장음표시 사용
61쪽
sectior, et homo externus infra illum, seu impersectior: sed quomodo internum illud seu spirituale operatur in externum seu corporeum, in articulo de commercio animae et corpori S CXpO
Ut praeteream, quod Status unius animae nusquam sit abSO-lute similis statui animae alterius in universa societate humana; et quod sanguis ruber unius nusquam sit absolute similis Sanguini rubro alterius, exinde enim sequitur, quod nullius Spiritus animalis possit esse absolute similis spiritui animali alterius, nam Spiritus animalis est essentia media seu mediatrix, et in illum a superiori influit anima, et ab inferiori sanguis, uti memoratum est: ipse etiam animus a natura spirituum dependet, hinc quot animi tot spiritus; ab experientia constat veritas; unius et Riterius Vultus, loquela, actio et caetera nusquam similaria dantur, sud infinitis modis distingui queunt; cumque formae istae absque spirituum auxilio strui nequeant, et Secundum qualitatem, quRΠ-titatem et circulationem eorum struantur, Sequitur, quod dari nequeat spiritus in duobus absolute similis aut aequalis. Naturae etiam persectio, Seu naturae natura in eo consistit, ut nusquam unum quoad Omnia essentialia et accidentia sit cum altero idem. Quod ipsam qualitatem concernit, impraegnantur SpirituS perplurimis elementis sulphureo-salinis, et pluribus in uno quam in altero, imo etiam diversis elementorum Speciebus, quaS e Sinuatmosphaerarum et alimentorum hauriunt, ita dantur causae Variationis infinitae : Ipsa etiam glandula corticalis, quae eSt organum praeparatorium Spirituum, etiam diversa est in subjectis, aliter illos praeparat in uno quam in altero, et in illos plus unius naturae quam alterius admittit et commiscet. Quantitas quoque differt in unoquovis, nam secundum indigentiam, HSum et necessitatem corporis elaboratur, et impenditur; ideo quantitas in singulis diversa est. Similiter circulatio, quae prorSUS EX HOCOS-
62쪽
sitate naturali, et usu rationali dependet: glandula enim corticalis jugi et varie expanditur et constringitur, proinde a VRSiSattrahitur et per fibras expellitur tantum Spiritus, quantum requirit corpus cum ejus organis sensoriis et motoriis; ita quovis momento Status circulationis in unoquovis homine variatur. Id etiam assectiones et aegritudines animi, ut et morbi corporis
Obs.: quod aliud sit sanguis purior, et aliud spiritus animalis ; sanguis purior est ille qui ex sanguine rubro soluto eXsurgit, sed hic constat ex spiritibus, cum intersertis particulis volatilibus seu primis elementis salinis et Sulphureis.
65쪽
DE SENSATIOΝE SEU DE CORPORIS PASSIOΝE.
Sensus externi sunt tactus, guStus, olfactus, auditus et ViSUS, qui etiam vocantur sensus corporei; Sen Satio vero interna dicitur perceptio seu apperceptio eorum, quae ab organiS Sen- Suum eXternorum influunt: sensatio vero intima est intellectio, nam quae Sentiuntur et percipiuntur, etiam rationaliter intelligenda sunt; omnium tamen intima, Seu principium Sen Sationum est animae, et vocatur intellectio seu intelligentia pura, quod enim Sentiamus, percipiamus, intelligamus est solius animae. Sicuti sensationes sunt externae et internae, ita etiam OrgaΠRSenSationum; Organum enim laetus est totius ambitus corporis; organum guStus eSt lingua, Olfactus est membrana narium Carumque CRVOrum, organum Ruditus QSt auris, et Visus est Oculus; organum Vero perceptionis est cerebrum corticale, Seu cerebri substantia corticulis: organum vero intellectionis seu sensationis intimae est purissimus seu simplex ille cortex, qui in una quavis glandula corticali continetur. Organa ista tam interna quam EXterna Vocantur SenSOria, cerebrum est Sensorium Omnium eXternorum commune.
Primis rudimentis anatomiae tinctus novit, quod Sensationes externae cum internis per fibras communicentur; a Singulo enim
66쪽
puncto cuticulae fibra versus medullam spinalem aut oblongatameXCurrit, quae est ratio quod fibrae istae dicantur sensoriae et amotoriis distinguuntur; a quolibet puncto linguae fibra paris noni, octavi et quinti capitis; a naribus per laminam cribrosam in processus mammiliares, qui tanquam utres anteriori cerebri faciei adfixi sunt; ab aure fibra paris septimi tam duri quam mollis : ab oculo procedit magnus nervus Opticus : fibrae istae usque ad Sua principia seu ad glandulas corticales pergunt: in ipsis his principiis seu glandulis residet Omnino Sensus internuS, qui ab ipsarum status mutatione pendet. Α glandula hac exporriguntur iterum fibrae simplices ad corticem quendam puriorem, quem Simplicem Vocamus, unde intellectio rerum perceptarum et Sensitarum: ita continua datur sensationumeXternarum et internarum mediis fibris communicatio. Quae etiam est ratio, quod sensus illico elanguescat vel emoriatur, ac nervus intercedens abscinditur, distrahitur vel Obstruitur, quod ab innumeris morborum effectibus liquet.
