장음표시 사용
71쪽
si1 per quod hic ponitur ex alumine AEgyptio Vsto & melino: nitro autem iperfricari anteά locum voluit, ut putris caro, quae per Id erosa fuit, alumine postea facilius absumatur. Idem proficit chalcitis, siue sit species aluminis, ut placet Hermolao Barbaro siue intelligamus metallicum aliud per se ciuod proprie chalcitis nominatur, haec autem leuiter Inspersa, cicatricem indueit sed si copiose imponatur, carnem detrahit, quod Galenus ait, non modo elialcitidi sed mysi etiam accidere. D ulcera diutina, in priori parte cruris,quae sanguine suffunduntur, nigrescunt, flos sertulae campanae coteritur, & melle exceptus illinitur, Vlcera tunc diuturna fiunt, quum vel homo aliena Victus ratione Utitur, 1 α vel vicerata pars iam vitium contraxit, & succos recipit aliundὸ fluentes facile autem ad crura concurrunt, quum inferiora sint, & ab alijs partibua dependea linquod potissimum incidit, si ulcerato crure ambuletur aut shetatur,quod cauit in principio libri, ne fieret. Hac igitur de causa diutina vice ra crurum, sanguine impletur, qui sponte alioquin ad inferiores partes descendit. nig Iescunt autem, quod ille partis vitio corrumpatur . Eiusmodi autem reddi vicera crurum passim videmus, in quo casu detergere partim, . partim concoquere aut discutere, vitiosum sanguinem expedit, quae com- .mode efficit proposita compositio: mel siquidem detergendo est: sos seriatulae campanae,&concoquere potest & digerere. Lo-AD neruos praecisos alligare oportet agrestis myrti radicem contusam, - Ix & per cribrum traiecta, oleo respersam, vel herbam quinquefolium al- . - bum.ac lanugine obductum,quod magis procerum est,si nigrum quinque-- folium, conteritur hoc, atque oleo dilutum alligatur,ac tert1o die resoluitur. P ex ea conuenit neruorum Vulneribus mederi, quae valenter quidem sciacant sed citra omnem morsum. id facit puluis myrti agrestis, qui, etsi vali dam sedandi vim habeat quum oleo temperetur, asserre mordentium sensum non potest. Eadem est ratio quinquefolii: id autem quod describitur
album differt a nigro, quod magis attollatur a terra. Ru9l1us hoc id esse existimat, quod vulg' tormentulam vocant, quanuis haec folia septem ha- 3 obeat, non quinque.
- Edicamentalenta,quae & decoras cicatrices inducunt, hyeme autem .. t VI magis admouenda sunt, quam aestate. Scillae interior pars glutinosa
- contunditur: aut picea cum adipe suilla recenti olei paululum, resinae simi -- liter ac cerussae: tum adeps anserina & suilla recens, scillae atque olei exigua is pars. Cera quam albissima: adeps recens curata. Aut sc1lla,oleum album, &- resinae paulum. C era,adeps suilla reces ac vetus, oleum, aerugo aeris,scilla Mia resina: accipiatur autem dimidio minus recentis adipis,quam vetustae: alio-- rum Vero quantum opportunum Videbitur. Adeps recens liquari debet, de A in alteram ollam transinitti, cui ad ij ciendum est,plumbi recrementum dili- 4st
genter contritum, & per cribrum traiectum. ferueat autem ac primo dimo ueatur: tum Vsque eo incoquatur, dum extracta Inde gutta indurescat: dein .
