장음표시 사용
201쪽
I. Cutis manet retrotracta , a. musiculi retinent
arquipondium , 3. ille sic parcit corpori'vivo, A. super quae excellit, quod pes loricatus sic aeque bene retineat flexuram ac antea in sanitate ; ille Clarissimus Chirurgus hac ratione multos aegros Curavit, ego hanc rem sedulo inquisivi, vidique in hac operatione terribilia oriri symptomata ecincredibiles tumores, quia pars carnis ossi applicata putrescit, quae putredo quidem separatur suppu'rando ; verum si Chirurgus hoc non noverit, tum putaret novum esse Sphacetum, & novam denuo extirpationem instituendam esse Censeret, nam tum
caro inflexa ad decuplum plus intumescit, sed i men separatione bona facta, callus satis bonus &mollis nascitur ,' Verum tamen Credo hanc Operationem non fieri posse nisi a Chirurgo experto, Galli & Britanni quoque scripserunt se hanc methodum tentasse & bonam invenisse : legite libellum hujus Petri Adriani Verduyn de Nova Artuum deCurtandorum Ratione. In corporibus Lue Uenerea , Scorbulo de Rachitide laborantibus ossa tam mollia sunt, Ut praecedens methodus non possit in omnibus adhiberi, sed tantum os scindendum est.
s. q7I. Primarium symptoma est Haemorrha-gia arteriarum, venae vero hiC in considerationem non veniunt, quia nil adferunt nisi quod habent, dc si vente aut parvae arteriae facile propria Contractione; aut Vitriolo aliove pulvere adstringente, nec Cum magno dolore sistantur; haec Haemorrhagia raro magna in Operatione illitas Vertaudin fit, quia pars retroflexa Comprimit arteriaS,' aliter vero Haemorrhagiae est prospiciendum, nam Conintigit aliquando Parisis in Hospitali in exurpatione Instrumentium ibariauet fregisse, und di ille ia
202쪽
αo2 Sphaeelus. ger procul dubio periisset, nisi adfuisset Chirur vi
Regius in Anatomicis Marecbald ctus, qui illico arteriam Compressit sub poplite Iliso sistenda. Nam aliter vasa dilatantur, primo si requiratur, Venae Sectio est instituenda, quod
melius est, quam si aeger per locum tranCatum
sanguinis fluxus patiatur ; Methodi sistendi sanguinem sunt hae , Amstelodamenses Chirurgi praeparant de Lycoperdo vel Crepitu Lupi orbiculos & primo faciunt parvam orbiculum, dein majorem dc majorem , ita ut ex fragmentis successivis annularibus forment Conum &C. tum m-tirpatione facta, vident, ubi sanguis emundatur, ω trudunt eo loci hunc conum, tum farina volatili molendinae superspersa ligatura Constringit, hane tutissimam eme methodum dicunt; sed tamen non audent huic confidere, nisi per tres dies & noctes apponant servum , qui una manu semper tenet arteriam sub poplite Compressam, & manu altera intrudit, Vel intrusium & applicatum tenet Lyco perdon extremitati arteriae, aliter abluitur. 1. Optima &tutissima methodus est haec, e stirpatione facta Tiburniquet paulo est solvendum, it sanguis effluat, ct tum observandum, ubi sanguis e uit, & ibi tenaculo arreptam arteriam Cum carne filo Constringunt , & supra fili circumductionem acu pertundunt partem , sicque firmant Iigaturam , quam tutissime hoc toties repetendum, quoties arteriae magnae adsunt semper solvendo Mumgura, Sc invento loco iterum adstringendo sic acquiescere possumus, & nil mali inde oritur, imo vix inde dolor sentitur, haed methodus debe-etur Ambro Parino, ille enim sumit tenaculum ex duabus lamellis chalybeis sat tenaciter haerenti
με, α rium, operatione facta, statim hoc ten q
203쪽
eulo arripit arteriam una cum carne, & tum illud annulum , quod ad tenaculum haeret sursum ducit, & supra & tenaculum ligaturam faciens tena- Culo protrudit in arteriam, licque eam constringit, simulque arteriam perforat ope acus semel vel bis , ita ut ligatura vel funis per eam ducta maneat, fune relicto nil effluit, tunc apponuntur reliqua, sic certi sunt, postea quoque nil essivere posse, haec vero Operatio unum incommodum habet, nempe, quod arteria semper se retrotrahat, ita ut saepe arteria non possit arripi; hinc ad hoc incommodum supplendum ultimo e
Cogitaverunt duae aCus incurris bene praeparatas,& sumunt filamentum cera Obductum, tum Vident , ubi arteria in parte truncata haereat, quod est, ubi est copiosissimus sanguinis eHuxus, tum ibi per carnem & integumenta acum sat profunde intrudent ab inferioribus sursam, α Ope alterius acus a superioribus deorsum, sicque in medio a teriam & carnem interceptam firmiter ligant, &haec methodus mihi videtur optima; licet Chirurgi Amstelodamenses dicant suam methodum ipsis nunquam fefellisse, mihi tamen videtur quid incommodi vel periculi subesse , cum noctes atque dies servum aegro apponant, verum quidem est, quod Lycoperdum vel intriolum Haemorrhagiam sistat, sed si paulo ab artetia secedat, tum sanguis
