장음표시 사용
391쪽
Ovestiadmodum lux & tenebrae, fomnis & vigilia,
juxta. posita, alterutrorum naturas optime illustraat, ita quidem ex re sere Videtur, post ase iis fσοrο-ses, hic de vigilia praternaturali, quatenus nempe limites excedens, & functiones quasdam laedens, & morbis est, & fanationem postulat, disserere. In hoc censu duo affectus vulgo habentur, nempe pervigilium,& coma vigil, de quibus utrisque nunc ordine dicemus. ρὸrsigillo hic imprimis distinguendum erit, quod perii lium aue nempe vel smploma sit alteri cuipiam morbo, uti febri, sit - σφην ρόrenitidi, manis, aut colicae, Podagrae, & similibus super- ui se 'veniens, ejusque tunc confiideratio, & cura, ad affectum illum, cujus proles est, spectat: vel praeterea nigilia linmodicae, sine alia quavis aegrotatione notabili, per se oriundae, morbus fere solitarius esse videntur. Ita novi quoiadam febris, aut doloris satis immunes, stomacho valentes, ad negotia satis expeditos, lecto commissos, haud plus lamat, quam Hesperidum Dra , cepisse. Hujusmodi vigilum nonnulli, somno licet destituti, eo vix carere Viden-xRr, nam proinde spiritus, nec torpidi, defessi, Vel ex lini apparent: verum alii vigilias aegre ferentes, exinde cito languidi , & inappetentes facti, necesse habent ad opissio c0nfugere, quibus interdum quotidie, ac in dosi Iargiori impune utuntur. pra innuimus migiliae naturatis, cui somni interca- misisiae η Tuatur, causam in his duobus, se, in altero, aut smdl , tuum isqvie-yxxi de consistere , nempe primo, quod spiritus animales ludimu 'ς 'sitis reiecti, & liquoris nervet compedibuS soluti, se Vς ὸνἐ fioae --
392쪽
Messitu Ilibam peripheria ejus e p)nduntur; dein secun3, iuquamvis ubiqueac praesertim in cerebri ambitu extetio, ' Q. succi nervet incursibus libero patia aperta obtineani tamen haec spirituum expansi', quae vigilia est esse: ad nimias illorum jacturas diuxid , quam par est, protriti pis iti= ishm tur, & spiritus subinde defessi naccescunt, ac velut sibi, decumbunt, ac uni liquor nζrVeuS in cerebri corticem si tiro, i it fulus, eorum meatus intercit, ac Occludit. Hinc sequitu. et cir vigili praternaturales, sivst immodicas, a-όMὶ . nempe altero, aut simul utroque pendere; aut enim illi hi mis effert, ac velut oestro perciti, haud sponte saccudi bunt, aut liquor nerveus cerebri exterioris poros nda ita implet & obturat, proinde ut spirituS illinc introrsum ad te quiem cogantur: utriusque horum typi observandi passuu
Ratio prior e Et primo advertere licet, Uritis animales interduci efferos, ac ita elisicos, aut alias enormes factos, n0n modo sphiset, n & quiescere, sed intra propriam emanationis eli,'e ela- suae sphaeram vix contineri posse ue quapropter in contis a expansi, cerebrum ita implent, ae tensum ser' Vant,ut succus nerveus, prae foribus licet copiose aggestat, minime admittatur, quod si, ut ipse ingrediatur, spiriipia cerebri cortice introrsum revocentur, statim illic co 'citi, cerebri medii nitium pliadiri mala mille, & saepe horrenda concitant, quibus i modicetur; aut illinc ulterius ροωλ' suam ingenus nervose' 'rjὀentes, magnas ibidem inordinationes cient, quae sempyη ut ut irrepentem & instare visum, continue abigvrx abrumpunt. o d/rius horunt, saepius observavire υο ei in rere- attectos, qui somnum, licet optato ingruentem, c p enim dormituri oculos clau denuo statim exilientes confusa phantasmaxsim Ristudine sese mox adigi ad insaniam clamitabam χ
393쪽
nee ut necesse habuerint somno abstinere Φ dum efferatiores laeti, propter somnum ab esbitu cerebri Versus interiora revocantur, quandoque in z: ψiri his enus nervosum ορμας suas convertunt, & tunc, aut in m :j, raeordiu aut nisceribM destinatos tumultuarie irruen ies in partibus respectivis inordinationes cient; hinc tali-iet affectis, quoties clausis oculis somnos invitant, aut dirae' tremores, subfuit , & constrictiones, cum Di iis Mimis. & respiratione impedita, aut viscerum infationes
mata, pro hysterisse vulgo habita, succedunt:) vel spi-