., remota olla omnia transfundantur praeter id, quod subsidet in speciem lapidis, quod resina adiecta dimouendum est, & ubi detrahitur ab igne cumia exigua cedrini olei parte miscendum. Cuncta autem lenia, quae resinam ac- ., capiunt,necessie est,quum ab igne recipiuntur, dum adhuc calida sunt, ad-
72쪽
, iuncta resina agitentur. Aliud, Adeps suilla vetus cera, atque oleum: arida is vero,loti scobis partes duae,ilioris pars una tantunde adipis recentis. Aliud, si Adeps suilla vetusta duntaxat, & cum hac caprina recens, quae eXempti Sis membranulis curetur, &in minimas partes teratur , vel bene contunda-- tur. insundi item debet oleum & plumbi recrementum inspergi cum di-- midio minori portione toti scobis. Aliud, adeps caprina, spodium, chalci'
Antea edixit, ne lenia meaicamenta, cuiusmodi oleum est, cera, adeps,& resina ulceribus imponerentur, nisi iam aὸ sanitatem intenderent. quorio sum vero tunc dari debeant, nunc exponit, quum his ad faciendam pulchram cicatricem utitur: saepius enim euenit, ut haec crasia fiat, vel scabra callosa & aspera, ita ut locum turpem exhibeat, quod malum per ea sum mouet,quae tum discutiant, tum relaxent, moli 1ant, ac detergant,quem effectiam praestant eius generis medicamenta. Mollit quidem adeps, si recens accipiatur, si vetus, magis discutit. Caeterum suilla adeps frigidior est: an serina tenuiores Partes habet, & altius penetrat: caprina calore praestat &siccitate: oleum si liter quum recens est, magis mollit: quum vetus di Dcutit, & diuturna ulcera aci cicatricem perducit, cuius rei non modo Galentis,sed Archigenes quoq; auctor est, qui diuturna vicera vetustissimo oleo, o ad cicatricem perducebat. Picea mollit & concoquit, similiter resina tere- . binthina videlicet,quae praestantissima est: scilla mollit ac discutit: cera mediam naturam habet, & nihil praecipuum efficit, aliquam tamen ex melle digerendi vim retinet: quod si abluatur ita ut alba sit, tantum viribus de trahetur, quantum albedinis comparabitur: cerussa & lenire & refrigerare
potest. Non multum dissimile est plumbi recrementum quum simile sit argenti spumae, illo interposito discrimine , quod crassius est& frigidius: spodium & loti scobes reprimunt, quibus utitur mixtis, Ut vim caprinae adipis remittat. Chalcitis ut paulo supra d1ctum est si copiose iiiij ciatur,
urit: alioquin valet ad cicatricem inducendam. Cyaneus,lapis videlicet, tan-3o tam detergendi facultatem habet, ut carnem possit detrahere, quod facit etiam alcyonium, quod fortasse pro cyaneo legendum fuit. Haec de simplicibus ex quibus propositae mixturae sunt. licet autem ex his colligere,quem usum, quaeque confectio praestet, & quando recte admoueatur.
, Τ Licis radices teneras incoquito, quarum corticem, si maxime crassiis sit, , 1 & viridis, in minutas partes incidito,ac vinum album infundito, dein ad - lenem igne incoquito, dum satis habere crassitudinis videatur, ut illini pos o sit licet autem eodem modo aquam infundere . Aliud, quod non mordet. - Vetus adeps suilla per se supra liquetur per radicem scillae diuisam, superin-- lectam, atq; alligatam. postridie locus madefiat. Adeps suilla vetus liquetur,
- misceaturque cum cera, oleo, thure, loti scobe,ac rubrica ,atque ea mixtura - inungatur. Vtiliter etiam alligantur ari folia imposita ex vino atque oleo
in decocta. Aliud, Postquam receii adipe suilla inunxeris asphodeli radices ex
73쪽
is vino contritas mollitasque,illinito. Aliud, Suillam adipem vetustam cum re i,, sina ac bitum1ne misceto, & linteolo excipito,tum igne calefaciens induci
Adustorum nuc remedia persequitur,quos appellat eo vocabulo Galenus illos etia notari ait, qui aqua alida uruntur, ita ut quacunq; de cauu& qua uis re quis aduratur Vocetur. Si quis autem Vsum eorum, quae Hippocrates prodidit,comprehendere diligenter voluerit, curationis ratio
nem inuestiget, quam praecipue mali conditio indicat. Constat igitur in his quae aduruntur,solui quod solidum,continuum,& perpetuum erat,& idcirco fieri vicus,quod in causa est,quamobrem in hoc opere, quod de ulceribus 1 oest,inserantur. Sed extra ulcus est etiam calor praeter naturam,quem adusta particula contrahit: hic autem infiammationem dc dolorem concitat ac pustulas,quibus augetur ulcus. Necesse est itaque initio calorem hunc restin guere,& ne inflammatio superueniat, neve pustulae oriantur, Uti repellent1-bus: quo facto,quum nulla adhuc suspicio restet, ad viceris curationem veniendum per ea,quq siccent ac detei gat, neque Vllum morsum inferant, non calefaciat non refrigeret. vlcus enim cauum restat,quod impleri debet,qu doquidem crusta ipsa resoluitur,emoriturq; omne id,quod adustum est:postulat ergo quae carnem alant, quum fere purum sit, nec per ea,quae valenter detergant, purgari desideret. abunde enim est modice detergetia,ac citra o- Lomnem morsum siccantia adhibere , quae no solum ad producendam carnem conserent, sed etiam ad resoluendam crustam quam decidere necesse est, &quum emortua sit, separari ab ea parte, quae vivit. fit autem hoc eo celerius,
