Dissertatio medica inauguralis de sanguine humano, ejusque missionis usu ac abusu

11쪽

DE SANGUINE.

I. OBsERvΑΤIONEs de sanguini S indole, natura, ac usu in systemate humano, quasdam praemittere nobiscum decrevimu8. ΙΙ. EFFECΥUs generaliores ex sanguinis missione qualibet in systema humanum sedulo perpendemus. III. Ex effectibus rite perpensis, indicationes idonea3, quae sanguinis missionem expostulant, indigitabimus. IV. I NDIcATIONES adversarias in medium prQ

V. CAUTELAs in sanguine mittendo necessarias adhibebimuS.

VI RAT 1ONEs tandem diversas, quibus Opportune languis emittatur, explorabimus. VII. D EN10ME, sanguinis mittendi usus ac abusus in morbis sanandis examini sub iciemus.

Des Sanguine. ARGUMENTI amplissimi in tot et tanta capita di Dperssi discriminatio, primo intuitu, quibusdam fortasse, intcntamine hujusmodi, nimis longe lateque patere videatur ; atque profecto rem ita sese habere confitemur. uocirca res circumstante8, unicuiqUe necessario obvias, consilio deliberato praetergrediemur ; et articulis minus determinatis, cognituque magis utilibus, diutius immorabimur.

12쪽

morabimur. Hicce vero vix opus est nostrum uti hujus

fluidi primordium indagine perscrutemur; dixisse sussciat, Herueium ' et Malpighium ' idem in pullis gallinaceis

aeque maturum, quin etiam interdum ante punctum saliens, observasse. Si quidem igitur altercationem aut controversiana subeamus, an revera systema nervosum aut sanguiferum prius extiterit, in nostrum propositum pa

rum Valeret.

NAMQUE, si corporis humani constructionem serio Contuemur, functiones multiformes, quamVis natura diversas, eidem insitas, vitaeque inseparatim connexas, et inter sese mutuo dependentes, inveniemUS, Uti quaenam praeeat, quaenam vero subsequatur, dijudicare perdissicillimum foret. Utcunque tamen, si studia nostra in harum quamlibet sigillatim inve stigandam applicaremus, in promptu es et uti in systematis sanguiferi gratiam, prout momento gravissimam, sententiam liquido pronunciaremus; non solummodo quoniam haustus ex eo vitalis, calor animalis, nutritu8, secretiones omnis ornae8, et caetera, pendeant; sed etiam quoniam magis intra notos investigationis nostrae limites opportune collocatur; et quoniam, ob rationes multiplices, liocce quas retinaculo satis commodo, quo functiones caeteras ex arbitrio regamus et moderemur, uti valemus. Quas ob rationes ex jure sanguis metaphorice Primum Mobile, aut constitutionis humanae Gubernaculum, merito nuncupatur i, quippe qui singulas corporis partes vigore suo

recreat, ' Dissertatio xvii. t Epist. le ovo incubato.

13쪽

DE SANGUINE.

recreat, nutrimenti scaturiginem suppeditat, et humoribus omnibus aliis fomitem consternit ; quin etiam consuetus sanguinis circuitus expostulatum caloris gradum sustinet, atque nervos singulo8 ejusdem sumina concomitantur, et, motu sistente, totum corpu8 pUtrela corripitur, et mens elapsa, nunquam reditura, muneribus suis in cadavere surdo cras que non ampliuS perfungitur. HpRugius ille immortalis, sanguinem non modo eandem atque facultatem vegetabilem, verum etiam animae rationalis sedem esse, excogitavit. Quin et

philosophi complures in hanc sententiam perlubenter

abierunt; et codcm conssilio ex scripturis facrosanctis hocce propositum vindicatum esse videatur. Quoniam vero ad consilium nostrum Vix attineat, satis habeamus, siquidem eum esse momento talem in systemate corporeo, qualis attentionem sedulam depostulet; et observata quaevis eodem pertinentia theoriam praxinque medicam opulenter locupletare demonstraVCrim US. Namque experientia compertum habetur, quod, sanguinis massam intuendo et Corrigendo, morbos permultos obstinatos et graviores sanare pCnumus, dum interea medicamina, Nervosa aicta, in auxilium advocata, frustra tentata fuerunt; unde potestatis ejusdem notitiam penitiorem ad medicum sagacem constituendum pertinere satis constat. Medici profecto supra relata satis praecavisse videntur; et tractatus de ea re complures et amplissimi, praecipue apud Lewenti hium, Hervetum, Boerhaavium, Halleis

, Tum, ' Dissert. lxxi. de calido innato.

