Dissertatio inauguralis medica, de natura morborum medicatrice ...

21쪽

missae infirmse sunt: idem sentiendum est de illa si pis qualitatis o emone,, si anima natura esset, in illius etiam potestare esset, ut corpus & diversos illius partes pro IubLiu & voluntate moveret, Dod tamen eadem praestare haud potest: quasi vero infaltabilis esset conclusio, quicquid anima in uno negotio valet, idem in omnibus essicere debet; aut quacunque vis & facultas animae ad unum &riter m ossicium spectat, illa ad omnia extendenda est: haud tamen placet ejusmodi levi fimi momenti contradi-esiones & oblocutiones ex instituto infringere, quae secundum logicam & moralem aestimationem, ut & in applicorione ad actioneS humanos, animae alioquin competentes, Vel sponte Vacillant & infirmitatem suam testantur; quare non multum snti ses quae extra scopum nostrum est, inhaeremus, sed thesin & hypothesin tractamus;

ex qua consideratione Vel per se aliae opiniones obscurantur & enervantur: interea impudentiae & imprudentiae character esset, si ab anima plus urgeamus, exigamus &postulemus, quam quidem restrictae ejusdem facultates permittunt, V. g. si anima morbis mederi potest, ergo onmibus morbis & in omntibus subjectis mederi debet, quae infrunita esset conclusio & postulatio, quam vero illi qui sobrie philosophantur subrisioni & despicatui ho

Mederi morbis, est vel in rorum, Vel in fantum causos morborum rodere & essectus illisum emendare , iterumque reps re, quod per tales causas violatum fuit. Ad utrumque pertinet cogntris causae' & methodi medendi, ad quam posteriorem pertinet apparatuSm Moruin,quibuscum

22쪽

b& eausae & effectulsatisfacere convenit: haec medi cibi osse debet s1 medicinam rationalem exercere vult: si itaque Medicus Alaturae minister esse debet, si porro artificialis . medendi methoduS rationalis est, tunc sane natura & ea methodus sporae curandi non fortuituso confusus, turbulenaeus , tumultuariuSdcirrationalis esse potest: . qui itaque σ- iam naturam agnoscunt & tamen medicinam rationalem urgent, illi evidentem coutradictionem committunt : nam 1 mediuinaro Ioratis conVenire debet, cum medicina na- urne , tunc per necessitatem connexionis logiore natura & illius medendi methodus rationalis esse debet: aliter qui judicant, illi neque de natuto, neque de medicina Fationaridistinctum &sobrium conceptum habere possunt: Quod si

etiam tberapiam morborumsponraneam obse UemUS, tunc illius methodus admodum rationesis est: cons D. D. Praesidis disp. de Therapis Spontaneis observiationis necessitateae titilliare in Medicina, de Moribus Naturae Cynosura diei , de Morborum Salubritore: imprimis LPustr. D. D. Moblii dis . de Autocratis Notura, quae fundamenti instar concilianda, nec non de Febrium rationali ratione; quamobrem iterum conclusio firma est, quod illius Thera piae spontaneae nuda alia, quam rationalis esse possit causa, qualis Natura morborum medicatrix eXistit: etenim si1 talis therapia ita comparata est, ut multis vicibussanitas inde proveniat, si etiam illa methodus in multis casibus una eademque. est, facile iterum liquet, quod consecutio sanitatisci restitumnis non siit fortuisa, aut e erturbatis motibus orta, sed quod opprime cum illa therapia congruor, quae propterea ad hunc scopum obtinendum, a causa nobiliori,

minime vero morerioli, destinata & directa est: quando

itaque

23쪽

kaque tales therapiae spontaneae aliis tribuuntur causis, tunc vel leviter attendentibus mOX CaUsarum confusiiones , CorrasioneS, complicationeS, contortae & coactae eommi

tiones, imaginari a finis riones , lepidae sepe applicationeS innotescunt, quae utplurimunt cum subjectis aegrotantibus & Hisorio morborum nihiIcommunionis habent, sed obtorio collo in nonnullis circumstantiis applicantur, utar