Uroducta caro celerius subit,& crustam expellit,quove celerius succrescit adustum est. Nam ut os esum est in libro de vulneribus capitis quod emoritur, seiugitur ab eo quod vivit, quia siccatur: humidum enim est,quod
vivit. crusta igitur citius cadet, si dentur medicamenta,quae siccent: nam sic partim expelletur a carne,quae creabituripartim per se recedet exiccata. Caeterv abstinere ab acribus ac mordentibus oportet,& mitiora inducere,quod Hippocrates alibi quoque testatur. Vicerata enim & fracta lenibus medica- 3 omentis nutrienda inquit, non secus atque adusta, Sub acribus verendum est, ne locus ob prςcedentem affectum exasperetur. Haec ratio curandi,quam rei natura demonstrauit, ex Galeno etiam colligitur, qui Samiam vel Chiam terram ex posca vel aceto non ita acri dilutam inter initia adhibet: ad quem usum probat, & ouum,vel totum vel album duntaxat lana exceptum atque impositum:probat item diachalciteos ex aceto liquatum, quamuis hac confectionem, quum varias facultates habeat, non solum inter initia, sed per uniuersam curationem esse utilem doceat: at quum pustulae non amplius timentur,siccandum esse ait, & sine mori,frigore,vel calore detergendum:
quo tempore eande terram imponi iubet, non tame eX aceto ut antea,quum Aone'; repellere velit,neque calore extinguere. His ita costitutis apparet idem fuisse Hippocratis c5silium quum primo teneram ilicis radicem ex vino albo, vel aqua incoctam tradat, quae refrigerare potest ac repellere: dein complura medicamenta persequatur,quae detergunt ac siccant sine morsu, cuius reὶ quam maxime necessariae nos comonefacit,quum dixit quod non mor
74쪽
D E V L C E R I B V S. si det J neque obstat, quod ex simplicibus, quae sumuntur, nonnulla calidiora
sint & mordeant: frangit enim eorum acrimoniam adipe admixta. Illud vero meminisse oportet , quod Hippocrates plures adscribit copositiones, cum vi ubique praesto sit quo utamur, tum ut ia eligi possit, quod cuique naturae conueniat mam Vt eodem spectent, alia tamen venementiora sunt, alia imbecilliora,atq; haec teneris corporibus accomodantur, illa durioribus. Facile autem compositionis effectum intelliges, si vim sinplicium attendas, quam maxima ex parte indicauimus meque enim omnia ubique inculcanda liant. 'L Bi ulcus in dorso, siue ex ictu, siue alioquin oriatur, scillam coquere o- ό V portet,& contritam ac linteolo illitam deuincire: dein caprinam adipem & suillam recenterra, spodium oleum, ac thus inungere. Quia dorsum siccum es , & continetur neruis plurimis, qui sensus acrioris sunt,quacunque de causa vulneretur, sicciora medicamenta exigit, & quae dolorem non inferant: igitur,quum scilla imposita fuit, si quid exasperatum est, lenitur altero medicamento , quod siccand1 etiam facultatem habet.
- 3 9 Edum tumores siue sponte siue alioquin oriantur, si & ipsi & inflamma-- 1 tio nihil sub cataplasmate desidat,tum ubi super parte sana spongiam, aut
- lanam, aut quid aliud devinxeris, si tumor atque inflamatio reuertatur,a Venis , prouenit,quae sanguinem sundunt, ubi collissem in causa non sit . eadem ra-α o tio est,quum id quavis alia parte corporis accidit. Non solum ulcerum quae aliunde proueniunt, curationem ponit, sed eorum quoque quae a medico fiunt . Eius generis sunt, quae in tumoris ac varicis sectione a chirurgo accipi necesse est, tum quae fiunt in cucurbitula defigenda , & in sanguinis detractione. haec omnia in fine huius libri exequitur. Tumoris autem & varicis curatio alio nomine etiam ulceribus inseritur,quoniam ubi haec iuxta sint, sanescere plagam non sinunt. De huiusmodi autem affectibus supra etiam tractauit. Tumor ergo propositis medicamentis inter dum non cedit sed manus operam desiderat, quam nuc adscribit,ubi no tantum persequitur tumores,qui ulceribus superueniunt, sed illos, qui sponte ci-3otra omnem Viceris occasionem nascuntur, quum iisdem praesidi js tollantur.