ex hac arteria profluens hoc abluit. Infixum. Hoc est faciendum , quando vas depretandi nequit, accidit enim aliquando , ut arteria citius se retrotrahat, quam Charurgus eam advertere possit, & eam constringere filo per medium ejus C PUS. Haec est methodus veterum, hi exstirpatium peracta, comburebant Partem vivam truncatam ἰ
204쪽
sed tum quarto die Escharae a cauterio fame separatio fiebat; si arteriae sint parvae & instrumenta debita non adsint , tum methodus est institue da, aliter non. 3. Galli parvum nodum Vitrioli instar ciceris in formam Sphaenoideam formarunt eodem modo, ut de Lycoperdo dixi, nempe Conum in mando, & tum unicuique nodo involvunt gossypeo Belgice cat en) hacque ratione quoque C num formant, verum globos sphaericosiab una parte faciunt planos, tum certi sunt Haemorrha-giam non futuram , si hoc hene applicatum teneatur , sed tamen servus Chirurgi eodem modo ut prius per tres quatuorve dies aegro adesse debet ad comprimendum conum illum Vitrioli, & ars teriam sub poplite comprimendam.de his videin libro tapius Citato. 7. Somnus est Conciliandus, aliter nimis dolent aegri& Corpus, in quiete tenere possunt, inde. dissicilis Cura. Viatas non sit acer non pinguis , mon facito putrescens ,. non durus, non dissicilis coctionis; sed tenuis, hinc victus praescribatur ex cibis non
moventibus, non vinis, non aromatibus, ab omnibbus animi amictibus est abstinendus aeger, Diaeta sit valde tenuis, quia viscera antea sole ni parare nutrimentum pro Corpore integro, jam Vero tan tum de corpore ablatum est, hinc non tantum chyli requiritur ad illud corpus nutriendum, huic rei maxime est attendendum , ne aegri fiant veIPlethorici vel Apoplectici. Si aeger fuerit Plethor, Cus paulo ante deligationem tum Venae Sectio est instituenda, ut praecaveatur nimia Haemorrhagia. 72. Si vasa sic coluerint, ut non amplius stiliunt sanguinem, ad omnem marginem adnasci
205쪽
ΘFacelius . . tur non statim vera cutis, sed quid cuti simile, resensim accrescit, & sponte abducit totum os, Λ adsit luxuries, tum optimum est, si imprimis paululum uratur. Os in medio trunci exstirpatirens habet plerumque medullam , & lamellas e teriores Corruptas; hinc cavenda tacile est caries, si Mastiche in farinam tenuissimam contrita & Cum pauxillo spiritu vini subacta, qua plumaCeolum humectatur, applicetur ossi, unde non putrescit, nec corrumpitur, sed facilis fit exfoliatio. g. 673. Si nullus sit metus Haemorrhagiae, turn hona digestiva, Carnem facientia, CiCatricem mollem reddentia ει tollentia sunt applicanda. g. ψ7 . Ratio Clara est, quia viscera Chylopaeadi Haematopaea manent tantum quantum ante
adhuc conficiunt sanguinem, unde tales sunt m rume salaces , quia sanguis ad partes ferri assuetus nunc refluit pro majori parte ad vesiculas semina les; apud Romanos observatum est milites in herulo truncatos plures Procreare liberos. Talo exemplum hic in Batavia habuimus in homine , qui in
nave a Bombarda utroque Crure fuit spoliatus, ille postea Curatus , Cum prius macilentus fuerit , jam vero obesus multoque in libidinem salaemrest factus , verum si tandem Plethora nimium abundare incipiat, tum fiunt Vomitus Mictus Sanguinei , Apoplexiae , hinc sanguis aliquoties est mittendus, donec vasa assueta sint tantae copiae traquidorum; hinC victus sit tenuis, non semper fiat Missio Sanguinis , sed tantum per annum semel vel bis q. 47s. Hinc Artifices varias excogitarunt machinas , ut ablata manu maChinulas ferreas, quae manica obducta videntur manus, ita ut moverint
fingentes tendines musculorum ; hi etiam invene
206쪽
runt pedem formae humanae similem . eui homo inniti posset, quia dum pedem movet, flecti genu, & homo semper impingit in proprios articulos; hinc hic aliquid est dissicultatis, ut Commoridius ambulent, quod fit baculo ad inferiora acuto , tunc progrediuntur extravertendo describentes circulum vel ut jocabundi loquuntur Galli per parenthesin. Tota ars hic Consistit, ut instrumenta sint satis alta, ut homo illa instrumenta brachiis axillisque dirigere possit, uti & instrumenta ad pedes apposita. De Machinis optime scripsit Aquar eis in Chirurgia sua , ibi habent armaturam totius Corporis per bracteas ferreas ; hae figurae sunt nobilis pretii, nec sine labore inventae, hinc semper hic Consulantur in tali Casu , Guillem ux& obachius in Thesauro Chirurgico sunt opti. mi in hisce casibus.