litus ab excubiis vocati, & in genus nervo sum conversi, quandoque in spinalem medullam, nervosque exinde in membra quaeque exteriora protensos,impetus suos transferunt: quamobrem nonnullis, dum lecto commissi somno indulgent, mox in brachiis & cruribus tendinum sub lim, 22, 22. deo mi, tantaeque membrorum inquietudines, & jaet tiones succedunt, ut laborantes haud plusquam equuleo torti dormire possint. Olim profamina nobilissima consulebar, vae miniuiu cardialia, & Nomitu acerrimo tentari solebat, noctu autem, a somno subinde appropinquare vise, propter affectiones ejusmodi spasmodeis cum ipso simul invadentes impediebatur: nec quidem tota nocte dormire potuit, nisi lauduno in dosi satis larga prius exhibito ue quare medicamentum hoc primo tantum bis in septimana permissem, p0stea quotidie , per tres circiter menses sumebat, nulla exinde noxa, aut in cerebro, aut circa aliam quamvis functionem contracta , cumque ab aliorum interea remediorum rast, unguinis,de succi nerosi dystrastis emendatis, spiritus animales benigniores, mitioresque fierent,illa post- haec Opio prorsus relicto, mediocriter dormire potuit. Hu-j smodi somni ei, sive intra cerebri meditullium, a Dunturi. sive intra genus nerυωά, aut interius,aut exterius concitati,
9Maja0 1 spirituum animalium mala constitutione pendere S s i videntur :
394쪽
videntur: nam qui mites, clari, & lucidi,corpdra ctat tia blande actuare, di influentia benigna irradiare e acres, & effert, ac tanquam effuVi3 ab aquis finis, elatis 'coerceri inhabiles, ea nimis distendunt, Voluntatis imbeta regi, & a somno sedari recusant, quin un0 in loco cohibiti
mox in aliis tumultuantur. Talis spirituum animalium con
stitutio, I sanguinis gignentis, S succi nervet eam sexen iis, & augentis dyscrastis acidis, & inpe quasi vitriolicii procedit, prout inferius, ubi de afectibM insanis lice fusius osteuetur. Τ-ndem ra- Interim quod spectat M pervigilia quae modo desuq βα- ων cripsimus sananda, quoniam ea diu tolerari non posseat, idcirco quae praesens levamen conferunt, imprimis adli, beri debent; in hunc finem, quae spiritus demulcent, erurumque inordinationes blande leniunt,. uti avid na vulgo dicta, se . aqv. demitatae, decocta, dirupi, & confervae fori
bus Θmpheae; 'arat eos,malvae, violarum, jaceae, filiis Io, more, Portulacae, aliose, necnon emusiones, aut exprcs
ues succulentae conveniunt. Quod si spiritus inequieti blanditiis compesci nolunt, in sedationem, vinculis, & να-beribus quasi inflictis, eos cogere oportet: eorum copix
diminui, simulque spatia in quibus liberi, & sine tumulta
expandantur, dilatari, & ab aliorum humorum, st. δε gVinis, ac seri infarctibus expediri debent: in quos sines Pen sectio interdum convenit, ostentoria fere semper locum habent , insuper diaco dium , & Iaudanum, si conveniunt, crebro assumantur, atque interea, dum si quinducias a morbi violentia praebent, hujus causa sς Myciorum remediorum usu, quantum fieri potest, ei cetur: quapropter quae Ganguinis, & joccirem tollunt, eosque dulcedini restituunt, de die is si t
horis medicis exhibeantur , in quo censu, νως π ei, foetemata, & q. dentilatae, alterantes e3Dilata temperatis, chal bispraeparata mitioror
395쪽
prae caeteris fere omnibus tinctura antimonii ha-
'st stat altera pervigilii species, cujus causa aliqua ex
utile, si non maxima, cQnsistit iu pororum, si se meatuum in jebri cortice fere contiημὰ apertione, sive nimia dehiscentia: praeterquam enim quod o irim animales acres, &honnihil efferi, sponte sua succumbere, & quieti indulgere recusant; insuper iis nulla repagula, aut juga e liquore aerseo cerebri poros subeunte imponuntur, quin liberi, omnique sarcina immunes, illi etiam intra cerebri exteriora spatia ubique Vacua expanduntur; quare ob hanc causam eruestiles nullum torporem, aut sincipitis gravitatem, nullum somni appulsum, aut desiderium sentiunt. Novi quosdam ad hunc modum affectos, qui cum plures noctes continuas prorsus insomnes degissent, usque tamen alacres, & impigri, stomacho valentes, & ad negotia expediti, somno nondum caruisse videbantur. Hujus causa proculdubio est, famguis retorridus, & atrabitarius, qui cerebro exteriori succum nerveum, non mitem & benignum,
sed assatum nimis, & particulis adustis refertum suppeditat, qui proinde nec intra poros cerebri diutius manere, nec spiritus animales blande complecti, & continere aptus sit. Porro ipsi spiritus ex eo procreati, ex natura sua nimis elassici, & irrequieti evadunt, propterea ut nec facile sedentur, nec in soporem sua sponte proclives existant: caeterum Hiores illi haud prompte avolant, nec cito defatigati fia Lescunt, quin longo tempore sine magna refectione perdu-yλnt, ac vegeti perstant. Super hac spirituum animalium disithes insomni, cum eadem sit ae in melancholicis, infe-xju opportunus erit paulo fusius dicendi locus. Interea lu-rit hic obiter annotare propter similem afficiendi rationem qRa nempe sanguinis atrobilarii, ac retorridi, particulae 4qstae, una cum succo nerveo in cerebrum suffusae, periti-