Primo autem cautam indicat, cur neque tumor neque inflammatio a cataplasmate remittantur, cur item redeant, tuum antea decesserint: propterea quod
syongia seu lana, seu quid aliud , puta duplex aut triplex pannus super sana
parte fuerit alligatum. Constat enim, ub1 tumor ag membri extremitatem se recipiat, si quid ad superiorem partem, quae sana est vinciatur, repelli humores ita, ut ultra ad imum locum non confluant: praesertim ubi quod imponitur posca vel liquore aliquo ex reprimentibus madeat. Quod si tumor atq; inflammatio, ub1 hac via desederint reuertantur, causatur venas sanguinem fundentes: hinc enim essicitur, ut quum iam hietc destiterint reuertatur: qudin o adsunt, nihil cataplasmati cedant: succi enim, qui assidue a venis eunt,rursus in eadem parte recipiunturiaὰ eo, ut si quid materiae a medicamento discutiatur alia protinus in eius locum concitetur. Requirit igitur causam, ut cura di ratione inueniat,hanc esse credit sanguinis fluxu nisi ubi collisum sit,quoniain,& si venae nihil sanguinis fundant, caro ubi collisa est, tumorem atque inflammationem mouet, nisi vertatur in pus & tabescat, quemadmodu in s perioribus enarrauit. Veru quia non solum pedibus, in quibus id frequentissic Iul
75쪽
mum est: sed alijs quoque partibus potest tumor atque inflammatio eodem imodo superuenire, idcirco subdit, eadem ratio est,quum id quavis al1a parte
corporis accidit 4 ad eandem enim causam refertur.
in C Ed mittere sanguinem oportet potissimum ex Venis, unde profluit, si co-- spicuae sint: alioquin scalpello tumor alte exasperandus est,ac plurimis io in cis: id quod agendum est, quodcunque aliud scalpello exasperetur. debet auia
in tem ferramentum quam acutissimum esse, ac tenuissimum. Detracto sangui - ne per specillum comprimito, leniter tamen ne locus collidatur: tum acri aceta
to perfundito, ne in partibus scalpello exasperatis, concreti sanguinis aliquid
relinquatur, inlicitoque medicamentum, quod cruentis vulneribus accom- 1 o modetur,superque lanam mollem ac bene carpta deuinciens, vino atque oleo' respergens. Sublimis autem habendus est locus, qui expertus scalpellum fuit, ac minime deuexus: neque ullo modo madefaciendus est. Ad haec, inediam' imperare conuenit,& aquam potui pr stare Vinculo resoluto si locus insani matione teneatur cataplasma imponendum est ex vitice ac lini semine. sed si exulceratus sit,& fistulas contraxerit, figuram intueri debes,dein caetera, ut res' postulat curare. Quum tumori cataplasmata non proficiunt, causam adimere conatur, eam
nihil aliud esse demonstrauit,quam sanguinem effusum a venis. ideo,aut ve-nlim secat, unde fluit eiusmodi sanguis: aut si non appareat, tumorem ipsum 2 oscalpello crebris locis incidit,ut sanguis educatur,qui sub cataplasmate discuti non potuit,neque ultr4 tumor excitetur. Quod praeceptum rationi minime consentaneum videtur: scalpello enim attingi tumor non debet, nisi suppurauerit, quum periculum sit,iae maiori impetu materia in affectam sede erum iapat, sicque tumor augeatur, quem iam ostendit eruptione sanguinis concitari. Sed huic instantiae facile occurremus, si eam esse Hippocratis mentem constituamus, ut scalpellum opportune velit adhiberi tunc autem opportune adhibetur, quum ante inutiles succi exsatirautur,vel detracto sanguine, vel purgato corpore pςr deiectionem seu vomitum prout magis expedit. quod in sit perioribus docuit, quum de erysipela loqueretur: quam sententiam compro bat Galenus in quarto de compositione medicamelorum generatim ad morbos attinentiu qui in eiusmodi tumore, ante sanguinem mittit, aut purgatio ne utitur, dein transit ad hanc assectae partis curationem: sic enim, quum cor pus purum sit,nullum manet periculum,ne admoto scalpello sanguis amplius irrumpat . atque hoc tempore idonea derivatio est, quam in libro de succis appellat, cum vel assecta pars,vel certe quς proxima est,aperitur, ut Galenus de sententia Hippocratis tradidit . quemadmodum offenso oculo, quum vena quae in eius angulo, & in angina ea,quae sub lingua est, inciditur' ubi ferramento attingere laborantem particulam non licet. Hac si in mento riam redeant,patebit constatissime ac recte Hippocratem i ussisse, ut vena se Qcetur quae sanguinem fundit, atq; Vbi haec non se ostendat, incidatur tumor.