f. 4 6. Ignis ardens sic voco visam flammam Lare,. Sig voco aquam & oleum fervidum vel ebulliens vel nondum ad rubedinem ignitum. Desructio. Uritur a gradu intermedio inter calorem sani & aquae ebullientis , hic est primus
gradus destructivus , & quo gradus excedet, eo magis agit, imo in aqua ebulliente caro ab ossis cadit, sed hoc multo Citius in vivo corpore fie'ret , ubi adhuc noster vitalis calor accedit; d, Cunt Vero in combustione a ferro ignito vel fluea te quid maligni haerere, sed nil subest , quod aν sit gravius, hinc ignem diutius retinens magis ad
207쪽
reat; omnis ignis haeret seu in elementali, ut in λco Villettiano & I sirnhausiano habetur , seu haeret in quodam Corpore, & in utroque Casiuidem facit; verum multi avictores crediderunt hic aliquid abstonditi & maligni subesse, sed ferrum . nisi plus caleat quam aqua ex λnte hausta, tum
non comburet partes, at sola combustio ab igne praesente & modo a sola ignis copia determinatur, verum quidem est, quod focus eo diutius manec in Corpore, quo Corpus est densius, sic aurum diu tius ignem retinet quam ferrum, quod vero oleum ebulliens longe λrtius agat ac aqua ebulliens , id dependet ab ignis copia nam tanto plus ignis ar dentis requiritur ad ebullitionem olei quam aquM, quanto oleum magis ignitum S fervidum est aqua , nam in oleo ebullienti quidem metalla ut stannum M plumbum fundi possunt; haec est ratio, quare multi auctores oleo malignam vim tribuerint, sed agit modo quatenus purissimum ignem Continet, ει quatenus magis partibus adhaeret quam aqua. Extra satio. Nam per ignem summum ommoleosum inflammatur, terra & aqua rarestunt, hin vasCula rumpuntur, quia materia non eXit. Causa est 1blus ignis. Duratisis. Si subito ignis accedat, & subito rea cedat, tum pars non multum inuritur ; hinc pomamus Per maximam flammam manus movere sine
Combustione, sed ignem foci Uillettiani &Tsir
Partis esse . Ubi callus haeret , ibi ignis ferri potest, feci ad pulpam apicis digitorum a momento ignis maximus fit dolor 7. Si enim primo e longinquo apponas parti sanae ignem, ita ut pars inflammetur; primo laniter & grate pruriet,si tum Propinquius Ponas, dolet
208쪽
dolet idque magis quo appropinquas, tum sit uiis , si adhuc propinquius fit Eschara, & si tandem
adhuc propinquius, tum ista pars gangraenestit&emoritur, sic a gradu Inflammationis blandae uiaque in Sphacetum ignis agere potest, ergo de omnibus his actum est. 78. Diagnosis. Si combustio sit lenis ab aqua fervida subito praeterlapsa, & cutis integra, r hor, dolor, calor non magnus, hinc sine Suppuratione facile Curabitur vel sponte vel ad ignem Parte apposita, . vel Cum spiritu vini; si pars re tenta fuerit in aqua fervida Gangraenam fere usque, tum non ita cito restituitur, sed post longum tempus ad Suppurationem perducitur; si buula fiat sine Suppuratione , tum facile praedicitur Curatio, sed magnus dolor ob nervea loca sub bululis , si bulla sit rupta & appareat nigredo, Gangraena est pessima, longa Cura, nec facilis & -- la cicatrix praedicitur ; scio multos jactare se m
gnas ustiones ad honam Cicatricem reducere posse; sed haec Vana sunt, in parvis in me ipsis e pertUS COnCedo, non vero in magnis ; hinc Chiiarurgus peritus statim id monebit, si id non faciat, tum turpitudo relicta ei facile imputabitur , nec ille multum in his Casibus plerumque inibit gratiam ; si cutis sit ablata, expetitur plus quam ars efficere potest; cuticula splendens, tenuis & se lucens semper perfecte restituitur , sed cutis est nimis artificiosae figurae quam ut restituatur sine vitio, si Suppuratio sit profunda raro ab inferiori
Parte renasCitur tantum, ut vacuum reduci possit, difficillime vero in senibus, cum mulier octoge naria saepe animi Deliquium convulsiones pam, Caderet in ignem & per totum latus usta, nigra
α inflammata esset, postquam educta ex igne ad
209쪽
se redibat; vidimus accurate haec omnia observa ta, nempe quod simplex Inflammatio facile curaretur; ubi bulla erat rupta, quod unguento Di
pompholigos fieret cicatrix; sed quod ubi Eschara erat, Gangraena fieret.