14쪽

14 DE SANGUINE.

rum, Senacum, Caeterosque adeo omnes,tin lucem pro' mulgati fuerunt; quorum omnium experimentorum

eventus verbis paucissimis in calculum reduci potest, et eorum diligentiam ac eruditionem ostentare, quam in sanguinis usus et facultates aliquod luminis effundere magis inservit. Namque, disquisitionibus multifariis et applicationibus medicorum assiduis per tot secula non obstantibus, ex eorum scripturis nihilominus satis patuit,

ad tempora etiam recentiora Boerhaaviana, de sanguinis indole pauxillulum omnino notum fuisse. A documentorum Vero catervis, in sanguinem pertentandum diversimode constructis, virium conjecturalium concatenatio vix inferior medicinae praxin sub aevo unoquoque plurimum assiciens in eo sublatere proponitur. Quin etiamnum CC mpertum habetur, auctorum practicorum quamplurimos atque praestantissimos, indicationes curatorias

in qualitates sanguinis aliquas specificas et supposititias subigendas, velut in acrimoniam, acidam sive alcatinam, Viscositatem, lentorem, tenuitatem morbidam, et hujusmodi vocabulis innumeris effatas, propo suisse, quae sensibus obviam sese nunquam patefecerunt, et fortasse nusquam extiterunt ni si in imaginibus theoria captorum elusoriis, qui carmine fallaci talia decanta

riant.

THRORI A quae de sanguinis natura prior invaluit, ex observatis LEWENHoECRII microscopicis exortum de . duxit, et ab auctoribus omnibus ubique fere terrarum diutius desponsata fuit; nunc vero temporis in universum adeo obsolevit, ut restitatione vix indigeat. RAΤΙΟ NES

15쪽

DE SANGUINE.

RATIONEs aliae quae ad sanguinis indolem investigandam vulgo usurpatae sunt, eecet sese offerunt ; nempe, vel ex misceta rerum variis dotibus pollentium, vel per analysin chymicam, vel eum denique in separationem spontaneam quam citissime subibit, derelinquendo, dum in vasculo sub aere probe temperato suspenditur.

SI sanguinis naturam indolemque cum corporum diversorum mixtura simul conjunctam investigare, et exinde medicaminum in eum operationem a priori accurate determinare conaremur, consilium tamen hocce ratum certumque nequaquam inveniretur. Omnibus enim satis aperte patebit, sanguinem, auris aetheriis expositum, non solummodo massae suae portiunculam amictere, verum etiam facultateS novas, quibus in vasis sanguiferis circumfluus nunquam fruebatur, acquirere; et

siquidem effectus hariolaremur, qui corporum horum cum sanguine in vasis sanguiferis connubium subsequuntur, in propnsitum adhuc parum prodesset. Quo niam impossibile foret ea, nisi per organa digestoria et chylo- poetica, ubi commutationes misificas necessario subeunt in sanguinis consortium introducere, de quibus, prout sub arcano latentibus, prorsus equidem ignoramu Unde quicquid ad sanguinem assiciendum propinetur, sub alimenti formula, vel saltem portiunculis largiuscu- Iis diutius administratis, exhibebitur. SANGUINIs analysis chymica, destillationis ope, plerumque tentatur. Processus hujuscemodi saepius iteratiphaenomeDa propemodum assinia ostendunt; qualis lymphae aquosae copia larga, salis volatilis proportio minuscula, Quantitas olei perexigua, et caput mortuum