bitris, apra judiciis liberis, fit cile stivolae fictiones, fatis

cois clusiones , irritae praesumtiones & perversae comporiatio nerin talibus assertis appareant, quae dum eX congeris opi niOnUm constant, ad corpus humanum pessime appliconm ur, id quod inspectatiori processu, quo natura morbiS mo detur , mox inclarescit: obstinatae enim pervicaciae & dmris mae cervicis character csset, adsertum illud defendere Velle, quod corpus , aut quoad fluidus, aut quoad,solidor, aut quoadurrasque partes, insum tam proportionstos in V modos, quibus in pristinam integritatem reduci potest , Vel ivvenire , Vel perse exercere, Vel ex lisionis statu obtuenere queat, qua singulirespectus naturali ratione & neXu alasionis forma alienissimi sunt; ut propterea cum7s medici rix corpori nudo rationali δἰ naturali sobrio fundamento de jure adscribi queat, ni illum articulum fidei agnoscere, aut rectiumlli assi, onini demonstratione vacuo dc famelico, subscribere malinaus, Demnita res & negotia dispinsuisse & constito se, ut fissum corpus se ipsumproprio facultate sanare possit; quod commentum non sine profanatione nominis Divini obtrudimus, aut pro veri re agnosci-mUS , tanto minusprosapienti ordihatione declaramus ; siquidern omnia justo ordine disponir, nec tantarum

confusionum author & protector est & esse potest.

f. VIII

24쪽

f. VIII.

Si morbi nonnulli a nimia Sanguinis copia aut ex Drantur , aut foventur &sustentantur, tempestiva vero illius depletione spontanea aut curantur, aut mitigantur, id quod in observatione innemicafrequenter contingit, tunc hic actiaSita a quatus proportionatus est , ut sobria ratio aliud conveniens auxilium invenire haud queat, imprimiS quando ejusmodi Haemorrhagiae jesst O tempore , e congruo loco, debita quantitate, legitimo modo contingunt: Ubi quaestio merito movetur & proponitur decidenda, an ulla caUsa id qualitas materialis hisce respectibus satisfacere queat: sanguis enim sua quantitate suoque pondere talem perruptionem haud nece sitat , quoniam partes comI ut f)cilius expandi oe dilatari, quam dilacerari possunt, subinde etiam disruptio fac istas in tenerrimis internis, quam firmioribus extrinsecus respicientibus & tendentibus vasculis contingere potest, ut propterea salutares Haemorrhagiae rarissime eveniant, si forruito contingere deberent: quodsi vero sine praejudicio circumstantias attente & prudenter pensitemus, quae in curationibus per Haemorrhagias obtingunt, tunc nulla olida ratione, processum illarum principali suo directorio corpori & materialibus causis imputare& adscribere possumus: quid quod ex variis rationibus elucescit & confirmari potest, quod talis copia sanguinis cor-PUS magiS oneret & impediat, quo minus talis excretio sanguinis salutaris perfici queat , id quod variis rationibus ps sicis , mechanicis, staticis & hydraulicis probare possemus: inde in Dcto& vi Variarum obserVationum certUm& Verum est, quod interdum magna plethora, causa imminutorum , retardo arum & perturbatorum spontanearum,

25쪽

Haemorrhagiarum eVadat: interim aliquando per tot difficultates methodus&processus in morbis perrumpit, &quidem non nisi virτute Natura, hoc negotium rationali inventione & modificatione administrantis, quae etiam secundum omnem rationalem, distinctum & sobrium conceptum priai respectibus,in talibus Haemorrhagiis observandis, magis satisfacere potest, quam Ulla alia causa naturalis , de qua in demonstratione subministranda, non nisi multas guntur &supponuntur, pauca Vero confirmamurre solide probantur: exulant itaque in talibus demonstrationibus falsae allegoriae & o milariones, quoniam tertium comparotionis deficit; neqUe praestat dubias, ambiguas, aut falsas suppositiones profundamentis, aut causi is genuini Sobtrudere & arripere , qualiS naevus in nostra demonstratione haud reperitur: nam infallibiles sunt veritates, quando dicimus datur anima rationalis, haec in corpore potest & solet movere fibras corneas & nerveas, adeoque musculos, tendines, flamento, ossa, vasa &c. testimonio motuum volum riorum, proinde etiam potest mediantibus nonnullis harum partium, movere sanguinem; san

guis vero saepe superfluus & molestus est in corpore ; hic nimius sanguis corpus ossendis, ad morbos disponit in

morbos conjicit 3c sub morbis male assicit; evacuatur Vero interdum in salutem aegrotantium & quidem sub resperitibus & qualitatibus plane singularibus, qui totuS processus per ratiouriem, minUSVe coactam, sed naturalem, sobriam & liberam consequentiam melius animae, qUam

alteri causae, de qua pluS credere, praesta mere & fingere, quam demonstrare possum & debeo, adscribitur.

