatarcticis, quam esidestibss depos xx moad prius in vitio esse solent tum fanguis, quod Mai: hi ζί .s f NQrbificam parti assectae suggerat, tum cerebrum ly '' sum, quodfacile nimis eam admittat. . 'Emm Vero, anguis, in aliquibus magnam laticis aqsipii, Et sanguis,'i' aliis seri sal si , & scortatici quantitatem inque aliji hy motVβ hum Φ mores excrementi clos, & regimini animali infesto , δ y sceribus modo his, modo illis surreptos,al caput INRδ' mittens, atque data occasione, tan1 cum succo servesse λ: tcerebri oris extimis instillat, ibidemque materiam
modi mortificam , vel paulatim insinuanta estj-
365쪽
ione nubem atratam inducit, vel subita illius metastar & semel cerebrum exterius inundat, spiritu D
Et cerebrum eos facile nimis suscipiens.
. sibus facile resistit, immo errores, & inormitates in 6 non naturalibus impune ieri: quibus tamen haec pars ni-inis humida, aut frigida est, uti pueris, & senibus, item cacochymicis, Misve corbulo, aut malacia affectis,
in somnum valde proclives, a causa evidenti fortiori quan- ... in lethar', doqile in veternum incidant. Praeterea qui cerebrum debi- gum procli
lius, & quoad poros nimis laxum obtinent, ut faeculentiis a sanguine obtrusis facilis patescat adlaus, somnolentia crebrae,immo & Lethargo obnoxii evadunt: nam crinis,aut compotationibus dediti, iisque peractis statim obdormire soliti , cerebri sui tonum labefactant, ejusque poros succo
crudo & faeculento implent,ac nimis aperiunt ue proinde ut cum illud, ob tales occasiones, superfluitates serosas in iis admittere diu assueverit, postea nihil oblatum repudiate Valeat, quin meatus ejus, tanquam isti in colo nimis , rarefacto, & extenso, particulas quasvis crassiores, aquO- sis, salinas, terrestres, facile trajiciant. . causis fallieno catores Dis quae in actum concitae mρη- M. ubidus f AE evadant a etiam accedere debent cause evidentes for- e-ωΠ-xjores , quippe nec a levi apparatu morbido, nec a parva rei, Ralibet data occasione, tantum cerebro periculum immi ηςt, ut totius ambitus invadi possit. Sunt autem plures,& di- - rsimodae τροφα αι,a quibus meterni insultus excitari Vi- qatur : harum praecipuae sunt, crapula immanis, ebrietas, Rimprimis vini, aut liquorum ardentium Potus immo
etiora compellit. At vero, materiis morbifica, ut ut copiosa, aut infesta asinouine in caput suffunditur, affectionem lethargieam iuinime producit, ni insuper in culpae partem asciscatur,facile debilis,aut vjtiosa cerebri constitutio: hoc enim si robu nisi & bene temperatum fuerit, humorum quorumvis apis
366쪽
deratus, dein mox I tali excessu perno e, aut tam sub dio : porro seri assueta per alias Vias evacuatio die pressa , etiam si acidulae in quantitate largiori potae, h2
denuo statim per urinam redduntur, lethargum minantus Huc etiam faciunt, aliorum morborum male, aut mihi me judicatorum recrementa in caput translata; proinde et febribus acutis, aut diuturnis, aliisque morbis chronici, ac saepissime ce halalia, phrenitidi, emnemati, & colit veternus supervenit. Haec de Lethargo, cujus insultus a cerebri cortice doct. Lethargi cdu- procedit, cuique spirituum mox ibi scatentium eclipsis, aut Daltera con exclusio, cum torpore, de oblivione succedunt. Caeterda cy; oi i his, prout Isemnus non turalis, ita prater naturalis inter dua Uicta coif- a primo dejectis incipit; cui dein usitatam ests causam alteram succedere: hoc ah optatis fortiori, i Be praevio cerebri corticalis diluvio,aut infarctu, passim co, cingere unicuique obvium est: nec enim probabile est, narcotica humores concitare,& ad cerebrum mittere, cassi plane constat horum esservescentias omnes, & fluxiones ab iis sedari. Attamen si modus,& ratio quibus opistae ρη- ρον , & quandoque torporem exitialem inducunt, inqairitur , dicendum erit , pharmacat haec quoddam νζηζηigζnus esse, spiritibus animales affatu suo pessundan , qu si extinguens, sanguine interim, & partibus solidis μ' nς illaesis: quapropter cum spiritus animales effert, issi Velut cestro perciti, huc, illuc se proripientes, compς ς'
nequeunt, optatae exhibita, velut aqua flamm xx dosomnum in 'auctae injecta, eorundem manipulos quosdam cunti perimunt, proinde ut reliqui, statim minore
sum fugati placide succumbant. Super his in peculi Ii
statu,de operationibus medicamentorum in cor
iuste disseruimus: in praesenti quod ad rem est - .