igno

16쪽

16 DE SANGUINE.

agne penitius exploratum, salis fixi pauxillulum cedens. Productorum autem pluriformium proportionem variare, caloris discrimini, utensilium commutationi, aut innovationibus in. experimento deducendo leviusculis, quam discrepantiae cuilibet in partibus aggregati constituentibus, potius attribuendum. Interea tamen, ambigui nil restabit, quin sanguis ex hominibus qui morbis variis laborant, vel etiam sub ejusdem morbi stadiis diversis elicitus ex decomposito confato, eXperimento similiter concinnius instituto, varias productorum supra memorabilium copias affatim suffecturus sit. Ita revera Brown Langi isti , sanguinem eorum qui febribus inflammatoriis laborarunt particulis salinis ac sulphureis,

quam eorum qUi valCtudine prospera fruebantur, magis repletum, atque, pro morbi incremento et diuturnitate, substantiis ejusmodi magis refertum, observavit. Ideoque non ita difficile esset qualitates ex origine praedo minantes in morbi S ac temperamentis varie constitutis e nunciare ; de multis equidem a priori conjecturam facere possumus : Cum vero haecce res ad curiositatem maiagis quam ad utilitatem spectat, prout consilio nostio mi-HUS Commodum, perlubenter omittimus.

RAI 1 o sanguinis explorandi minime fallax ex separatione ejusdem spontanea deducenda petatur. Namque sanguinis auris expositi portiuncula vaporibus amittitur; residuum vero in sui dum tenue discoloratius segregatum effunditur, quod quidem coagulum viscidum, subrubrum, juxta superficiem, vulgo suspendit; priuS autem Serum,

posterius vero Crassamentum, plerUmqUe nuncupatUr.' Modem ilicory and piactice of ph Ise.

17쪽

DE SANGUINE.

Sin vero crassamentum altius explorare Velimus, idem omnem sanguinis partem rubram continere inve Niemus, quae aquarum ablutione creberrima facile auferri possit, masiam albidam fibrosam a tergo relinquentem, quae a medicis hodiernis pars lymphatica coagulabilis appellatur. Quinetiam, ex adverso, serum calori expositum ad gradum circiter thermo metri Farenti eiteant centesimum quinquagesimum in masiam uniformem Concrescit, lymphae coagulabili per simillimam, nisi quod compressa vel consecta fluidum salinum aquosum adhuc exsudat. Unde liquet, sanguinem, Praeter aeream, CX partibus ternis distin iis, ut supra commemoratis, nempe rubra, lymphatica, et salino- aquosa, conflatum esse. In demonstrationem vero hujusce doctrinae luculentam, consulatur Disertatio inauguralis D. Buit, Edinburgi, anno I 76O in lucem edita. RATIONEs aliae complures ad sanguinis indolem indagandam in usum advocatae fuerUnt; et eventus diversi, secundum earum processum, eXierunt, qui quidem ratiociniis de substantiarum diversarum praesentia in sanguine sublatentium exortum suggesserunt 8, quaS, ante periclitationes hasce sedulo factas, extitisse probari non potUit. UNDE conspiciatur eorum insipientia qui de mucibilisve in sanguine subsistentis hospitio altercationibus sese mutuis dilacerarunt. COGN111o de hacce re maxime necessaria sese offert, ea quae sanguificationi S modum nexumque inter sanguinem, funditonesque corporis reciprocum, secretionis opificium, ac denique rationem qua sangui 3

C in

18쪽

18 DE EFFECTIBUS

in morborum medelam assciatur optimam, rite Commonstrat. Sed disquiritiones istitis utilissimas altius investigare perlongum foret; et praeterea doctrinas hicco loci quasdam generaliores de sanguine in universum deducere solummodo statutum est.