Constituit enim materiam,quae Iam recepta est in venis, iuxta tumorem exhaurire, ne hic ultra oriatur aut increscat: quamobrem aperire eas conuenit:
α ubi conspicinet no sint ipsum tumorem: quoniam sic id omne euadet, quod iuxta collectum erat, & cum corpus purum antea redditum fuerit, & erumpere humor desierit, nulla restabit suspicio, ne locus iterum succis conssuentibus distendatur. Praecipit aut m ut ferramentum tenuissimum sit & acutissi
76쪽
r mum, atque alte demittatur, id, quod crebris locis fieri voluit, ut sanguis ille
uniuersus,non modo ex cute,sed ex altioribus quoque partibus educatur, neque lata plaga sit, ut postea non magno negocio sanetur. quod perpetuum esse assirmat,quicquid scalpello eadem causa exasperetur, ut sanguis detrahatur . nam alioquin, licet scalpellum etiam in summam partem auntaxat demittere: quod ipse fecit in fractur in cis, quum inflammationem timet: ubi cutem quae in calce est, ut relaxetur, inciait, pluribus lineis scalpello in supersci eductis & non alte. Ergo quoties demendi sanguinis causa hoc prae sidium adhibetur, alte demitti ferramentum debet: quod non modo acci io dii in tumore nunc proposito, qui cataplasmati non cedit,sed etiam quum inter initia adeo augetur, ut nimis inflammatam partem distendat, quem Galenus praecepit crebris sectionibus incidi, quibus superans materia aliqua ex parte posset euadere. Potest etiam auertendi causa pro venae sectione contraria pars varijs locis scalpello exasperari. Haec quum incidunt, seruandum est,quod ab Hippocrate narratur,ut crebris locis atque alte ferramentum de mittatur. Sectione adhibita,eandem fere plagae curationem prodit,quam infra,quum de cucurbitula agit, ut ibi etiam patebit me quid enim concreti sanguinis relinquatur, locum ante specillo exprimit ea moderatione, ne sussi in datur sanguine collidaturque: deinde aceto perfundit: quod post eruptionem Lo sanguinis ab aliqua parte discutere potest, u quid in ea retineatur. quamob rem quum aliquid exciditur ex osse caluariae instillatur super cerebri membrana:ad eundem usum posca a Galeno illis potui datur,qui ex pulmone sanguinem expuunt. perfuso aceto aliquod medicamentum imponit ex ijs, quae protinus cruentis vulneribus inijciuntur, cuiusmodi facultates abunde, supra indicauit. Perpetuum autem est,quaecunq; pars aperiatur,prohibere,ne post quam ia humoris demptum est,quod opus fuit, alius ad eam concurrat, quod facile fit quum eo partim iam fluere coeperit, partim dolore concitetur: qudmnunquam vel sanguis,vel alius humor tam exnauriatur,quin in corpore etiam puro materia supersit, quae tunc ad eam locum feratur: hoc ne incidat, cauet
3 o duplici via: primo lanam succidam bene carptam ne scilicet tactu laedat, oleo ac vino respersam alligat, qua & lenitur dolor, & concurrens humor repellitur: eadem utitur ad ulcerata simul & luxata . deinde membrum ita collocat, ut sursum spectet: quod enim inclinatum est ac deuexum, plurimum humoris fluxui patet. Vbique autem, quum membrum laesum est, praecipit,vi superius habeatur: non tamen multo, sed paulo, ut ab ipso in opere de fracturis monemur, quoniam alioquin dolor, & propterea inflammatio fieret. terminum posuit Galenus, qui ubi timet eruptionem sanguinis ex aliquo membro, haberi eatenus sublime voluit, ne doleat. Edicit item, ne locus madefiat, utpote qui iam ulceratus est: vicera autem, ut principio demonstrauit, ma- o defacientibus magis laeduntur. Abstinentia similiter, & . aquae potio non alio evadunt, quam ut corpus exhaustum reddatur,neque succi in affectam sedem erumpant: cataplasma vero quod ad inflammationem subiicit ex viticeo: semine lini,facultatem habet discutiend , ut in superioribus narrauimus, ubi medicamenta haec accepit. Est etiam interdum quum sub hac medicina plagae non sanescunt, sed in fistulas vertuntur: tunc autem spectanda figura est, ut appareat scilicet, rectae ne an tortuoste sint, & in quam partem indere me dicamentum expediat adque dandum, quod idoneum esse videatur, seu glu-
77쪽