f. 9. Si levis sit Inflammatio, curatur facile; si jam bulla adsit, tum non curatur nisi Suppuratione; sed Eschara haec quoque tolli nequit, nisi sub ea fiat Suppuratio, hacque ratione Eschara separatur, si vero tota pars sit exsiccata, arida ει usque ad os mortua, tum non nisi extirpatione tollitur: hinC in omnibus eadem requiruntur,
ac in Inflammatione ejusque exitu; quod quoque animadverti legendo tractatus Fabricis Midam viri occupatissimi & candidissimi de Inflammatione, Suppuratione, Gangraena & Sphazelo & tandem quoque de Combustione: sed ubi priora legeram , vidi tractatum de Combustione non opus fuisse, ut enim curatur Erysipelas , sic quoque levis Com bustio Curatur, quod imprimis peragitur appliCaudo unguentum Populeum, Emplastrum OXycroaceum Cum saccharo Saturni; multi auctores jactant se combustionem sanare posse sine cicatrisce , sed tum modo intelligunt levem Combustionem , quam aqua Lithargyrii curare possunt , si Vero magna sit bullae adsint, dc Cutis Cinerea n gra appareat, tum separatio vel suppuratio est promovenda, unde Epiclermis po1hea recrescit, dc ab do stricta manet, si vero jam bulla sit factatum idem est DCiendum ; si Crusta adsit gangr*modo Suppuratione est tollenda; u adsit SphaCelus, tum extirpatio requiritur; hinam his calibus nullum est remedium specificum alter adhibet flores Cerevisise , alter saponem nisgrum, alcer unguentum ustorium inelgice Bris
210쪽
De Combustione a f) quod idem est, si modo hi Chirurgi adve
tant gradus, Cum Cura hiC longe varia sit. s. q. 8o. Si V. g. ad hominem Cadentem in ignem fervidum advocer , tum Chirurgum praesentem rogo, an pars non erit deformata, ω an resblutio sit futura, hanet resolutionem futuram Promittere
possumus, si pars adhuc integra sit, si figura non
multum mutata , si non in bullas a Turrexerit, si color rubor & dolor subtilis adsit, si cutis mota nullum signum det Epidermidem esse separatam, sed adhuc Cum cute ubique Cohaerere, oc si dei a
signa externae Inflammationis adsint, tum tento
iresolutionem , & si corpus sit Plethoricum, tum Missio Sanguinis est instituenda, & danda quoque medicamenta Antiphlogistica, emollientia, ut infusa Cyani, Althaeae Sambuci Uerbasci cum aqua , deinde adde Rob Sambuci, tum simul aegro Ievis victus est assumendus; parti vero affectae assumentur Diaphoretica, laxantia & putredini rosistentia; hinc obliniatur Unguento Populeo, seu Nutrito, & siC Curatio peragitur; alii vero solum
vinum Gallicum, in quo sal di lutus est, aps,cant , alii Emplastrum Diapompholigos, sic ut
res hic consistat in procuranda resolutione , si vero parva bulla facta sit, tum haec aperta subjaCent nervi tunicis exuti, hinc valde dolent, ideo tum potius bulla clausa relinquitur, ut ma
Igne. Si qui sint, qui se facile comburunt, cer te sunt Chemici, sed hi ex tempore Curare no runt; hi enim partem proprius igni admovent, ita ut dolor ab igne modo in loco ambustionis, non Vero in parte sana sentiatur, tumque tamdiu 'N'nuatur ει igni appropinquatur , donec par. aeque ab ignis vi assiciatur ac mortua.