CAPUT II. Da sese Dibris ex Missisne Sanguini s oriundis. EX ea missione sanguinis copia per systema diffusa

minuitur; quod quidem ex missione sanguinis immediate sequitur ; atque omnibus adeo patet ut explicatione non egeat. Hicce vero quaestio perquam subtilis exoritur, de qua medici diutius accerrime disceptarunt, nempe an revera, necne, sanguinis ista copia diminuta in systema universum ex aequo passim extendatur Θ Conjecturas varias, quae super ea re per longiorem temporis decursum, invaluerunt, enumerare, et sub trutinam expendere, praesertim quae derivationem ac revulsionem spectant, indagationem parum utilem nimisque prolixam hic loci pertractandam depostularet. Sententiam ideo nostram aliis dijudicandam quam brevissime proponemus; quibus ad lubitum corollaria quaevis exinde deducere, eamque, prout ipsiis magis minusve probabilis arrideat, desponsare aus reo di are licebit. PROUT axioma igitur proponetur, sanguiniS motum, quamvis in omnes corporis alveos, per cordis vim impctumque praecipue concitatum, ex fatione diametri vaso

rum 1

19쪽

ΕX MISSIONE SANGUINIS.

rum, eorumque ad cor ipsum contiguitatis et potestatum reluctantium ac obstruentium, quibus forte occurrit, esse futurum. Constat autem, orificio vasis cujusvis patefacto, sanguinem voluminis antecedentis cumulo non amplius impeditum per aperturam patulam affluenter ruiturum ; unde velocitas ibidem non solummodo, sed etiam in vasis omnibus adjacentibus, pro vicinii ratione a Ut Communicationis gradu et consortio cum vase pertus , permultum augebitur, ac proinde circumflui velocitas per orificium, renitentia sanguinis antecedentis

sublata, non modo acceleratur, verum etiam ipsa vasa sanguifera contentorum evacuatione relaXantur. Unde canales omnes contigui comm UnicantCS aperturam Ver

sus sanguinis sui flumina, proportione adaucta profundent. Atque ita res sese continuo prorsus habebit, donec sanguinis aliquod residui juxta incisurae vicinium affatim superest. Quin et Halleriis obiervavit, in Vena sectione, sanguinem etiam per venas, Orificium versus, decursum retrogradum habere. EX adverso, eVacuationis effectus, pro partium a loco pertuso di ibantia, minus mi nusque persentietur ; adeoque haud raro contingit, uti in sanguinis missione parciore, exantiationis effectus in partibus orificio solummodo vicinis, at non in per Universum systema diffusi, persenitiantur ; saltem eatenus, uti circuitus modulus in aliis locis quibus vis, nisi juxta orificium, commutetur, ubi pro ratione resistentiae sublatae et relaxationis in vasa inductae, per evacuationem sanguinis in eis prius contenti, liberius peragetur. Evacuationem

cana toti systemati non immediate communicari, propositio

20쪽

DE EFFECTIBUS o

tio videatur quae a permultis in ambiguum revocetur γ

quae quidem, si profusior esset, et quantitatem in vasis orisficio conneXis contentam superaret, es rectus ob copiae sanguineae in cor versus redeuntis diminutionem ubique procul dubio cito persentiretur. Conspicuum vero, quod, pauculis unciis tantummodo sublatis, vasa quae ob posituram vicini. rem Orificio maxime connexa prius exina

nientur; adeo uti, ligatura instanter resoluta, et orificio compressone occluso, vascula per vim elasticam natr-vam sese contrahant, ac renitentia in cordis impetiam eadem propemodum, atque ante evacuationem prior fuerat, adhuc sutura erit. Nulla ergo causa adest cur Creo

datur, innovationem notabilem, quod ad distributionem attineat, exorituram. Unde patet, effectum immediate subsequentem in partibus orificio magis vicinis depletionem esse localem. Si quis autem asseverationis hu-

jusce veraciam in dubium revocaret, ad experimenta sese conferat, quodque in usu quot diano accidat, sedulo ob servet. Missionis sanguineae localis succesus in insanimationibus topicis discutiendis unicuique patet; dum interea sanguinis copia sextupla a parte corporis remotiore detracha nullos prorsus esse Rus probos ederet; cum alioquin, si quidem doctrinae revulsionis ac derivationis ullus locus esset, sanguinem ex partibus ab assecta maxime distantibus elicui se melius responderet: Hoc vero, evidenter a surdum, experientiae reptagnat. Caetera omnia sanguinis detrahit effecta in humorum copia minuenda consistunt. Quorum primum tensionem adimendo et relaxando agit. Causa enim distendente, scilicet,