tinare opus sit, seu carne implere,aut cicatricem inducere. iVArax autem ubi in crure est, seu euidens sit, seu carne contineatur: crus vero ii gnescit, desiderareque videtur sanguinis detractione exhauriri locus scalpello exasperari non debet: nam ubi id committitur, ulcera ob fluxum ex varice ptarunque ampliantur: sed ipse Varix multis locis pungendus est, ubi opportunum existimetur. Eadem ratione qua proxime egit de tumore, ad varicem nunc aggreditur: uterque enim,quum scalpello curetur, ad ulcus spectat: uterque item, quum super ulcus fuerit, nisi prius decesserit, id sanari non permittit, eandemque exi git, curationem, siue per se oriatur, siue ad ulcus accesserit, ac siue in crure 1 o aut pede versetur, in quibus frequentius incidere solet, siue in quavis alia corporis parte: quamobrem quae hic traditur medicina non modo ad varicem pertinet,qui viceri iungitur,sed ad eum quoque qui per se est. Est autem varix genus quoddam tumoris Venarum, quum crasso ac nigro sanguine distentae in toro, assiirgunt, quod maxime accidit in cruribus, ad quae solet eiusmodi sanguis sua grauitate descendere ac suopte nutu ferri deinde in testibus,post ea in alijs partibus corporis. Occupat autem varix modo summam cutem, ita ut euidens sit: modo altius descendit, & sub carnem penetrat: crus vero
nigrum redditur, quum varix ut diximus a nigro sanguine oriatur, vide turque exigere, ut singuis ille detrahatur: quod monet Hippocrates ne fiat, zoe0 modo, quo supra de tumore indicauit, hoc est, ne scalpello satis altis plagis aperiatur, quia tunc sequitur, Ut propter humorem, qui ex varice fertur, ulcera amplientur & magna fiant: seὸ pro sectione piaecipit, ut pluribus locis
per retur utcunque opus sit,quo tempore scilicet vel qua parte opportunum videatur: sic enim effuso sanguine residet vena, & varix curatur. Antea Ve' ro purgandum esse uniuersum corpus, aut Venam secandam commune praeceptum est: & proprie ad hac rem scribitur a Galeno in quarto libro de com positione medicamelorum generatim ad morbos attinentium, ubi varicibus alia ratione medetur, quadoquidem cum his venam excidit, quod facit etiam in opere de ratione curandi : diuisa enim cute, vena quae dilatata est, duobus so' locis per hamos prehenditur, & quod medium est, id omne exciditur, cum eo tamen,ut laqueus utrique varicis extremitati iniiciatur: quod Galenustu bet, quum timet fluxum sanguinis ex vena grandiori: sic enim nullum peri' culum restat, ne varice secto i ominem perfusus sanguis exhauriat. Haec curandi via non solum a Galeno frequentatur, sed ab his, qui ante Galeni tempora fuerunt, ut patet ex Cornelio Celso, qui post hanc chirurgiam imperat, ut glutinantia super dentur. - I IBicunque vena secatur sanguine detracto & habenula resoluta si sanguis .. V non supprimitur, mittatur ex contraria parte, atque fuit, seu brachium is sitieu crus,ut retrocedat, sicque plus minusve temporis iacens detineatur,at- 4 Qia que ita alligetur, ea animaduersione, nequid in sectione cocreti sanguinis su- ., persit: tum duplex pannus Vino madens imponatur, & super lana lota atque oleo inuncta. Nam si vehemens fuerit sanguinis eruptio, supprimitur : quod . si sanguis in sectione cocrescat,& ita inflammetur, suppurare solet. Est autem - mittedus,quum homo liberaliter aut parcius pransus fuerit, ac biberit quum-- que leuiter fuerit calefactus,calidiore die magis quam frigidiore. Obseruationes
78쪽
t Obseruationes docet in sanguinis missione necessalias: in primis autem quo pacto succurrere conueniat quum sanguinem supprimere ito possumus. Solemus enim, quum tantum misimus, quantum satis esse videatur: protinus habenulam resoluere, qua membrum tres aut quatuor digitos super locum qui secatur,alligauimus, tuncq; sanguis supprimitur,neque ultra fertur,
quod pla: runque accidit: id si minus contingat,docet quibus remedijs sista
tur. proximum autem est sanguinem mittere a contraria parte atque fluit,
seu brachium sit,seu crus: retrocedit enim,quum alia parte prorumpens, alia emittitur, desinitque fluere qua volumus, alio dato itinere,quod est remetato dium Hippocrati usi latum, qui, quum mensium profluuium sistit, cucurbiatulam quoque ad mammas defigit. Hoc sequitur Galenus in quinto de ratio ne curandi, ubi non solum ad contrariam partem, sanguinis eruptionem at trahit sed ad proximam etiam deriuat,quamuis hoc videatur cum praecepto Hippocratis pugnare,qui materiam derivari ad latus voluit, quum fluere de sijt: dum fluit trahi ad partem contrariam. Atqui alia ratio est, quum sanguis
ad aliquam partem cocurrens in ea retinetur, atque ins ammationem concitat : alia quum effunditur, atque extra corpus fertur: in eo casu,si ad latus de