Visus absque oculo, audituS ab Sque aure, guStUS RbSque lingua, Olfactus absque membrana pituitaria nullatenus datur; sic prout Sen SuS externi nequeunt absque substantia conveniente Organica dari, Seu absque organi S, ita nec Sensus interni: Substantia organica perceptionis est glandula corticalis, et intellectionis est cortex simplex, uti supra indicatum est. Naturae prorSus repugnat, ut aliquid Sensitivum et intellectuale queat absque conVeniente Substantia CXistere, num SenSationeS Sunt modo vires et modificationes, quae ex substantiis actuatis prodeunt. Hac ratione, ipsa anima est unica substantia sentiens seu intelligens in Silo Corpore.
8ubδtantia oryanica, qua δ 8enflatio. Qualis scilicet est auris, talis est auditus, et qualis visus talis Oculus, ut et vicissim, scilicet, qualis auris talis auditus, et
67쪽
DE SENSAΤIONE SEU DE CORPORIS PASSIONE.
qualis Oculus talis visus; ita etiam in oeeteris, ut in interioribus, qualis est perceptio et imaginatio, talis est glandula corticalis, quae Ocellus Seu Oculus internus potest appellari; et qualis intellectio, talis cortex simplex; et vicissim : quapropter omni S Seu-Satio Se cum statu sui sensorii conformat; si enim sensatio est Sui organi, necesSum eSt, ut sit secundum Statum Sui organi.
Quod tali8 δρη8atio eiter a *it, qualia communicatis cum
8en8oris inferno. Organum sensationis externae non Sentit, Sed Solum animR, quia intelligit, qualis est sensatio : conSequenter Orginum Sensus externi est modo instrumentum primos appulSUS et tactus, Seu vires alluentes recipiens; quapropter etiam clauso oculo, et quieScente aure, ut in Somno, videmur videre et audire, ne amissa facultate percipiendi in cerebro, illico Organa eXterna Sua SonSatione Orbantur, non autem vicissim; ex hac cauSasensationes nostrae fiunt vel Obtusae, vel acutae, Vel ObSeurae, Vel distinctae ; quod ipse sensus secundum statum cerebri mutatum
varietur, ex Singulis morbis capitis apparet; fibra enim vel remittitur, ut in somno, vel intenditur et ad sensum capiendum elevatur et distinguitur, ut in vigilia, vel inflammatur et incalescit, vel aliter afficitur; ipse sensus secundum Stutum iStum fibris superinductum, vel in quem sibi se reductae sunt, illico
Si Organum sit substantia, sensatio vero modificatio, et Sinulla sensatio absque forma organica detur, Sequitur quod sorma substantialis seu ipsius sensorii cum forma modificationis seu ipsius sensationis coincidat; nam forma tam de substantia, quam de viribus et modificationibus praedicari potest; forma enim constituitur ex determinationibus essentialibus, quae determinationes absque idea coexistentiae aut fluxionis individuorum concipi nequeunt, haec si actuantur, prodit forma modificationis,
68쪽
quae non potest non esse similis formae substantiarum quae determinate fluunt. Ideo, qualis est Drma Oculi, talis est VisuS, et qualis forma auris, talis est auditus, ut et qualis forma glandulae corticalis, talis est perceptio et imaginatio, et Sic porro. Mutato itaque Organo, ipse Sensus, qui inde resultat, conformiter mutatur. Sed qualis est forma cujusvis organi, et inde resultantis Sensationis, prolixum est inquirere; forma oculi et visus persectior est forma auris et auditus; forma vero glandulae
corticalis seu visus interni, perfectior est forma Oculi seu ViSuSexterni; ita perfectiones formarum organicarum per graduS CreScunt et elevantur usque ad ipsam animam, quae est forma formR-rum Sui Corporis, seu omnium informans : formae istae perfectiores Vocantur etiam Superiores, priores, SimplicioreS, interioreS.