ace ebri nimidapertione , ima spirituum in quietudine ori
396쪽
gitium sent) etiam potum quendam cinee dictum tot apud Arabas, & modo Turcis usitatum cum a nostratis' aut medice, aut otiose bibitur, somnolentia protinei
abacta, Nigiliam insolitam, ac facultatis animalis exeicitium tam indefessum producere, ut a liquore isto debiliquantitate epoto, qui sera nocte, aut statim a compota tione , aut pastu uberiori, studiis incumbere necesse habentusque pervigiles secti, ardua quae vii animi pensa sine tot' pote perficiant. Cujusmodi certe affectus causa est, quoi potus iste particulas adusas quibus sensu, tum edisivitum OIfactus indice scatet) mox sanguini, ac dein D, mroeo insinuat: quae proinde agilitate & inquietudine ista, & cerebri poros usque apertos detinent, atque stiri. tibus copula quavis alia, & narcosi exutis, astra quaedam acnimulos, a quibus ad munia sua diutius exequenda exci. tantur, addunt .Porro quae ad pervigilii hujus curatioηm prophlacticam, seu causae morbificae remotionem spectant,interius, ubi de Melancholia acturi sumus, tradentur: interim prosmplomate isto,quoties gravius urgebit,immo diate tollendo, annotamus optata minus prodesse; sam γ' si satis larga exhibita raro somnum inducunt, atquia 'ctos magis languidos, & imbecilles reddunt: ispe melisti succedit, si cubitum ituri, potum quendam aeollem, di re nignum, uti imprimis Allam nostram, claram de mitem, yς lac cervisiatum curaea floribus Parat eos incoctus, ' ον- ex seminibus melonum & amygdalis in quantitato *gna, nempe ad lib ij. vel iis assumant.
alia symptomata in eo casu usitata, eructationi cro I) ' norae,& valde molestae, a pluribus annis obnoxiu s rat: solebat ille quovis die, bis aut ter, per do iboras continue, & tanto cum strepitu eructare ut iQIlateque ad distans exaudiretur: luterdum vero, pςx v*-
397쪽
,lieram septimanam, & quandoque per mensem, eructatio ista in pervigilium commutata est ; nam affectu illo multo imissus habente, vir egregius totas saepe noctes insom-ses ducebat, cumque ita interdum per tres, aut plures diae, perfecte evigilasset, somno nondum caruisse visus, de nullo torpore, hebetudine, aut spirituum languore querebatur. Cum narcotica Dic raro , aut nunquam levamen contulissent, vesperi interdum sumebat, posse tum ex Allis, arennino arim; ineunte nocte modo modo
quas destillatas bibebat, quarum usu aliquantum somni non raro successit ue postea dein pervigilio sensim evanescente, eructatio redibat: hinc ut constet, utriusque cauum eandem fuisse, sic. particulas adustas, & irritativase massa sanguinea modo In mentriculi tunicas nodo in cor- tisalem cerebri partem suffusas.1 Praeter hosce distinctos somni, & vigine affectus,
sive inordinationes, restant aliae eorundem Aromata con-jracta, sive complicatae,in quibus utriusque functionis actus limul praevaricantur. Quod equidem observare est in Pathemate vulgo comate Oigili di sto; de quo nunc breviter
comate digiti lalorantes, etsi in somnum continue proclives sunt, attamen vix omnino dormire possiInt, quin Tam deseriptio
tali in morem lethab flumini labro tenus immersi videntur,xdi pitissando, quoties se altius demergunt,toties aquae labascentes semper inferius subsidunt. Sentiunt isti immanες pitis gravedinem, cum sensuum, & facultatum omnium μ' re , ut sese quaquaversus in lecto movere, aut adstan- jum alloquio interturbari, aegre ferant, seque moXQm-ηRm placidissimum inituros expectant ue cui tamen cum p*ditus indulgere , ipsumque arctius amplecti enituntur,. ph ntasmata varia animo obversantia, usque eos vigiles,
μ*xiηςat 3 neque fimmim, iis semper in procinctu esse Via
398쪽
sum, omnino capescere sinuntur. Huic n0n raro fit;
accedit, ut dum clausis oculis aegroti jacent, absu ' incomposita perpetuo fabulentur, ac brachia ac crufi li' Rilluc, inordinate jactent, excitati torvum intueantur. us' latum est fibrisitantes tota nocte Velut sepore obruto, manere, interea ut ViX horae minutum sileant, quin viiii secum obmurmurent, etiam aliquando clament, ejulea buti atque lecto exiliant. Horum ratio si inquiritur,dicenda causa imHtm esse videtur, quod porj, & meatus in cereiso, qui spin. tuum ambulachra sunt, a materia crassiori, & soporifera, e cruoris massa suffusa, plurimum occupantur, ut 'irilibu i solita expansione, & mutuo commercio plurimum inhibi.