tinetur , ob viciniam partis periculum est, ne assectae sedis inflammationem augeat: in hoc quoniam extra fertur, & integra parte secta vena est, nullumio eiusmodi periculum impendet, licetque innocenter perfusionem sanguinis ad proximam partem euocare, neque hoc a sententia Hippocratis abhorret, qui quum in libro de succis derivari ad vicinam regionem voluit humores, qui iam fluere destiterunt,non potuit alios intelligere, quam qui partem ali quam distendunt. nam qui profusi sunt,nihil aliud requirunt: sed neque etiaquum auertimus ad contraria, eadem seruari praecepta debent, ubi materia in aliqua parte recipitur,atque ubi essenditur: de illa edixit in sexto de mortabis vulgaribus, ne perseueremus in praesidiis auertentibus, sed aliquo interposito spacio eadem iteremus, quandoqui)em natura non assidue expellit, quod molestum est, nisi tanta etiam copia cogatur, ut ferri amplius non pos, o sit. sicuti ergo ex interuallo succi a natura transferuntur, ita ex interuallo auertendi sunt. quod videmus Galenum in libris de ratione curandi perpetuo seruasse. At in sanguinis profusione qμum assidue fluat,assidue in auertentibus manendum, lonec consistat, ne si cesses, homo cum sanguine exhauria tur. Sed sentio me longius lapsum, quam exponentis partes postularent, Verum traxit praeceptionu consecutio: ad Hippocratem igitur reuertar,qui ubi sanguinem auertimus,lubet hominem iacere: nam si quiescat, minus periculum est,ne sanguis iteru erumpat. debet autem ita det1neri modo breuius te pus modo diutius,prout profusionis periculum leuius vel grauius impendet. Vincire autem oportet ea obseruatione adhibita, ne quid concreti sanguinis. 6 in sectione retineatur. putrescit enim in quacunque parte extra venam sit, ut ipse & alibi testatur, & hic etiam subi jcit, quamuis nonnulla interponat, si sanguis inquit insectione concrescat, sicque inflammetur, suppurare solet. Interponit autem superimponendum pannum duplicem ex Vino madetem,& lanam oleo inunctam,sub quo assent sanguinis cursum prohiberi: vinum quidem,si nigrum austerum sumatur, quale accipi solet ab Hippocrate, com-
79쪽
mode eum usum praestabit lanam vero puto ea de causa inunc tam superinia iij ci,ut locum protegat,& mollius insidat. Praecipit secudo in sanguinis de tractione,ut pranso homini mittatur, & qui biberit. quod videtur Galeni praeceptis, dc usui medicorum pugnare, qui ieiuno sanguinem detrahunt,
ne si homo fatur sit, venae, dum exinaniuntur, crudum alimentum attrahant. Verum ut equidem sentio) intelligere ita Hippocratem debemus, ut non protinus secundam cibum & potionem mitti sanguinem iubeat, sed eo interposito spacio, ut iam modicus ille cibus,seu potio ingesta pene con
cocta sit, quo fiet, Vt quum venae attrahent a ventriculo sticcum, ille iam pene confectus st: sicque duplex periculum vitabitur,alterum ne crudo ali- romento impleantur, alterum ne tam cito sequatur animi defectio, quae sequi consueuit, quum a venis inanis ventriculus sugitur: ea enim actione mordetur ac laeditur,& animus continuo deficit. Sed roget quis quid Galenus mane intermissa hora post somnum venam secat, neque hominem antea cibo reficit aut potione, quod sinit1ter a nostri seculi medicis fieri consueuit profecto nihil venit in mentem, quo commodius dissolui quaestio possit, quam illud, quod longe diuersa erat victus ratio tempore Hippocratis ab ea, qua homines & tempore Galeni, & postea usi sunt: tunc si quidem magis exercebantur, & parciores erant ac sobrij magis, quo fiebat, ut quum
pridie acuti consueuerant,coenati parcius essent,mane ventriculum ex toto Loinanem haberent: praesertim,quum calor naturalis ob exercitationem po tentior fieret, possetque nedum parciorem coenam, liberalem etiam conficere. Veretur igitur Hippocrates, ne, si sanguis ieiuno mittatur, venis sit gentibus , quum nihil in ventriculo contineatur, animi defectio superue niat, quae non sinat tantum sanguinis detrahi, quantum res postulat: id autem non fuit timendum Galeno, qui ut sexcenties testatur ) eo tempore vixit, quo & homines iam desidia ac segnitie pro exercitatione utebantur: pro abstinentia, ingluvie atque ebrietate: neque enim quidquam sibi temperabant, quod nunc feri etiam videmus. Nullum enim fere tempus est, quum in ventriculo non contineatur aliquid saltem pituitae, quando- quidem ita imbecillus est. vi non possit perfecte concoquere: praecipue, quum