Quod δρηδatio inferna eti8tere et vivere queat abδque Sen8alione eaeterna, non vutem vicinini. Illaeso cerebro viget sensatio interna, scilicet perceptio et intellectio, seu imaginatio et cogitatio, utcunque aegrotant organa
SenSUum CXternorum; qui surdi sunt et caeci, usque ratiocinari et cogitare pOSSunt; mOX Vero ne SenSOrium Commune SCII CCΓObrum laborat, organa externa facultate sentiendi privantur, quare haec ab illis, non autem vicissim, dependent: exinde Sequitur :
Ipsa anima est corporis nostri intelligentia pura et vita, ad illam tanquam ad suum centrum reseruntur omnia quae in peripheriis aguntur; sed substantiae organicae seu Sensationes CiSubordinatae Sunt; prima sensatio post animam est intellectio seu intellectus rationalis, quae est intelligentia mixta, sub hac Vero est perceptio, huic subjectae sunt quinque Supra recenSitae sentiendi potentiae, Scilicet visus, auditus, gustuS, OllaCtUS, inetuS, quae Sunt extimae et corporis, harum tamen una est propior nnimae quam altera: ita anima non nisi quam per gradus aut
69쪽
DE SENSATIONE SEU DE CORPORIS PASSIONE.
per quandam scalam aditur. Si sensatio aliqua media debilitatur vel perit, accessus ad animam similiter impeditur vel rumpitur, anima interea in suo centro et sua intelligentia absque communieatione cum corpore, remanente. Exempli gratia, auditus nusquam dari potest absque visu quodam interno, qualis sere est oculi, hic nec absque visu intimo seu cogitatione, haec quia est intelligentia mixta, non potest dari absque intelligentia pura, ut intelligentia mixta sit, necessum est, ut supra illam sit intelligentia pura : consequens est, quod nulla dari queat sensationbSque anima, quae unica Sit in corpore quae sentit, nam unica est quae pure intelligit, quid sentitur.
Quod omnis Ren8atio tam eaeterna quam inferna 8it sanio, proinde quod anima patiamur, quando Rentit.
Ut oculus videat, necessum est ut influat id quod visu capiendum est, scilicet species objectae, colorificationes et commodificationes umbrae et luminis : ut auris audiat, necessum est ut sonus in tympanum et fenestras auris impingat; ut lingua gustet, erunt partes aculeatae, Salinae, aliaeque, quae linguae papillas stringunt; similiter ut nares olfaciant; quare omnis sensus fit per tactus, qui subtiliores sunt et modo virium earumque Dr-marum in aure et Oculo, graviores Vero et crassiores in lingua et nare; gravissimi autem in cuticulis et membranis, quarum SenSus proprie Vocatur tactuS. Hae ratione nulla absque tactu existit sensatio, quae secundum Omnem tactus seu laetitis formam producitur, ita sensatio non eSt actio Sed pasSiO. Sensatio vero interior seu prima perceptio est etiam passio, Sed persectior et purior, nam SenSOrium internum non percipit, nisi quod a sensoriis externis alluit, et taliter percipit, qualiter imagines et idose influunt. Similiter intellectio seu sensatio intima, quae uperceptione uti perceptio a Sensatione dependet. Ita ad animam venitur, quae Sola sentit, quia intelligit: proinde anima patitur quando sentit; quae eSi ratio quod harmonicis delectetur, et disharmonicis contristetur.
70쪽
OPUSCULA PHILOSOPHICA. CAP. X.
Quod modisoatione3 aeris et aetheri8 in mundo correFon δε- ant auditui et visui in eo ore animato : et quod modiscationes istae illico qua/i vivant, et sani δρηδation , as
Ozanum 8en8Orium Ribi conforme confluunt. Quales sunt modiscationes aeris, tales etiam sunt Ruris, Seu modulamina, soni, harmoniae: et quales sunt modificationes aetheris, tales sunt imagines visus : modificationes extra corpuSanimatum sunt inanimatae et mortuae, sed ut primum illud contingunt, transformantur in sensationes : quae est ratio, quod SenSationes communiter etiam appellentur modificationes; et quod organa dicantur modificari; hae enim in primo accesSu Seu attactu seu affatu participant de vita animae, quae sentit, qualis est modificatio, et quid repraesentat. Et quia modificandum est organum ut Sentini, ideo patitur non agit, Seu sensatio eSt pRS-Sio, non autem actio.
visu. Memoria est campus imaginum quae tunc vocantur ideae quia vivunt) coram Sensu interno, qualis est mundus RSpectR-bilis coram sensu externo seu visu; nam illae se imaginationi et cogitationi convenienter praesentant. Hac ratione etiRm Sensus internus dicendus est pati; licet proprie patitur, quando modiscutiones per fores extimas Seu Sensuum eXternorum immodi tu insinuantur.
Quod anima per Renδation δoire cupiat, quid in mundo infra δρ servitur, in quem qua8i dracendi quando Suum corpu8 et eju8 oryana 8ρη80ria et motoria format.
Anima, quae est forma spiritualis et caelestiS, non particeps et gnara potest reddi effectuum et phaenomenorum, quae in