taVimus narcotica ore sumpta, vires suas partim in
367쪽
icium massa sanguinea mediantibus, exerere. Quo ritu re,fieis, dum tantum in ventricuis Operantur, somnum bibVocant, supra Cap. XV. Ostendimus 3 in utraque provin ei, cum moderata sint, spiritus quosdam irrequietos blande intoxicant, proinde ut reliqui mox compescantur , sin vero su ebi nimis larga quisquam optatas sum it, tum in ventri
huis, tum in cerebro,ΠONam illico persentiet,& paulo postea sub ossi tu i i
eam utrisque magis infestam insensilis patietur: nempe inh,matio gravitas instignis,& Velut pondus immobile, ipsum, πψλ. & partes vicinas opprimere videbitur , indicio sane istius loci fibras spiritibus qui prius actuabant eas interemptis inanimes & velut cadaverosas fieri , deinde ob particulas
iistas cum sanguine ad cerebri ambitum circumductas,
ejusqlle cortici instillatas, spiritibus inde fugatis, aut extinctis, torpor irresistibilis, & non raro lethalis subsequitur:
quinimo I noxa graviori, fere tantum nentriculo narcotici fortioris usu inflicta, novi interdum mortem ipsam, priusquam somnus longa ambage accersendus obreperet, insecutam fuisse. Vir bustus colica inoc1 vexatus, levaminis gratia dum medicus accerseretur 4 magnam opit is, et D esse quantitatem incaute sumebat, paulo postea conquestus est, protimi im 'onus ingens ventriculum aggravare, & durissime opprimere: amici, & astantes aquas cardiacas, vinum,& spiritus
ardentes exhibent, sed sine quovis levamine: op pressio ista latius serpens circa praecordia languores, & deliquia excita-bῆt,usque tamen vigil ille, & mente constans,spiritus ma-gjs magisque fatiscere inclamabat ue donec post tres circiter horas, visum sibi ademptum querens, statim interibat.
Verum unde digressi sumus, ad Lethargum, quatenus Letbargus in- rbus, & non Opii revertamur; de quo tamen ipso
inquirere adhuc liceat, annon iste etiam ab tumore narcoti- eoticis in corpo
ςβ inita nos genito prout a Chymicis quibusdam asseri Ri) exotiri possit. Supra his ut conjecturam nostram pyψpodamus, satis constare arbitror aliusmodi particulas P p morbi-
368쪽
morbificas, quam sunt elementore , di Humoralis dii, didite, in corporibus nostris produci, eaque varii; assicere, vi g. praeter S, terrestre , butinas,pituit, 'aut atrabiturius,ellam Ditriolicas, nitro ulphureas, alias L Julium ac fulpturum enormium participes, atque octo nostro activas detegere licebit. Pathologia spasmodica honalia ratione tradi, aut explicari potest, nisi supponenio corpuscula quaedam extranea, & Velut nitrosulphurea, qta spiritibus adhaerentia, & ab iis denuo elisa, ipserum imparis ρ desiisse petVS quasi expissimos, hoc est conUulsimos cient; pariter ρpl. mi a materia fas sit, alia al1us indolis , lati infulphuris Ourionei, aut narcotici aemula progigni, quae si quando in cerebrum, linervinum genus irrepserint, spiritus quosdam animales quales forte occurrant, extinguentia, &igentia, eorundeliquia & eclipses, quales in vertigine, Apoplexia, adtParal si obveniunt, passim inducunt, prout infra plentes ostendetur. Pariter in Lethargi paroxysmo immani, licet improbabile sit, ejusmodi particulas tam ill eali copia in cerebrum a sanguine confertim derivari, ut spiri tus in toto ambitu ejus hospitantes una omnes obruant, i gantque 3 attamen hoc in causae partem lascisci debere, merito putamus. Quapropter in somnolentia quavis dia' turna, sive dispositione leuargicis, spiritus animales ii copula lethaea onustos suspicamur, & contra eam medici tela quaedam dirigimuS.
Haec de Lethargi ita proprie dicti ratione formasi, jζfio, & causis, quorum omnium summa est, quod βψ
i animales cerebri exterioris incolae, a motu,
tione sua solitis .inhibiti, somno profundo, Ssuccumbunt et inhibentur autem, vel proprio ip QN Vitio, quatenus absumpti, aut narcosi affecti, velax ςς tantur, & immobiles fiunt, vel quia illorum exteriori orbitae,sive tractus obstruuntur, & abb00 no Occupantur, proinde ut iis spatium piseidoneum minime concedatur.