immodicum sit quod deuoratur: atque hac de causa debet ieiuno nunc secari venes, quum alia sit ratio victus. Neque in hoc tantum recedendum est ab Hippocratis sententia, sed in alijs etiam nonnullis, ut quum ad fracturam calcis dari veratrum inter initia iubet, quod Galenus ait suo tempore non licuisse, quum crudiores succi maxime redundarent. Tertium aΑscribit praeceptum, ut leuiter calefacto homine, & die calidiore magis quam frigidiore sanguis mittatur: interdum enim aperta vena non ita continuo fluit, quod frigidior sit & crassior: quocirca ante modice calefaciendum est corpus, praesertim ubi sanguinem frig1dum esse, & crassum ' coni j cimus . tunc enim ut prodidit in quarto de ratione victus in morbis acutis ad fomenta confugiendum: Galenus vero ante fomenta frictionem
adhibet: sic enim sanguis,qui consistit de immobil1ς est, ita liquidus reddi
tur,ut detrahi possit: pertractari autem corpus voluit eatenus, ut sanguis eat, neque deterreri medicum,si interdum non sequatur, ut in attonit1s: nam si& fomenta
80쪽
1: & fomenta, & frictiones diu admoueamus satis detractum iri certum est. praesertim,si, quemadmodum praecipit, calidiori die venam secemus, quod quidem intelligendum est, ubi expectare liceat. Nam alioquin, si res acuta lit,& Vrgeat, periculum est, ne, si differre sanguinis missionem ad calidio rem die volumus homo interim morbi grauitate decedat, in quo casu protinus ad vens sectionem veniemus, neque hoc Hippocratis praeceptum obseruabimus, nisi, ubi sine periculo possit id praesicitum disserri, & calidior
dies ex*ectari. ,, Vum admota cucurbitula est, si ubi remouetur, sanguis essunditur, t o vel copiose etiam,aut tenuis humor euadit, citδ,antequam impleatur, in rhirsus defigenda est, & quod superest extrahendum : alioquin, quum san-- guis concretus in locis relinquitur scalpello exasperatis, ulceribus postea es insanimationem adiungit: omnia vero haec aceto perfundere oportet,dein , cauere, ne madefiant, neve homo in partem iaceat, quam scalpello attigeri ris. Sed aliquod ex his medicamentis Perimponendum est, quae cruentis
in vulneribus prutinus iiiij ciuntur. Quod si vel ad genu,vel infra cucurbitula in admouetur, id sal,quum liomo stat, si stare potest. Quae nunc subiicit praecepta ad cucurbitulas attinent, neque ab re ut supra dustum est) eiusmodi locum,& eum,qui de venae sectione est,in hunc Lo librum contulit, quando in unoquoque praesidio, scalpelli opera utendum
est,& vulnus inferendum, ita ut quum utraque via sanguis detrahitur , re stet ulcusculum, cuius curationem iure in libro de vulneribus adscribit: praeterquam quod aliquot ex assectibus supra enarratis haec remedia expeditissima sunt. recte itaque hic tradidit, qua ratione debeant adhiberi. Cucurbitula igitur, si concisa ante scalpello cutis est, eandem fere animaduersionem exigit, quam non multo ante indicauit, quum de tumore egit, quem iussit scalpello exasperari. eodem spectat, cucurbitulam incisa cute defigere,&scalpello exasperare. Adde quod quum admouetur cucurbitula, de qua loquitur, cutis scalpello exasperatur, & rursus, quum hoc fit, fere 3 o necessaria cucurbitula est,quae sanguinem extrahat, qui sponte non satis eia
funditur. Summa autem totius curationis prope in eo consistit, ut cauea
mus, ne sanguinis aliquid in ipsa sectione concrescat, qui & augere plagam possit, & inflammationem asterre: iterum igitur cucurbitulam defigit, ut id
omne, siue sanguinis, siue tenuis humoris, quod plaga continetur, exima tur, ad quem usum ante detracto sanguine incisum tumorem leniter spe cillo comprimebat. Aceto autem tam hic quam ibi sessionem perfundit: utrobique item madefacientia expellit, & medicamentis utitur,quae cruentis vulneribus protinus ini j ciuntur, ut violatam partem ab inflammatione tueatur, ob quam causam supra imperauit, ut sublimis haberetur,& mini-
o me deuexa: nunc ob eandem cauet, ne homo iaceat in eam conuersus.
Sed quorsum postremo imperat, ut quum ad genu, vel infra cucurbitula
accommodatur, homo stet,&in recto habitu detineatur an eo, quia cucurbitula magis & minori cum molestia tunc exhauriat partem, ad quam datur: quam si homo alio modo figuretur,quum sic in suo statu naturali cutis maneat, quae alioquin nimis extenditur, aut relaxatur, ita ut vel nihil fere per cucurbitulam euocetur, vel dolor intolerabilis asseraturi Adijcit si