iis, jopor jamjam gravis, & inexpugnabilis imminerexi. deatur, at vero in quantum spiritibis istis,particulae qua . dam acres, & summe agiles, velut totidem aculei adhaere. scunt , illi perpetim in motus incitantur , ideoque illorea aliqui vias utcunque praeclusas, & sepimentis obductas perrumpunt, ct directe, aut oblique, qua ullatenus data via est, occursant ue atque talis eorundem motus, utyote confusus, & propter impedimenta divaricatus, licet ita ctionis animalis exercitium completum instituere nequit, tamen istius requiem & cessationem facile interpellax; lpropterea quidem ut hoc morbo affectis non aliter qst 'sub polo degentibus, quibus solis tantum medietas, lay ιhorizontem versatur neque perfecta nox instet, nequo pG
sectus affulgeat dies, sed illi tantum medio& vigiliam crepusculo fruantur. σ- raro morbus solitarius, sed ais ἴ fomaismploma est, aliisque affectibus, uti furi phremi sis tui q*qm isargo, & similibus superveniens ae quapropxζyp β η' i&rapeutieam peculiarem non postulat: at VςxψopuS esse Videtur, ut remediis primario indicati ,-
gantur alia cephalica, quae nempe hirs s
399쪽
huisi nubes &fulgura dispellant: vel si utraque simul ex i tminari nequeant, , ipsum medicamentum unius affectus uittes foveat, quo iste superior factus, mox alterum vinia eit , adeo in fim lania vigilist aut perfectum somnum, lut perfectam vigiliam accersere conveniat: enimvero in hoc casu narcotis saepe bono cum successu exhibui.
400쪽
morbidis; quae cum cerebro fere propriae ac velut endemiae existant,cerebellum rarius, & n0n nisi secum
λι ιδ' dario, & collateraliter uti ostensum est ) asciunt. Atu.
men restat affectus vulgo Incubus d ictus, qui & huic togioni peculiaris, & morbis Moporiferis quodammodo anal, gus videtur, utpote cujus paroxysmi ex eo fere oriuntur, quod propter spiritus animales in ligatos, aut θη- pressos, eorundem sive interruptio brevior licetὶ
circa functionis vitalis exercitium inducatur. Quo morbi hujus subjectum, natura, & cause melius in notescant, imprimisphaenomena ejus perpendamus. Ia obiMπιδ scripticlarox mus Depissime, ac fere tantum inter dormiend ingruens, plerumque post nomaohum cibis dyspeptis 'gravatum, decubitumini Jectosupinum eo laborantes potissimum in pectore & circa praecordia RQ Xam sentire vigentur; nam ref=iratione suppres, Myβψ
rimum impedita, se a pondere quodam , Τhoraci grayi πincumbenti, opprimi putant,quod quidem; ondus nunc p*ς nunc illaoemi, aut specie ipsorum imaginatippo ludit; illud autem dum corporis, aut membrorum
se eXcutere, aut amovere velle concipiunt,nec
membrum aliquod quoquo movere possint; νς; diutinam,ac interdum fere ad vitae deliquium,in pr*ς' luet m, tandem evigilant, atque a somno plenidi ς gefactis, moles imaginaria subito evanescit, motiva restituitur, superstite vero ut plurim*m α re, & non raro Diaphragmatis Oibratione ςςὶς