26쪽

Quando mo a sanguinis variis impuritatibus, solinis,

biliosis, ulcerationem causantibus, internis nobilioribus pax-tibus valde infensis, inquinata est, tunc cipe illae ab intra

extrorsum in cutem transferUntUr in forma variarum ess -

escentiori & descedationum scabiosorum, purpurat rum, si piginosonum, macularum, vario forum, morbii rum , perechiurum &c. dc tali modo sanguis defaecatur Scratur: haec itaque perni nosa materia posset ulterius in massa sanguinis fluctuare, donec hane in corruptionem praecipitaret, sicut intra hanc retrocedere potest, aut ob magnaim debiliriatem, ob perversos mores, ob anisui pathamata intra illam 1ub1istere; unde in masso sanguinis &reliquo corpore nulla sana & solida ratio affulget, qua hujus perni elidae materiae depositiomem inperipheriam cor eporis necessiret: quod vero prava materia e partibus Jc regionibus, facili & acceleratre corruptioni obnoXiis, in ignobiliores partes & regiones, quibus tam facile δι cim noxam inferre haud potest, deducatur, processus sane est potionalis inventionis & modificationiS, quem propterean Ea causa & qualitas corporis , sed naturu, quale S snt ma rationclis est, perficere debet & potest: quil quod ex variis rationibus demonstrari postet, quod ejusmodi

inquinamenta materialia facilius in iurisiori corporis re-

gione delitescere queant; quoniam illico copiosa supplementa Variarum heterogeneia rum materiarUm Ohtinent, qUibus diutius inhaerere & sub hac mora partibus tenerioribus perniciem citius inferre possent , quod tamen si e non obtingit, dum eX internis impuritatum collectaneis, Poli- quae peregrinis inquinationes aliquo modos orantur &m

27쪽

corporis superficiem transferuntur: Si itaque sub tanto discrimine & tali micissitudine rerum, nihilominus id contingit, quod in corporis conservationem cedit, facile sine praejudicio, sed sub prudenti rationis usii judicare licet, quod talis processus sub rationali directorio consistat: &quamvis peripheria corporis magis aeris accessui pate x, propterea tamen humores pernicio si in eadem haud detineri debent, ut tales e resentia ibidem oriantur, quoniam insanis hominibus vi hujus rationis etiam utiles lymphatici humores ab liberaliorem aeris, praecipue frigid admissionem, stagnationem & stasin valde frequentem &nocivam si ibire deberent, quod Uero Varius contingit, Ut propterea haec & similis ratio formalem praesentis evacuationis causam manus exhauriat: Et si in hac observatione annotamus seriodicas taleS eXcretioneS, tUnc neqUe aeris tempestates injuriae, neque venti.nerVum assiectus attingUnt, quan is remotiores & extranei tales cauta ad augmentationem hujuscemodi materiae impurae, imo etiam satis saepe per phl cam relationem & efficaciam ad difficilem sanuaris excretionis successiim disponere queant soleantque; quo non obstante, tali termino & periodo ejusmodi excretio vegete procedit ; siquidem proinde in tales excretorios functiones major sen sibilitas personarum, ut & animis orbem o, peculiares consuetudines, rationes bini editoriae dispositionis, imaginationis eximiam influentiam & e oo iam habent: quibus singulis circumstantus judicisse conciliaris, facile ingeniis, a praejudiciis &verbosis lenociniis liberis veritas illa illucescit quare in nostra demonstratione haud reperiuntur refugia & ofla aut horrendae evagotiones, quibus modo haec, modo aba

28쪽

eausa abaculo ad angulum conclUdenS dc mira inventio. ne applicata peroratur, ut in fine deductionis facile patescat, cujus tota opinio toni sit f. X. Quid natura in variis aliis evacuationibus, e Ventriculo &intestinis procedentibus, essiciat, facile colligere licet, etenim vel bibosa saburra, Vel aliae crudisores & impuritateS eXcernuntur ; hae excretiones si legitime S tempsit e succedunt, sanitatem post se trahunt, si perturbantur, iu- congrue tractantur, aut prmnature sUpprimuntur ad funestum eventum disponunt: simile quid judicandum est de excretionibus propinata philtra & venena excipientibus:

tales essective instituat, dirigat, perficiat: an muteris, qUBeeXcernitur, Vim habeat movendi & tam proportionate Ven-tr1culum & intestina moribus instruendi , ut salutaris talis effessus consequatur, qualem ratio sana meliorem ViX eX- cogitare poterit, vel levicer attento animo innotescet: interea sequentes respectus facile ad veram conclusionem formandam, ansam sippeditabunt; Videlicet materia, quae eXcernitur, corpori humano inimica & infensa, aut oneros aut sensui adversa existit, propterea eXcernitUr; haec materia posset etiam in ventriculo & intestinis subsistere, quam-ViS hasce partes oneret aut arroderet: Uod Vero e roster ejiciatur, id relationem habet ad causem, quae onus &irritamentui Artis ς in materiam vero di seorsim in ventriculum & intestina non cadissensisy, formali scilicet ratione; praesipponitur itaque per rationalem neXUm principium in hisce partibvssentians , quod non aliud esse potest, quam rorionale & quod per ejusmodi excretiones ad

29쪽

finem illum contendit, quo ab adversa tali materia eiuρ- modi partes liberentur, effecius corruptionis tempestive avertator , adeoque pristina integritas & fonti os restituatur: hinc essectus totUS processus testatur de causa

rationali, quoniam materia nociva aut infensa non potest juxta ordinem naturale mura is operaitionispositiva causa esse , ni iterum ad illud idolum & aflam fortuiti

confugere malimus; quod Vero cum frequenti tali obsertione & tota methori hujuS processUS plane non congruit: quodsi etiam annotaVerimVS, qUOmodo prava taliS materia in ventriculo ix intestinis detineri queat, quando Vel

sponte rigidi posmi in talibus partibus obtingunt, vel per

remedia optata & cdstringentia motus excretorii cohibentur, ut postea illa materia intrinsecus perniciosos effectus exserat, tune facile iterum judicare licet, quod tempestiva& legitima illius materiae e. regio sub ejusmodi circumstantiis non modo salubris, sed & a causa rationali inventa & ad rolem finem desinora & administrata fuerit; hinc etiam in tales eXcretiones ianimi pathemata eximium jus habent, dum per iracimiam incitantur & augentur, per terrorem cohibentur , per gaudium mitigantur , quae nihil quicquam cum talibus evacuationibus communicens, si hae a causis nude materialibus provenirent; quemadmodum abstrusa & confuse illa est opinio & declamatio, quod anima suis pathematibus non nisi corpUS laedere, motus pervertere & turbare qUeat, ubi eX praejUdicio tantum ainmoderatae & erroneae animae actioneS denigrantur, solutares vero & proficuse omni odio profligantur, quasi mores compositi, siccidi, tranquilli, animus desiderio temperato, gaudio,ne, consideΓrio imaginatione boni & grati in-

30쪽

striactug, nullum jus positivum habeat in corpus humanum

ad producendos bonos i salutares essectust cum tamen posterior seque eminens, evidens & frequens sit obser Vatio ac prior; quando itaque non nisi unam, quae nostro captui arridet, admittere, alteram Vero , quae huic opinioni controriatur, rejicere velimus, manifestum & crassum eo ipso praejudicium comitterem .

Peculiarem porro medio ricem liacultatem Natura testatur in Infiammationis processu, quem aliquoties sola sponte perficit, ita ut ors nihil quicquam potestatis habeat ad inflammationeinformandonici efficiendam, licet excitanda & eliciendam; interea satis saepe artis ministerium in hoc

negotio succurrit, quando impedimenta removeri, aut ex sente commotiones mitigari debent: totus interim inflammationis adlus rationali inventione & directorio nit,

tur , quando notabilis sanguinis copia inposin auistagnationem delapsa est, in qua sibi relicta vel exarescere adeoque ulterioremprogressum humorum per eandem partem suffi

minare , proinde VarioS connexosperniciosos effectus causari; Velputrescere adeoque auiparti, aut in silo nexu i si1ccessit toti corpori mortem inferre deberet; ne tamen utrumque contingat ViX rctiori convenientius consilium inveniri & adhiberi potest, quam ut sanguiS, extra motum suumprogressivum constitutus, adeoque interceptus & m- carceratus, denuo resolVatur, aut discutiatur, adeoque novo iditatis motu assiciatur, aut si hoc impetrari non potest, ita immutetur, ne in leth seram corruptionem delabatur ; id quod fit, si ob hoc subsistente sanguinis quantitate , illo materia educitur & tempestive seporctur , quae curru' Itionis