369쪽
Hujus morbi quae nunc ordine explicanda Veniunt, praecipua sunt somnM, & oblinio, iunctionis cujus me alterius cognoscentis, aut Ontaneae cessatio, res tristis ka uesis & tarda,febrΜ, & non raro affectu in pejus eunte,s mi, tendinum , Uultui,, de Tra convulpiones initieria ules, ac Iethisera. dubia bina horum priora,lupra innuimus,propter eande .Poriis praees-ptorius ratione cumsomnus excedat memoriam deficere ue in pηa torp/equantu sc. spiritus, cerebri exterioris incolae, aut constricti, aut tractibus suis expulsi,nec e corpore callo se,cerebri corti- .m irradiant, quo fiant imaginatio, & vigilia, nec inde introsum lati, &vestigia priora repetentes, rerum anteactatam Ideas, sive imagines repraesentant. Profecto somnis, vigilia, ac earundum partium, . & locorum affectiones sunt: cujus non leve indicium est, quod experientia satis vulgari constat, medicamenta optata, quibusl somnus provocatur, crebro exhibita memoriam laedere. Quin &ipse memini quendam ab sortiori assumpto, postquam febre laborans plures dies & noctes imsomnis degisset, memoriam quoad longe praeterita, fere in totum ambiisse. Quod spectat ad alias animae corporeae facultates, Q. imaginationem, petitum, sensum, de motum, etsi nulla spi- nine facultates ritibus in haec munia destinatis, vincula narcotica injiciantur, atque cerebri interioris pori, & meatus, Intra quos eX- rem, is secop)tiari solent, satis patere videntur, attamen hi spiritus, Uy g siquidem durante paroxysmo, cum aliis obstrictis commercium habere nequeunt, etiam sponte succumbentes, somno Gruuntur. Quippe Oeterno circa animae sensitivae radi-ςςm, nempe cerebri eorticem inchoato, mox tota illa provincia, Q. pars cognosiens, appetens, &sponte μου ui, qβ sit velo obducto obscuratur, porro ipse interea intel&st , fenestris ubique occlusis, vix quidquam speculatur. am ad cerabim Viro hujus morbi potentia etiam in alteram animae se tum pηrn it.
370쪽
AEde non a septii ammatione procedere.
thargica. Non a pituita in cerebro putres iate.
sitivae partem, cerebelli, ejusque regiminis praesidecidantenus extendi videtur propterea namque duranse tilargi paroxysmo, res iratio & pulm alterantur, in namque inaequalis, & tarda,cum inspiratione modo alta longiori, modo repetita, seu reduplicata existit: atque'hibmagnus, & celer calorem febrilem per totu corpus diffundi Prioris ratio, ni fallor, haec est, nempe quod eaderi
causa morbifica, quae cerebrum eXterius, ejusque incola, etiam ex parte cerebellum, ibidemque spiritus p risior
motibus inservientes afficiat ue qui proinde perturbati, di praepediti, licet pensa sua non omittant, ea taTen difficul. ter,& interrupte peragant , fitacuit Di phragma& Tibra. eis musculi systolas suas non iacile, & celeriter ut prius, sed laboriose,& nunc longiori conatu, interdum nixibus repetitis obeant. Hujusmodi respiratio inaequalis, longa, &anhela, frequenter etiam in phrenitide contingit; quapropter nonnulli, tum hujus, tum istius causa Mi fragmatui flammationem esse censent, sedperperam hoc, quia sympt,ma illud, in utrisque hisce morbis cephalicis, a cereseth, eerebri gravius affecti noxam participante, dependet Quod spectat ad Lethargici febrem, ex pulsu magno dicitatiori, expiratione calida, cum linguae, & saucium ardo re, absque insigni extremorum aestu dignoscendam, Mi nulli hanc ob eandem causam, ac Lethargum, nempe Vol δ lpituita in cerebro putre siente, vel aeerebri inflammo ldeducunt. Alii contra febrem statuunt prim ijὴφ effectum esse,& proinde materiam morbificam a sang. Meffervente in caput transserri. Super his, uit de pitui Aa in cerebro putrescente, auxφ
stommotione ejus frigidis quod idem fere sonat, ac κε glacialis nihil dicamus, hilhettim febri non raro supςI Dire concedimus , nam si haec mistignis,aut mali mρ ' ζetiam si hoc pueris, senibus, aliisque pituitosi, aut valde cachochymicis accidens, non Moς